Voortgang digitalisering van de zorg in Caribisch Nederland 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202527 529Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) inde ZorgNr. 337 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 juni 2025Mensen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba moeten kunnen rekenen oppatiëntveilige zorg en continuïteit van zorg in de keten. Digitaliseringneemt hierbij een belangrijke plaats in. Het neemt risico’s weg die dehuidige verouderde systemen en registraties op papier met zichmeebrengen en zorgt daarmee voor een noodzakelijke verbetering vanpatiëntveiligheid, kwaliteit en toegankelijkheid van zorg in CaribischNederland.In een vorige brief heeft mijn ambtsvoorganger u geïnformeerd over demate van digitalisering van de zorg op de eilanden.1 Op basis vanonderzoek van D&A Medical Group werd geconcludeerd dat zorgverlenersdeels nog op papier werken en elektronische gegevensuitwisselingbeperkt plaatsvindt. Belangrijke randvoorwaarden, zoals stabiel interneten moderne hardware, ontbraken bij een groot deel van de zorginstel-lingen. Daarnaast is geadviseerd om stapsgewijs een dataplatform op tebouwen, om gegevensuitwisseling tussen zorgverleners, onderzoeksinsti-tuten, overheidsinstanties en patiënten mogelijk te maken.2 In dedaaropvolgende beleidsreactie is een duidelijke koers uitgezet, met alsprioriteiten het op orde brengen van de technische basis en het imple-menteren van elektronische patiënten- en cliëntendossiers (EPD/ECD’s).Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de afgelopen periodeen de benodigde vervolgstappen. Daarbij doe ik enkele toezeggingen af.Aansluitend ga ik in op de invoering van het burgerservicenummer (BSN)in Caribisch Nederland en de motie van het lid White (GL/PvdA) over hetgebruik van BSN in de zorg.1Kamerstukken II 2023/24, 27 529, nr. 318.2D&A Medical Group (2024). Digitalisering van de zorg op de BES-eilanden. kst-27529-337ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3371 Voortgang en vervolgstappenSinds de oplevering van het advies en de beleidsreactie hierop van mijnambtsvoorganger in 2024, is een tijdelijke externe programmaorganisatieopgezet die zich volledig focust op digitalisering van de zorg in CaribischNederland. Er zijn concrete stappen gezet, onder te verdelen in vijfthema’s:1.Internet en hardware2.Digitale zorgsystemen3.Databeschikbaarheid4.Privacy en security5.Kaders voor betrouwbare gegevensuitwisselingPer thema ga ik in op de voortgang en welke vervolgstappen nodig zijn.1. Verbetering digitale infrastructuur: internet en hardwareIn het voorjaar van 2024 heeft het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijnen Sport (VWS) een scan laten uitvoeren naar de kwaliteit van internet ende ICT-infrastructuur bij zorginstellingen. Daarmee voldoe ik aan mijneerdere toezegging.3 Uit de scan bleek onder meer dat veelal sprake wasvan onjuiste installatie of veroudering van fysieke infrastructuur(bekabeling), router/firewall, en het WiFi-netwerk.Het afgelopen jaar hebben we de betreffende zorginstellingen onder-steund om de ICT-basis zoveel mogelijk op orde te brengen en te bouwenaan het fundament voor de digitalisering. De ICT-infrastructuur is bij eenflink aantal instellingen op orde gebracht conform Europees Nederlandsestandaarden. Denk daarbij aan: netwerkbekabeling, internetaansluitingmet voldoende bandbreedte, firewall en routers, WiFi-netwerk enup-to-date PC’s/notebooks/printers, inclusief security-maatregelen. Bijinstellingen waar al sprake is van goede basis ICT-infrastructuur wordtdeze verder uitgebreid c.q. vernieuwd waar nodig.Voor een update