Verslag algemeen overleg, gehouden op 12 november 2009, over concurrentie en protectionisme

31371KredietcrisisNr.290VERSLAGVANEENALGEMEENOVERLEGVastgesteld11december2009DevastecommissievoorEconomischeZaken1heeftop12november2009overleggevoerdmetministerVanderHoevenenstaatssecretarisHeemskerkover:–debriefvandeministervanEconomischeZakend.d.7oktober2009overoneigenlijkeconcurrentieenprotectio-nisme;gelijkekansenvoorbedrijfsleven(tenbehoevevanAOd.d.8oktober)(31371,nr.262);–debriefvandeministervanBuitenlandseZakend.d.5november2009vanministerVerhagenoverreactieopverzoekvandevastecommissievoorBuitenlandseZakenoverhethandelsverdragtussendeEUenZuid-Korea(21501-02,nr.932).Vanhetoverlegbrengtdecommissiebijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorEconomischeZaken,TimmerDegriffiervandevastecommissievoorEconomischeZaken,Franke1Samenstelling:Leden:VanderVlies(SGP),Schreijer-Pierik(CDA),Vendrik(GroenLinks),TenHoopen(CDA),Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Aptroot(VVD),Smeets(PvdA),Samsom(PvdA),Timmer(PvdA),voorzitter,Irrgang(SP),Jansen(SP),Biskop(CDA),ondervoorzitter,Ortega-Martijn(ChristenUnie),Blanksma-vandenHeuvel(CDA),VanderBurg(VVD),Graus(PVV),Zijlstra(VVD),Besselink(PvdA),Gesthuizen(SP),Ouwehand(PvdD),Vos(PvdA),DeRouwe(CDA)enElias(VVD).Plv.leden:VanderStaaij(SGP),JanJacobvanDijk(CDA),Sap(GroenLinks),VanVroon-hoven-Kok(CDA),AastedMadsen-vanStip-hout(CDA),Kos¸erKaya(D66),Ulenbelt(SP),Blok(VVD),Boelhouwer(PvdA),Kalma(PvdA),Kraneveldt-vanderVeen(PvdA),Karabulut(SP),Luijben(SP),DeNeréetotBabberich(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie),Atsma(CDA),DezentjéHamming-Bluemink(VVD),Bosma(PVV),Meeuwis(VVD),VanDam(PvdA),Gerkens(SP),Thieme(PvdD),Heerts(PvdA),Uitslag(CDA)enWeekers(VVD).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1385690910tkkst31371-290ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2901 Voorzitter:VosGriffier:DeVethAanwezigzijnvijfledenderKamer,teweten:TenBroeke,Gesthuizen,VanderHam,TenHoopenenVos,enministerVanderHoevenenstaatssecretarisHeemskerk,dievergezeldzijnvanenkeleambtenarenvanhunministerie.Devoorzitter:Ikheetalleaanwezigenvanhartewelkom.DeheerTenHoopen(CDA):Voorzitter.DeCDA-fractieheeftongeveerdriewekengeledenomeenspoeddebatgevraagdoverprotectionisme.Datheeftzijgedaanomdatnogalveelbedrijvenklachtenhebbenoverdeconcurrentiestrijd,dienieteerlijkverloopt.Iklasvanmorgenindekrant:Nederlandseexporteursstaanindekou.Deoverhedengevenhuneigenbedrijvenstaatssteun,belemmerenimportofzorgenervoordatdeener-gieprijskunstmatiglaagis.Vaakgaathetnatuurlijkomgrijzegebieden,omoverheidssteunvermomdalsleningofmilieusubsidieofomeenanderbeleidsinstrument.IkvondhetuitermateteleurstellenddatalleendeVVDsteungafvoorhethoudenvaneenspoeddebat,waardoorhetuiteindelijknietisgehouden.Ditistemeerteleurstellendomdataandachtvoorditonderwerpurgentis.Nederlandverdientvoor70%zijnboterhaminhetbuitenland.Wijonderkennennietdatditsluipendeprocesechtmoetwordengekeerd.Hetisgoeddatwijnueenalgemeenoverlegvoerenmetdeministerendestaatssecretaris.Degolfvanprotectionismeontstaatvooraldoordatveellandenineendiepeeconomischerecessiezitten.Dedrukopdeoverheidombedrijventehelpenenomwerkgelegenheidtebeschermen,isdaaromgroot.DatisechterdesastreusvoordeNederlandseeconomie.Nederlandisdoorzijnopeneconomieafhankelijkvanhetbuitenland.Wijverdienen70%vanonzewelvaartdoordeverkoopvanproductenendienstenoverdegehelewereld.OokNederlandbevindtzichineendieperecessie,maarhierdoorkomtdeklapbijonzebedrijvenextrahardaan.NadatdeCDA-fractiehetspoeddebathadaangevraagd,iszijbestooktdoorbedrijvendiedoorprotectionismegetroffenzijn.Datgeeftaanhoegroothetprobleemis.Ikhebhiereenlijstvanveertienklachtendieikgraagaandeministerendestaatssecretarisoverhandig.Ikzalervieruitpakkenendiealsvoorbeeldgeven.1.HetpostbedrijfTNTheeftnogsteedstemakenmeteenongelijkspeel-veld.Deinzetvanderegeringheeftnognietgeleidtoteendaadwerkelijkeveranderingophetgebiedvanprotectionisme,btw-tarievenenhetmini-mumlooninDuitslandenGroot-Brittannië.2.DuitslandwildeOpel4,5mld.steungeven,ofaanMagna,maarnuookeventueelaanGM.EndanzwijgiknogoverdemiljardensteundiemogelijkinSpanjeenGroot-BrittanniëwordtgegevenomdevestigingenvanOpeldaarovereindtehouden.DedrukopmevrouwKroes,deeurocommissaris,omhiermeeakkoordtegaan,isongekendgroot.Dezezaakkenteenprecedentwerking.DaarmeeverzwaktdeCommissieuiteindelijkhaarpositie.3.Frankrijkkenteendoordeoverheidvastgesteldstroomtarief.DaardoorbetalenFransebedrijvenmindervoorhunstroomdandeNederlandse.Ditdreigttot2015instandteblijven.DatiszeernadeligvoordeNederlandseenergie-intensievebedrijven.4.DewaardevandeChinesemuntisgekoppeldaandedollar.Deyuanisdaardoorheellaag.DatistweekeerfoutvoorhetNederlandsebedrijfsleven.Oponzeexportmarktenwordenwijnamelijkbeconcurreerddoorzeerlageprijzenenoponzethuismarktwordenwijopeenoneigenlijkemanierbeconcurreerd.HierdoorontstaatoneerlijkeconcurrentievoordeNederlandsebedrijvenopdeexportmarktendethuismarkt.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2902 DeCDA-fractiebeseftdatdefeitennietaltijdgeheelduidelijkzijn.NietallevoorbeeldenzijninstrijdmetderegelsvandeEUofkunnenwordenaangemerktalsstaatssteunvolgensderegelsvandeWTO.Ditisvoorbedrijvenvaakheelmoeilijkvasttestellen,omdatzijgeengedetailleerdekennishebbenvandeingewikkelderegelingenvananderelanden.Wijwillenhetkabinetvragenomhierproactiefmeeomtegaanenmeetedenkenmetdebedrijvenomditsluimerendeprotectionismetegentegaan.VervolgensziethetCDAgraagdathetkabinetdemogelijkhedendiehetheeft,optimaalbenut.GaathetomeenbedrijfbuitenEuropa,dankanNederlandsamenmetdeEUoptrekkenendesteunaankaartenbijdeWTO.DieorganisatiekaningrijpenalshetgaatomeeninternEuropeesprobleem.Danmoethetkabinetookmaaraandebeltrekkenbijcommis-sarisKroes,diestevigebevoegdhedenheeftophetgebiedvanhetmoge-lijkterugvorderenvanstaatssteun.OokkanhetheelzinvolzijnomdeambassadesendebilateralecontacteninBrusseldaarvoortegebruiken.Ikvraagdanookaandeministerenstaatssecretarishoezichditverhoudttothetinkrimpenvandeambassades.HetbestaandeCrashTeamOneerlijkeConcurrentiekandaarbijeeneersteaanspreekpuntzijneneenheelbelangrijkerolspelen.DeCDA-fractieheeftdeindrukdathetCrashTeambeterkanfunctioneren.Denaamsbe-kendheidonderbedrijvenisgering.Hetaantalklachtendatsinds2005isopgelost,istebeperkt.WijvragenonsafofdeeconomischediplomatievanhetCrashTeamwelvoldoendeis.Kenthetteamdezakenook?KaarthetteambijvoorbeeldookdezakenaanbijdeCommissieofbijdeWTO?Hoevaakisdatmetsuccesgedaan?DeCDA-fractiewildathetCrashTeamdeorganisatieinNederlandwordtwaarbijondernemingenterechtkunnenalszijmetstaatssteuntemakenkrijgen.Datmoetdanheteersteaanspreekpuntzijn.Wijvragendeministerdanookommaatregelentenemenomditteameenflinkeimpulstegeven.Wijwillenookgraagdathetteamdevijftiengevallenvanprotectionismedienubekendzijn,proac-tiefoppakt.Insommigegevallenisersprakevanprotectionisme,maarookvanbijvoorbeeldbeleidsconcurrentie.Alseenanderlandbijvoorbeeldeenruimhartigeinnovatiesubsidieheeftverstrekt,kandatvooreenongelijkspeelveldzorgen,maardathoeftgeenonrechtmatigprotectionismetezijn.DeCDA-fractiezouhetgoedvindenalshetkabinetinzo’nsituatiebekijktwathetkandoen.Nederlandisnietgebaatbijprotectionisme,wantdatleidtvaaktoteendomino-effect,waardoorNederland,eenhandelsland,zichuiteindelijkvoordevoetenloopt.Wijmoetenwelopenafwegenofwijeenanderbeleidkunnenmatchen.Datwasimmersookeenvandeargumentenvanhetkabinetvoordeverlagingvandevennootschapsbelasting.Datbetekentdatwijconcurrentiekunnenbiedenopdewereldmarkt.DeheerTenBroeke(VVD):DeheerTenHoopensprakzojuistoverhetCrashTeam.Ikbenhetvanhartemethemeens,maaralleenoproepentoteennieuweimpulsvindiktevaag.IkweetdathetCrashTeammisschiennietbekendgenoegisbijondernemers.DatgeldttrouwensnietalleenvoorhetCrashTeam.Ikdoehetvolgendevoorstel,datinlijnismeteenmotiediemijncollegaEliasbijdebehandelingvandebegrotingvanEconomischeZakenheeftingediend.MisschienmoetenwijdeCrashTeamsgewoonKroes-teamsnoemen.Datscheeltal.Ikstelvoordatdezeteamswerkelijkalseensoortaanklagersenopspoordersgaanopereren.Metanderewoorden:deCrashTeamsmoetendemogelijkheidkrijgenomonderzoeknaardebewijslasttedoen.Komenerklachtenbinnen,dankunnenzijdiehelemaaluitspitten.Alszijdaarvoorextramankrachtenextrabevoegdhedennodighebben,danmoetdeministerdaarmaargewoonvoorzorgen.Hetlijktmijessentieeldatereensoortvliegendebrigadekomtvoordebedrijvendieklachtenhebben,zekertegendeachtergrondvanhetfeitdatdeEuropeseCommissiezelfalaangeeftdatTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2903 hetinderdaadheellastigisomditsoortzakenaantebrengenbijdeEuro-peseCommissie.Daarmoetjeechtvoorhebbendoorgeleerd.IkvraagdeheerTenHoopenofwijhierbijsamenkunnenoptrekken.LatenwijdeministeroproepenomdeCrashTeamsuittebreiden,nietalleeninaantaleninmankracht,maarookinbevoegdheden.Danwordendezeteamseensoortopenbareaanklagersophetgebiedvanvalseconcurrentie.DeheerTenHoopen(CDA):MijnbedoelingisomervoortezorgendathetCrashTeameffectiefwordt.Opwelkemanierdatkan,hoorikgraagvandeminister.Ikbenernietvooromongebreideldnieuweambtelijkediensteninterichten.Mijgaathetomdeeffectiviteit.Hoewijdiekunnenbereiken,hoorikgraag.DeheerTenBroeke(VVD):Ditzijngeennieuweambtenaren,maarpoli-tieagentenvoordewereldhandel,endanvoorNederland.Eerlijkgezegd,kunnenwijerdaaropditmomentweleenpaarextravangebruiken.AlsdeheerTenHoopennougewoondeconclusieuitzijneigenwoordentrekt,danmoethijnudurvenvoorstellenomdaarvoorextramankrachtterbeschikkingtestellen.Danhalenwedaarvoormaareldersambtenarenwegdieopditmomentsubsidieszittenuittedelen.Voorzitter.DeheerTenHoopenschetsteinderdaad,envolkomenterecht,eenbeeldvangroteurgentievoorhetNederlandsbedrijfsleven.HetNederlandsbedrijfslevenheeftalsgeenanderbaatbijeenopeneconomieeneenvrijewereldhandel.Beidebewindspersonenzeggendatmetenigeregelmaat.Misschienishetgoedomdezeweek,deweekwaarinwijdevalvandeBerlijnseMuurherdenken,nogeensteschetsenwaaromdevoordelendaarvanzoongelooflijkgrootzijn.Ikheblaatsteensgekekennaareenonderzoekwaaruitbleekdatin1800delevensstandaardvandegemiddeldeEuropeaanomgerekendnietwezenlijkanderswasdandieinhetjaarnul.MetdeindustriëlerevolutiekwamereconomischevrijheidenvandaagdedagisdegemiddeldeEuropeaanvijftienkeerrijkerdanin1820,leefthijdriekeerzolangenkanhij,ofkonhijtotvoorkort,zijnkinderenooknogeenbeteretoekomstbeloven.Derevolutiedieleiddetoteenvrijeeconomie,eenzelfstandigemenseneenwereldhandelhebbenontzettendveelzegeningengebracht.Diemoetenookdoordehuidigecatharsisvandezeeconomischecrisisheenzichtbaarblijven.Eenwereld-handeldiein25jaarmaarliefstmet300%isgegroeid,deedhetgemid-deldeinkomenvandewereldburgersmet50%stijgenenhalveerdedeextremearmoedeopdezewereld.DevalvandeBerlijnseMuur,eerderdezeweekherdacht,wasdaarbijeenenormekatalysator.Alswijinstaatzijnomnunogtariefmurentelatenvallen,zullenwijdearmoedevoor-goeduitdezewereldkunnenbannen.Datishetperspectiefvaneenvrijewereldhandel.Erzijnvelerecessiesencrisesgeweest,maarditisdeeerstemondialecrisis.Erisdusgeenvluchtenmeer.Geenenkeleregioblijftgespaardofkandeandereruittrekken.Zolangwijnietmeteenanderhemellichaamhandelkunnendrijven,zullenwijerhierennumetelkaaruitmoetenkomen.Allesignalenzijnechterongunstig.Protectionismeneemthandoverhandtoe.Eenwereldhandelsdeal,deDoha-ronde,lijktverderwegdanooit.EnwatdoetNederland?Nederlandkansimpelwegnietmeespelenmetgrotelandenenhundiepezakken.Datwetenwijalheellang.Onzezakkenzijngewoonnietdiepgenoeg.Debodemvandeschat-kistissowiesoaltezien.Eenoproeptotnationaalchauvinismeisdanleegenzelfsgevaarlijk.Gezondchauvinismemag,maarwanneerbereikjedegrens?DeopenhoudingindeeconomieishetenigedatNederlanduitein-delijkkanredden.DaarmoetNederlandvooropdebres.Nederlandisindetoptienvanexporterendelandennaareenlagereplaatsafgezaktendreigtzelfsuitdietoptienteverdwijnen.Hetistijdomdiedalingeenhalttoeteroepen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2904 