Verslag van een algemeen overleg gehouden op 4 november 2009 over de EU remedy ABN-Amro-Fortis staatssteuntraject ING Groep NV openbaar

31371KredietcrisisNr.291VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld15december2009DevastecommissievoorFinanciën1heeftop4november2009eenoverleggevoerdmetviceminister-president,ministerBosvanFinanciënover:–debriefvandeministervanFinanciënd.d.20oktober2009overdeEU-remedyABNAMRO-FortisBankNederland(31789,nr.22);–debriefvandeministervanFinanciënd.d.26oktober2009overdeontwikkelingeninhetstaatssteuntrajectmetdeEuro-peseCommissiemetbetrekkingtotINGGroepNV(31371,nr.270);–debriefvandeministervanFinanciënd.d.3november2009overAdditionelebetalingsovereenkomsttussenINGGroep(ING)endeNederlandseStaattenaanzienvandeilliquidassetsback-upfacility,inrelatietotdegesprekkenmetdeEuropeseCommissie(31371,nr.273);–debriefvandeministervanFinanciënd.d.30september2009overdestandvanzakenoverdeIlliquidAssetBack-upFacilty(31371,nr.259).Vanditoverlegbrengtdecommissiebijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorFinanciën,BlokDegriffiervandevastecommissievoorFinanciën,Berck1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Blok(VVD),voor-zitter,TenHoopen(CDA),ondervoorzitter,Weekers(VVD),VanHaersmaBuma(CDA),DeNeréetotBabberich(CDA),Haverkamp(CDA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Omtzigt(CDA),Kos¸erKaya(D66),Irrgang(SP),Luijben(SP),Kalma(PvdA),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),Cramer(ChristenUnie),VanderBurg(VVD),TonyvanDijck(PVV),Spekman(PvdA),Gesthuizen(SP),Ouwehand(PvdD),Tang(PvdA),Vos(PvdA),Bashir(SP),Sap(Groen-Links)enLinhard(PvdA).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),Remkes(VVD),Pieper(CDA),Aptroot(VVD),JandeVries(CDA),VanHijum(CDA),Mastwijk(CDA),Elias(VVD),DePater-vanderMeer(CDA),Pechtold(D66),Kant(SP),Ulenbelt(SP),VanderVeen(PvdA),Smilde(CDA),Anker(ChristenUnie),Nicolaï(VVD),DeRoon(PVV),Heerts(PvdA),Karabulut(SP),Thieme(PvdD),Heijnen(PvdA),Roefs(PvdA),VanGerven(SP),Vendrik(GroenLinks)enSmeets(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1388310910tkkst31371-291ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2911 Voorzitter:Blanksma-vandenHeuvelGriffier:BerckAanwezigzijnzevenledenderKamer,teweten:Blanksma-vandenHeuvel,TonyvanDijck,Irrgang,DeNeréetotBabberich,Tang,VendrikenWeekers,enministerBos,dievergezeldisvanenkeleambtenarenvanzijnminis-terie.Devoorzitter:Ikheropendezevergadering.Dithetopenbaredeel.IkgeefhetwoordaandeheerDeNerée.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Voorzitter.Magikeenpuntvanordenaarvorenbrengen?Wijhebbenzojuisteenbeslotenoverleggehad.Ikwildeministervragenwatwijnaarbuitenkunnenbrengen.MinisterBos:Voorzitter.Wijhebben1uuren45minutengesprokenoverdevoortgangdiegemaaktisindeovereenkomstmetDeutscheBankoverdeverkoopvanNEWBank.IkhebaangegevendatikhoopuiterlijkvolgendeweekdeKamereenuitgebreidebrieftekunnensturenmetalledetailsoverdieovereenkomst,deimplicatiesdiedatheeftvoorderijksbe-grotingenvoorABNAMRO,overrisicoverdeling,prijsentevenswelkekapitaalbehoefteerbijABNAMROzoukunnenontstaanalofniettengevolgevandezeovereenkomst.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Voorzitter.TijdensonzebeslotenbriefingzijngeendingenoverINGnaarvorengebrachtdienietindeopenbaarheidmogenkomen.WijzieneentendensdatopdeAlt-AhypothekenversneldwordtafgelostdoorgroepenmensenindeVerenigdeStatenomdatzijhunhypotheekkunnenoversluitenviaFannyMaeenFreddyMactegenlageretarieven.Datiseengevaarlijkeontwikke-ling,wantderisico’svoordegenendiedatnietkunnen,blijvenvoor80%bijdeStaat.Inhoeverrezullendierisico’soptreden?Zoverwijkunnennagaan,moetINGinhetkadervandemetdeCommissiegeslotendealmeergaanbetalenvoordieAlt-Ahypotheken.Demotiveringdaarvanisniethelemaalduidelijk.Uitdebriefblijktdatsprakeisvaneenverschilinwaardering.BijINGishetopmarktwaardegewaardeerdenbijdeStaatopeconomischewaarde.Daardoorontstaatereenverschilinwaardering.DatwordtdoordeCommissieaangemerktalsstaatssteun.Datiseenheelrareredenering.Alsdeboekhoudkundigeregelsvoorschrijvendateenbankeenenanderopmarktwaardemoetwaarderenenereenlagerewaarderingontstaatomdatergeenmarktis,deStaathetvervolgensoverneemtenopeconomischewaardegaatzitten,zieiknietinwaaromdatstaatssteunzouzijn.Alsdeboekhoudre-gelsanderswarengeweesttoendeproblemenontstonden,hadINGzijnportefeuilleooktegeneconomischewaardemogenwaarderen.DanhaddeStaatniettussenbeidehoevenkomenenwasergeensprakegeweestvanstaatssteun.ErzijnrapportendieaangevendathetmetdehuizeninAmerikaeenstukslechtergaat,maardatwijdatnietzienomdatdebankendeleeggekomenhuizennietopdemarktbrengen.Erwordteensoortmoratoriumingelastomdathetaanbodnietverwerktkanworden.Welkerisico’sgeeftdatvoordeStaat?Wijhebbeneenverschilvaninzichtgehadoverde22,3mld.WijhebbenvanmorgenbegrependathetgaatomeenleningdiedoorINGaandeStaatisverschaft.HetCBSheeftdattoegegeven.Ikbenblijdatdiediscussievoorbijis.WordtINGdoorBrusselhetzelfdebehandeldalsbankeninanderelanden?Datheeftmetnamebetrekkingopdeterugbetalingsvoorwaarden.Interna-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2912 tionaalgezienlijktINGzwaarderevoorwaardentehebbengekregendananderebanken.Alsikmijgoedherinner,isinFrankrijkdevergoedingdiebetaaldwordtvoorhetterbeschikkingstellenvanhetkapitaal,aftrekbaarvandebelastingen.DatisinNederlandniethetgeval.HetlijktalsofinEngelanddestaatsbankenmeerruimteentijdkrijgenomdeonderdelendieafgestotenmoetenworden,aftestoten.MetnameopABNAMROheeftdeCommissieeentijdsklemgelegdwaarmeewijnietzogelukkigzijn.INGprobeertviaeenemissiekapitaaloptehalen.Deoverheidblijftnogvoor5mld.erinzitten.Doordieemissieverwaterthetaandelenkapitaal.DatheeftookenormeinvloedengehadopdekoersvanINGenvanDeltaLloyd.Commissie,hartelijkdank!Alsdezaakverwatert,blijftdevergoe-dingvoordie5mld.dangelijkofwatgaatdaarmeegebeuren?DeheerWeekers(VVD):Voorzitter.HetspijtmijheelergdatdevastecommissievoorFinanciënervoorheeftgekozenomheteerstedeelvanditoverlegbeslotentemaken,wantdatheeftvolstrektnietsopgeleverd.IkhadwerkelijkgehooptdatdeministeriniedergevalduidelijkhadgemaaktwatdedealmetDeutscheBankinhieldenopdealternatievenwasinge-gaan.Iksnapdatstraksallevragenineenbriefbeantwoordworden.Errestonsnietsandersdandaaroptewachtenendanhetfundamenteledebatmetdeministeraantegaan.Wijhaddenonsvanochtenddemoeitekunnenbesparen.Datsteektdestemeeromdatwijuitdevrijenieuwsga-ringmeertehorenkrijgendanuitdemondvandeminister.Ikhadwerke-lijkverwachtdatdeministerdeKamermeerzouvertrouwenenbepaaldeonderdelenvandeinformatiemethaarzouhebbengedeeld.Hetstuitmijzeertegendeborstdatditnietisgebeurd.IkwilopditmomentgeenverderewoordenvuilmakenaanABNAMRO-Fortis.Datdoenwijmeteennadatwijdebriefhebbengekregen.OverINGhebbenwijnoggeenvolstrekteduidelijkheidgekregen.Ikmoetconstaterendatdeministerdieooknietheeft,wantdeEuropeseCommissieheeftnognietallesgemotiveerd.Daaroverishetlaatstewoordooknognietgesproken.Uitdebriefvandeministerdiewijgisterenhebbengekregenendefeitendieinmiddelsbovenwaterzijngekomen,kanikwelenkeleconclusiestrekken.MijnfractieheeftinjanuaripolitiekesteunonthoudenaandedealmetINGvanwegedeeconomischeovernamevan80%vandeAlt-Aportefeuille,ennietomdatwijmeendendatINGnietgeholpenmoestworden.AlsdeNederlandscheBankdatzegt,danmoetdatgebeuren.Wijwarenhetechternieteensmetdegekozenuitwerking.Wijvondendatdedealtecomplexwas,datdeNederlandseStaaterveeltelangaanvastzatendathetgeengoededealwasvoordeNederlandsebelastingbetaler.Deministerheeftdestijdsmetvervegezegddatheteenheelgoededealwasvoordebelastingbetaler.IkconstateerdatwijintussengelijkgekregenhebbenvandeEuropeseCommissieenvraagdeministeromdatookruiterlijkteerkennen.VolgensdeCommissieheeftdeministerpersaldoinnettocontantewaarde1,3mld.teweiniggevraagd.Zijkomttotdeconclusiedatditopdeeenofanderemanierbijbetaaldmoetworden.Hetisniethelemaalduidelijkofdeministerinjanuaridetoekomstverwachtingenteroos-kleurigheeftingeschatendieverwachtingnaarbenedenmoetwordenbijgesteld,ofdateraldannietsprakeisvanstaatssteun.Hoedanook,wijmoetenconstaterendatmevrouwKroesnamensdeCommissiedeNeder-landsebelastingbetaler1,3mld.bespaarttenopzichtevandedealdiedeministerheeftgesloten.Datmagookweleensgezegdworden,juistomdatikergkritischbenoverdewijzehoedeEuropeseCommissiederemedyABNAMRO-Fortisuitwerkt.Dathebikeen-enandermaalgezegd.WaarikenerzijdsdeEuropeseCommissiekapittelomdatzijeenverkeerderedeneringvolgt,moetikanderzijdsaangevenwaarzijeenpluimverdient.