over de internationale connectiviteit van de eilanden viazeekabels verwijs ik u naar de Kamerbrief van mijn collega van Econo-mische Zaken die rondom de zomer wordt verstuurd.2. Implementatie en doorontwikkeling van digitale zorgsystemenElektronische patiënten- en cliëntendossiers (EPD/ECD’s)Digitale zorgsystemen zoals EPD/ECD’s die ook in Europees Nederlandgebruikt worden, zijn van groot belang voor professionalisering van dezorg in Caribisch Nederland.Voor selectie en implementatie van systemen wordt per sectorgezamenlijk opgetrokken. De kleine schaal van Caribisch Nederland maaktdit goed mogelijk. Zo is in 2024 een gezamenlijk selectietraject gestartdoor instellingen in de langdurige zorg. De voorbereidingen voor deimplementatie van een ECD bij deze instellingen zijn inmiddels in ganggezet. Een vergelijkbaar traject loopt voor de geestelijke gezondheidszorg,ook daar is een EPD geselecteerd en zijn de implementatie-voorbereidingen gestart. Het streven is om de geselecteerde zorgsys-temen in deze twee sectoren in gebruik te nemen in de loop van 2026. Ookin andere zorgsectoren, zoals huisartsen en ziekenhuis, worden stappengezet, gericht op implementatie en/of doorontwikkeling van zorgsys-temen. Vanuit de externe programmaorganisatie wordt de nodige3Toezegging Tweede Kamer: 11688.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3372 ondersteuning geboden aan instellingen, waarbij ook aandacht is voor hetopleiden en trainen van medewerkers.WIZ-portaal4Op het vlak van het sociaal domein, is per 1 januari 2025 het Besluitmaatschappelijke ondersteuning en bestrijding huiselijk geweld enkindermishandeling in werking getreden. Ter ondersteuning van hetproces rondom de aanvraag voor maatschappelijke ondersteuning werdin de loop van 2024 het WIZ-portaal geïmplementeerd. Het WIZ-portaalbiedt digitale ondersteuning voor het gehele proces: van het onderzoekdoor maatschappelijk werk en de indiening van de aanvraag, tot en metde besluitvorming door Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN). In dekomende periode zal worden onderzocht op welke wijze het WIZ-portaalverder uitgebreid en doorontwikkeld kan worden om de dienstverleningverder te optimaliseren.Zorgadministratiesysteem van het zorgverzekeringskantoorNaast de digitaliseringstrajecten bij zorgaanbieders, werkt het zorgverze-keringskantoor van ZJCN aan digitalisering binnen de eigen organisatie.De afgelopen periode is het zorgadministratiesysteem Cloudias dooront-wikkeld. De nieuwe versie, Cloudias 5, is gericht op een effectievereondersteuning van de primaire processen en draagt bij aan eenverhoogde efficiëntie en betrouwbaarheid binnen de organisatie. Deherziene applicatie is in juni 2025 in gebruik genomen. Parallel aan dezeingebruikname worden in de komende periode gerichte vervolgstappengezet richting verdere standaardisatie en uniformering van gegevens.Deze stappen zijn essentieel voor het verbeteren van de verzekerdenadmi-nistratie, de uitwisseling van informatie en zorgdeclaraties. Het doel is omde kwaliteit, veiligheid, privacy en toegankelijkheid van zorginformatiestructureel te verhogen, en gegevens breed inzetbaar te maken voorverschillende stakeholders binnen de zorgketen. ZJCN werkt daarnaastaan de continue verbetering van bescherming van de gegevens vanburgers. Daarvoor wordt een gestructureerde aanpak toegepast op basisvan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Hiermee bereidtZJCN zich voor op de rol die het zorgverzekeringskantoor vervult binnendigitalisering van de zorg. Tevens wordt de organisatie voorbereid op deimplementatie van het burgerservicenummer (BSN), conform deontwikkelingen