Anderelandennemenenormesteunmaatregelen.DeheerTenHoopennoemdeeraleenpaar.WijziendatindescheepsbouwinSpanje,maarookinPolenenzelfsinDuitslandwordenruimhartigfinancieringsinstru-mentengebruikt.OphetgebiedvandelandbouwzienwijhetzowelinDuitslandalsinFrankrijk.160mln.wordtevenuitgedeeldaanFranseboeren.Overalworden«softloan»-conditiesgesteld.Subsidiesenleningenwordenverstrekt,wederominDuitsland,maarookinItalië,Denemarken,PortugalenPolen.DeNordicloanszijnhieralvakerbesproken.OokbuitenEuropakomtditvoor.IknoemdeChinesestaats-verstrengelingbijdefinancieringvanbedrijvenenprojecten.Overalzienwijruimhartigeexportkredietverzekeringen,alleeninanderelandenschijnenzetewerken.InDuitslandkrijgennon-ferrobedrijven40mln.energiesubsidie.Zokanikweldoorgaan.Netzoalsinheteerderedebatoverprotectionismeligtooknueenbriefvoorvandeministerwaarineenbeeldwordtgeschetstvanprotectionistischemaatregelen.Eigenlijkstaatdaarin:hetvaltnogwelmee.Datisalthansmijnconclusieoverdewatsussendebewoordingenvandeminister.WatdoetNederland?NederlandagendeertditbijdeG20.Maarwatzijndeantwoorden?Watzijnderesul-taten?Waarzijndecijfers?Indeperiodetussennovember2008enditvoorjaarzijn70handelsbelemmerendemaatregelengenomendoormini-maalzeventienlandenvandeG20.Waaropstaatdetellerondertussen?HoeveelconcreteklachtenzijnbinnengekomenbijhetCrashTeamOneer-lijkeConcurrentienaaraanleidingvancrisismaatregeleninhetbuiten-land?Watkunnenwijwerkelijkdoenomditprobleemtetackelen?Erzijntweesmaken.1.Protectionistischemaatregelenwordenindekiemgesmoordof2.Nederlandschuiftverderopinderichtingvanprotectionismeomeenantwoordtegevenopmaatregelenwaarwelastvanondervinden.HetisevidentdatdeVVDzalpleitenvoordeeersteoplossing.Delaatsteoplossingiseenracetothebottom.Danishetoogomoog,tandomtand.Daarleidthetnationalechauvinismeuiteindelijktoe.Datiseengevaardatonslandenhetbedrijfslevenwezenlijkbedreigt.Datbrengtmenogevenopeenanderprobleem:dekredietverstrekkingaanbedrijven.IkzagvanochtendinDeTelegraafdatdeministerdeheerHermansheeftaangesteldalseensoortduvelstoejagernaardebanken.Datisprachtig,maartegelijkertijdliggenerenormekredietentewachtenopbedrijvendiedaarampervanweten.IkverwijsnaarhetFME-onderzoekopdatterrein.Ongeveer25%vandeondernemingenweetwerkelijkdatdezekredietenverleendkunnenworden.Iknoemereveneenpaar.Interbancaireleningen:hetplafondis200mld.,benutis48mld.DeAtradiusexportkredietverzekering:hetplafondis18mld.,benutis5,3mld.DanhetBesluitborgstellingsregelingMKB:hetplafondis745mln.,benutis342mln.Degarantiestellingondernemingsfinanciering:hetplafondis1,5mld.,benutis88,5mln.Ikkanzonogweldoorgaan.Watdoetdeministeromervoorheteindvanhetjaarvoortezorgendatbedrijvenvandezeregelingenwetenenervangebruikmaken?Wijkunnenallerleimaatregelennemen,maarhierkomthetjuistaanopdekustvandeonthouding.Eénmaatregelligtechterhetmeestvoordehand.Daarmeekunnenwijhetgrootsteeffectbereiken.DatisvasthoudenaandekandidatuurvanmevrouwKroes;wijmoetenervoorzorgendatwijhaartermijnverlengen.Erzijngoedeprecedentenopdatgebied.Alsditkabinetééndingkandoenomeraanbijtedragendateenvrijewereld-handel,iniedergevalinEuropa,eenforseondersteuningkrijgt,danisdatmevrouwKroeseentweedetermijngunnen.Devoorzitter:Danku,ooknamensmevrouwKroes.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2905 DeheerTenHoopen(CDA):Jekuntwelaandekandidatuurvasthouden,maarwijwetendathetnietmededingingwordt,maarbijvoorbeeldtoerisme.ZoudeheerTenBroekeookdandekandidatuurwillenhand-haven?DeheerTenBroeke(VVD):AlsdeheerTenHoopennualweetdatdeinzetvanditkabinetzalleidentoteencommissarisvoortoerisme,danwetenwijhoesuccesvoldieisgeweest.Ikweethoedestaatssecretarishechtaantoerisme,vooralineigenland.ErisgeenenkeleredenomaantenemendatmevrouwKroesnietopdiepostkanblijvenzitten.Erzijnveleprecedentenopdatvlak.Allerleiredenendieookuitdekringenvanhetkabinetnaarvorenwordengebracht–depolitiekekleurzoudaarbijgeenrolspelen–zijnvolgensmijtotaleonzin.Allemaalleugens.MevrouwGesthuizen(SP):Voorzitter.Vandaagvoerenwijeendebatoverprotectionisme.Waaromvoerenwijdatdebat?DeaanleidingiseenberichtinHetFinancieeleDagbladmetdekop«IndustrieheeftveellastvanNordicloans».DitsoortkoppenleidtonmiddellijktotklaroengeschalentromgeroffelbijverschillendeledenvandeKamerenhetkabinet.«Waardatmogelijkis,ondersteunenwijhetNederlandsebedrijfslevenopallefrontenbijhetbestrijdenvanprotectionistischemaatregeleninhetbuitenland»,alduseenstrijdbaarministerievanEconomischeZaken.Hetwapengekletterwasechtervooreenaantalcollega’snietluidgenoeg.Datheeftmijverbaasd.DebriefvanhetkabinetinreactieopdeberichtenronddeNordicloanslietmijnsinziensnietsaanonduidelijkheidover,waardooreenfundamenteeldebatoverdecrisisenprotectionismenietinalleijlgevoerdhoefdeteworden.Maarhetzijzo.Menreageertzoalsmenreageert.Gelukkighebbenwijnueenoverlegenkunnenwijdebewinds-personenenelkaarbevragenineenoverlegmetruimespreektijd.Gelukkiginderdaad,wanthetiseenlistigonderwerp.Protectionismebedreigtdewereldhandel,maarwanneersprekenwijoverprotectionismeenwiensbelangenzijninhetgeding?Dewereldhandelisgeendoelopzichzelf.Latenwijdaaromgoedbekijkenhoedezaakinelkaarsteekt.Danzienwijdatdeveldslagtegenprotectionismealoverlijktvoordatdezegoedenwelbegonnenis.UitdebriefdiehetkabinettenbehoevevanditAOheeftgestuurd,blijktnamelijkdatergeenextrameldingenbinnenkomenbijdetaskforceprotectionismeendathetwelmeevaltmetdieNordicloans.Ikciteer:deNordicInvestmentBank(NIB)isvergelijkbaarmetdeWereldbankofdeEuropeseInvesteringsbank.MetdeEIBverstrekkenwij,aldushetkabinet,ookvanuitEuropaeensoortgelijkefinanciering.Ikconcludeerdusnietsbijzonders.Welwaarschuwendebewindspersonensteedsvoordeprotectionistischekramp.Eenpleidooidatikditvoorjaarhieldvoorhetsteunenvanonseigenbedrijfslevenleverdemijdetitel«economischnationalist»op.DatkwamuitdemondvandeministervanEconomischeZaken.Watikdanwelbijzondervind,zijndeuitlatingenvandestaatssecretarisvanDefensietijdenseenVNO/NCW-bijeenkomstbeginoktober.«KoopHollandsewaar»,kondenwijuitdemondvandestaatssecretarisvanDefensieoptekenen.DeheerVanderHam(D66):Schande!MevrouwGesthuizen(SP):DeheerVanderHamleidtmijaf,voorzitter,maarwhat’snew.Beschouwendebewindspersonendiehieraanwezigzijn,dezeoproepvanhuncollegavanDefensiealsbeleiddatisbedoeldomdeNederlandsebedrijventebevoordelentenopzichtevandebuiten-landsebedrijven?Hetlijkteropdathetkabinetmettweemondenspreekt.Deenekeermoetprotectionismemetvuurenzwaardbestredenworden.DeanderekeerwordtopgeroepentothetkopenvanHollandsewaar.Naarwelkemondmoetenwijluisteren?Ikwilnietflauwzijnendeoproepvandestaatssecretarisominheteigenlandopvakantietegaanherhalen,TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2906 maarooktoenwerdinfeiteopgeroepentothetkopenvanNederlandsewaar.HetBiesbos-brandjewerdweliswaargesustmetallerleiwoordspe-lingenengrapjes,maarhetwastocheenoproep.Valthetwoord«protectionisme»,danschalthetkabinetopzijnklaroen.Alleenweethetkabinetdannietofhetdeaanvalofdeaftochtmoetblazen.Ondertussenwordengoederegelingenzoalsdeexportkredietver-zekering,dienodigmoestwordenuitgebreidomonzeexportoppeiltehouden,eindeloosvertraagdingezet,metallenegatievegevolgenvooronsbedrijfslevenvandien.Ikbegonmijntermijnmettestellendatditdebatoverprotectionismenietophogetoongevoerdmoetwordenendatwijbovendiengeenover-haasteconclusiesmoetentrekken.Mijnsinziensgaathetomééncruciaalpunt:watisprotectionisme,wanneerishetonwenselijkenwatbeogenwijmethetvoorkomenvanprotectionisme?Gaathethieromeengeza-menlijkbelangvanallelandendiedelenindewereldhandel?GaathetomheteigenbelangvanNederland?Ofgaathetomdebelangenvandegevestigdeorde,debelangenvanderijkegeïndustrialiseerdelanden?InantwoordopschriftelijkevragenvanmijaandestaatssecretarisvanDefensiezegthijhierover:Nederlandheefteenopeneconomieenisgebaatbijvrijehandeleneenopeninternationaleconcurrentie.DatsuggereertdatdestrijdtegenprotectionismewordtgevoerdomhetNederlandsebedrijfsleveneenvoordeeltegeven.Isdatinderdaadhetdoeldathetkabinetvoorogenheeftmethetvoorkomenvanprotectio-nisme?IndeantwoordenoponzeKamervragenaandestaatssecretarisvanDefensiegeefthetkabinetaandatgeeneenduidigedefinitievan«protecti-onisme»tegevenis.HetkabinetduiktbijmondevandestaatssecretarisvanDefensiewegachterdeinternationalespelregelsvandeEuropeseUnieendeWTO.Datdeedhetkabinetookindebriefvan15september2009naaraanleidingvandemotievandeheerTenHoopenenmijzelf.IndekabinetsbrieftenbehoevevanditAOdurfthetkabineteenstapjeverdertegaan.Protectionismewordtgelijkgesteldaaninvesterings-enhandelsbelemmerendemaatregelen.Wijwaarderenhetdathetkabinetdurftuittesprekenwathetzietalsprotectionisme.Maardurfthetkabinetookverdertegaan?JezoubijvoorbeeldaandehandvandezedefinitiekunnenzeggendathetbeleidvandeNederlandsestaatinzakeloonmati-gingconcurrentievervalsendwerkttenopzichtevananderelanden.Ziethetkabinetdatookzo?Enzonee,waaromdanniet?HetkabinetgeeftinzijnbriefaandathetgebruikheeftgemaaktvandetijdelijkeextraruimteinhetEU-staatssteunkaderdoorhetinvoerenvaneentijdelijkeaanvullendestaatskredietverzekering.Hieroverhebikeenvraagaandebewindspersonen.Gevendetijdelijkverruimdestaatssteun-kadersnogmogelijkhedenvooranderevormenvanstaatssteun?Detijde-lijkeruimtestaatbijvoorbeeldooktoedatindividueleondernemingenondervoorwaardeneensubsidievan€500000kunnenkrijgen.Anderelandenzettendezeregelingin.WaaromdoetNederlanddatniet?InhetalgemeenzouhetkabinetkunnenonderzoekenofdeverruimingvandeEuropeseregelsnogmeermogelijkhedenbiedtomNederlandsebedrijvenmetbehulpvanstaatsgarantiesofstaatsverzekeringendoordecrisistehelpen.Anderelandenhebbendezeverruimingalingevuld.WaaromdoetNederlandditnietnader?Detijdelijkekadersinzakestaatssteunverruimenhetbedragwaarvoordeoverheidgarantmagstaantot1,5mln.IndeGO-regeling(garantieonder-nemingsfinanciering)magdeoverheidechtergarantstaantot150mln.OpwelkewijzeisdatverenigbaarmetdeeisenuitEuropa?Ofvaltditdanjuistonderdie€500000subsidiegrens?Hetdebatoverprotectionismeheefteensterkmorelelading.Detegen-standersvanprotectionismelijkenmoreelsuperieur.Zijdoenalsofzijhetbestevoorhebbenmetallelandendiemeedoenaandewereldhandel,maarschijnbedriegt.Nederlandheefteenopen,opexportgeoriënteerdeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2907 