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2913 Destijdshebbenwijookgezegddatdeministerkankiezenvooreeninge-wikkeldeconstructieenophetenemomentkanzeggendatsprakeisvaneenleningenophetanderemomentglashardontkentdatheteenleningisomdatheteenswapis,maardateenkateenkatblijftookalnoemjehemeenhond!VolgenshetCBSwordtdestaatsschuldmet22mld.verhoogdofjehetnuopdekapitaalmarktleentofjehetregeltviaeenswapwaardoorerdejuresprakeisvaneenleningovereenkomstmetING.Minister,erkendatgewoonendraaidaarnietomheen;hetiseenfactoflivewaarmeewijzullenmoetenleven.HetwasnietdekeuzevandezeministerofvandeKamerdatbankenindeproblemenkwamenendoordeoverheidmoestenwordengeholpen.Wijmoetendataccepteren,maardanmoetdeministerervoorzorgendatdefeitengoedwordengepresen-teerd.DeheerTang(PvdA):Voorzitter.MijnheerWeekersslaatzichzelfopdeborst.DatiswelgebruikelijkbijdeVVD.Zijnfractievoorzittervoorspeldeookalsenigederecessie.IkvraagmijafwaaropdeheerWeekerszijngelijkpreciesbaseert.HijconstateertimmerszelfdatdemotiveringvandeEuropeseCommissienietbekendisennaarhetzichlaataanzienooknietheelduidelijkisvoorhetministerievanFinanciën.JekunthetookomdraaienenconstaterendatdeEuropeseCommissiedezeministerwelgelijkgeeftdoorbijvoorbeeldniettekijkennaardemarktwaarde.Demarktwaardevandeportefeuillewas70%.Hetwerduiteindelijkafgeboektop90%enhetwordtnu87%.Marktwaardewasdusgeengoeduitgangspuntzoalsnuwelblijkt.DatpuntmoetdeheerWeekersookmeenemen.DeheerWeekers(VVD):Ikklopmijzelfnietopdeborst,integendeel.Ikconstateerdatwijinhetdebateenaantalzakenaandeordehebbengesteld.Toenkwamereenheelverhaaldatwijhetbijhetverkeerdeeindhadden.Ikconstateernudatwijuiteindelijkgelijkkrijgen.DeheerTang(PvdA):Uhebtdusgeenflauwbenulwaarom?DeheerWeekers(VVD):Natuurlijkwetenwijwelwaarom.Ookvanoch-tendisaangegevendathetmaartweedingenkunnenzijnendiehebikalinjanuarioptafelgelegd.Dathangtsamenmetwaterstraksnietofwelterugkomtenmetdevraagofhetsnorzitmetdefeesenofdezegeenelementenvanstaatssteunbevatten.Datconstateerik.IkbenergbenieuwdhoedeEuropeseCommissiedatstraksuitsplitst,maarhetblijfteenfeitdatdeEuropeseCommissiezegtdathetomgerekendnaarnettocontantewaardevoor1,3mld.extraingeprijsdmoetwordenbijING.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):DeheerWeekersspreektovereennettocontantewaardevan1,3mld.IkhebdestijdsalaangegevendathetraarisdatalsjeditopdebalansvanINGlaatstaan,het65%waardisendathet90%waardisalsdeoverheidhetoverneemt.DatisnuprecieswatdeCommissiezegt.Datisdestaatssteun.AlsdeeconomischewaardebijINGook90%geweestwas,wasergeenstaatssteungeweest.Datistochwaanzinnig?WatvindtdeheerWeekersdaarvan?DeheerWeekers(VVD):Ruimeenjaargeledenhebbenwijdatdebatgevoerd.Alsergeenmarktisenergeenkoperszijn,isdemarktwaardenatuurlijknietreëel.Dedestijdsgenoemdemarktwaardevan60%wasookvolstrektfictief.Wijhebbentoengezegddatdeaannamesvandeministerergrooskleurigwaren.Daarinlijkenwijbevestigdteworden.Ikzounogeenconcretevraagaandeministerwillenstellennaaraanlei-dingvanzijnbrief.Oppagina2vandebriefzegthijindevoorlaatstealineaoverdeadditionelebetalingsovereenkomst:«DezeovereenkomstbrengtdefundingfeeweerinovereenstemmingmetdeoorspronkelijkTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2914 metINGafgesprokenfundingfeevan3%overhetvastrentenddeelvandeportefeuilleenLiboroverhetvariabelrentenddeelvandeporte-feuille.»DitroeptbijmijdevraagopofdedealzoalsdievorigjaarjanuariaandeKamerisgepresenteerdenindetechnischebriefinguiteengezetis,laterisveranderd.WanneerenhoeisdeKameropdehoogtegesteldvandeconsequentiesvaneenenanderenwaaromishetnukennelijkterug-gedraaid?IsdatgebeurdonderdrukvandeEuropeseCommissieofzitdaarietsandersachter?Devoorzitter:HetwoordisaandeheerTangvandefractievandePvdA.DeheerTang(PvdA):Voorzitter.Ditdebatwordtvervolgd.Erzijnnogteveelvariabelenwaardoorwijnoggeeneindoordeelkunnengeven.Datgeldtzekervoorderemedydeal.Wijwetenalleendatereenovereen-komstis,maarnietwatdieinhoudtenwatdiegaatbetekenen.DatgeldteigenlijkookvoordeaanpassingvandeafspraakmetING,wantdemoti-veringvandeEuropeseCommissieisooknognietbekend.Hetisinderdaadnodigdatdeministeronseentotaalbeeldverschaft.Wijkunnennietnaarderemedydealkijkenzondernaardealternatieventekijken.Elkkeuzeheeftgevolgenvoordebelastingbetaler,voordeklantenenvoordewerknemers.BijdebeslissingenoverINGenABNAMROzieikweleenbeeldopdoemenwaarbijmeerspelersopdemarktkomen.Datjuichenwijtoe.Hetimpliceertookdatbankenkleinerenveiligerworden.Datjuichenwijtoeevenalshetfeitdatermeerconcurrentielijkttekomen.Erkomteenbankbijdeopzakelijkemarktenerkomteenbankbijopdeparticulieremarkt.Datzijndegevolgenvandebeslissingendiedeafgelopentijdgenomenzijn.Concurrentiedrukkanweldegelijkhelpenomdeopdrachtvanhetbankwezenomdeklantcentraaltestellen,teverwezenlijken.HetmoetnietgebeurenomdatwijmoetenvandeEuropeseCommissie,maaromdatwijhetwíllen.Deklantmoetcentraalstaanenzichveiligvoelen.Dierichtingwordtnuingeslagen.Hettempowaarinhetmoetgebeuren,iseenverhaalapart.Ookdatzouonderdeelmoetenzijnvandetotaalafweging.Eenvariantwaarbijnietswordtgedaan,heeftookgevolgenvoordebanken.Nietdoorgaanvanintegratiebetekentdatergeensynergiewordtgeboekt,dathetpersoneelonzekerwordtenweglooptendatdeklantenmogelijkweglopen.Wijvragendeministerookdatscenarioduidelijkinbeeldtebrengen.WijgaanervanuitdatdeafspraakmetDeutscheBanksubjecttoparlia-mentaryapprovalisendatwijinstaatzijnomdiebeslissingopbasisvaneenvrijuitgebreidebriefwaarinallevariantenmeegenomenzijn,tekunnenbeoordelenennietvooreenvoldongenfeitstaan.DeheerWeekers(VVD):WatvindtdeheerTangervandatdeEuropeseCommissieereenalternatievedealmetINGheeftwetenuitteslependiepersaldoeenvoordeelvan1,3mld.oplevertvoordebelastingbetaler?DeheerTang(PvdA):Ikkijknaarhetgeheel.Natuurlijkis1,3mld.welkom.IkzieookdatINGindezedealdemogelijkheidkrijgtomvervroegdaftelossen.Ikzieeenvoordeeleneennadeel,maarikkanhetniethelemaaloverzien.Ikwilnietalleenkijkennaardegevolgenvoordebelastingbetalermaarooknaardegevolgenvoordeklant.Ikzieeenontwikkelingwaarbijdelaatstebank-verzekeraargesplitstwordt.IkweetnietofdataldannietgebeurtopaandringenvandeEuropeseCommissie,maarhetlijktmijeenverstandigeontwikkeling.Ikzieookdatereennieuweconsumentenbankkomt,misschienweleennieuwePostbank.Datisalleenmaarwelkom.Mijnindrukvandedealisomdezeredenenzondermeerpositief.