zoals toegelicht in de volgende paragraaf over BSN in dezorg. Met deze acties wordt de basis gelegd voor een versterkte regie ensturing binnen het informatiestelsel. Deze ontwikkeling vormt eenessentieel onderdeel van een bredere, meerjarige transitie naar eentoekomstbestendig, interoperabel en digitaal zorglandschap, waarin debenodigde weerbaarheid is geborgd.3. DatabeschikbaarheidEen volgende stap in het verbeteren van de kwaliteit van zorg (na hetverbeteren van de ICT-infrastructuur en het implementeren van digitalezorgsystemen) is het realiseren van databeschikbaarheid in de zorgketen.Door het beschikbaar maken van belangrijke patiënt- en cliëntgegevens inde zorgketen krijgen zorgverleners actuele en betere inzichten in degezondheidssituatie van patiënt en/of cliënt.Op dit moment onderzoekt het Ministerie van VWS wat in de situatie vande zorgverleners in Caribisch Nederland het beste past, rekening houdendmet de specifieke context en regelgeving. Hierbij wordt ook gekeken naar4WIZ staat voor Werk, Inkomen en Zorg.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3373 de samenhang met landen waar veel medische uitzendingen naartoeplaatsvinden (zoals Curaçao, Aruba, Sint Maarten, Colombia en EuropeesNederland). De komende periode zal het realiseren van databeschik-baarheid verder worden uitgewerkt samen met de zorginstellingen en inafstemming met andere stakeholders.4. Bescherming van patiënt- en cliëntgegevens: privacy en securityVorig jaar heeft een delegatie van het Ministerie van VWS de eilandenbezocht om een privacy- en securityscan uit te voeren. Op het gebied vanprivacy zijn de volgende bevindingen naar voren gekomen:–Over het algemeen geldt dat in kleine gemeenschappen, zoals op deeilanden, mensen elkaar goed kennen en informatie snel rondgaat. Ditbetekent echter niet dat privacy minder belangrijk is – integendeel.–De huidige situatie waarin gegevens op papier of in verouderdezorgsystemen worden bijgehouden, brengt risico’s met zich mee, zoalsongeautoriseerde toegang, verlies en beschadiging, onvoldoende ofgeen traceerbaarheid van personen die gegevens inzien.–Vanuit zorgverleners is behoefte aan een oplossing zodat veilig metpatiënt- en cliëntgegevens gewerkt kan worden en in het belang vande patiënt en cliënt de gegevens veilig gedeeld kunnen worden metandere zorgaanbieders.Bij het verder digitaliseren van de zorgsector is aandacht nodig voorprivacy en security en de nieuwe risico’s die zich voordoen bij het digitaalverwerken en uitwisselen van gegevens. Het is belangrijk om met dezorginstellingen in Caribisch Nederland stappen te zetten in de richtingvan normen en kaders zoals die ook in Europees Nederland gehanteerdworden. Er is kennis beschikbaar om passende maatregelen te nemenvoor bescherming van informatie. Het bewust maken van mensen bijzorginstellingen, hoe veilig digitaal te werken met patiënt- en cliëntge-gevens, is hierbij essentieel.Op het gebied van security is gebleken dat de eilanden in het Caribischdeel van het Koninkrijk kwetsbaar zijn voor dataverlies en verstoringen.Naast digitale dreigingen spelen ook natuurverschijnselen en geopolitiekerisico’s een rol. De lokale kennis over cybersecurity is beperkt en ookvanuit Europees Nederland is ondersteuning beperkt. De ziekenhuizen inde regio hebben zich inmiddels verenigd en voelen sterk de noodzaak totdigitale weerbaarheidsgroei.Naarmate de zorg verder digitaliseert, neemt de afhankelijkheid vanveilige systemen toe. Het is daarom belangrijk om gelijktijdig beveiligings-maatregelen te nemen. Dit vereist een doelgerichte aanpak, rekening-houdend met de kennis en regelgeving uit Europees