economie.DeministervanDefensieiszoeerlijkomtoetegevendathetappeltegenprotectionismeeropisgerichtomdepositievandeNeder-landseindustrietebevorderen.Ikdaaghetkabinetuitomverdertedenken.Latenwijwelwezen:alsbijvoorbeelddeDuitsershunauto-industriestimulerenmetstaatssteun,danvarenallelandendaarwelbij.Deauto-industriewordtgezienalsessentieelvoordeDuitseeconomie.DatkanzelfsvoordeEuropeseUnieeenredenzijnomstaatssteuntoetestaan.TienduizendenbaneninDuitslandzoudenbehoudenkunnenworden.Endanhebikhetnognieteensoverdebanenbijalletoeleveran-ciers.VanhetbehoudvanditbedrijfslevenheeftnietalleenDuitslandvoordeel,maarookNederlandenandereEuropeselandenhebbenerbaatbijalsdemotorvandeEuropeseeconomieblijftdraaien.Kabinet,berguwklaroendiepwegalserweereenseenkopoverprotecti-onismeindekrantstaat.Latenwijeensnadenkenoverdevraagwelkevormenvanstaatssteunwanneerschadelijkzijnvooronzeeigeneconomieofvoordievananderelanden.IkvraaghetkabinetomeenbriefwaarinhetzijneigenvisieopditvraagstukformuleertzonderdaarbijwegteduikenachterEuropeseregelgeving.DeheerTenBroeke(VVD):LatenweevendecasusOpelnemen.MevrouwGesthuizenzegtdatdesteunprimaisomdatdaarmeetiendui-zendenDuitsebanenwordenbehouden.MaarwatzegtzijdantegendeBelgischefabriek?Diewordtgesloten,terwijldeefficiencyendeproductiedaaraanmerkelijkbeterzijndanindeDuitsezusterbedrijven.MevrouwGesthuizen(SP):DatpuntmaaktdeheerTenBroeketerecht.Ikhebnietgezegddathetalleenmaargoedis.Ikzegalleendatdemedailleeenkeerzijdeheeftendaterookeenpositievezijdeis.AlsstaatssteunwordtgegevenineeneconomiedieergbelangrijkisvoordeEuropeseeconomie,zoalsdeDuitse,endaardoorwordentienduizendenbanenbehouden,danisdatdusnietalleenmaarnegatief.Ikdenkdatjedatbijjeoverwegingenmoetbetrekken.DeheerTenBroeke(VVD):Datklinktalweereenstukgenuanceerder.MevrouwGesthuizenbreektnetalsikeenstafoverdechauvinistischeuitsprakenvandestaatssecretarisvanDefensie,maarwijmoetentochwelerkennendatdemarktvoordefensieeenandertypemarktisdanaldieanderemarkten.Helaasisereentotaleverwevenheidmetdenatio-naleeconomie;erisgeeninternemarktophetgebiedvandefensie.MevrouwGesthuizen(SP):Ikhoordegeenvraag,maardatisinderdaadwaar.Datbeaamtdestaatssecretarisookinzijnbrief.Hijzegtdatwijhierbijniettemakenhebbenmeteenvollediggelijkspeelveld.Ditsoortzakengeeftaandathetnietzozwart-witis.Opwelkemarktkunjewelsprekenvaneenvollediggelijkspeelveld?Inderdaad,dedefensiegerela-teerdeindustrieisheelspecifiek.Gelukkigmaar.Ikvindhetookheelgoeddatnationaleoverhedendaarbijeendikkevingerindepaphebben.Ergenswordenechterdegrenzenopgezocht.BijhetbedrijfslevenzijndeopmerkingenvandestaatssecretariszoaangekomendatopdewebsitevanVNO-NCWstaatdatdestaatssecretarisertoeoproeptom,alshetevenkan,onderdeaanbestedingsregelsuittekomenzodatNederlandsebedrijvendeopdrachtgegundwordt.Zowordthetduswelopgevat,enzoalsdeheerTenBroekenureageertophethandelenvandeDuitserege-ring,kunnenanderelandenookopdezeoproepreageren.DeheerVanderHam(D66):Voorzitter.60%vanonsbedrijfslevenisafhankelijkvandeexport.NederlandishettweedeexportlandvandeEUenheefteenopeneconomie.Protectionismeisdusaltijdinonsnadeel.Hetisechterookvooranderedelenvandewereldvangrootbelangdatmetprotectionistischemaatregelenwordtgebroken.AlswijhetbrutoTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2908 nationaalproductinAfrikakunnenlatenstijgenmetmaareenpaarprocentendoorAfrikameerexporttoetestaan,zoudeopbrengstdaarvanhetbedragdatwijindevormvanontwikkelingshulpaandatcontinentgeven,overtroeven.Handelisdusooksociaal.NatuurlijkmoetdeoverheidproberenomvoorNederlandsebedrijveneenzogoedmogelijkuitgangspunttecreëren,zodatzijkunnenconcurrerenopdeinternationalemarkt.Devraagishoejedatdoet.Doejedatdoorwerkloosheidteverbergenmetdeeltijd-WW,doorbankenenpensioen-fondsentevertellendatzijvooralinNederlandmoeteninvesteren,door,zoalsdestaatssecretarisvanDefensieblijmoedigvertelde,waarmogelijkderegelsvooraanbestedingteomzeilenenNederlandsewaartekopen?Naaronzemeningdoejedatzoniet.StaatssecretarisHeemskerkgafaandatNederlandsebedrijven,werknemersenconsumentenhetmeesthebbenaanopenmarkten.Misschienmoethijdatnogeensuitleggenaanzijncollega-staatssecretarisvanDefensie–Jackhetlek,maarvanafnuJackprotect!–enproberenomhemervanteovertuigendatdittochnietgoedis.Nederlandmoetzichaantrekkelijkmakendoorteinvesterenindejuistezaken,doorteverleidenmetkwaliteitenefficiency,innovatie,hervorming,ontwikkeling,eenflexibelearbeidsmarkt,eengoedopgeleidebevolking.DatzijnuiteindelijkmanierenwaaropwijbedrijvennaarNeder-landkrijgenenhierhouden.Deministergeeftinhaarbriefaandathetwelmeevaltmethetprotectio-nisme.Steunpakkettenvoordecrisiszijnimmersopelkaarafgestemd.Datzougoednieuwszijn,maarfeitisdathetreflex«eigenbaneneerst»tochoveralweerdekopopsteekt.DatziejebijDuitslandenOpel,jeziethetbijAmerikaenhetstimuleringsfondsmetdeclausuleBuyAmerican,enjeziethetzelfsbijdeEUdiedeheffingopschoenenuitAziëverlengt.Destaatssecretarisheeftzichdaaroverigensmetsuccestegenverzet.WijsteunendeinspanningenvanhetCrashTeamenvanhetkabinetomoneerlijkeconcurrentieinanderelandenaandekaaktestellen.Hoesuccesvolisdezediplomatie?Hetteamdoetgoedwerk,maarwelvaakalshetleedalgeledenis.Watdoetditkabinetomtevoorkomendatprotecti-onistischemaatregelenwordengenomeninanderelandenofomervoortezorgendatdezewordenteruggedraaid?Kandeministervoorbeeldengeven?WatheeftdeministerbijvoorbeeldgedaantoenDuitslandsteunaanOpelkoppeldeaanhetopenhoudenvanfabriekenineigenland?IsereengesprekjemetBerlijngevoerd?EentelefoontjenaarBrussel?Wijhopentochopbeide.Ookoponszelfmoetenwijkritischblijven.Ikvraagdestaatssecretarisdaaromwathijbedoeldemetzijnuitsprakendatdevoedsel-enchemie-industrieinNederlandmoetwordenbehouden.Watvoorsteunwilhijdaaraankoppelen?Wijsteunendeuitgebreideexportkredietverzekeringendetijdelijkeaanvullendestaatskredietverzekering,hoewelvraagtekensteplaatsenzijnbijdeuiteindelijkeeffectiviteitervan.Kunnenzijbehulpzaamzijn?Naeencrisisveroorzaaktdoorteveelkredietenzaldekredietverleningzekerverminderen,maardatmagnietdoorschieteninopdrogen.Dekrediet-deskvooreensecondopinionisdaaromeengoedinitiatief.Ikwildaarbijnatuurlijkwelbenadrukkendatdemarktvoorkredietverleningeneennieuwevenwichtmoetvindenendathetheelreinigendkanzijndatvoorsommigezakengeenkredietenwordenverstrekt.MevrouwGesthuizen(SP):IkhoordedeheerVanderHamvragenwatdebewindspersonenhebbengedaantoenDuitslanddesteunmaatregelvoorOpeloptuigde.Indezelfdezinvroeghij:watgaanwijdoenomdeNeder-landsechemievooronslandtebehouden?Watwilhijnoueigenlijk?Aandeenekantmoetenwijeengrotemondopzettentegenlandendiestaats-steungeven,maartegelijkertijdwilhijervoorzorgendatdeNederlandseindustriezichkanhandhavengeletoponzewerkgelegenheid.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.2909 DeheerVanderHam(D66):Ikzalhetnogeenkeervoorlezen:ookoponszelfmoetenwijkritischblijven.Ikvraagdestaatssecretarisdaaromwathijbedoeldemetdieuitspraak.Wegaantochgeensteungeven?MevrouwGesthuizen(SP):Danhebikhetverkeerdbegrepen.DeheerVanderHam(D66):Voorzitter.Wijzijnblijmethetvrijhandelsak-koordmetZuid-Korea.Datvindikeengoedeontwikkeling.TenslottevalikdeheerTenBroekevanhartebij:onzegrootstevriendinophetgebiedvandevrijehandelismevrouwKroes.Ikhoopdatdezeministerhaarfeminienesolidariteitmethaaruitspreektenzegtdathettochmooizouzijnalszijdaarzoukunnenblijven.Overigens,ikkendestaatssecretarisalseenmetroman,dushijheeftdiefeminienekantook.Voorzitter:TenHoopenMevrouwVos(PvdA):Voorzitter.DePvdA-fractiedeeltdezorgenvandeaanvragersvanditdebatoverprotectionisme.DeheerTenBroekegafeenmooiehistorischevergelijking.DeeconoomRicardo,dievolgensmijinalleklassiekeboekjesvoorkomt,zei:ookalzouelklandprotectionistischzijn,dannogishetbetervoorjezelfomdatniettezijn.Uiteindelijkwordjedaarrijkervan.DeheerVanderHamheeftalcijfersaangereiktdiedaaropduiden.Wijhebbeneenopeneconomie.Gistereniseenonder-zoekgepresenteerddoorhetministerieenhetCBSoverdebetekenisvanbuitenlandsehandelvoorenvanbuitenlandsebedrijveninonsland.HetlijktookmijdathetvoorNederlandcruciaalisdatwijgeenprotectionismebedrijven,ookalgebeurtervanallesenkunnenwijnietinéénkeeralleprotectionistischemaatregelenindelandenomonsheenstoppen.Eenprotectionistischemaatregelheefteendomino-effect.HetoptredenvandecollegavandeheerTenBroekewastekenend.DeheerAptrootriepertoeopomOostenrijkenZwitserlandalsvakantielandteboycottenomdatdezelandenonsvrachtverkeernietdoorhuntunnelslatenrijden.Datisdusookeenverkaptevormvanprotectionisme.Datheefteendomino-effect.Ikvindhetheelbegrijpelijk.IkkendeemotiesvandeheerAptrootindezen,maardatmoetenwijdusniethebben.DePvdA-fractieisbijzonderingenomenmethetwerkdatmevrouwKroesdoetinEuropa.Alseriemandis,ofzijnuNederlandseisofniet,dieprobeertomhandelsbeperkendemaatregelentegentegaaneneeneerlijkemarktvoorelkaartekrijgen,danishetwelmevrouwKroes.IkbendanookbenieuwdnaarhetstandpuntvanhetkabinetovereventuelesteunvoormevrouwKroes,hetliefstopdiepost.Latenwijhierophooginzetten.Destaatssecretarisheeftgepleitvoorantidumpingsmaatregelen,bijvoor-beelddoorhetinstellenvanEU-invoertarievenvoorgoedkopeschoenenuitChinaenVietnam.ZijndezeantidumpingsmaatregelennietookeenvormvanprotectionismedoorEuropa?Hoezithetmetdeinvoertarievenopgoedkopegloeilampen?Datwordtookheelergbelangrijkalswijwillendatmeneentotaalandersoortpeertjesindelampgaatdraaien.IkbenbenieuwdoferalwatmeerbekendisoverdeperspectievenopdenieuweDoha-ronde.Dieisvorigjaarniethelemaalgoedverlopen.Ikkanmijnogherinnerendatdestaatssecretarisergteleurgesteldthuiskwam.Zijnermisschienvorderingentemelden?Mijnfractieisookergbenieuwdnaardeontwikkelingslanden.Protectio-nismeisinprincipehartstikkefout,maarerzijnookwetenschappersenontwikkelingslandendiehebbenbewezendatsomseenkleinbeetjebeschermingvandemarktgoedisvoordeontwikkelingineenland.Ikbenbenieuwdnaardereactievandestaatssecretarisdaarop.IsnogietsmeertezeggeninhetkadervandevolgendeDoha-ronde?DeNordicloanswarendeaanleidingvoorditdebat.Debriefleekmijduidelijk.KunnenookNederlandsebedrijvengebruikmakenvandezeTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29010 