Rapportage 'Integrale aanpak terrorisme'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 754TerrorismebestrijdingNr. 713 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 juni 2024Terrorisme en gewelddadig extremisme vormden de afgelopen jaren eenconstante dreiging voor onze democratische rechtstaat en nationaleveiligheid. In opeenvolgende dreigingsbeelden (Dreigingsbeeld Terro-risme Nederland) zagen we de afgelopen twee jaar de terroristischedreigingen toenemen en ook veranderen. Dit komt door de toenemendejihadistische dreiging, de grotere impact van het online domein en doorde ontwikkelingen binnen nieuwere vormen van gewelddadig extre-misme, zoals rechts-extremisme en anti-institutioneel extremisme.Afgelopen jaar resulteerde dit in het ophogen van het dreigingsniveau vanniveau 3 naar 4 in december 2023. Dit betekent dat de terroristischedreiging in Nederland substantieel is en de kans op een aanslag reëel is.Nederland heeft een stevige aanpak om aanslagen te voorkomen engewelddadig extremisme in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren.De rapportage «integrale aanpak terrorisme» omschrijft de inspanningenhiertoe van het kabinet in samenwerking met alle veiligheidspartners vande afgelopen twee jaar.De kaders voor de aanpak van terrorismebestrijding werden in 2022opnieuw herijkt en vastgelegd in de Nationale ContraterrorismeStrategie.1 Bijgaand bied ik uw Kamer de rapportage over de periode juni2022 tot 1 mei 2024 aan. In de bijlage bij deze brief ga ik in op een aantaltoezeggingen en moties op het gebied van terrrorismebestrijding.Rapportage integrale aanpak terrorismeDe veranderlijkheid van de dreiging vergt dat doorlopend wordt bezien ofde huidige aanpak volstaat, of dat aanscherpingen nodig zijn om deweerbaarheid op orde te houden. Dit maakt een flexibele reactie opontwikkelingen in het dreigingsbeeld mogelijk. Verschillende ontwikke-lingen in de dreiging in de afgelopen twee jaar hebben bijgedragen aanaccentverschuivingen binnen de Contraterrorisme-aanpak.1Nationale Contraterrorisme Strategie 2022–2026. kst-29754-713ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7131 Jihadistische dreiging, berechting en vrijlating terrorismeveroordeeldenDe toegenomen jihadistische dreiging vanuit het buitenland en devrijlating uit detentie van terrorismeveroordelen in Nederland maakt datde afgelopen periode een constante inzet is geweest, zowel op interna-tionale samenwerking als op veilige re-integratie tijdens en na detentie inNederland. Ook is er voortdurend aandacht geweest voor de detectie vanpersonen waar een terroristische dreiging van uit gaat in de vreemdelin-genketen (asiel- en migratiestromen) en het zicht op terrorismeveroor-deelden zonder rechtmatig verblijf in Nederland.Er is er onder meer een systeemcheck uitgevoerd van alle stappen in deasiel- en nareisprocedure die bijdragen aan het onderkennen vannationale veiligheidssignalen. Om de procedure te versterken zijnverschillende verbetermaatregelen in gang gezet. Ook is geinvesteerd omzicht te kunnen houden op terrorismeveroordeelden zonder rechtmatigverblijf in Nederland in de vorm van een Landelijk AfstemmingsoverlegVertrek (LAOV), waarvan de pilot 6 juni 2024 is gestart. Dit betreft eenoperationeel afstemmingsoverleg ten behoeve van het vertrek naar hetland van herkomst of land van de overgebleven nationaliteit. In dit proceszijn ook de knelpunten die de G4-gemeenten onder de aandacht hebbengebracht meegenomen. Een nadere toelichting op de pilot vindt u in debijgaande rapportage.Daarnaast heeft het kabinet zich ingespannen om uitreizigers in Syrië enIrak die verdacht worden van terroristische misdrijven voor een rechterverantwoording te laten afleggen. Het kabinet hanteert hierbij alsuitgangspunt dat berechting van uitreizigers in de regio moet plaats-vinden. Wanneer dit