Nederland. Hiervoorheeft het Ministerie van VWS eerst in kaart gebracht welke crisisstructurengeactiveerd moeten worden vanuit Bonaire, Sint Eustatius en Saba (enCuraçao, Aruba en Sint Maarten) naar Europees Nederland en watspecifiek nodig is voor de zorg. Op basis van deze informatie zal hetMinisterie van VWS een crisisoefening organiseren in het Caribisch deelvan het Koninkrijk, afgestemd en ontworpen op de specifieke context encapaciteiten van de deelnemende partijen.Met het benoemen van vervolgacties n.a.v. de privacy- en securityscandoe ik hierbij mijn toezegging af.55Toezegging Tweede Kamer: 11689.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3374 5. Kaders voor betrouwbare gegevensuitwisselingDe inwoners van Caribisch Nederland moeten erop kunnen vertrouwendat binnen de huidige digitalisering van de zorg zorgvuldig, veilig entransparant wordt omgegaan met medische gegevens. Betrouwbare endoelmatige elektronische gegevensuitwisseling in de zorg vraagt omwaarborgen op het gebied van privacy, veiligheid, interoperabiliteit engovernance van gegevens. Deze randvoorwaarden vormen de basis voorvertrouwen, en bieden zorgverleners én patiënten de zekerheid datgegevensuitwisseling plaatsvindt binnen een wettelijk en organisatorischkader dat hun belangen beschermt. De huidige wet- en regelgeving inCaribisch Nederland is nu nog onvoldoende toegerust op digitalegegevensuitwisseling in de zorg.Voor de zorgsector in Europees Nederland is een complex en samen-hangend wettelijk kader ontwikkeld dat deze waarborgen biedt, mede opbasis van Europese regelgeving. Deze regelgeving is echter niet vantoepassing in Caribisch Nederland en niet gebouwd op de inrichting vande zorgsector in Caribisch Nederland. Daarom zijn de juridische kadersvan Europees Nederland niet één-op-één te kopiëren. Bij het inrichten vande juridische waarborgen in Caribisch Nederland is het waardevol omgebruik te maken van de inzichten en ervaringen die in EuropeesNederland zijn opgedaan in de afgelopen decennia, en om die elementenover te nemen die goed aansluiten bij de specifieke context van CaribischNederland. Dit vraagt om maatwerk en een integrale benadering, met oogvoor de schaalgrootte, zorgstructuur en maatschappelijke realiteit op deeilanden.De digitalisering van de zorg in Caribisch Nederland maakt de juridische,technische en organisatorische waarborgen nu noodzakelijk. Daaromwordt er binnen het digitaliseringsprogramma al gewerkt aan depraktische en technische randvoorwaarden, door systeemkeuzes enprocesinrichting in lijn te brengen met de uitgangspunten voorbetrouwbare gegevensuitwisseling in de zorg.Tegelijkertijd is er een wetgevingstraject nodig om de juridischewaarborgen goed vast te leggen. Het Ministerie van VWS gaat aan de slagmet het uitwerken van de passende wet- en regelgeving. Een belangrijkaandachtspunt binnen dit traject is het gebruik van het BSN in de zorg. Inhet volgende onderdeel wordt hier verder op ingegaan.BSN in de zorg in Caribisch NederlandIn reactie op het verzoek van de vaste commissie Digitale Zaken (kenmerk2025D10482), informeer ik u hierbij over de stand van zaken, het tijdspaden de juridische en praktische randvoorwaarden voor het gebruik van hetBSN in de zorg in Caribisch Nederland. Hiermee geef ik tevens invullingaan de motie van het lid White (GL/PvdA) c.s. over een juridischegrondslag voor verwerking van het BSN door zorginstellingen in CaribischNederland.6In 2025 krijgen inwoners in Caribisch Nederland een BSN. Dat regelt hetwetsvoorstel wet invoering BSN en voorzieningen digitale overheid BES(hierna: wetvoorstel) van het Ministerie van Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties (BZK).7 De introductie van het BSN vormt eenbelangrijke eerste stap in het verbeteren van de digitale dienstverleningop de eilanden. In de zorgsector kan het BSN bijdragen aan betrouwbare6Kamerstukken II 2024/25, 36 639, nr. 12.7Kamerstukken II 2024/25, 36 639, nr. 2.