leningen?Danzouhethelemaalonzinzijndatditprotectionismeis.WijhebbeninNederlandookvanallerleidingen:hetBBMKB(Besluitborg-stellingskredietMKB),degroeifaciliteit,deEKV(exportkredietverzekering),deWBSO(Wetbevorderingspeur-enontwikkelingswerk),dekenniswer-kersregeling.Datzijnallemaalregelingenensubsidiesvoorallerleiprojecten.Datheettochookgeenprotectionisme?Hetisinderdaaddevraagofditnetzoeffectiefisalsdevergelijkbareregelingendiedelandenomonsheentoepassen.Ikneemaandatdeministerenstaatssecretarisdaaropinzetten.Wellichthebbenzijdaarnogwatmeerovertezeggen.IkkomnetuiteendebatoverdebegrotingvanEuropa.DeplannenvandeCommissieenvanNederlandomintezettenopeendrastischeverande-ringindebegrotingssystematiekinEuropa,betekenenookdatwijaandelandbouwsubsidiesmoetenkomen.IkbenbenieuwdnaardereactievandeministervanEZ,enwellichtookvandeheerTenHoopen,inzakedebereidheidomdaarovertepraten.Ookdatisimmerseenvormvanprotectionismedienietgoedisvooronsendiezekernietgoedisvoorontwikkelingslanden.HetCrashTeamvanEZisactief.Uitdebriefvandeministerblijktdatmeerklachtenzijnontvangen.Isernousprakevansubstantieelmeermeldingenvanoneerlijkeconcurrentie,vergelekenmetvorigjaar,ofisdatnogniettezeggenomdatdeCrashTeamsnognietzolangbestaan?IkbenookbenieuwdwatergebeurtmetderesultatenvandeCrashTeams.ZijverzamelenklachtenvanbedrijvenenmeldendezebijmevrouwKroes,dieoverigensgoedwerkdoet.Watgebeurtermetdieklachten?Wordthieroverteruggerapporteerd?WelkemogelijkhedenziendeministerenstaatssecretarisnogomhetnakendprotectionismetekereneninwelkegremiaenforagaatNederlandnunogmeerinvloeduitoefenen?DeheerTenBroeke(VVD):IkbenernatuurlijkuitermategelukkigmeedatdeeconomiewoordvoerdervandePartijvandeArbeidzichhierinalleopenheiddurftuittesprekenvoorhethandhavenvanmevrouwKroesophaarpostendatzijdatnietdoet,zoalsdeheerVanderHam,vanwegeeenvrouwelijkesolidariteit.DePvdAdoetditpuuropbasisvanhetfeitdatzijdeprestatiesvandezecommissarisgoedvindt.IsmevrouwVosdeenigeinhaarfractiediedatvindtofgeldtditvoordehelefractie?Welkzegenrijkwerkzouzijindezennogbijhaareigenafvaar-diginginhetkabinetkunnendoen?DatzouhetpolitiekefrontinNeder-landbehoorlijkverbreden.DeVVD,D66enzelfsdeChristenUniehebbenzichalhiervooruitgesproken.DeSPwasnietnegatief;tochookaleenwinstpuntje.EnGroenLinks.MetdesteunvandePvdAerbijmoethetgaanlukken,lijktmij.MevrouwVos(PvdA):Wehebbenerindefractienognietovergesproken,maarikzalmijnmeningdatikdatgoedvindenmijnredenendaarvooroverbrengen.IkzeghetinderdaadnietomdatmevrouwKroeseenvrouwis,maarwelomdatikhaareenvandebestecommissarissenvoormede-dingingvinddiewijdeafgelopenjarenhebbengehad.Hetisduseenpersoonlijkemissie.DeheerVanderHam(D66):Heelgoed,ikhoopdatuzultdoenwatuzegt.IksteunmevrouwKroesoverigensomdatzijdeenigeventindeCommissieis.MevrouwVos(PvdA):Jehoeftgeenventtezijnomsterktezijn.DeheerVanderHam(D66):Datbedoelikinhoudelijk.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29011 Voorzitter:VosMinisterVanderHoeven:Voorzitter.Destaatssecretarisenikhebbeneentaakverdelingafgesproken.Ikzalaangevenwatwijdoenomdespel-regelstebewaken.DaarnagaikinopdeEuropesecomponent.Destaats-secretarisgaatinopdemondialecomponent.Ikzalookeenaantalopmer-kingenmakenoverderuimtebinnendeEuropesekaders,diedoordelandenverschillendwordtingevuld.Daarzalikvoorbeeldenvangeven.Vorigjaarkondenwijziendatdefinanciëlecrisishaareffectopdeeconomienietzoumissen.NetalsveelanderelandenheeftNederlandeenaantaluitzonderlijkemaatregelengenomen.JezietdatdeaanpakwaarvoorNederlandheeftgekozen,inlijnismethetgeenveelandereEuropeselandendoen.Ikdenkookdatditgoedis.Wijzulleninderdaadbijzonderalertopprotectionismemoetenzijn,wantjuistineentijdvancrisishebbenlandendeneigingomhuneigenindustrieëntebevoordelen.HetvermijdenvanprotectionismeenhettegengaanvanverstoringenbinnendeEuropesemarktzijndusvangrootbelang.HetherstelvandeNederlandseeconomiebegintbijhetherstelvandewereldeconomieenbijhetherstelvandewereldhandel.DeKamerledenhebbengelijkalszijopmerkendatNederlandhetjuistmoethebbenvandeopenwereldmarkt.Lukthetdanomhelemaalwegteblijvenvanprotectionistischemaatregelen?Hetismaarhoejeertegenaankijkt.Wijhebbenmaatregelengenomendiewijuitstekendvinden,maarwaarhetbuitenlandeenvraagtekenbijzet.ToenhetgingoverdemaatregelendiemeninDuitslandnambijdebeschermingvandeauto-industrie,zeidenNederlandeneenaantalautomotiveindustrieën:heelgoed,wijprofiterendaarvan.DuitslandheefttoennietvoornietsgevraagdwatNederlandzoudoen,wantNederlandzouimmersvanzijnmaatregelenprofiteren.Dathebjeineengebiedmetopengrenzen.Daarisnatuurlijkniksmismee.DatgebeurtineenopeninternemarktzoalswijdieinEuropahebben.Eerlijkgezegd,vondikdeinterventievandeheerTenBroeke,diedaaropingingzonderhetvoorbeeldtenoemen,terecht.Alserechteroneerlijkemarktkansenzijnofalsmarktenbewustwordenafgesloten,danleidtdattotoneerlijkeconcurrentie.Datisslechtvooronsbedrijfsleven.Alsjedaaroverklachtenhoort,kunjedaargezamenlijkmeeomgaan.Wijmoetendieklachtenduswelhoren,anderswordthetlastigomdaarietsaantedoen.DeEU-regels.IkwaseenbeetjegetroffendoordeopmerkingvanmevrouwGesthuizen,dievroegomeenextrabriefwaarinhetkabinetzichnietlangerzouverschuilenachterdeEuropeseafspraken.Ja,hallo!Watisditnuvoorflauwekul?WijhebbenbinnendeEuropesekaderseenaantalafsprakengemaakt.Datisgeenkwestievanverschuilen.Wijhebbenafsprakengemaaktendaarmoetenwijonsaanhouden.Ikhebdanookgeenzinomdatineenbriefopteschrijven.DathebbenwijdeKameralkenbaargemaaktinanderebrieveneninterventies.Hetisjuistdebedoe-lingdatjejehoudtaandegemaakteafspraken.AlswijonsniethoudenaandeafsprakendiebinnendeEuropesekaderszijngemaakt,bijvoor-beeldophetpuntvandestaatssteun,danwordenwijeropaangesprokendoormevrouwKroes.Enterecht.Zohoortdatook.NederlandheeftdeCommissievanafhetbeginbijhetuitoefenenvandezerolsterkonder-steund.Danmoetenwijnugeenbriefgaanschrijvenwaarinwijdaarvanafwijken.Datkanniet.MevrouwGesthuizen(SP):Ikdenkdatdeministerenikhetopéénpuntmetelkaareenszijn.Alsjeprotectionismeafsprakenmaaktdiemetdewereldhandelofmetdeinternemarkttemakenhebben,danmoetjedatopcentraalniveaudoen.Andersheefthetgeenzin.Jemoetdatooklatendoendooreeninstituutdatbovendelandenstaat.Datklopt.Opeenaantalvlakkenzijnwijhetmetelkaareens,maartegelijkertijdmerkenwijdatdefractiesofwoordvoerdersverschillendeopvattingenoverprotectio-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29012 nismehebben.Watdeeenprotectionismenoemt,moetvolgensdeandernognetkunnen.Deministerwijstdaarookzelfop.DaarommeenikdathetvanbelangisdaterookinNederlandeensoortrichtlijnwordtopge-steldwaaruitblijktwaarwijonsnupreciesaangaanhouden.MinisterVanderHoeven:Datisheelsimpel.WehoudenonsaanwatweinEuropametelkaarhebbenafgesproken.WijhoudenonsaandatgenewatwijbinnendeWTOmetelkaarhebbenafgesproken.Wijbekijkenwatwijbinnendiegesteldegrenzenkunnendoentengunstevanonzeindus-trie,netzoalsanderelandendatdoen.DaarbovenopziteenEuropeseCommissiediejeopdevingerstiktalsjebuitenhetboekjegaat.InNeder-landhebbenwijdeNMa,diebedrijvenopdevingerstiktalszijbuitenhunboekjegaan.Zohoorthetook.Natuurlijkiseraltijdeengrijsgebied.Daterkenikbestwel.Datmaakthetergmoeilijk.Danishetdevraaghoejetegeneenbepaaldesituatieaankijkt.IkhebvandeheerTenHoopeneenlijstmetvoorbeeldengekregen.Opeenaantalvandezevoorbeeldenzullendestaatssecretarisenikingaan.Ookdaaruitblijktdatsommigedingenwelkunnenennietonderprotectionismevallen,terwijldezezakendoorhetdesbetreffendebedrijfinNederlandofinBelgiëwelalsprotectio-nistischwordenervaren.Ikkomdaarzometeenopterug.MevrouwGesthuizen(SP):Ikwildevragenofhetaltijdduidelijkis,maardatblijktdusniethetgevaltezijn.IkbegrijpdatdeministerhetnietwenselijkvindtomhetaantegevenomdateralEU-regelsenWTO-regelszijn.Daarnaastzegtzijdatzijhetnietkanaangevenomdatereengrijsgebiedis.Eenenandermoetduseigenlijkookadhocbepaaldkunnenworden.MinisterVanderHoeven:Nee,datisnietjuist.Methetgrijzegebiedhebikwillenzeggendatdoordeeenanderswordtgeoordeelddandoordeander.EenbedrijfdatinNederlandgebruikkanmakenvandeWBSO-regeling(Wetbevorderingspeur-enontwikkelingswerk)zaldatprimavinden,terwijleenbedrijfinBelgië,datdezeWBSO-regelingnietheeft,dandenkt«daardoenzijietswaardoordatbedrijfzijninnovatiewelover-eindkanhouden,terwijlikdatnietkanendatvindikniks».Tochisdatgeenprotectionisme,wantdatpastbinnendekadersdieerzijn.MevrouwGesthuizen(SP):Entochisditnupreciesdeclouvandezaak.Blijkbaariseropdatpuntdusgeensupranationaleovereenstemming.Daarommeenikdathetvanbelangis,maargoed,ubentdeminister.MinisterVanderHoeven:Eriswelovereenstemming,wantwijhebbendeverruimingenvanonzeregelingenmoetenvoorleggenaandeEuro-peseCommissieinBrussel.Ikzaldaarzonogeenpaarvoorbeeldenvangeven.Zohoorthetook.Datbedrijveninanderelandendatnietaltijdleukvindenomdatzijvindendathunconcurrentdaardooreenvoordeelheeft,isietsanders.Supranationaalzijndiezakenafgehechtengeaccordeerd.Ikdenkookdathetgoedisomhetopdiemaniertedoen.Andersgajeterugnaardesituatiezoalsdievroegerwas,toenwijnoggeeninternemarkthaddenentoenergeenEuropesescheidsrechterwas.Datwillenwetochniet.Ikzaldusnietdatsoortextrabrievenopstellen.IshetvanbelangdatdeEuropeseCommissiekrachtigtoezietophetnalevenvandieverruimderegels?IkdenkdatdeCommissieheelgoedheeftopgetredeninzakedeleningaandeFranseauto-industriedoordeFranseoverheid.Datisprimageweest.DeCommissieisookzeeralertopdeontwikkelingenbijOpel.Ikbenhetermeeeensdatbeslissingenoverfabriekssluitingenofontslagenopbedrijfseconomischegrondenmoetenwordengenomenennietopbasisvanpolitiekedrukofopbasisvanhetfeitdateenoverheidmetleningenbijspringt.Letwel,dezestaatssteunisindeEuropeseUnienietverboden.JemoetjealleenaandespelregelsTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29013 