niet mogelijk is moet alsnog voorkomen worden datverdachten straffeloos blijven. In die gevallen kunnen uitreizigers voorhun berechting naar Nederland worden overgebracht. In de afgelopentwee jaar heeft het kabinet hier twee keer toe besloten. In beide gevallenging het om vrouwelijke uitreizigers en hun kinderen.2Voordat het kabinet overging tot het overbrengen van deze uitreizigersnaar Nederland, heeft het aan de hand van diverse risico’s en belangen inelke individuele casus verschillende omstandigheden en factorengewogen, waarbij nationale veiligheid en het voorkomen van straffe-loosheid een belangrijke rol spelen. Uiteraard zijn ook andere feiten enspecifieke omstandigheden, zoals internationale betrekkingen, deveiligheidssituatie in het gebied en de veiligheid van de personenbetrokken bij de eventuele overbrenging, meegewogen.Hiermee geeft het kabinet uitvoering aan de motie Van der Werf (D66) enKoekkoek (VOLT) die de regering verzoekt om zich maximaal in tespannen om ervoor te zorgen dat uitgereisde terrorismeverdachten hunstraf niet ontlopen.3 Over de kaders van het uitreizigersbeleid is uw Kamerbij brief van 25 januari 2022 geïnformeerd.4Ontwikkelingen binnen nieuwer vormen van extremismeDe dreiging vanuit rechts-extremisme is de afgelopen twee jaar onver-minderd aanwezig geweest met een groeiende aantrekkingskracht opjonge (meestal) jongens, met name online. Daarnaast zagen we deafgelopen twee jaar een manifestatie van anti-institutioneel extremismeen het verspreiden en uitdragen van het kwaadaardig-elite-narratief.2Kamerstukken II 2022/2023, 29 754, nr. 670 en Kamerstukken II 2023/2024, 29 754, nr. 712.3Kamerstukken II, 2020/21, 29 754, nr. 600.4Kamerstukken II, 2021/22, 29 754, nr. 626.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7132 Onlangs is uw Kamer geïnformeerd over de opkomst van de soevereinen-beweging in Nederland en de zorgen over de daarmee gepaard gaandeondermijning van de democratische rechtsorde.5 Er is de afgelopenperiode geïnvesteerd in het ondersteunen van gemeenten en anderelokale partners bij het vinden van een passend antwoord op de uitda-gingen van anti-institutioneel extremisme, waaronder kennisoverdrachtdoor het Rijksopleidingsinstituut Radicalisering en het bevorderen vanuitwisseling van good practices. De aanpak van en omgang met extre-misme is een opgave van de gehele samenleving. Meerdere departe-menten en ketenpartners hebben de afgelopen periode gewerkt aan eenbrede extremismestrategie volgend op de analyse over extremisme doorhet Analistennetwerk Nationale Veiligheid. Hierover is uw Kamer nadergeïnformeerd in de Nationale Extremisme strategie op 17 mei jl.6Het online domein als katalysator van extremismeOf het nu gaat om jihadisme, rechts-extremisme ofanti-overheidsextremisme, de snelle ontwikkelingen binnen het terroris-tisch en extremistisch onlinemilieu zijn van invloed op onze samenlevingen het functioneren van de democratie. Dit vergt extra inzet op het onlinedomein. Daarom is de afgelopen periode gewerkt aan de VersterkteAanpak Online inzake extremistische en terroristische content.7 Onderdeelhiervan is onder meer de dialoog met de internetsector.De dreiging die uitgaat van terrorisme en gewelddadig extremisme blijftaanwezig, dat blijkt uit het meest recente Dreigingsbeeld TerrorismeNederland die gelijktijdig separaat verzonden wordt. Terrorisme engewelddadig extremisme zal nooit volledig kunnen worden voorkomen,maar ook de komende periode zullen alle veiligheidspartners zich blijveninspannen om onze democratische rechtsorde en samenleving tebeschermen.De Minister van Justitie en Veiligheid,D. Yes¸ilgöz-Zegerius5Kamerstukken II 2023/2024, 30 821, nr. 216.6Kamerstukken II 2023/2024, 30 821, nr. 218.7Kamerstukken II 2021/2022, 29 754, nr. 690.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 754, nr. 7133