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3375 gegevensuitwisseling, het voorkomen van persoonsverwisseling, hetvereenvoudigen van declaratieprocessen en het versterken van debescherming tegen identiteitsfraude. Daarnaast is het BSN een noodzake-lijke voorwaarde om DigiD te kunnen gebruiken, wat een veilig enbetrouwbaar digitaal kanaal biedt voor communicatie tussen burger,overheid en zorgaanbieder(s).Het BSN draagt hiermee bij aan de gelijke toegang tot digitale zorg voorde inwoners van Caribisch Nederland en vergroot de toegang tot publiekevoorzieningen. Tegelijkertijd is het belangrijk te onderstrepen dat ookzonder het BSN de toegang tot zorg onverminderd beschikbaar blijft.Het huidige wetsvoorstel regelt dat alle geregistreerde inwoners vanCaribisch Nederland een BSN krijgen en dat overheidsorganen gerechtigdzijn dit nummer te verwerken voor overheidstaken. Allereerst wordenBSN’s toegekend aan de inwoners via de bevolkingsadministratie.Vervolgens kunnen overheidsinstanties, waaronder ZJCN, de overstapmaken naar het gebruik van het BSN ten behoeve van hunoverheidstaken. In een daaropvolgende fase zullen ook zorgaanbiedershet BSN in hun processen gaan toepassen, nadat een aanvullendejuridische grondslag is gecreëerd voor het gebruik van het BSN.Voor het gebruik van het BSN in de zorg zijn aanvullende wetgeving entechnische, organisatorische en beheersmatige maatregelen noodzakelijk.De aanvullende wetgeving moet voorzien in een duidelijke grondslag voorverwerking van het BSN door zorgaanbieders, inclusief bijbehorendewaarborgen. VWS is voornemens om zo snel als mogelijk tot dezejuridische grondslag te komen. Om in de tussentijd al stappen te kunnenzetten richting betere gegevensuitwisseling, verkent het Ministerie vanVWS de mogelijkheid om een privacyvriendelijk zorgnummer in te zettenvoor gegevensuitwisseling binnen het zorgveld. Dit maakt het mogelijkom bepaalde voordelen van digitale identificatie te benutten, zonder noggebruik te maken van het vertrouwelijke BSN.Naast de juridische basis zijn ook technische, organisatorische enbeheersmatige maatregelen noodzakelijk bij iedere zorginstelling die hetBSN gaat gebruiken.Hierbij horen maatregelen overeenkomstig met de beveiligingsstandaarduit het zorgveld (NEN 7510), zoals de inrichting van risicomanagement,beleid, procedures, toegangsbeheer, versleuteling, logging en monitoring.Benodigde stappen, tijdslijnen en waarborgenHet Ministerie van VWS werkt aan de voorbereidingen om het BSN op eenzorgvuldige en veilige manier te verwerken binnen de eigen organisatie,het zorgverzekeringskantoor op Bonaire, met specifieke aandacht voorprivacy, informatiebeveiliging en gegevensbescherming. De implemen-tatie vindt plaats binnen de looptijd van het digitaliseringsprogramma, datdoorloopt tot en met 2027.Het Ministerie van VWS zet zich in voor een spoedige implementatie vaneen wettelijk kader voor Caribisch Nederland waarbij het gebruik van BSNin de zorg mogelijk wordt gemaakt en de waarborgen worden getroffen.In aanloop daarnaartoe zal ZJCN zorgaanbieders op de hoogte stellen vande komst van het BSN en welke waarborgen moeten worden getroffen,waarbij rekening wordt gehouden met uitvoeringslasten, zodat zorgaan-bieders en overheden in het tempo kunnen aansluiten dat past bij huncapaciteiten. Het Ministerie van VWS start met de voorbereidingen en zetdaarbij in op directe uitvoering bij inwerkingtreding. De verwachting is dathet wetstraject drie tot vier jaar in beslag neemt.