houden.Daargaathetom.Deverruimingvanhetsteunkaderheeftdemogelijkhedendiejehebt,tijdelijkvergroot.Datisnietideaal,maargeletopdesituatiewaarinwijonsbevinden,wasdiewelonvermijdelijk.Dekernvanhetgeheelisdetijdelijkheid.DenieuweEuropeseCommissie,inwelkesamenstellingdanook,zalheelsnelmoetenwerkenaaneenexit-strategie.Dietijdelijkheidmagimmersnietzolangdurendathetvanzelf-sprekendisdatzijblijft.Datleidtimmerstotoneerlijkeconcurrentiever-houdingenendatwilmenniet.Opditmomentwordtnogsteedsmetdegeldbuidelgezwaaidomvesti-gingenvanOpelinheteigenlandtesteunen.OfdatnuinDuitslandis,inSpanje,inGroot-Brittanniëofwaardanook.DedrukopdeCommissieisdaarbijinderdaadongelooflijkgroot.OphetmomentdatdeCommissiehaarrughierbijnietrechthoudt,heeftjuistdezezaakeenprecedentwer-kingdiedepositievandeEuropeseCommissieenormverzwakt.DatgeefikdeKameropeenbriefje.DatlevertgeenvriendenopinEuropa,maarhetzorgterwelvoordatEuropaverderkan.DeafgelopenmaandenheeftdeCommissieduidelijkgemaakthoezijdaartegenoverstaat.MijlijktdatwijdeCommissiedesteunmoetengevendiewijhaarkunnengeven.Ikdoedatopditpunt,bijvoorbeeldopdevergaderingenvandeRaadvoorConcurrentievermogen.DaarisopuitdrukkelijkverzoekvanNederlandindeconclusiesopgenomendatwelkeoplossingdanooknietmagvallenonderdenormprotectionisme.Datsoortzakenisvanbelang.Iedereenheeftdatonderschreven.Hetisdusnietzozeerbelangrijkwelketelefoon-tjesikpleeg,maarwelwatikdoewaardecommissarissenzelfbijzittenendatikprobeerommijncollega’servanteovertuigendatzijindiezelfdelijnmoetendenken.Datlevertnamelijkresultaatop.Overigens,alsikookmaardenkdatmevrouwKroesopditpunteenbeetjegaatzwabberen...ikhebhaar06-nummer.DeheerTenBroeke(VVD):Heelgoeddatdeministerhaar06-nummerheeft.Hetisjammerdathetkabinetdit06-nummernietinmeiheeftgebeldomduidelijktemakenwathetmetdekandidatuuraanwilde.Totopdedagvanvandaagheefthetdatnogsteedsnietgedaan.ErzijneenpaarministersvanPvdA-huizeinhetkabinetdiewelhelderheidhebbengegeven.VolgenshenishetnietuitgeslotendatdeNederlandsecommis-sarisophaarpostkanblijven.Durftdezeministerdathierooktezeggen?IkhebdatnoguitgeenenkeleCDA-mondgehoord.MinisterVanderHoeven:Ikweetnietwatuallemaalgehoordhebt.Ikleesookweleensdingenindekrant,maarhetgaatnuomietsheelanders.HetgaatnuomdeinvullingvandepostvanpresidentvanEuropa,depostvandesecretaris-generaalendepostvandehogeverte-genwoordiger.Daarzalallesopwachten.Nederlandgaatnetalsdevorigekeerinzettenopeenzwarepost.Daarnablijktwelomwelkepersoonhetgaat.Jemoetdezakennietindeverkeerdevolgordebehandelen.Ikhebdaarverderniksovertezeggen.Hetbelangrijksteiswathetkabinetdoetendatisnunietaandeorde,wantdaaroverisnoggeenstandpuntoveringenomen.EenanderpuntgingoverdefensieendeuitsprakenvanmijncollegavanDefensie.Ookdaarvoorgeldtdatdezaakietsingewikkelderisdanwerdaangegeven.Juistophetgebiedvandefensiezijnerinderdaadgeenopeninternationaleconcurrentieeneengelijkspeelveld.Zolangdatniethetgevalis,ishetvanbelangdatdeNederlandseoverheidbijdraagtaanhetpositionerenvandeNederlandsedefensiegerelateerdeindustrieindeinternationalenetwerken,voorontwikkeling,productieeninstandhoudingvanhetdefensiematerieel.UiteraardwordtdaarbijdeEuropeseregelge-vinginachtgenomen.Datisnietnieuw.Datisin2006–2007opgenomenindedefensie-industriestrategie,dieisontwikkelddoorhetministerievanDefensieenhetministerievanEconomischeZakensamen.Bijdeonder-handelingenoverdedefensierichtlijnhebikookbijcommissarisTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29014 McCreevydepositievanhetMKBendetoeleveranciersonderdeaandachtgebracht.Nuisdierichtlijnafgekaartenkomthetneeropeengoedeimplementatie.UiteraardzuljebinnendekadersdieerzijnookdebelangenvanhetNederlandsebedrijfsleveninogenschouwmoetennemen.Daarisniksmismee.Alsikdatniethadgedaan,wathaddeKamerdangewild?DatdepositievanhetMKBinNederlandwaswegge-vaagdendatalleswasgegaannaardegroteindustrieëninFrankrijkenDuitsland?Datkuntutochnietmenen.DeheerTenHoopensprakoverhetstroomtarief.Ikdenkdathijdoeltophetzogenaamdetarifderetour.Datlijktinderdaadeenstapterugophetgebiedvandeinterneelektriciteitsmarkt.SamenmetdeEuropeseCommissiebenikdaarechtbezorgdover.HetbevoordeeltimmersbepaaldegrotebedrijvendiegeografischgebondenzijnaanFrankrijk.HetisdanooknietvoorniksdatdeCommissiehiereenaantalonder-zoekennaardoet.Ditsoortretourtjeshorennietmeer.Diepassennietineengelijkspeelveld.Datmoetenwijdusniethebben.IkhebbegrependatFrankrijknuonderdrukvandeCommissieaanhetschuivenisendetarievenslechtsvooreenbeperkteovergangssituatielaatgelden.IkconstateerweldatdeelektriciteitsprijzeninNederland,DuitslandenFrankrijknaarelkaartoegroeien.Datheeftvooraltemakenmetdeinspanningendiewordengepleegdmethetdoeloméénmarkttereali-serenvoordezeregiovanEuropa.Opditmoment–maarwatisopditmoment–isdeelektriciteitinFrankrijkoverigensduurderdaninNeder-land.Eenjaarcontractvoor2010isinFrankrijkvolgensdebeursnote-ringen€2,94permegawattuurduurder.Eenjaarcontractvoor2011is€0,77permegawattuurduurder.Losdaarvanvindikdesystematiekvanhettarifderetournietdejuistesystematiek.DaarmaaktdeCommissiezichdanooksterkvoor.BedrijvenvindenhetvaaklastigomvasttestellenofdesteuninstrijdismetderegelsvandeEuropeseUnieen/ofvandeWTO.DeheerTenHoopenvroegwatwijdaaraangaandoen.Iksnapdatmendatlastigvindt.DewebsitevandeEuropeseCommissiebiedtiniedergevalveelduidelijkheidoverdeEU-regelsoverstaatssteun.Ondervindenbedrijvenspecifiekeproblemen,dankunnenzijdatmelden.Hetismogelijkomeeneenvoudigklachtenformuliervandezewebsitetedownloaden.Elkbedrijfkandatinvullen.Eenklachtindienenisdusechtgeenprobleem.ZijhoevengeenuitgebreideanalysenaardeCommissietesturenomeenklachttekunnenindienen.Datisformeel,datbegrijpikwel.DaarnaastiserhetCrashTeam.Datteamkanineenvroegstadiumzekermeedenkenmetbedrijvenenhelpenalsersprakeblijkttezijnvanactiesdienietmogen.Destaatssecretariszalhierzometeennogverderopingaan.Bedrijvendieinhetbuitenlandbarrièrestegenkomen,kunnendiemeldenbijdeEU-markttoegangsteamsterplekke.DieteamszullenzichookbuigenoverdeWTO-conformiteitvanmaatregelenenzullenwaarmoge-lijkactieondernemen.IkproefdeeenbeetjedatdeheerTenHoopenvindtdatNederlandzulkeklachtenvanhetbedrijfslevendanmaarmoetover-nemenendaarzelfovermoetklagenbijdeCommissie.Datisnietjuist.Alseenbedrijfeenklachtheeft,ishetdeverantwoordelijkheidvanhetbedrijfomdieklachtteformulerenenhemdaarintedienenwaarhetbedrijfdenktdatdithetbestkan.AlsheteenklachtisdieinNederlandkanwordenopgepakt,kandatbijvoorbeeldbijdeNMa.Hetkanookbijons.Wijzullenzo’nklachtaltijddoorspelennaardeNMa.Hetisechternietaaneenministerieomoptetredenalseenaanklageruitnaamvanindividuelebedrijven.Ermoetookeenheldereverantwoordelijkheidzijnvanbedrijvenzelf.Hetisandersalshetoversectorengaat.Uitdevoor-beeldendieikhebgehoord,hebikechterdeindrukdathetoverspecifiekebedrijvengaat.Ikverwachtvanbedrijvendatzehuneigenverantwoorde-lijkheidnemen.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29015 DeheerTenHoopen(CDA):Ikdeelmetdeministerdatdeprimaireverantwoordelijkheidligtbijhetbedrijfsleven.Ikkanmeechterheelgoedvoorstellendatdeministersignalenkrijgt,sectoraalofoversectorenheen,omeenstebekijkenwatergebeurt.IndatgevalkanhetministeriesteungevenaanwatinBrusselafgekaartmoetworden.Ikbedoeldatnietlangsdelijnvanallerleiofficiëleregels.MinisterVanderHoeven:Ja,natuurlijk.DeheerTenHoopen(CDA):Wemoetenditprocesechtmetelkaarzientekeren.Hetministeriekansteungevenaandebranches,omervoortezorgendatsignalenopdejuisteplekterechtkomenendevoortgangwordtbewaakt.Deactiviteitenmoetencomplementairzijnomhetprocestegentegaan,tenbehoevevaneenopenmarkt.MinisterVanderHoeven:Zeker.DeheerTenHoopen(CDA):Duswedoenhetcomplementair.MinisterVanderHoeven:Daaropishetantwoordvolmondigja.DeheerTenBroeke(VVD):Datistochonvoldoendewatonsbetreft.Ikvraagdeministernietomalsdeofficiëleaanklagertegaanfunctioneren,maarwelomzakenoptesporen.IkzoubijnazeggendatzijhetOMis.Zijkanhetvergarenvandebewijslastweldegelijkvandebedrijvenover-nemen,ofmeenemen.Datgebeurtopditmomentteweinig.DeCommissiegeeftzelfalaandathetbuitengewoonlastigisvoorkleinerebedrijvenomhunzaakhardtemaken.Zijhebbengeenstavenmetjuristenindienstomdattedoen,maardeministerheeftdiewel.Deministerkanhetheelmakkelijkdoen.Hetzoueengeweldigeimpulsgevenalsbedrijvenhierbijgeholpenwerden.Deministermoetdanechtietsverdergaandanzeggendatzijeenenanderondersteunt,maardaarverdergeenconcreteinhoudaangeven.MinisterVanderHoeven:IkhebopgeschrevenwatdeheerTenBroekezeitoenhijdaareenvraagoversteldeaandeheerTenHoopen.Hijheefttoenweldegelijkdewoorden«opspoorder»en«aanklager»gebruikt.Datgaatniet.Alshijechterzegt:zorgervoordatbedrijvendoorhetCrashTeamondersteundkunnenworden,ookbijhetvindenvandejuistetoegangenenvandejuistemensendiedezakenmoetenaankaarten,danzegikja.Hetovernemenvanhetzoekennaarbewijslastgaatwelheelergver.Hetleidternamelijktoedatiemandietsneerlegtenzegt:zoekhetmaarvoormijuit.Datgaatnatuurlijkniet.Eenministerieoflandkrijgtdieinformatienietlos.DeCommissieheeftechterwelbevoegdhedenomdiezakenbijanderelidstatenaftedwingen.Datiseenbevoegdheiddieiknietheb.AlsdeheerTenBroekezegtdathetCrashTeamactieverenbekendermoetworden,danlaatikdereactiedaaropaandestaatssecre-tarisover,andersbenikhetgrasvoorzijnvoetenaanhetwegmaaienendatwilikniet.HetprobleemisdatdeheerTenBroekenietbijdebegro-tingsbehandelingaanwezigwas.Daarhebbenwenamelijkeenbepaaldetaakafspraakgemaakt.HetCrashTeamligtbijdestaatssecretaris.Ikkombijdenationaleruimteendebedrijfsconcurrentie.Alsbedrijvenmerkendatlandenzichnietaandespelregelsvandeinternemarktendestaatssteunhouden,kanermeldinggemaaktworden;dathebikalgezegd.Ikhebookgezegddater,zelfsalslandenzichaanderegelshouden,waarwevanuitgaan,verschilleninbenaderingzijn.Erisruimtevooreennationaleinvulling.Jekuntopdezemanierookkomentotmaat-werk.Dematewaarinendemanierwaaroplandenhunbedrijvenhelpen,verschilt.Zolanganderelandenzichaanderegelshouden,kunjehendaarnietopaanspreken.Jemoetwelzorgenvooreensterkeconcurren-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29016 