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2915 DeheerWeekers(VVD):HetisprettigdatdeheerTangeennieuwereke-ningbijdenieuwePostbankgaatopenen,maardatterzijde.Hoekijkthijnaardedealwaarbijdebelastingbetalerinnettocontantewaarde1,3mld.extraterugkrijgtenwaarbijtevenseenprikkelisingebouwdwaardoorhetaantrekkelijkwordtvoorINGomindeeerstekapitaalinjectieversneldtekunnenaflossen,netalsAegonenanderefinanciëleinstellingen?Hoeziethijdezedealinvergelijkingmetdeoorspronkelijkedeals?Deelthijmijmeningdathetgeennuoptafelligtveelevenwichtigerisdanwatoorspronkelijkoptafellag?DeheerTang(PvdA):Hetislastigtevergelijken.Dedealdieinfebruarigeslotenis,hadooktemakenmetdeeisenvandetoezichthouder.Diezijnnuweeranders.VorigjaarnovemberzijnerbankengesteundeninfebruariisINGgesteundviadeback-upfacility.Deoverheidisopgetredenalslenderofthelastresort.Deergstestormisvoorbij.Wijziendatbankenweerinstaatzijnomterugtebetalenendatdebelastingbetalerinderegelnietslechtafis.ErwordtnamelijkeengoedrendementgeboektopdeterugbetalingdoorINGendoorSNSReaal,zelfszodatwijonsmisschienmoetenafvragenofwijnietaanhetwoekerengeweestzijn.Wijkrijgenhiergeldterugdatpastbijdefunctievanlenderofthelastresortendatlijktalleenmaargoed.DeheerVendrik(GroenLinks):Voorzitter.Hierisietswonderlijksaandegang.DecommissievoorFinanciënishetafgelopenjaarvrijwelunaniemgeweestoverbijnaallesteunoperatiesdiedezeministervanFinanciënheeftondernomeninderichtingvanhetNederlandsebankwezen,opéénna:dedealmetING,theilliquidassetsback-upfacility.DeheerWeekerswaskritischenikhebtoennamensGroenLinksgezegddatikdatzonietvoormijnrekeningkonnemen.DeheerDeNeréewaskritischmaarnamhetwelvoorzijnrekening.NuzegtdeEuropeseCommissiedatdeministervanFinanciën1,3mld.teveelheeftbetaaldvoordezedeal.Datisstaatssteun,datmoetterugkomen.DeheerTangheefttoendeministervanFinanciënvoluitgesteund.Wijhaddenhetallemaalbijhetverkeerdeeind.Ikmoetnuconstaterendathetspeelvelderandersuitziet:deministerendeheerTanghaddenhetbijhetverkeerdeeind.Hoebeoor-deeltdeheerTangzijneigenpositieinhetlichtvanhetrecentebesluitvandeEuropeseCommissie?DeheerTang(PvdA):Ikhoudvoldatheteenuitstekendeingreepwas.IkbennietdemarktfetisjistdiezegtdatjeopmarktwaardemoetwaarderenendatwasdeessentievandeafspraakdiemetINGisgemaakt.Demarkt-waardewas70%.Deonderhandelingenzijnuitgekomenop90%.DaarinspeeldennietalleendeministervanFinanciënenINGeenrolmaarookdepresidentvandeNederlandscheBank,deheerWellink.OpdatmomentbevondINGzichinstormachtigweer.DemotiveringvandeEuropeseCommissiekenikniet,maarikconstateerdatdedealingrotelijnenblijftbestaan.Ikkanhetnietaltijdoverzien,wantwijgaanterugnaarhetpost-codeniveauinAmerikaenikweetniethoedatpreciesgewaardeerdmoetworden.Ikweetweldatalsjenietdemarktwaarderingkiest,elkewaarde-ringdiedaarnakomt,lastigis.Wijhebbennietéénprijs,nee,diemoetwordenopgebouwduitpostcodes,kasstromen,enz.Natuurlijkzitdaareenmargein.Diekanenwilikniethelemaaloverzien,maarikvindhetnogsteedseenuitstekendeafspraak.DeheerVendrik(GroenLinks):Voorzitter.Daaroverginghetparlemen-tairedebatoverdezedealniet.IedereenwasheterovereensdatnietalleenINGmaarheelveelbankeninslechtetijdeneengrootprobleemhebbenmetfairvalue.IkhebtoendeministervanFinanciëngevraagdof,alsdezedealnodigwasvoorINGomonderdieonzuiveremarktwaarde-ringuittekomenopeengevoeligeportefeuille,hetmisschienveelbrederTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2916 inbeeldgebrachtmoestworden.Daaroveriseenheeldebatgevoerd.Hetpolitiekeverschilvanmeninggingoverdeprijs.Wiedraaitopvoorhetrisico?MijnstellingwasdatdeaandeelhoudersvanINGhiertegemakke-lijkwegkomen.DiestellingwordtgedeelddoordeEuropeseCommissie,wantINGendeaandeelhoudershebben1,3mld.teveelgekregen.Datmoetenzijnugaanbetalen.DeheerTangvonddeprijstoengoed.Devoorzitter:Watisuwvraag,mijnheerVendrik?DeheerVendrik(GroenLinks):MoetiknuconcluderendatdeheerTangdepositievandePvdAherziet,ofheeftdeEuropeseCommissieongelijk?DeheerTang(PvdA):Wijsprekenovereenprijsdienietgoedvasttestellenis.Datweetiknualsgeenander.Alsjenietnaardemarktkuntkijken,kunjeookgeenprijsvaststellen.Diewordtaltijddiscutabel.Erisaltijdeenonnauwkeurigheid.IkkendemotiveringvandeCommissieniet.Ikbendaarzeernieuwsgierignaar.Diekleinereveranderingindeprijslijktmijniethetonderwerpvanhetparlementairedebattemoetenzijn;datmoetjeoverlatenaaneconomen.Devraaghierisofjebereidbentdemarktwaarderinglostelatenenofjebereidbenthetmarktfetesjismeachterjetelaten?Hetantwoordopdievraagwas«ja».Ditiseenpreciezemanieromdattedoen.DeheerIrrgang(SP):Voorzitter.WijhebbenhiervoorinderdaadeenvertrouwelijkoverleggehadoverABNAMRO.Ikbenheteensmetdegenendiezeggendatheteenvolstrektzinlozezaakwasomdatdeministerweigerdeintegaanopdenaderedetailsvandeovereenkomstdieisgesloteneninhetbijzonderopdevraagofdieovereenkomsteenkapitaalinjectienoodzakelijkmaakt,omdatbijdezedealgroteverliezenmoetenwordengenomen.Wijhebbenaleerdergezegddatwijdaarvoorheelweinigvoelen.Alsdathetgevalzouzijn,moetwatonsbetreftopnieuwnaaralternatievenwordengekeken,zoalsverkoopvanFortison-derdelenofnaardemogelijkheiddatinplaatsvaneengefuseerdestaats-deelnemingtweestaatsdeelnemingenwordenaangehouden.DatkandanzijnFortisenABNAMROapartofHBUapart.Ikvraagdeministertebevestigendatdiemogelijkheiddannogsteedsbestaat;dathetgeenafgeslotenzaakis;datalsdeKamerzo’nkapitaalinjectienietvoorhaarrekeningwilnemen,demogelijkheidbestaatdatzijditafwijstenervoorietsanderswordtgekozen.Innovember2008eninfebruari2009isgekozenvoortweesteunoperatiesvoorhetING-concern.Inbeideoperatieszijndeaandeelhouderstegemakkelijkweggekomen.Alsdiesteunoperatiesniethaddenplaatsge-vonden,wasINGfaillietgegaan.Ikdenkdatwijdatmetaanzekerheidgrenzendewaarschijnlijkheidkunnenzeggen.InderdaadwaserbijdelaatstesteunoperatieinfebruaritoendeStaatvoor80%risico’sopdeAlt-AhypothekenvanINGheeftovergenomendekritiekvanmijenanderendaterteweinigbetaaldzouzijnvoordeovernamevanderisico’svandezeslechtehypothekenvanING.Volgensdeministerbetekenendeveranderingeninbeidedealseenverbeteringvoordebelastingbetaler.Vandekapitaalinjectievan10mld.wordtnu5mld.terugbetaald.Hetisechtermaarzeerdevraagofdittenopzichtevandeoorspronkelijkeovereenkomstinderdaadzogunstigisvoordebelastingbetaler.OpbasisvandieovereenkomsthadINGookervoorkunnenkiezenom5mld.terugtebetalen,maardanwashetprijs-kaartje7,5mld.geweest.DerepaymentpremiumvoorINGisnu330tot660mld.endatiseenstukminderdande2,5mld.uitdeoorspronkelijkeovereenkomst.Kandeministeraangevenhoedierepaymentpremiumpreciestotstandkomt?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2917 DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):DenktdeheerIrrgangnuwerkelijkdatINGeenkapitaalhadterugbetaaldmeteenboetevan50%?IkhebbijdebehandelingvandeVoorjaarsnotaenbijdefinanciëlebeschouwingennaarvorengebrachtdatalsINGrustigdriejaarhadgewacht,ereenanderesituatiewasontstaan.DanhadINGhetaandelen-kapitaalkunnenomzettenenhaddeStaatdatkunnenverkopen.Danwaserookgeendividenduitgekeerd,wantdeStaatkrijgtpaseenpremiealserdividenduitgekeerdwordt.DenktdeheerIrrgangnuwerkelijkdatINGzo’nhogeboetehadbetaald?DeheerIrrgang(SP):Natuurlijkbenikdaarnietzekervan.Deministersuggereertdatdebelastingbetalernubeterafis.DathangtinderdaadafvandekoersdiehetaandeelINGoverdriejaarhadgehad.Integenstel-lingtotdeheerDeNeréeweetiknietwatdiekoersoverdriejaarzalzijn.