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3376 Het gebruik van een uniek zorgnummer, zoals een BSN, is een randvoor-waarde voor betrouwbare en effectieve gegevensuitwisseling in de zorg.Daarom werken we toe naar de introductie van het BSN in de zorg. Omwel de kansen te benutten van de digitalisering in de zorg, verkennen weondertussen ook de toepassing van een alternatief privacyvriendelijkuniek zorgnummer. De toepasbaarheid van dit alternatief is afhankelijkvan de mate van digitalisering van de zorgprocessen in CaribischNederland. Ik laat de ontwikkeling van een zorgnummer daaromaansluiten op het digitaliseringstraject van de zorg in Caribisch Nederlanden kijk daarbij naar de meerwaarde die het nummer kan hebben voordatabeschikbaarheid.Het Ministerie van VWS gaat in afstemming met zorgaanbieders demogelijke invoering van een tijdelijk of aanvullend zorgverificatienummeronderzoeken. Daarbij gaat nadrukkelijke aandacht uit naar beschermingvan persoonsgegevens en praktische toepasbaarheid in de zorgpraktijk.Twee scenario’s worden verkend: 1) het genereren van een (pseudo)zorgverificatienummer op basis van bestaande, vaste gegevens,waaronder het sédula-nummer, 2) en het gebruik van een op het BSNgebaseerd, versleuteld nummer dat niet tot een persoon is te herleiden.Het zorgverificatienummer is nadrukkelijk géén nieuw identificatie-nummer. Het dient niet om personen te identificeren, maar om persoons-verwarring in zorgsystemen te voorkomen, bijvoorbeeld waar hetsédula-nummer niet volledig uniek is. Het nummer wordt versleuteldgegenereerd op basis van bestaande gegevens, voegt geen nieuweinformatie toe en is ontworpen met privacy als uitgangspunt. Hetondersteunt veilige, eenduidige gegevensuitwisseling binnen de zorg. Integenstelling tot het BSN is het alleen binnen de zorg toepasbaar enbuiten die context niet tot een persoon te herleiden, wat het risico opidentiteitsmisbruik verkleint.Tot slotDigitalisering van de zorg is niet alleen een technologische ontwikkeling,maar vooral een verandering die mensen raakt. Daarom is specifiekeaandacht nodig voor de digitale toegankelijkheid binnen de zorg. HetMinisterie van VWS ontwikkelt hiervoor een visie en zet alvast stappenwaar dat passend is. Te beginnen bij de zorginstellingen, waar digitali-sering het eerst zichtbaar wordt. We bereiden eerst de zorgverleners voorop nieuwe manieren van werken, digitale vaardigheid en het bewust,veilig en verantwoord omgaan met EPD/ECD’s en gegevens. Dit vraagt ombegrijpelijke communicatie, (persoonlijke) ondersteuning en scholing.Hiervoor wordt in de komende periode een communicatie(verander)plan,incl. bewustheidscampagne veilig werken, en een opleidingsplan voor inde zorg opgesteld.Ik vind het belangrijk dat alle inwoners van Caribisch Nederland kunnenmeedoen in de digitale samenleving en tijdig voorbereid worden opdigitale ontwikkelingen. Dit raakt aan een breder maatschappelijkvraagstuk en vereist een aanpak op het gebied van digitaletoegankelijkheid- en vaardigheden. Dit is tevens in lijn met de motie vande leden Ceder (CU) en Bruyning (NSC) dat oproept om specifiek beleid teTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3377 ontwikkelen voor digibeten en mensen met beperkte digitale toegang.8Waar mogelijk sluit het Ministerie van VWS aan op dit (te ontwikkelen)beleid.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V.P.G. Karremans8Kamerstukken II 2024/25, 36 639, nr. 13.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 27 529, nr. 3378