tiepositievoorjeeigenbedrijven,zodatjezedaarwaarmogelijkdoordecrisisheenhelpt.Wehorenwelvakerwatanderelandenallemaaldoen.Hetisdanalsofwijhiernietsdoen.DeheerTenBroekekanoverdedeeltijd-WWdenkenhoehijwil,maardieheefterwelvoorgezorgddatheelveelmensenhunbaannietverloren,watanderstijdelijkwelhetgevalzouzijngeweest.Danhaddenzetijdelijkachterdegeraniumsgezeten,endevraagisoftijdelijknietvooraltijdwasgeworden.Hoelangerjenamelijkuithetarbeidsproceswegbent,hoeminderinteressanthetwordtomerinterugkomen.Wehebbennietvoornietsdegarantiere-gelingophetgebiedvankredietverleningingesteld,metextramiddelenvoorinnovatieenhetverruimdestaatssteunkadermetdenieuweregelingvoordeexportkredietverzekering.Daaropzaldestaatssecretarisoverigensverderingaan.MetdeheerTenBroekewiliknatuurlijkookgraagdatderegelingenbeterwordengebruikt,maarhetismijneerstetaakomervoortezorgendatderegelingenerkomenendebelemmeringenomervangebruiktemaken,wordenweggenomen.Wehebbenhetconvenantmetdebankengesloten,omdatduidelijkwasdatbinnendebankendeinfor-matieoverdeverruimderegelinglangnietbekendwas,enzekernietbijallebijkantoren.Daaromzijnweookmetdekredietdeskbegonnen,enbenikergblijdatLoekHermansbereidisomhetboegbeeldtezijnwaardeKamer,bijmondevanmetnamedePvdA-fractie,omheeftgevraagd.IkzalsamenmetdeheerHermansbekijkenopwelkemanierweeenenanderkunnensteunenvanuithetdepartement.Ikpraatdanoverfinan-ciëlesteunendatsoortzaken.Dankunjenamelijkgaanwerkenaanderelatiemethetmidden-enkleinbedrijf.Alsjeeenkredietnodighebtenjekredietwaardigbent,maghetnietzozijndatjehetnietkrijgtomdatdebankendekredietgarantieweigeren.Datkanniet.Webekijkenook,samenmetVNO-NCWenMKB-Nederland,hoeweeenfondskunnenvormenmetinstitutionelebeleggers,tenbehoevevanhetmkb,conformdemotieTenHoopen.Ikhoopdatwedatvoorheteindvanhetjaarafgerondhebben.Ditzijnnieuwedingen.Alsnogblijktdatbepaaldezakenaangepastmoetenwordenofdatwenogopeenanderemanierruimergebruikmoetenmakenvandestaatssteunregels,bijvoor-beeldvoortijdelijkeverruiming,dandoenwedat.Wemoetenechterwelietsdoenwathelpt.IkbenhetmetdeKamereensdatzakennietopdeplankmoetenblijvenliggen,vandaardetweedingendiewehebbengedaan.Tegelijkertijdwerkenwesamenmetdebankenaancampagnes,voorlichtingsbijeenkomstenenwatdiesmeerzij,omdebekendheidtevergroten.Hetkannamelijknietzozijndateenbedrijfgeengebruikkanmakenvanderegelingen,omdathetdaarmeenietbekendis.DeheerTenBroeke(VVD):Voorzitter...Devoorzitter:Hebtueentoelichtendevraag,ofishetietswatooknaardetweedetermijnkan?Ikwildestaatssecretarisnamelijkooknoghetwoordgeven.DeheerTenBroeke(VVD):Hetiseentoelichtendevraag,alsudatbetervindt.Ikhebhierzojuisteenvraagovergesteldendaarkomtvolgensmijgeenhelderantwoordop.Wekunnenhetnudirectuitkaarten,watmijbetreft.Datscheeltmisschienweerindetweedetermijn.Ikhebdeministerzojuisthetlijstjegegeven.Ikhebhaardeonderuitputtinggegevenendatdeediktenopzichtevandeplafondsdievoorheteindevan2009gelden.Datzijndusregelingendieverlopen.Wezittenmeteenonderuitputtingvangemiddeldzo’n50%.WekennendeenquêtevandeFME,waaruitblijktdatondernemersereigenlijkhelemaalnietsvanweten.Hetisprachtigdatdeministerdefinanciëleinstellingen,debancairesectorendevermogensbeheerderseropaanspreekt,maarditkandeministerzelf.ZijmoetzichzelfeigenlijkdedoelstellingopleggendatervoorheteindvanhetjaargeenondernemersmeerbestaandiehierTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29017 nietvanweten,endatdeondernemersbovendienwetenwatzeermeekunnen.Wemoetenechtmeerdoen.MinisterVanderHoeven:Hierwreektzichiets,namelijkdatdeheerTenBroekedebegrotingsbehandelingvanEconomischeZakennietheeftmeegemaakt.Daarbijisuitgebreidoverdezezaakgesproken.Erzijnvoor-stelleningediendvandezijdevandeKamer,onderandereoverhetboeg-beeldendekredietdesk.Dievoorstellenvoerikuit,juistomeenantwoordtekunnengevenopdevragendiedeheerTenBroekehierherhaalt.Ikbenhetdusnietoneensmetdievragen;ikbenhetermeeeens.Waarikhetechternietmeeeensben,isdatdeheerTenBroekedoetalsofiknietshebgedaan.Datisnietjuist.MedenaaraanleidingvandedebattenindeTweedeKameriseenaantalzakenineenstroomversnellinggekomen.Watweverderkunnendoenisbijvoorbeelddekredietdeskfaciliterenmeteenfinanciëleondersteuning,zodatmenzijnwerkgoedkandoen.Ja,datdoenwewel.Hetgaatmijernietomdatregelingenuitgeputworden.Hetkanookzijndateropeengegevenmomentgeenbehoefteaanis.Bedrijvendieerbehoefteaanhebben,moetenechterweldewegwetentevindennaarderegelingen.IndatkaderpakikookdeopmerkingopvandeheerTenBroekeoverhetFME-onderzoek.Natuurlijkdoeikdat.Ikzalmijnbetoogwatindikken,voorzitter.DeheerTenHoopensprakoverhetmatchenvanbeleidskeuzesinanderelanden.Datkantochnooiteendoelopzichzelfzijn?Wehebbenopeengegevenogenblikdekeuzegemaaktvooreenruimedeeltijd-WW,ruimerdandieinBelgië,envoorkennisdetachering,dieinDuitslandenBelgiënietmogelijkis.OokhebbenwegekozenvoorextramiddelenomviadeWBSOdeinnovatiesoppeiltehouden,watinDuitslandenBelgiënietmogelijkis.Daarhebbenwijonzeeuro’saanuitgegeven.Jekuntnieténhetmeestegelduitgevenaaninno-vatieénaaninfrastructuurénaanre-integratieénaanonderwijs.Datgaatniet.Jezultdaarkeuzesinmoetenmakenendiehebbenwijgemaakt.Somsgaanonzekeuzesminderverdandievananderelanden.Wehebbeneenregelingdieinderdaadminderruimisdaninsommigeanderelanden.Zijiswelweerruimerdaninsommigeanderelidstaten,maaralsjeechteenheelgenereuzeregelingtreft,gaatdattocheigenlijkalleentenkostevaneengoedewerkingvandearbeidsmarkt?Datisooknietdebedoeling.MevrouwGesthuizenvroegofloonmatiginggeenprotectionismeis.Nee.Hetstrevenisomdeloonkostentebeheersen.Datleidtweltotbehoudvanconcurrentievermogenentotbehoudvanbanen.Verbeteringvandeconcurrentiepositieisprima.Daarbijisechtgeensprakevanbenadelingvananderelanden.OokbuitenlandsebedrijveninNederlandprofiterenvanbijvoorbeelddeloonmatiging.Erisduseenlevelplayingfield.MevrouwGesthuizenvroegookwaaromweinNederlandnietmeergebruikmakenvandestaatssteunkaders.Wehebbenhetoudestaats-steunkaderaangepast.Wehebbengebruikgemaaktvandemogelijkheidomsteunteverlenentoteenbedragvan€500000indriejaar.Dierege-linggeldttotenmet31december2010enisaangemeldbijengoedge-keurddoordeEuropeseCommissie.Datisniethetzelfdealshetgevenvansubsidies.Wehebbeneenkadergecreëerdwaarvanalleoverhedengebruikkunnenmaken,ombedrijvenindehuidigecrisistehelpen.Hetisduseenmogelijkheidwaarvangebruikkanwordengemaakt.BijEconomi-scheZakengebruikenwediemogelijkheidbijderegelingPiekenindeDelta,bij2gthereenbijPackage4growth.Op2oktoberheeftdeCommissiedeNederlandseregelingExportkredietverzekeringgoedge-keurd.Ikhebalgezegddatikopenstavoornaderemaatregelenalsdienodigzijn.Ookdaarvoorgeldtechterdatjeeeneuromaaréénkeerkuntuitgeven.Deeventuelemaatregelenmoetenduseenduidelijkemeer-waardehebben,andersmoetenwezeniettreffen.Voorzitter,ikdenkdatikhethierbijkanlaten.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29018 MevrouwGesthuizen(SP):Ikhebheeleventjeszittennadenkenenikhebmijnvraagoverdedefensie-industrienogzittenherkauwen.Alsikdeministergoedbegrijp,zegtzij:wemogenonsbedrijfslevenbeschermenalsergeengelijkspeelveldis.Kanzijmijeenspeelveld,eenmarkt,noemendiezogladisalseenbiljartlakenenwaaropprotectieistoege-staan?Depost?Deenergiemarkt?MinisterVanderHoeven:IkdachtdatmevrouwGesthuizeneenvraagoverdedefensie-industrieaanmijgingstellen.MevrouwGesthuizen(SP):Inhetkadervandedefensiegerelateerdeindustriezeideminister:wehebbendaarniettemakenmeteengelijkspeelveld,dusdanisprotectieweltoegestaan.Kandeministermijdaneenseenmarktnoemendiezogladisalseenbiljartlaken?Depost?Deenergiemarkt?MinisterVanderHoeven:Ikhebnietaangegevendatersprakemagzijnvanprotectionisme.Ikhebaangegevendatjeopeengegevenmomentmoetopkomenvoordebelangenvanjeeigenindustrie.Bijdedefensie-industriegebeurtdatinhetkadervanonzemkb-defensieindustrie.Wehebbennamelijkgeengrootschaligedefensie-industriezoalsDuitsland,FrankrijkenSpanje.Onzedefensie-industrieisopmkb-formaat.Alsdiebuitenspelwordtgezetomdatdedefensierichtlijnzodanigwordtvormge-gevendatalleengrotelandenereenrolinkunnenspelen,moetjeervooropkomen.OpvragenoverTNTendepostzaldestaatssecretarisingaan.MevrouwGesthuizen(SP):Uiteraard,maarerzijnwelmeerindustrieëninNederlanddievooraldraaienophetmkb.Ditisnuprecieshetpuntdatikdaarstrakswildemaken.Hiergaatdeministerzelfzwabberen.Alspuntjebijpaaltjekomt,zijneruitzonderingenmogelijkenwordenerexcusesgezocht.TegendiewillekeurmaaktdeSP-fractiebezwaar.Somsheeftdeindustrieinarmelandendaarlastvanensomsonseigenbedrijfsleven.Erwordtmettweematengemeten.Waarhetdeministerzint,maaktzijuitzonderingenenstaatzijprotectionismetoe.Waarhethaarnietzint,maaktzijgeenuitzonderingen.Daarmaakikbezwaartegen.Daaromzouikhetprettigvindenalsdeministerzelfmeteenbriefzoukomenwaarinzijaangeeftwatvoorhaarprotectionismeisenwatniet.Tegenditsoortwillekeur,waarbijministersdanwelhunambtenarenappa-raatzelfmogenuitmakenofeensectorwordtgeholpen,makenwijbezwaar.MinisterVanderHoeven:IkstelvoordatmevrouwGesthuizendegrotebroekdiezijaantrekteenbeetjenaderdefinieert,endatzijmetvoor-beeldenkomt.Datlijktmeveelverstandigerdandatzijditsoortgratuiteopmerkingenmaakt.StaatssecretarisHeemskerk:Voorzitter.Dankvoordevragenineerstetermijn.DeKamergaatnatuurlijkzelfoverdeordevandeagenda,maarhetfeitdatditgeenspoeddebatismaareenAO,geeftonsdemogelijk-heidomwatdieperintegaanopdematerie.IkhadmeookergverheugdopeendebatmetdePVV.IkwashelemaalgewapendomtelatenziendatdezogenaamdevrijheidwaardePVVvoorstaat,zeerschadelijkisvooriedereendiewerktindeRotterdamsehaven,endeNederlandseeconomieendewereldeconomiegeengoeddoet.Helaasontbreektdemeestprotectionistischepartijechterinditdebatoverprotectionisme.Demeesteledenvandecommissiezijnheter,somsmeerensomsminder,overeensdathandelenopenmarktendemotorzijnvoorhetherstelvandewereldeconomie.DeG20hebbendatsignaaluitgedragenenNeder-landblijftzicherzeeractiefvoorinzetten.Nederlandheeftdaaralskleine,openeconomiehetmeesteprofijtvan.