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Alsikdatwist,zouikonmiddel-lijkietsdoen.DeheerIrrgang(SP):Ikkandanooknietdeconclusietrekkendatdebelastingbetalerbeterafisdanwanneerdeovereenkomstnietaangepastzouzijn.DeheerTang(PvdA):Wijziendatdezedealingewikkelderisdansommigendoenvoorkomen.IsdeheerIrrganghetmetmijendeheerDeNeréeeensdatdevoorwaardenvoordebankeneigenlijkhetzelfdezoudenmoetenzijnendathetlogischisomooktekijkennaardevoor-waardendiezijnafgesprokenbijSNSReaalenAegon?DeheerIrrgang(SP):Eendealiseendeal.HetlijkteropdatINGhiermeegoedwegkomtomdatdeboeteforsisverlaagd.Deconclusiedatditbeterisvoordebelastingbetaler,kunjevolgensmijnuniettrekken.DaarvoormoetjedeprijsvanhetaandeelINGoverdriejaarweten.NatuurlijkwildeINGhiergraagvanaf.IkstelvastdatdegarantiefeevoordeAlt-Aporte-feuillemeerdanverdubbeldisendatdeEuropeseCommissiederisico’sopdieportefeuilleforshogerinschat.Degarantiefeeiseenbetalingvoorderisico’sopdieportefeuille.Kandeministerhieropreageren?Ikbenhetmetiedereeneensdatde1,3mld.goednieuwsisvoordebelastingbetaler.Inmeiisdegarantiefeeookverhoogdincombinatiemeteenverlagingvandefundingfee.Hetismijnietduidelijkhoewijdaardestijdsovergeïnformeerdzijn.IkdachtdatditgebeurdisdoormiddelvanbeantwoordingvanKamervragenvandeheerWeekersenmijzelf.WaaropbaseertdeministerzijnopmerkingdatdewerkloosheidindeVerenigdeStatenzoweinigeffectheeftopdewaardevandeportefeuille?Ikneemaandatalsmensendesleutelmoeteninleverenomdatzijhunhypotheeknietmeerkunnenbetalen,dittotverliezenleidtbijdehuizen-prijzen.TijdenshetdebatoverINGinfebruarihebbendeheerWeekersenikuitgebreidgesprokenoverdevraagofgeensprakewasvaneenleningvanINGaandeStaat.Deministerheeftdattoenzeerstelligontkend.HetCBSzietditechterwelalsstaatsschuld.Hoebeoordeeltdeministerinditlichtzijnstelligeuitsprakenvandestijds?Devoorzitter:HetwoordisaandeheerTonyvanDijckvandePVV.DeheerTonyvanDijck(PVV):Mevrouwdevoorzitter.OokikwilevenietszeggenoverhetinformerenvandeKamerviabeantwoordingvanKamervragen.IkleesindebeantwoordingvanKamervragenvaneencollegatotmijnverrassingdateerstdefundingfee50basispuntenisverhoogd.IkleesnietalleantwoordenopKamervragenvancollega’s.NuwordtdiezelfdefundingfeeopverzoekvanmevrouwKroes50basis-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2918 puntenverlaagd.IkvraagdeministeromdeKameropeennormalemanierteinformerenennietviaantwoordenopKamervragen.DeheerIrrgang(SP):IkhebdegewoonteomantwoordenopdevragenvandeheerTonyvanDijcktelezen.Ishijhetmetmijeensdateenbeant-woordingvanKamervrageneenofficiëlebriefvandeministeraandeKameris?DeheerTonyvanDijck(PVV):HetzalbesteenofficiëlebriefaandeKamerzijn.Natuurlijk,ikleesregelmatigantwoordenopvragenvandeheerIrrgang.Hetligteenbeetjeaandevragen.HoevergaatdeinvloedvandeEuropeseCommissiealshetgaatomstaatssteunendeEU-remedydiewijinhetbeslotenoverlegbesprokenhebben?IsdeactievanINGomdeverzekeringstakenomINGDirectaftestoten,ingegevendoordeCommissieofisheteenbesluitvanINGzelfomindetoekomstopeenanderemanierverdertegaan?IkvindhetnogalvergaandegevolgenhebbenalsdeCommissiebepaaltwaterverkochtmoetworden.Alsdatallemaalgebeurt,blijfterimmersnietveelmeerovervanING.Uitdetechnischebriefingvanochtendbleekdat3,2mld.vervroegdisafgelostopdeAlt-Aportefeuille.BetekentditdatwijstraksmetderommelblijvenzittenendepareltjesnaarFreddyMacgaan?Datzoumijnietverbazen.Kandeministeraangevenofhetbijde3,2mld.inderdaadgaatombeterehypothekenuitdeAlt-Aportefeuille,ofdateentendensisenofereenboeteclausuleophetoversluitenvanhypothekengeëffectu-eerdwordt?Wijwistenaldathetbedragvan22,3mld.gekenmerktisalsstaatsschuld.Ikbenblijdatdeministerdatnuookweet.Totnutoeheefthijdatimmersontkendengezegddathetgingomeengarantie.Hetisgewooneenleningenderhalveeengrootrisicodatdeministerheeftgenomen.Nudestaatsschuldmet22,3mld.wordtverhoogd,watbetekentditvoordepositievanNederlandopdeobligatiemarkt?Moetenwijstraksmeerrentegaanbetalendananderelanden?DeministerzegtoverdedoorINGaangekondigdevervroegdeaflossingvan5mld.dathetrendement15%is:vijfkeerzoveelalsuenikoponzespaarrekeningkrijgen.Isdatwel15%,wantdevergoedingisafhankelijkgemaaktvandekoersvanhetING-aandeel?WijhebbengeziendatdekoersnogalonderuitisgegaannadatINGdevervroegdeaflossingheeftaangekondigd.Ikhebgraageenupdatevandie15%.Hoeveelrendementwordtergehaaldophetmomentdatdie5mld.wordtafgelost?Devoorzitter:WildeheerTonyvanDijckafronden?DeheerTonyvanDijck(PVV):Mijnlaatsteopmerkinggaatoverde1,3mld.diewijnucadeaukrijgenvanmevrouwKroes.Iedereen,zelfsmijnzoontjevannegen,vroeg:papa,alsdiehypotheekmaar50%of60%waardis,waarombetaaltmijnheerBosdan90%?Opeenpaarmensennahebbenwijonshierallemaalafgevraagdhoedeministerzoveelkonbetalen.HetisvandegekkedatmevrouwKroesnutotdeconclusiekomtdatheteigenlijkstaatssteunis,wanneerer90%betaaldwordtvooreenhypotheekdiemaar55%waardis.WatisdeechtebeweegredenvanmevrouwKroesgeweestomdegarantiefeenaarbovenbijtestellenendefundingfeenaarbeneden?Washetalleenstaatssteunopdebasisvandie90%ofwarenernogandereredenen?DeheerTang(PvdA):Uwzoontjewilikweleenkeertjeontmoeten,mijn-heerTonyvanDijck.Ikbennieuwsgierigwatvoorwhizzkiddatis.VolgensmijgingdeheerTonyvanDijckterugnaardemarktwaardering,naardie70%?Puntwasjuistdatjediemarktprijsmoestdurvenloslaten.Zouuwzoontjedatbegrepenhebben?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2919 DeheerTonyvanDijck(PVV):Datmoetumijnzoontjevragen.Maarallegekheidopeenstokje.Jehebteenaanschafwaardeenjebetaaltdaar90%van,terwijldemarktwaardeopdatmomentnoggeen60%is.Alleexpertswarenhetdaarovereens.Nuishetmisschiennogmindergeworden.DeherenDeNerée,WeekersenVendrikenikwarenheterovereensdatdeportefeuilletehooggewaardeerdwerd.Vanuitdiefilosofievraagikdeministerofdeaanpassingvandefeesgebaseerdisophetfeitdaterteveelbetaaldisofdaterteveelgarantieszijngegeven,ofishetvanwegeeenbepaaldconcurrentiebeding?Devoorzitter:IkgeefhetwoordaandeheerVendrikvanGroenLinks.DeheerVendrik(GroenLinks):Voorzitter.IkdenkdathetverstandigisomdefamilieVanDijcknuaantemeldenbijdejeugdzorg.HetiseenedelevormvankindermishandelingomeenkindvanzesjaarvoordeAlt-AportefeuillevanINGneertezettenentevragenomdateensdoorterekenenvoorpapa.Wijhebbenvanochtendeenboeiendbeslotenoverleggehad.Wijzijndaartjokvolinformatieuitgekomen,maarwijmogenernietsoverzeggen.IkbenergbenieuwdnaardekomendebriefvandeministervanFinanciënoverABNAMRO-Fortis.Ikwilhiernietonvermeldlatendatmijnfractie,metalleruisdieeropdelijnzitinhetverkeertussendeStaatderNeder-landenendeEuropeseCommissie,hetoptredenvanmevrouwKroesalsweldadigheeftervaren.Dewijzewaaropzijheeftgeopereerdindeinter-nationalefinanciëlecrisisdwingtiniedergevalbijmijnfractierespectaf.IksnapeigenlijknogsteedsnietwaarommevrouwKroesnietvoorge-dragenisvoorcontinueringvanhaarcommissariaat.Ikhebbegrependatzijdaarvoornietgevraagdis.Datisgek.Deminister-presidentwildedievraaggisterenooknietbeantwoorden.HetisgoedalsdeministerinzijnbeantwoordingnogevenkortstilstaatbijdeconsequentiesvanwatbijABNAMRO-FortisgebeurtenwaterbijINGaanstaandelijkttezijn–deopsplitsingvanhetconcernenzovoorts–voordestructuurvanhetNederlandsebankwezenenvandeNederlandsebankmarktenofdatinlijnismetnieuwegedachtenovercrisisbestrijdingnadekredietcrisis.Hetisvoormijnfractieheelbelangrijkdatlangzamer-handwordttoegewerktnaareenbankenmarktdiecrisisbestendigis.Ikhebalvakergezegddatikooknatijdenvanbuitengewoongoedpreven-tieftoezichtervanuitgadatfinanciëlemarktenemotioneelenonbetrouw-baarblijkentezijnendatwijaltijdvoorbereidmoetenzijnopdevolgendecrisis.IkhebnutweevragenoverABNAMRO,wanthetgrotedebatkrijgenwijnatuurlijknadatwijdiebredeencomplexebriefvandeministerhebbenontvangen.IkhebbegrependatdeafdelingduurzaamheidbijABNAMROisopgeheven.Ikweetnietofditmaatgevendisvoordeduurzaamheid-sambitievandezebank.Alsdatwelhetgevalis,schrikikdaarvan.Ikvindhetindezetijdvanklimaatcrisis,voedselcrisisenmondialeduurzaam-heidscrisisonbestaanbaardatwijeenbankzodanigherstructurerendaternietmeergekekenwordtnaarfacettenvanduurzaamheid.Wijhebbenjuistduurzamebankennodigdieonshelpenzosnelmogelijkeenomslagtemakennaareenklimaatneutraleeconomie.HetisdanheelergvoordehandliggenddatABNAMROdaarinvooroplooptinplaatsvaneenachter-hoedepositietegaaninnemen.Ikwildatafwenden.IkhebbegrependatdeministervanFinanciëngisterenpubliekeuitsprakenheeftgedaanoverdepositievandeheerZalmmetbetrekkingtotdelopendeonderzoeken.Misschienishetgoedalsdeministerhierevenherhaaltwathijdaarmeebeoogdheeft?IkkombijINGenconcentreermijevenopdeilliquidassetsback-upfaci-lity,datwonderschoneinnovatievefinanciëleproductwaarmeedeministervanFinanciënbeginditjaarINGheeftondersteund.HetoordeelvandeEuropeseCommissiemoetnukennelijkzijndatINGdestijdsteTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29110 