«Smallcountry,bigbusiness»,zegTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29019 ikvaakopmijnmissies.OokbijhetaantrekkenvanbuitenlandsebedrijvenheeftNederlanderprofijtvan.MevrouwVosweesdaaropenhetCBSheefterookonderzoeknaargedaan.Buitenlandsebedrijvenzorgenvoorbinnenlandsebanendiebeterbetalen!OokdaaromishetvanbelangombuitenlandsebedrijvennaarNederlandtehalen.AfgelopenweekishetvijfderegulieremonitoringsrapportvandeEuro-peseCommissieuitgekomen,overdehandelsbeperkendemaatregelen.Indatrapportstaantweehoofdconclusies.Deeersteisdatdewereldhandelzichlangzaamlijktteherstellen.Detweedeisdateenwijdverspreid,syste-matischtoenemenvanprotectionismeisvoorkomen.Stopdusdecrisis;latenweookbekijkenwaterwelgoedgaat.Wehebbengeleerdvandejaren30enwehebbendaarnaargehandeld.Decrisisisnietindiematevoorgekomen,maarnietalleG20-landenhoudenzichaandetoezeggingomaftezienvanhandelsverstorendemaatregelen.Nederlandblijftalert,deEUblijftalertendeWTOkomtmetvoortgangsrapportages.Diezijnnognietuit,maarikkaneentipjevandesluieroplichten.WehebbeninformeelvernomenvanhetWTO-secretariaatdatdeconclusiesvandeWTOinhoofdlijnenovereenkomenmetdievandeEuropeseCommissie:dewereldhandellijktzichlangzaamteherstellenensystematischeesca-latievanprotectionismedoetzichnietvoor.EenanderewaarschuwerisechterSimonEvenett,vandeGlobalTradeAlert.Hijkijktnietnaardemaatregelen,maarnaardeaankondigingen,enhijisbezorgder.Hijzegtdateringrotedelenvandeverhandeldeproductlijnenmetdehandelsbe-lemmeringenwellichtextramaatregelenkunnenkomen.Waakzaamheidblijftdusgeboden.DeheerTenBroekevroegomcijfers.Hoestaatdeteller?OnderzoekvandeEuropeseCommissielaatziendatersindsoktober2008223handels-verstorendemaatregelenzijngenomen.Datisongeveer5%vandeEU-export.Sindsaugustus2009isersprakevaneenafvlakking.Ookdaarbijkijkiktochmaarevennaardepositievekant.Publiekerapportagesenpeerpressureblijkentewerken,netalseconomischediplomatie.Maat-regelenvanvorigjaarzijnnietteruggedraaid.Weblijvenalertenweondernemenactiewaarmogelijk.HetisbuitengewooninnovatiefdatdeNederlandseoverheidopeenheelslimmemanieronderzoekersenuitvindersdieinprivatebedrijvenwerkten,ondereenpubliekeparaplubrengt.DeheerVanderHamsprakoverdedeeltijd-WW.AlsjeinAmerikajebaanverliest,moetjeineenautogaanslapen.Misschienisdatdekantdiehijopwil.InNederlandkiezenwijvoordeeltijd-WW,waaraanwijscholingkoppelen.Datzijnallemaalvormenvanbeleidsconcurrentiediedepijnverzachten.Hetzitindefiscaleendesocialewetgevingensomsookindevormgevingvansubsidiesenfinanciering.Datisdepositievekant.HetjeechtniethoudenaanstaatssteunregelsenaanWTO-regelsisechtprotectionisme.DaarhebbenweonsCrashTeamvoor.Ikzaldaareenpaardingenoverzeggen,maarikzaleerstnogingaanopdeconcreteklachtenvandeheerTenHoopen.Devoorzitter:Voordatudatgaatdoen,heeftdeheerTenBroekeeenvraagoverdecijfers.DeheerTenBroeke(VVD):Ja,overdecijfersenhetaldannietgerust-stellendzijnvanhetbeeld.Volgensmijisdathelemaalnietgeruststellend.Destaatssecretariszegtdatersindsoktober232maatregelengenomenzijndieuiteindelijk5%vandeEU-exportbetreffen.Datisgewoonontzet-tendfors.Destaatssecretariszegtdathetnuafvlakt.Datbetekentdatalleswatalstondgewoonblijftstaanendathetietsmindersnelgroeit.Datvindikgeensucces;hetaantalmoetterug.AlsjealleenaldeWTO-maatregelendietoegestaanzijnbijelkaaroptelt,komjealopeenbedragwaarmeedehandelwordtteruggedruktvanongeveer350mld.perjaar.AanOpelkunnenweookziendaterheelveelmogelijkisinTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29020 Europa.Wezienhetookoplandbouwgebied:10%vandetotaleland-bouwsteunmagjeinjeeigenlanduitgeven.Datisechtfors.Destaatsse-cretariszegtdathijontzettendblijismetdedeeltijd-WW.DaarbijkijkthijweernaardeVSendatisnatuurlijkbelachelijk.VergelijkdeNederlandsesituatiedanmetdieinDuitslandenBelgië.DeKurzarbeitinDuitslandisveelsnelleringevoerd,heeftnietallerleinarescholingsverplichtingenenheeftdusveelsnellereffectgehad,evenlosvanhoejeerideologischoverdenkt.VanuitbeleidsconcurrentieelperspectiefheeftNederlandmetdedeeltijd-WWdusalleennadeelondervondentenopzichtevanzijntweeburen.OokinBelgiëishetnamelijk,metdeDOP-regeling,veelsnellergegaan.DestaatssecretarismoetdusnietnaarAmerikazeilenomeenspookbeeldopteroepen.Hijmoetkijkennaardelandennaastons,waarmeeweechtconcurrerenenwaarheenwemoetenexporteren.Danzalhijziendathetbeeldhelemaalnietzogunstigis,overigensooknietophetgeaggregeerdeniveauvandecijfers.Ikkanzijngeruststellendewoordenduswerkelijknietvolgen.Devoorzitter:Hebtunogeenvraagofwildeuditpuntgewoonmaken?DeheerTenBroeke(VVD):Destaatssecretariszegtdatwaakzaamheidisgeboden.Datistochgeenantwoord?Ikwilgraageenscherperantwoord.Watdoethij?Waargaathetdanheenmetdiewaakzaamheidvanhem?StaatssecretarisHeemskerk:Nu,daarwasikpreciesaantoe.Ikzeidatdetrenddegoedekantopbuigt.Hetisnatuurlijkeenverkeerdetrenddaterhandelsverstorendemaatregelenzijngenomen.Daartredenwetegenop,maarlatenweookonzezegeningentellen.Dewereldhandeltrekteenbeetjeaanendegrotefoutenuitdejaren30zijngelukkignietherhaald.Datwasdeteneurvanmijninleiding.DeheerVanderHam(D66):DestaatssecretarissprakmijaanoverAmerika.DaarheeftdeheerTenBroekealhetnodigeovergezegd.Hetwasookeenbeetjeonzin,eenrarevergelijking.TegelijkertijdmagiktochvandestaatssecretarisvanEconomischeZakenvragendathijweetdatzo’ndeeltijd-WW,dieopkortetermijnietskanbijdragen,eendilemmainzichbergt.Hetkannamelijkbestzozijndatbedrijvenmoetenomvallen,omdatzegewoonnietsterkgenoegzijn,waarnadewerknemerswellichtweerergensandersaandeslagkunnen.HetmoetjuistvoorhetministerievanEconomischeZakeneendilemmazijnomditsoortregelingenoptetuigen,omdatzedeeconomischedynamiekopeenbepaaldemanierkunnenbeperken.StaatssecretarisHeemskerk:Hetdebatoverdevormgevingvandedeeltijd-WWisvakermetdeKamergevoerd.Deregelingisvooralopverzoekvanhetbedrijfslevenzelftotstandgekomen.Ikdenkdathetgoedisdaterevenluchtkomt.Hetisheelbelangrijkdaterniettesnelafscheidwordtgenomenvanmensenalsdatnietpersehoeft.Alsbedrijvenfaillietgaan,gaanzefaillietenmoetenweervoorzorgendatdewerknemerszosnelmogelijkaananderebanengeholpenworden.Alshetechtnodigis,deinsthetkabineterooknietvoorterugom,zoalsbijDSB,heelstevigteblijvenenervervolgensallesaantedoenomdespaardersendewerkne-mersteondersteunen.Hetisechtergoeddatweeendeeltijd-WWhebben,vooralomdatdiegekoppeldisaandescholingvanwerknemers.IkgaverdermetdetweevoorbeeldenwaarnaardeheerTenHoopenvroeg,tewetenTNTendewisselkoers.TNTisnujuistzo’nvoorbeeldwaarbijdeeconomischetheoriemisschienisdatjehelemaalnietsmoetdoen:alszeinDuitslandinhetwaterspringen,doenzedatmaar,maarwijspringenernietin.WijhebbenertochvoorgekozenomonsteverzettentegendemanierwaaropinDuitslandsprakewasvaneengrootvoordeelvoorhetbestaandenationalepostbedrijf,dattenkostegingvannieuwko-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29021 mers.Datgoldvooralvoordemanierwaaropdebtwwasgeregeldendemanierwaaropmeneenminimumlooninvoerde.Wezijneendiploma-tiekestrijdaangegaan,voorenachterdegrenzen,enbilateraalmaarookviadeEuropeseCommissie.HetismisschienhetinzichtvanDuitslandzelfgeweestofdediplomatie,maartenaanzienvandebtwzijnechtverbete-ringenopgetreden.DatgeldtookinhetVerenigdKoninkrijk.TenaanzienvanhetminimumloonheeftdeDuitseregeringtweekeereenrechtszaakverloren.Tegendieuitspraakisnuookincassatiegegaan.MevrouwGest-huizenvroegnaardetoekomstvanhetminimumloon.Dieisnuaanhetnieuwekabinet.Ikweetnietofdatderoutebewandeltvanhetoudekabinetomopeenanderemaniereenminimumloonteintroduceren.Ditistypischeenvoorbeeldvaneeneconomischetheorieaandeenekant,terwijlaandeanderekantDuitslandenEngelandzichnietaanderegelshouden.WijhaddendaaropdepostmarktinNederlandopenkunnengooien,wantalswijdatopeensociaalverantwoordemanierdoen,metbovendiendeintroductievaneennieuwecaovoordenieuwkomers,doenwehetgoed.Wehebbendaarechtertochmeegewacht,ookvanuitbuitenlandseoptiek,omdatikhetbelangrijkvondomhetsignaaltegevenaanhetVKenDuitslanddatookzijzichnetjesaandespelregelsmoetenhouden.MevrouwGesthuizen(SP):Voorzitter,magéénpuntmaken?Devoorzitter:MevrouwGesthuizen,heeleven.MevrouwGesthuizen(SP):Ikwilookverdernietsvragen.Ikwilalleenviautegendestaatssecretariszeggendatikdaarovergeenvraaghebgesteldendatikhemindecemberspreekoverdepost.StaatssecretarisHeemskerk:Ikzieerzoalsaltijdnaaruit.DeheerTenHoopenvroegofwisselkoersengebruiktwordenomconcur-rentievoordeeltecreëren,metnameinChina.Ikzaleersteenpaaralge-menezakenzeggenoverwisselkoersenenhetbewustinzettendaarvanomdeeigenconcurrentiepositieteverbeteren.Overhetalgemeenisdatgeensuccesvolleaanpakenookgeenlangdurighoudbare.IniedergevaldoenwijdatvanuitEuropanatuurlijkniet.Erisookeenkeerzijde.AlsdeChinesemunttegoedkoopis,zoujeookkunnenzeggendatdeeuroteduurisenwedaarietsaanmoetendoen.Nee,daaraangaanwenietsdoen.WijkijkennaardeprijsstabiliteitinEuropa.MoetjenudeChinezenbekritiserenenbeoordelen,zoalsdenieuweministervanFinanciënindeVSheeftgedaan?Economenhebbenookveelkritiek.HetiscontroversieelenpolitiekriskantomzovoltegendeChinezenintegaan.Hetisooklastigomeenoordeeltegevenoverhetniveauvaneenmunt,maarhetIMFenanderenwijzenophetgroterisicovanmacro-economischeonevenwichtigheden.Datisietsandersdantezeggendatdehandelwordtverstoorddoorwisselkoerseffecten.Overonevenwichtighedenhebbenhetkabinet,deEuropeseCommissieendeECBgezegddatzeeenbronvanzorgzijn,dieweechternietoplossenmetwisselkoersbeleidalsantwoordvanEuropaaandeChinezen.DeheerTenHoopen(CDA):Daarzijnwehetwelovereens,maaralsresultaatdaarvanzijnerlagereprijzen.Datkanbehoorlijkbelemmerendwerkenc.q.protectionistischwerkentenbehoevevandeChinesehandel.StaatssecretarisHeemskerk:LageChineseprijzeneneenkunstmatiglagemuntgeveneenconcurrentievoordeel,maardevraagiswatjeeraandoet.OverhetCrashTeamheeftdeministeraleenaantaldingengezegd.Ookdaarbijgeldt:erewieeretoekomt.Hetvorigekabinet–datzegikooktegendeheerTenBroeke–heefthetCrashTeamin2005opgezetenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29022 bekendgemaaktonderondernemendNederlandviadeDutchTradeBoard,deEVD,deExportborrels,debrancheorganisaties,deinternationaledirec-tiesbijdeverschillendeministeries,hetpostennetwerkendeeigenwebsite.OptalvanterreinenbrengenwehetCrashTeamonderdeaandacht.Ikblijfdatooknuweerdoen.Ikvindoverigensookdatechteondernemers,alszeeenprobleemhebben,ondernemendzoudenmoetenzijnenopzoekzoudenmoetengaannaareeninstantiediekanhelpen.InhetkaderdaarvanbrengenweookhetnutvanambassadesonderdeaandachtindecampagneLoopeensbinneninhetbuitenland.WedoendatallemaalomdeCrashTeamsonderdeaandachttebrengen.Zakenwordeninzo’nCrashTeamzosnelmogelijkbekekendooreenteamvanexperts.Interventiesvindenplaatsviahetpostennetwerk,inclusiefdepermanentevertegenwoordigingen.Waarnodigwordterophetaller-hoogstepolitiekeniveaugeïntervenieerd.DenkbijvoorbeeldaandezaakvanEurekoinPolen.DenkookaandeSachalin-zaakvanShell.Hetisechterietsandersomdezaakovertenemen.WijkunnennatuurlijknietnaarPoetinvoorShell.IkweetooknietofdeheerTenBroekedatbedoelt.HetCrashTeamopereertheelactiefenookredelijksuccesvol.Sindsdeoprichtingin2005zijnerbijna160zakengemeld.Daarvanzijner20succesvolafgerondenwerden30zakenteruggetrokken.BijnadehelftvandeklachtenhadbetrekkingopEU-lidstatenenwerdverderafgehandeldviaSOLVIT.Vandebijna160zakenzijner50noginbehandeling.SuccessenzijnbijvoorbeeldgeboekttenaanzienvandediscriminerendebelastingeninNieuw-ZeelandentenaanzienvanFransedouanestatis-tiekendiebedrijfsvertrouwelijkeinformatieopstraatlegden.Hetluktechternietaltijd.DooreenNederlandsemetaalfabrikantwerdenillegalesubsidiesdoordeSpaanseoverheidnaarvorengebracht,omdatereensterkvermoedenwasvanoneerlijkeconcurrentie.Daarvoorisdebewijs-voeringnietsluitendgekregen.Deoverheidheeftwelmeegekekenmetdebewijsvoering.Hetverbaastmijdathetaantalklachtenoverprotectionismesindshetbeginvandecrisisnietzijntoegenomen.IndiezinbeschouwikhetstukvandeFMEalseenuitnodigingommetdeFMEtebesprekenhoedeledeneropkunnenwordengewezenwathetCrashTeamendeoverheidvoorhetNederlandsebedrijfslevenkunnenbetekenen.Wezettenonsernamelijkgraagvoorinommisstandenbilateraalenmultilateraalenvoorenachterdeschermenaandeordetestellen.DandeNordicloans.DeNordicInvestmentBankkandaarmeewerken,netzoalsdeEuropeseinvesteringsbankdatinNederlanddoet.IndebriefmerkteikoverigensalopdatdeNIBindeScandinavischelandenalsindsdejaren70opereert.Ditisdusnietopeenseenongelooflijkevormvanbelemmeringdanwelprotectionismeindezecrisistijd.Nordicloansvormeneenvoorbeeldvandemanierwaaroplandenhuneigeninstru-mentenontwikkelenomhetbedrijfslevenbinnendespelregelsteonder-steunen.IkkandeKamervertellendaterbuitengewoonveelbuitenlandsebedrijvenjaloerszijnopallenuttigedingendiecollegaKoendersdoetvoorhetexporterendebedrijfsleven,bijvoorbeeldnaardeontwikkelings-landen.DenkaanhetORIO-instrument.Zevindenhetafentoejammerdathetinhunlandennietopdezewijzegebeurt.Wegaanerlekkermeedoor.WezettenonsvolopinvoordeHollandpromotie,ofhetnuisviaLekkerwegineigenlandofviatradedinnersinhetbuitenland.Deminister-presidentreedineenSpykervanAbuDhabinaarDubaienvervolgenshebbendeArabiereninSpijkergeïnvesteerd.Iedereendoethetopzijneigenmanier.Ikbenopeenbakfietsvanwww.bakfiets.nleenreceptieinTurkijebinnengereden:ikindebakfietsendeTurkseministervanHandelachterhetstuur!DeheerVanderHam(D66):Bentugearresteerd?TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29023 