gemakkelijkweggekomenisendatdeStaatderNederlandentenonrechteeenbedragvan1,3mld.inditconcernheeftlatenzitten.Datvindikeenzeerforsoordeel.Ikvraagdeministerhierovereennaderoordeel,wantinzijnbriefvangisterenstaatdateigenlijkniet.IndiebriefwordtkeurigdeconsequentievanhetbesluitvandeCommissiebeschreven,maarhetisnogaleenforsecorrectieopdedealdiedeministerinjanuarimetINGoverdieAlt-Aportefeuillegeslotenheeft.HetverwondertmijindezeheleproceduredatikmoetbegrijpendathetbesluitvandeEuropeseCommissieeriseneigenlijkeenminofmeerdefinitiefkarakterheeft,maardatwijdenaderemotiveringenhethoeenwaaromnietweten.Datvindikeentamelijkwonderlijkeprocedure.Hoezitdat?AlsdeCommissiezo’nforsbesluitneemt,zouikzelf–enikneemaandatditookgeldtvoordeminister–graagdoormevrouwKroesgeïnformeerdwordenoverwathaarbeweegredenenzijn.Helemaalwonderlijkvindikdemededelingindebriefvandeministervangisterendatditbesluiteigenlijkalminofmeergenomenisop31maartvanditjaar.IkbegrijpdatdeCommissietoeneeneerstetaxatieheeftgemaaktenbijdeministerheeftafgedwongendatdemanagementfeezouwordenverlaagdendegarantiefeeverhoogd.Datwasaleeneersteindi-catiedathetnietgoedzatmetdiedeal.Inplaatsvandatdiedealtoenopnieuwtegenhetlichtisgehouden,leesikindebriefdatdieverhogingisgecompenseerd.DeEuropeseCommissielaatop31maartderegeringalwetendatditwaarschijnlijkeentegoedkopedealisvoorING,dathetdusstaatssteunisendathettegunstigisvoordeaandeelhouders.DeministerverhoogtvervolgensdefundingfeediedeStaataanINGbetaaltmetexacthetzelfdepercentagezodatdedealvanjanuarigewoonstaat.Ikbegrijphelemaalniethoedatkan.Devoorzitter:MijnheerVendrik,magikuverzoekenuwbetoogafteronden?Ubentalruimschootsoveruwtijd.DeheerVendrik(GroenLinks):IkhebnogeenvraagoverING.Indebriefvandeministerstaatoppagina2:«DaarnaastiseenadditionelebetalingovereengekomentussenINGendeNederlandseStaatmethetdoelalge-helegoedkeuringtekrijgenopalleelementenvanhetherstructurerings-planvanING.»DezecorrectiestaatdusinhettekenvandegoedkeuringvandeEuropeseCommissievandetoekomstplannenvanING.Iksnapdatniet.Ikzoudenkendatditineersteinstantielosstaatvanelkaar.HierissprakevaneenoordeelvandeCommissieoverdedealzelf.DaarnaastzoudeEuropeseCommissienogeennaderoordeelmoetenuitsprekenoverwatINGvanplanis.DatraaktaandebredevraaghoedeplannenomtrentdetoekomstvanINGzoalsdierecentduidelijkzijngeworden,preciesrelaterenaandieback-upfaciliteit.Iksnapniethelemaalwelkerelatiedaarwelennietligt.Ikvraagdeministerdaaroverduidelijkheidtegeveninditdebat.Ikmeendatditwelbetekentdatdeback-upfaciliteitgewoonstaat,ofgaatdienuwieberenomdatdieonderdeelwordtvanhetheleherstructureringsplanenomdatdeCommissiedaaroverooknogeenoordeelmoetgeven?Ikwilgraagprocedureleduidelijkheidopditpunt.Devoorzitter:DaarmeezijnwijgekomenaanheteindvandeeerstetermijnvandeKamer.IkgeefhetwoordaandeministervanFinanciën.MinisterBos:Mevrouwdevoorzitter.Ikdankdeledenvoorhunbijdrage.MisschienishetgoedommedenaaraanleidingvandelaatstevraagvandeheerVendriknogevenpreciestereconstruerenwaterdelaatstetijdtussenING,deNederlandseStaatendeEuropeseCommissieaandeordeisgekomen.Deaanleidingwasdateind2008eeneerstesteunoperatievaneenkapitaalinjectievan10mld.aanINGgegevenwerd,datereenpaarmaandenlatereentweedetransactierondomdeAlt-Aportefeuilleplaatsvondendaterindezelfdeperiodeookkapitaalinjectiesplaats-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29111 vondenbijSNSReaalenAegonwaarbijandereaflossingsvoorwaardenafgesprokenwerdendanineersteinstantiebijING.Vervroegdeaflossingkendegunstigervoorwaarden.DatwasdestijdsnietbijINGafgesproken.Hetisgoeddatwijdieopeenvolgendeontwikkelingeninogenschouwnemen.VervolgensheeftdeEuropeseCommissiegeconstateerddatmogelijksprakewasvantweeonderwerpendiebemoeienisvandekantvanEuroparechtvaardigden.TeneerstewasmogelijksprakevanstaatssteunvoorzoverdetransactiestussendeNederlandseStaatendebetreffendefinanciëleinstellingennietop«fairvalue»-basisplaatsvonden.Tentweedewasmogelijksprakevanmededingingsverstoringvoorzoverinstellingengeholpenwerdenterwijlandereinstellingennietgeholpenwerden.Devraagwasofhetlevelplayingfieldnogwelaanwezigwas.MethetoogopdieverantwoordelijkheidvandeEuropeseCommissieheeftdeCommissietweetypeeisengesteldomhiermeeakkoordtegaan.Allereerstmoetzekergesteldwordendatsprakeisvanfairvalue,omdathetgaatomfinanciëletransactiestussendeoverheidenfinanciëleinstellingen.Vervol-gensmogendiegesteundeinstellingennietbeloondwordenvoorhetfeitdatzijgesteundworden.Datisnamelijkechtmededingingsverstorendtenopzichtevannietgesteundeinstellingen.Ermoeteenherstructurerings-planofeenlevensvatbaarheidsplanoptafelgelegdwordenendaaraanwordenbepaaldeeisengesteld.DiebewegingmaaktdeEuropeseCommissieconsistentbijallefinanciëleinstellingeninEuropawaarditaandeordeis.Ditismisschienhetbeginvaneenantwoordopdevraag,ofdemanierwaaropINGtemakenheeftgekregenmetdeEuropeseCommissieconsistentisinhetlichtvandeopstellingvandeCommissiebijanderefinanciëleinstellingen.WijwetendatCommerzbank50%heeftmoetenafslanken.BijdeWestLandesBankinDuitslandheeftookeenvergelijkbarereductiemoetenplaatsvinden.GisterenhebbenwijhetnieuwsdoorgekregenoverwatbijLloyd’sBankenbijRoyalBankofScotlandaandehandis.BijRoyalBankofScotlandmoetook40%balansreductieplaatsvinden,plusnogeenenorme–naarikbegrijp-verplichtekapitaalinjectievandeoverheid.Alsjedatvergelijkt,ishettypeherstructureringwaartoeINGzichtoebereidverklaardheeft,vergelijkbaarmetwatbijandereinstellingengebeurt.Datmaakthetnietallemaalleuker,fijnerenprettigeromtemoetenondergaan,maargeeftwelenigcomfortinhetlichtvandevraagofINGnietdisproportioneelzwaarwordtaangeslagen.IkgeefdaarbijdeKamernogevenmeedatenkeleanderefinanciëleinstel-lingendieaangeslagenwerden,eengrootdeelvanhunherstructurering,zoniethunheleherstructurering,binnenhetbancairebedrijfhebbenmoetendoenplaatsvindenomdatzijvoor100%eenbancaireorganisatiewaren,terwijlINGeengrootdeelvandeherstructureringheeftkunnenrealiserenbinnenhetverzekeringsbedrijfomdatINGhetmodelbank-verzekeraareropnahield.UhebtdeheerHommedelaatstetijdinhetopenbaarhorenzeggendatmenbijINGeentijdjegeledeneigenlijkzelfaltotdeconclusiewasgekomendatmendiekantopwilde.DeheerTonyvanDijck(PVV):GeeftdeEuropeseCommissiealleenaandatdebalansmetzoveelverkortmoetworden,ofgeeftzijookaanhoedatmoetwordeningevuld?MinisterBos:Hetzitertussenin.SomssuggereertdeCommissiebepaaldezakenheelspecifiek,maardatisnietwatzijuiteindelijkeist.Deeisenwordenmeeralsrandvoorwaardengeformuleerd,bijvoorbeeldvanwelktypemarktmenzichzoumoetenterugtrekkenendergelijke.Indiesfeerwordthetgegoten,maarerbestaatruimtevoorinvullingdoordeondernemingzelf.Diekaneentegenvoorstelaandragenenkrijgtdaarvooralofnietgoedkeuring.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29112 Degesprekkendiedeafgelopenmaandenhebbenplaatsgevonden,zijnheelcomplexgeweest,omdatdeverhoudingtussendeverschillendepartijenheelcomplexis.WijhebbenverschillendeinterventiesgepleegdbijING.VervolgensheeftdeEuropeseCommissieonsaangesprokenopdevoorwaardendiezijsteltvoorhetgoedkeurenvandieinterventies.DievoorwaardenkunnenalleengerealiseerdwordenalsINGbereidisdaaraantevoldoenendaarvoortoestemmingkrijgtvandetoezicht-houder.Neemtuvanmijaandatnietbijvoorbaatvaststaatdatdetoezichthouderelkesuggestieeengoedideevindt,bijvoorbeeldomdathetdestabiliteitvaneeninstellingingevaarkanbrengenofzelfsdestabi-liteitvanhethelefinanciëlesysteem.Hetiseenongelooflijkcomplexediscussie.DeEuropeseCommissiespreektonsaanophetfeitdatwijalleenmaarsteunmogenverlenenonderbepaaldevoorwaarden.Wijzijnechtervolstrektafhankelijkvandegoedkeuringvandetoezichthouderenerzijdsenhetvermogenvandedesbetreffendefinanciëleinstellinganderzijdsomookdaadwerkelijkaandieeisentegemoettekomen.Hetwordtnogcomplexeralsuzichbedenktdathetkabinetdaarbijtenminstetweebelangenprobeerttebehartigen.Ikchargeerenigszins.WijzienditeenbeetjegespiegeldindeinbrengvandeheerDeNeréeversusdeinbrengvandeheerWeekers.Jewiltdetransactieenwatjedebetref-fendefinanciëleinstellinginrekeningbrengen,zovaststellendatjehaarechthelptenhaarnietzoveelinrekeningbrengendatjehaaroverdeklingjaagtofineendisproportioneelslechteconcurrentiepositiebrengt.Tegelijkertijdwiljedetransactiezostructurerendathetookgoedisvoordebelastingbetaler;datdebelastingbetalerhetuitzichtheeftdathijeroptermijneenbeetjegoeduitspringtendatsprakeisvaneenoverzichtelijkrisico.Datgaatnietaltijdsamen.Nogmaals,ikchargeer.WijhorenvandaagdeheerDeNeréevragenofdiebankniettehardwordtaange-pakt,terwijldeheerWeekersroept:hoeravoordebelastingbetaler.Datisprecieshetspectrumwaarbinnenwijdeheletijdhebbenmoetenopererenomhetverstandigeevenwichttevinden.AlsdeEuropeseCommissiebepaaltdatdefeedieINGmoetbetalen,omhooggaat,zegikmetdeenepetopdathetwelzuurisvoorINGomdatditniethetbestemomentisomnogmeertemoetenbetalen,terwijlikmetdeanderepetopmoetzeggendatikzulkeonderhandelingenmaarwatgraagverliesalsmijdatelkekeerweereenmiljardvoordeschatkistoplevert.Datisimmersgoedvoordebelastingbetaler.Erzittenverschillendeaspectenaan.Hetisaanonsomteproberensteedseengoedebalanstevinden.DediscussietussendeNederlandseStaat,deEuropeseCommissieenING–enopafstanddetoezichthouder–issteedsgegaanoverhettotalepakket.DatiseenterechteconstateringvandeheerVendrik.Hetzijngeendrietotaallosvanelkaarstaandetrajecten.Onderwelkevoorwaardenkanervervroegdafgelostworden?KrijgenwijgoedkeuringvoordeAlt-AtransactieenwatwordterintermenvanherstructureringvanINGverwacht?DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Ermoetuiteraardgekekenwordennaardebelastingbetaler,maardeministerzalhettochmetmijeenszijndaterinternationaalsprakemoetzijnvaneenlevelplayingfield?Datismijnoproep.MinisterBos:Voorzitter.IntermenvanhetgelijkespeelveldmoestenwijooklettenopdeverhoudingtussendeaflossingsvoorwaardenbijINGenerzijdsendeaflossingsvoorwaardenbijSNSReaalenAegonander-zijds.ErbleekruimtebijdeEuropeseCommissieomvanwegehetfeitdatdeaflossingsvoorwaardenbijSNSReaalenAegongoedgekeurdwaren,voorINGietsgunstigervoorwaardenvoorvervroegdeaflossingtebedingendanineersteinstantiewarenvastgesteld.DatleverteenbepaaldvoordeelopvoorING,maarerstondookeenbepaaldnadeelTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29113 tegenovermetbetrekkingtotdeAlt-Aportefeuille.Verderwassprakevaneenforseuitdagingbijhetherstructureringsplan.WijmoetenonsheelgoedrealiserendatdetransactiemetbetrekkingtotdeAlt-Aportefeuillemetgoedkeuringvandetoezichthouderovereenge-komenwerdtussenINGendeNederlandseStaat,eenunieketransactiewas.Daarvoorbestondhelemaalgeenvergelijkingsmateriaalbestond.Ikbegrijpdateenheleboelmensenalsnoghungelijkvantoenproberentebewijzen.Datmagallemaal,maarlaatmijdaarbijeenpaarbescheidenkanttekeningenmaken.DietransactieisgoedgekeurddoordeEuropeseCommissieenvooraldemanierwaaropdietransactiegestructureerdwas:hetfeitdatonderscheidgemaaktwerdtussenjuridischeneconomischeigendom,datereenbepaaldekasstromenstructuurovereengekomenwerdendatwijinjuridischezindie22mld.niethelemaalovernamen.IkweetdaterontzettendveelvragengesteldzijnindeKamerendatditmedeeenredenwaswaaromdeheerWeekershetallemaalmaarniksvond.AandietransactieheeftdeEuropeseCommissieopgeenenkelewijzezittenpeuteren.Dieisgewoongoedgekeurd.Hettweededatikmijherinnervandatdebatisdatwijtoenbetoogdhebbendatonzewaarderingvandieportefeuille–dushetrisicodatwijliepenendefeediewijinrekeningmoestenbrengen–gebaseerdwasopallerleiveronderstellingenovertoekomstigekasstromen,zoalsdiedoordiejongensuitAmerikavanDynamicCreditdoorgerekendwaren.Datkwamgrossomodeuitopeenwaarderingvanongeveer90%.EendingweetikheelzekeruitdatKamerdebattussenmijeniedereendiehetmetdietransactieeenswas.Hetgingnietoverdevraagofhet90%moestzijnof87%;hetgingover60%of70%of50%.Iedereendienuzijngelijkwilclaimenomdathet87%isgewordeninplaatsvan90%,diegunikdatgraag,maardatverhoudtzichniethelemaaltotdemanierwaaropdatdebatdestijdsging,zegikmeteenglimlachinderichtingvandeheerWeekers.Alsjeprobeertdeadditionelebetalingtevertalennaarwathetbetekentvoordeexpostwaarderingvandeportefeuille,gajevan90%naar87%.Ikhebdatuiteindelijkookteaccepterenbijgebrekaanvergelij-kingsmateriaal.Erisuitgebreidgepraatoverwatfairvalueis.Danzitjeineenheelmoeilijkediscussieoverprojectiesvankasstromenindetoekomst,overdiscontovoetendiejewelofnietmoetgaanhanterenendergelijke.UiteindelijkbeljehetzoontjevanTonyvanDijckenkomjeeruit!Zogaathet.Watispersaldoonsoordeeloverwathiergebeurt?HetisvooronsheelrelevantomhetoordeelvanINGzelfteweten.HetisuiteindelijkallemaalbedoeldomINGtehelpenineentijddatINGdiehulpnodighad.INGheeftzelfervoorgekozenommetaldezevoorwaardenakkoordtegaan,zowelbijdevervroegdeaflossing,bijdeherwaarderingvanAlt-Aalsbijhetherstructureringsplan.Letwel,INGhadnietakkoordhoeventegaan.IndittypegesprekkenmetdeCommissiebestondookdemogelijkheidomhetopeenproceduretelatenaankomen.IkvermoeddatINGzelfdeafweginggemaaktheeftdathetongewenstzouzijnomineenlangdurigejuridischeprocedureverwikkeldteraken,waarinallerleipartijenzoudenmogenzeggenwatzijvanINGvondenofvandemanierwaaropINGzichindemarktopstelt;eenprocedurewaarvandeuitkomstonzekerzouzijnendiedefactoremmendzouwerkenopdematewaarinINGaandegangkongaanmetdenieuwestrategiediemenalvooreenheelgrootdeelhaduitgestippeld,inclusiefhetsplitsenvanbancaireactiviteitenenverzeke-ringsactiviteiten.IndieafwegingheeftINGzelfbeslotenomhiermeeakkoordtegaan.Betekentditdatvantevorenrekeningisgehoudenmetwatermetdekoersvanhetaandeelzougebeurenenismennunognetzoblijalstoen?Datweetikniet.Ikweetweldatiniedergevaleenheelgrootdeelvandekoersbewegingnatuurlijkvantevorenteberekenenwasinhetlichtvanwelkeverwateringeffectenerbijbestaandeaandeelhouderszoudenoptredenalsereennieuweemissiezouplaatsvinden.HetwasalleenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29114 buitengewoonongelukkigdatopdedagdatdevolatiliteitzichtbaarwerd,decomputersopdebeursopslotsloegen.Danontstaatermeteeneenpaniekerigesfeerwaardooriedereendenktdatermisschienwelmeeraandehandis.Datisallemaalrustigergeworden.IkgeloofdathetaandeelINGgisterenenvandaagweervoorzichtigomhoogzijngegaan.Erlijktsprakevaneenzekerestabilisering.Erzijnvierelementendieeenrolspeleninmijnoordeel.Wijhadden10mld.inINGzittenenkrijgennu5mld.terug.Datis5mld.staatsschuldminder.Ikvinddatfijn.Hoegoeddeaflossingsvoorwaardenookzijnalsdie5mld.opeenlatermomentafgelostworden,hetheeftookeenvoor-deelalsjehetgeldvroegerterugkrijgt.Hetbetekentminderrisicoenmeerzekerheidoverdeontvangsten.Hetrendementdatwijgaankrijgenopdievervroegdeaflossingvan5mld.ligttussende15%en21,5%.Deaande-lenkoersisrelevantvoordevraagofhet15%,21,5%ofietsdaartussenwordt,maarhetzaktnooitonderde15%.BijSNSReaalenAegonisdebandbreedtetussen8,5%en21,5%.DatkomtomdatzijmaareenderdeaflossenenhetbijINGmeerisdaneenderde,namelijkdehelftvandeuitstaandesecurities.DeheerIrrgang(SP):DeministerlijktteerkennendatdezevervroegdeterugbetalingweleenvoordeelisvoorING.Datisgenuanceerderdanzijneerstereactieindekrantdathetvooraleengrotervoordeelisvoordebelastingbetaler.Dathangtermaarafvandevraag,tenopzichtevanwat.MinisterBos:DaarinheeftdeheerIrrganghelemaalgelijk.Ditiseenterugbetalingmeteenforsrendementvoordebelastingbetaler.Alsjeditvergelijktmetdesituatiediezichwellichthadkunnenvoordoenmaarwaarvanwijnietwetenofdiezichhadvoorgedaan,namelijkeenlatereaflossing,zouhetrendementtheoretischminderkunnenzijn.Hettweedeelementvanmijnoordeelheeftbetrekkingopvervroegdeaflossingmeteenmooirendement.HetderdeelementbetreftdevraaghoedeherwaarderingvanAlt-Auitvalt.AlsditdeuitkomstisvaneenlangeenintensievediscussiemetdeEuropeseCommissieoverwatfairvalueisenmijooknoggeldoplevert,kanikmijeenslechtereuitkomstvanzo’ngesprekvoorstellen.HetvierdeelementisdatikhetheelbelangrijkvinddatmenbijINGweetwaarmenaantoeis.DegesprekkenmetdeEuropeseCommissariszijnafgerond.DaaraanheeftINGvoldoendezekerheidontleendomhiermeenaarbuitentetreden.InformelezinvergthetnunogeenbesluitvandegeheleEuropeseCommissie.Datbesluitwordtgenomenvóórdeaandeel-houdersvergaderingvanINGdieeindnovemberplaatsvindt.DanzijnbijdeEuropeseCommissiedeboekenoverINGdicht,danisallesafgerondenkanmendoor.IkdenkdatditvoorINGheelzwaarweegt.Ikkanmijdaarbijhetnodigevoorstellen.Voorzitter.Medenaaraanleidingvandetechnischebriefingwaarbijikzelfnietkonzijn,iseenaantalvragengesteldoverdeAlt-Aportefeuille,o.a.ofdieversneldeaflossinghetrisicoprofielvoordeNederlandseStaatnadeligbeïnvloedt.IkstelvoordatwijindetweedehelftvannovemberdeKameropbasisvandecijfersvanhetderdekwartaalvanINGoverwatzichindieportefeuilleafspeelt,zosnelmogelijkeenupdatesturenvanwateenenanderbetekentvoorderisico’sdiedeStaatloopt.Ikmeendatdiecijfersop11novemberbeschikbaarkomen.Dankunnenwijookallecijfersupdatendiebetrekkinghebbenopbasecaseenstresscase.InhetalgemeenmagdeKamerervanuitgaandathetfeitdatdeStaatextrainkomstenkrijgtuitdezetransactie,betekentdatzowelindebasecasealsindestresscasehetrisicogedaaldisdatdebelastingbetalerachterhetnetvist.DeheerVendrik(GroenLinks):Datisprima.Hetzouookheelwelkomzijnalsevenpreciesdevingergelegdzouwordenbijdieregio’sindeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29115 VerenigdeStatenwaardehuizenmarktextraonderuitgaatennogverderonderuitkangaan.Ikdoeldanopderoderegio’sCaliforniëenFlorida.WijbegrijpendatditcruciaalisvoordewaarderingvandeAlt-Aportefeuille.MinisterBos:Datgaanwijproberen.DeheerTonyvanDijck(PVV):Voorzitter.Misschienkandeministerindeupdateookingaanopdevraagwaaromgekozenisdie2,3mld.vervroegdeaflossingnietnaardestaatsschuldtelatenvloeien,maarbijomdiebijdeverplichtingafteboekenbijING?Enerzijdsisdeministerblijmeteenaflossingenanderzijdscashthijdieniet.MinisterBos:Datheefttemakenmetdestructuurvandeportefeuilleenmetdetransactie.Wijzullendatduidelijkmakenindieupdate.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Kandeministerdanookreke-ninghoudenmetdevoorraadaanhuizenenmetdewerkloosheidscijfers?MinisterBos:Ja,dathebikhierstaan.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Voorzitter.Ikhebnogeenvraagaandeminister.Alsjeeenhogerevergoedingkrijgt,betekentdatmeestaldathetrisicotoeneemt.Jebetaalteenhogerevergoedingaandebelas-tingbetaleromdathijeengroterrisicoloopt.Kandeministerdaaropingaan?Ikvinddathijtegemakkelijkspreektovereenlagerrisicovoordebelastingbetaler.Datgeloofikniet.MinisterBos:Ja,wijnemengewoonvijfmensenextraaanenukrijgtopaluwvragenantwoord.Waaropiknietmeerterugzalkomenindeupdatemaarwatiklijdzaamzalaccepteren,isdathetCBSennaarikaanneemstraksookEurostatconsta-terendatditboekhoudkundigopgeteldmoetwordenbijdestaatsschuld.ToenwijdezetransactieafslotenhebbenwijdeKamerineenbriefgemelddatwijvanmeningwarendatditnietbijdestaatsschuldhoefttewordenopgeteld,maardathetfinaleoordeeluiteindelijkdoorhetCBSofEurostatgegevenmoetworden.Wijdachtendathetnietbijdestaatsschuldmoestkomenomdatwijenerzijdsgeenjuridischeigenaarwerdenvandieporte-feuilleenomdatwijanderzijdsnietopeens22,3mld.moestengaanfinan-ciereneneralleeneenkasstromentransactiegestructureerdwerd.Daar-overwordtnuandersgeoordeeld.Datisprima.OpdefinanciëlemarktenheefthetgeenenkeleffectlatenzienintermenvanoplopendespreadsofafnemendvertrouwenindeNederlandseschuldfinanciering.Dusookdaarwordthetgeïnterpreteerdalseeninessentieboekhoudkundigekeuze.Datisdanzo.Dataccepterenwijenlerendaarweerwatvan.DeheerIrrgang(SP):Voorzitter.DeministerheeftdestijdsinhetdebatnogalstelliggezegddatergeensprakewasvaneenleningvanINGaandeStaat.Sterkernog,hijzeiinantwoordopeeninterruptievandeheerWeekers:«DeheerWeekersmaghetnoemenwathijwil,maarookalnoemthijheteenlening,hetisgeenlening.Hijdoetergoedaanomdaarovergeenmistteverspreiden.»HaddeministernietwatminderstelligmoetenzijntegenovermijendeheerWeekersenheefthijzelfgeenmistverspreid?Jehoeftnietbriljanttezijnomdievraagtestellen.MinisterBos:DatisnunietaardigvoordeheerDeNerée.Ikhebdestijdsoprechtgezegddatwijvondendateenkasstroomtrans-actieietsandersisdanhetafsluitenvaneenlening.Degenendieeruitein-delijkovergaan,hebbengeconcludeerddathetmaterieelophetzelfdeneerkomtenjehetdusalseenleningmoetboeken.Dataccepteerik.Devolgendekeerdatikoverzo’nkwestiespreekt,zalikdatverdiscontereninTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29116 detoonhoogte.Hetwasnietbedoeldommistteverspreiden.Wijwarenoprechtdiemeningtoegedaan,maarhebbensteedsgezegddathetfinaleoordeelnietaanonswas.Devoorzitter:Kandeministerafronden,wantwijlopenalbehoorlijkuit?MinisterBos:DeheerDeNeréevraagtnaardevoorwaardenbijdevolgendeaflossingvan5mld.vanING.Hetzijninprincipedeoudevoor-waardenuitdeovereenkomst.Wijhebbendevervroegdeaflossingsvoor-waardenovergenomenzoalsdiealbijSNSenAegonbestonden.Datbetekentdatdeoverigevoorwaardeninprincipegeldenvooreenvolgendetranche.Erisgevraagdofdevergoedingaftrekbaaris.Ikgadaarnietover.IkbegrijpdatdaaroverwellichtgepraatwordtmetdeBelastingdienst.DeheerWeekersenanderenhebbengevraagdhoeeenenanderzichverhoudtmetwatinhetvoorjaargecommuniceerdwerdoverfees.HetiseenbeetjetriestnieuwsvoordeheerTonyvanDijck.HetwasinderdaadinantwoordopKamervragenvandeheerWeekers(Kamervragennr.2700,beantwoording11mei)datwijpreciesgemeldhebbenhoehetmetdiefeeszat.WijhebbentoenopverzoekvandeEuropeseCommissiedestructuurvandetransactieaangepastteneindedevoorlopigegoedkeu-ringtekunnenverkrijgen.Diestructuurwerdzodanigaangepastdatzoweldefundingfeealsdegarantiefeeomhoogging.Voordewaarderingvandeportefeuilleenvoordenettocontantewaardevanwathetonszouopleveren,maakthetgeenenkelverschil.DeCommissiedwongonstoennietineenbepaalderichtingquawaardering.Zijvonddatdeverhoudingtussendiefeesnietdeugdeendatdieallebeiomhoogmoesten.Dathebbenwijtoengedaan.VervolgensheeftdeCommissienugezegddatINGeigenlijkmeerhoorttebetalenvoordietransactieenheeftzijalstechnischevormgevingeenadditionelebetalinggekozendieneerkomtopeenverdereverlagingvandefundingfee.Zozithetinelkaar.Hetisbelangrijkominiedergevalteconstaterendatinhetvoorjaardewaarderingvandetransactieendeportefeuillenietveranderde,datditaandeKamerisgecommuniceerdendatditlosstaatvanwatervervol-genswelgebeurdis.DeheerVendrikvraagthoedeontwikkelingenbijABNAMROenINGteduidenzijnvoordebancairemarktdiewijzienontstaan.HetbetekentiniedergevalvoorNederlanddateenaantalbankenindetoekomstaanmer-kelijkkleinerzalzijn,meteeneenvoudigerrisicoprofieldanwatwijuithetverledenkennen.OokinDuitslandenEngelandzienwijvergelijkbaretendensen.Hoepijnlijkeenenanderookkanzijnvoordebetrokkenfinan-ciëleinstellingen,ikzieweleenaantalwenselijkeaspectenaandieontwik-keling.WijmoetenonsgoedrealiserendatdeenormeomvangvandefinanciëlesectorbinnendeNederlandseeconomienietmeerinverhou-dingstondtotdetoegevoegdewaardevandiesectorvoordeNeder-landseeconomie.Derisico’svoordeschatkistenvoordebelastingbetalerwarenooknietmeerinverhouding.Ookindatlichtisheteenontwikke-lingdienietalleenpijnlijkekantenkent.HetbetekentuiteindelijkdatzowelABNAMROalsINGinstaatmoetzijnommeteenineersteinstantieopEuropagerichtestrategieweeropkrachtentekomen.Vanuiteenkrach-tigerpositiekandanwordennagedachtoverwatzijwellichtnogmeerwillen.Destellingdatalleeneengrotefinanciëleinstellingkrachtigenonkwetsbaarisenveeltoegevoegdewaardeheeftvoorhetlandofvoordeeconomieënwaarinzijzichindominantematebevindt,isdoordeontwikkelingenvandelaatstejarenwelgelogenstraft.DeheerVendrikmerkteopdatdeduurzaamheidsafdelingbijABNAMROisopgeheven.Dieinformatieisnieuwvoormij,maarhijisweldederdepersoonintweedagentijddieeroverbegint.HetgaatvolgenshennietalleenoverABNAMROmaarookoveranderebanken.EriskennelijkietsTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29117 bredersaandehand.Ikhebmijnmensengevraagdomdatuittezoeken.Zekeralshetwaarzouzijn,intrigeerthetmijook.Ikziedatheteerstedeelvanhetantwoordalbinnenis.Deafdelingsustai-nabilitybinnendebusinessunitNederlandvanABNAMRObestaatnogsteedsenzalblijvenbestaan,maardeafdelingsustainabilityopgroepsni-veauisopgeheven.DatzoueenredenkunnenzijnvoorietsdatwellichteenmisverstandisenaanleidingheeftgegeventotdevraagvandeheerVendrik.Wijblijvenkijkenofertochietsmeeraandehandis.WatikgisterenoverdeheerZalmhebgezegd,zalikmorgenweerzeggenmaardankrijgikdegelegenheidomhetnaderteduiden.Wijhopendatdemanierwaaropdeonderzoekenzijnopgezetonsinstaatsteltomzosnelmogelijkduidelijkheidtebiedenoverzijnpositie.Totdatmomentbehoudthijonsvolstevertrouwen.Ikbegrijpdatdaaroverveelvragenzijnendiezalikmorgentijdenshetoverleggraagenhelderbeantwoorden.Devoorzitter:Ikstelvooromgeentweedetermijntehouden,tenzijernogeenprangendevraagis.Ikwilhetheelkorthoudenentotuiterlijk14.30uurdoorgaan.HiernaisereenAOgeplandoverdeEcofin-raad.IkstelvooromdatAOom15.00uurtebeginnen.Dankunnendeministerenookwijevengaaneten.MinisterBos:Voorzitter.Ikbenietsvergeten,excuus.EenaantalledenheeftgesprokenoverABNAMROenoverderemedy.Ikbendaarophele-maalnietingegaan.Kortheidshalvebevestigikdatervolgendeweekeenbriefkomtmethetvolledigebeeld.DaarinstaatdatdeheleovereenkomstmetdeDeutscheBanksubjecttoparliamentaryapprovalisendatgeenstappenondernomenzijnnochondernomenwordendiedekeuzevrijheidvandeKameromzo’novereenkomstaftewijzen,nodeloosbeperken.DeheerVendrik(GroenLinks):Voorzitter.SnapikhetgoeddatwijnogeenfinalebriefvandeministerkrijgenalshetbesluitvandeEuropeseCommissiemetdemotiveringbekendis?Magikervanuitgaandatditwaarschijnlijkditjaarwordt?MinisterBos:Ikdenkvanwel.DeheerVendrik(GroenLinks):Oké,dankunnenaandehanddaarvandieperingaanopdevraaghoedietransactiedestijdsbeoogdwasenhoedieeruiteindelijkuitgekomenis.WanneerbijdeheerZalmendezijnennavraagwordtgedaanoverwaternuprecieswelofnietopgroepsniveauofeldersisopgeheven,magikerdanvanuitgaandatdeboodschapvandezeministersamenmetGroen-Linkstochisdatwijechteenduurzamebanknodighebbenendathetgeenkwestieisvaneengroenrandje?DeheerZalmdoeterheelgoedaanalshijervoorzorgtdatzijnbankbinnenkortveelbetergaatscorenopdeeerlijkebankwijzer.Diehelptdaareenbeetjebij.DeheerTonyvanDijck(PVV):KanindebriefwordenaangegevenwatdeministervindtvandeherstructureringsplannenvanINGenwatheteffectdaarvanis?WijhebbennualleenINGgehoordineenpersbericht.WatiseffectvoordeNederlandalsfinanciëlesector,voordestaatskas,etc.?Hetgaatimmersomdelendieaanhetbuitenlandverkochtwordenendatheeftimplicatiesvoordearbeidsmarktenvoordeinkomstenvanstaatskas.DeheerIrrgang(SP):BijhetdebatoverINGisgesprokenoverdevraagofereenhypotheekportefeuillegekochtis.DeministererkentnudatersprakewasvaneenleningvanING.Wathebbenwijdaarmeegekocht?WildeministerophoudenmetmistteverspreidenenbevestigendatwijTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29118 voor80%eenhypotheekportefeuillehebbengekochtvoordatdeparle-mentaireonderzoekscommissietotdieconclusiekomt?DeheerTang(PvdA):WelkerolheeftdeNederlandscheBankinfebruariennugespeeldbijdeonderhandelingenmetdeEuropeseCommissie?DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):IkhebdeministergewezenopdevergoedingdiedeNederlandsebankenmoetenbetalenenophetfeitdatinFrankrijkdievergoedingaftrekbaarisvandebelasting.Datwilnietzeggendathethierookmoetgebeuren,ikwilalleeneenlevelplayingfield.Ikwilnogevenwetenofikuitdebeslotenbriefinggoedbegrepenhebdatalleoptiesopenzijnendatdeoverheidnogmetiedereenkanpraten,losvandeDeutscheBank?Natuurlijkmoetdesnelheidgehandhaafdblijven.Datisvooriedereenbelangrijk.Wijkrijgenooknogeenafschriftvandebriefvanhettransitieteam.MinisterBos:Voorzitter.IkbevestigdatervoorzoverwijkunnenzieneinddezemaandeenbriefkomtvandeEuropeseCommissieoverING.AlsdeheerVendrikweerdaaroverwildiscussiëren,benikdaartoealtijdbereid.DuurzaamheidheeftbijonsnetzoveelaandachtalsbijdeheerVendrik.Wijgaanuitvindenwateraandehandisenzulleneropaandringendathetduurzaamheidsprofielnietnodeloosversmaldwordt.DeheerTonyvanDijckvraagtnaaronzemeningoverhetherstructure-ringsplan.Ikwildaarovernietveelmeerzeggendanikalgezegdheb.Hetbevatelementendieikpositiefkanbeoordeleninhetkadervandewense-lijkeontwikkelingvandebancairesectorinhetalgemeen,maarinessentiebehoortditherstructureringsplanbeoordeelttewordendoordeaandeelhoudersvanING.Hetisaanhenomdatoordeeltegeven.TegendeheerIrrgangzegik,zondermistteverspreiden,datwijtegenbetalingvaneenfeedieinmiddelsalsfairvaluegezienwordt,80%vanderisico’sopeencomplexeportefeuillehebbenovergenomenendatEuro-statdatzalboekenalsietswatmaterieelneerkomtophetaangaanvaneenlening.IkbevestiginderichtingvandeheerTangdatdeNederlandscheBankzowelinfebruarialsdeafgelopenmaandenconstantderolvantoezicht-houdergespeeldheeft.DNBheeftaltijdgekekenofdetransactiesdestabi-liteitvaneenondernemingdanwelhethelefinanciëlesysteemnietnode-loosingevaarbrachten.UkuntzichvoorstellendaterbijvoorbeeldideeënoptafelzijngekomenoverwaterwellichtzoumoetenwordenafgestotendoorINGenwaarvandeNederlandscheBankheeftgezegddatmendatbeternietkondoen,omdatdaarmeehethelefinanciëlesysteemingevaarwerdgebracht.OpdiemanierkijktDNBmee:nietomteforcerenwaterwelgebeurt,maaromtegentehoudenwathijonverantwoordacht.DeNederlandscheBankheeftdierolmetvervegespeeld.TenslottezegiktegendeheerDeNeréedatalleoptiesopenliggen,mijndeurstaatopen,debrievenbusisopenenalswijvolgendeweekdeKamereenbriefvoorleggenwaarinwijgemotiveerdtotdeconclusiekomenwaaromdedealmetDeutscheBankdebestmogelijkeis,zullenwijookaangevenwatdeconsequentieszoudenzijnvanandereconclusies.Devoorzitter:Dankuwel.Iksluitdezevergadering.Ikdankalleaanwe-zigenopdepublieketribunevoorhunaanwezigheidendeanderenvoorhunbijdrageaanhetdebat.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29119