StaatssecretarisHeemskerk:Nee,datwaseenItaliaan.EenaantalledenheeftgesprokenoverdeEKV.Wehebbenopdatgebiedveelgedaan.Ineersteinstantiehebbenzichdaarbijweldenodigeproblemenvoorgedaan.OpeenswerdendoorAtradiusaandecommer-ciëlekantsectorendanwellandenuitgeslotenzondereengoedeaankon-diging.Datkanniet;wezijntegenzwartelijstenendathebikooklatenweten.Juistindezemoeilijketijdenmoetenweelkaarnietvoorverras-singenplaatsen.Atradiusheeftmijmaandag,toeniksprakopdeAtradiusexporteursmiddag,nogeensgezegddathetnietmeerzalvoorkomen.Wewetenelkaarbetertevinden.Wehebbeneenaantalmaatregelenbekend-gemaaktrondomdeEKV,zoalsuitbreidingvandewerkkapitaaldekking,versoepelingvanhetlandenbeleid,instandhoudingvanhetlandenbeleidwaarderisico’szijntoegenomenviadeTijdelijkeAanvullendeStaatsKredietverzekeringendemogelijkheidomverlaagdelimietenoflimietendielagerzijnvastgestelddangevraagd,alsnogteverhogenmeteenherverzekeringbijdeStaat.DeheerTenBroekevroegofdecapaciteiteenprobleemvormtenmoetwordenuitgebreid.Nee,dieisvooralsnoggeenprobleem.Wehebben10mld.indeboeken,8mld.wordtgebruiktenongeveer4mld.wordtdaarvaniederjaarvernieuwd.Wezittendusnietindeproblemen.Maandaghebikookeennieuwemaatregelbekendgemaakt,waarmeekapitaalverschaffersaanbankeneenaanspraakkunnendoenopeengarantstellingdoordeoverheid,waardoordefundingvoorbankenvoorexportfinancieringaantrekkelijkerwordt.Ditmoethetexporterendbedrijfslevenhelpen.HelaaswasdiemaatregelblijkbaarzocomplexdatikhemniethebteruggezienopdevoorpaginavanDeTelegraaf,maarhijhelptexporteursenhijisgoedgekeurddoorEuropa.Antidumpingisprotectionismeendaarverzettenweonstegen.Gelukkigisdeantidumpingsmaatregelvoordeschone,groenespaarlampvantafel.IkbeloofmevrouwVosommeookmaximaalintezettenvoorgoedkopeschoenenuitChinaenVietnam.Wijverdienennogsteedsgoedindeschoenensector,omdatwijnogsteedsaanmarketing,designendistri-butiedoenmaardeproductieinVietnamgebeurt.LaathetweertegeneenredelijkeprijsterugkomeninVietnam.Datlandwordtnudubbelgestraft.Hethoudtdeantidumpingenhetverliestzijnpreferentiesomdathetbetergaatmethetland.Zomoetenwehetnietdoen.WewillenookdatVietnamminderontwikkelingssamenwerkingsgeldenkrijgtenmeerhandelgaatdrijven.DeheerTenHoopenvroegnaardebezuinigingenopambassades.HetisgoeddatdeEuropeselidstatenmeergaansamenwerkenonderleidingvandebuitenlandsehogevertegenwoordiger.Wijwillendeinvullingvandeambassadesvooralinstandhoudenophetgebiedvandebilateraleeconomischediplomatie.IkhebzeerveelvertrouweninFransecollega’s,maarikdenkdateenNederlandsediplomaatnetietsharderlooptvoordebelangenvaneenNederlandsebaggeraar.Debilateraleeconomischediplomatieblijftduseenkerntaak.Zijwordtmeereenkerntaakvandebuitenlandsepostendanalgemeneambtsberichten,interessantepolitiekebeschouwingenofdepositievandeEuropeseCommissieenvandeEuro-peseUnieindeWTO.Datzouveelmeergezamenlijkkunnengebeuren.MevrouwVosvroeghoehetstaatmetDoha.MijnindrukisdatdeAmeri-kaanseregeringdevolgendevolgordevanprioriteitengesteldheeft:1.binnenlandsegezondheidszorg,2.Kopenhagen–datwordtnogontzet-tendhardtrekken–en3.Doha.WijblijvenonsinzettenvooreenDoha-ronde.WehebbenmetdeEuropeseministersvanHandelafgesprokenombegindecemberallemaalnaarGenèvetegaan.Ikwerdzelfsopgebeldmetdevraagofikechtdriedagenkom.Ja,ikkomdriedagen,wanthetsignaaldatwijdaarzijnenbilateraalpratenoverhetbereikenvaneendoorbraak,willenwemetalleEuropesehandelsministersafgeven.WehebbenalsEuropaveeltewinnen,omdatheteenontwikkelingsrondeisTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29024 omdemarkttoegangvoordeallerarmstelandenverderteverbeteren,nietalleennaarEuropa,maarooknaardeVS.Mijnlaatsteopmerkingisdatikdenkdateenperfectgelijkspeelveldnietbestaat.Vooreendeelkomtdatdoorslimmebeleidsconcurrentie.Diemoetenweookinstandhoudenalswijeenvoorspronghebben.EchtoneerlijkeconcurrentieenfoutprotectionismebestrijdendeministerenikechteropallemogelijkefrontenvoorhetNederlandsebedrijfsleven.Devoorzitter:Wehebbenheelkorttijdvooreentweedetermijnvaneenhalveminuutperspreker.Probeertuzichtebeperkentotuwhoofdpunt.DeheerTenHoopen(CDA):Voorzitter.Ikhebertwee,alsumijdattoestaat.Heteerstepuntisdeopeneconomie.Nederlandisdaarinheelbijzonder.ProtectionismedruktdelevensadervanNederlanddicht.Ikvraagdeministerendestaatssecretarisdusomrealiteitszin.Niet:nou,wezienwel.Nee,realiteitszin.Zijmoetenalertzijn,erbovenopzittenenresul-tatenboeken.Mijntweedepuntbetreftdespelregels.Ikbegrijpdatmenzichaandespelregelswilhouden,maarbinnendeEUvan27landenmoethetprin-cipevangelijkemonniken,gelijkekappengelden.Ermoetdusgelijkwordengehandhaafdvooralle27landen.MijnlaatstepuntishetCrashTeam.Datisnatuurlijkactiefengeeftvoor-lichting,maarikvraagderegeringonstelatenwetenwaaruitdieproacti-viteitdanbestaat.DeheerTenBroeke(VVD):Voorzitter.Ikhebdriepuntjes,alsumijtoestaat.IkbeginmetdeCrashTeams.Ikbeneronvoldoendevanover-tuigddatdoordieteamsallesopalleswordtgezet.Misschienheeftderegeringdieintentiewel,maarerismeermogelijk.Ikhebnogeensnaardemotie-Eliasgekeken.Daarinstaatnietsovereenaanklager,hoewelikzelfvanmeningbendatweeenheeleindkunnenkomenzonderzelfinderechtszaaltegaanstaanvoordebedrijven.Datkunnenzedanmisschienzelf.Indemotiegaathetoveropsporen.DeministervanEconomischeZakenslootzojuistnietuitdatzedatwilde.Ikvraagdebewindsliedendusomhiernogeensgoednaartekijken.Hetgaatomhetnationalebelangvanhetvrijhoudenvandeopenhandel.IkdenkdatCrashTeamsechtmeerkunnendoen.Destaatssecretarismoet,alshijdantochingesprekgaatmetdeFME,ookdemoedhebbenomtezeggendatdeenquêteoverviermaandennogeensmoetwordengehoudenendathijiniedergevaleenverdubbelinggarandeertvanhetaantalondernemersdatervanweetenervangebruikmaakt.Danlevertdestaatssecretarisboterbijdevis.Eenpuntdatikineerstetermijnkorthebaangeroerd,ishetprotectio-nismeonderanderevlag,bijvoorbeelddegroenevlag.Kijknaarwaternumetpalmoliegebeurt.Westimulereninditlandbiobrandstoffenmetallerleiregelingen,terwijlwealsEuropahebbengezegddatbijmengen...Devoorzitter:Ikwilgraageenvraag,geenverhaal.DeheerTenBroeke(VVD):Ja,diekomteraan.Wehebbenmetbijmengendesituatielatenontstaandaternumassaalbiobrandstoffenwordengeproduceerd.Voorpalmolie,dateenrelatiefduurzaamgoedis,bestaannunieuwerestricties.DatkostbaneninRotterdam,terwijlwijhierregelingenzittenuittevaardigenomboerenietsnieuwstelatendoen.Zoudendebewindsliedendaareensnaarwillenkijken?Totslotdestaatssteun.Devoorzitter:Umoethetnukorthouden,wantwemoetenzodezaaluit.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29025 DeheerTenBroeke(VVD):Wezijnookietslaterbegonnen;wijmoestenookwachten.Devoorzitter:Eénvraaggraag.DeheerTenBroeke(VVD):Danlaatikhethierbij.MevrouwGesthuizen(SP):Voorzitter.Ikblijfvasthoudenaandebehoefteaaneenbriefvanhetkabinetmeteendefinitievanprotectionisme,maarikkendeministerinmiddels.Zijlaatinwoordenbeeldziendatzijhier-voornietsvoelt.IkoverweegdushierovereenVAOaantevragen,ookomdathetantwoordvandeministeropmijnvraagnaarloonmatiginglaatziendaternogalwatisaftedingenopdehoudingvanhetkabinet.BuitenlandsebedrijvenhebbenookvoordeelvanlageloneninNederland.DeChineseschoenenfabrikantmoetzichdusmaarinNederlandvestigen.Datzalaanzienlijkschelenindeloonkostenvoordatbedrijf.Ikhebtweekortevragen.Inhoeverrezijndegrenzenbereiktvande€500000dieopEuropeesniveauzijntoegestaan?Watisnogmeerwenselijk?WatbetreftdeEKVwilikwetenofbekendisinhoeveelprocentvandegevallendedekkingvolledigisverdweneninplaatsvanverlaagd.DeheerVanderHam(D66):Voorzitter.KortheidshalvekanikaansluitenbijdeheerTenHoopen.Misschienkaninbepaaldegevallenuitonderzoekblijkendaternognietechtietsaandehandis,maarintussengebeurternatuurlijkwelietsinenbuitenEuropa,waarweheelergbovenopmoetenzitten.Iksteunduszijnoproep.Ikhadookeenvraaggesteldoverdeopmerkingvangisterenopwww.te-legraaf.nlvandestaatssecretarisoverdevoedselindustrieendechemi-scheindustrie.Hijzegtdatdieondersteundmoetenworden.Hoewilhijdatdoen?Hijgaattochgeenfoutmaken?MinisterVanderHoeven:Voorzitter.Realiteitszinenalertheid:ja.Hetisinderdaadnoodzakelijkomvoortdurendopjequi-viveteblijven,zowelinEU-verbandalsinWTO-verband.Datzeggenwijgraagtoe.Signalendiebinnenkomen,wordenuiteraardopgepakt.Datisverdergeenprobleem.Demotie-EliaswaaraandeheerTenBroekerefereert,isafgewezen;zijwerdnietgesteunddoordeKamerenikgahaardusnietuitvoeren.Demotieiswatmijbetreftvandebaan.Watnietvandebaanis,ishetgesprekmetdeFME.Daaroverhebbenwijeerdergesprokeneneriszoweldoordestaatssecretarisalsdoormijzelfnogaangerefereerd.Wijgaanhetgesprekaan,wantikwilbijvoorbeeldwetenwatdeFMEzelfdoet.WatbetreftdebiobrandstoffenhebbenwenatuurlijkdemogelijkheidvankleinschaligebiomassaindeSDE-regeling;misschiendoeltdeheerTenBroekedaarop.IkdenkdathetverstandigisombiobrandstoffenenbiomassaaandeordetelatenkomeninhetgesprekoverdeSDE-regelingdatbinnenkortgaatplaatsvinden.Daarhoorthetthuis.MevrouwGesthuizenvroegomeenbriefoverprotectionisme.Ikhebduidelijkaangegevendatergeeneenduidigedefinitievanprotectionismebestaat.Belemmerendehandelsmaatregelenmoetjealtijdtegengaan.Erisiniedergevalsprakevanprotectionismealsdeinternationaalovereen-gekomenspelregelsvandeEUendeWTOwordenovertreden.EenbriefwaarnaardeKamereventueelvraagt,zalnietmeeropleverendanditantwoord.MevrouwGesthuizenvroegooknaardegrensvan€500000.Latenweeensevenbezienhoehetwerktenhoehetuitpakt.Alshetnodigisdatweeropeenanderemaniermeeomgaanofzakengaanverruimen,bekijkikdatophetmomentdathetaandeordeis.Daarmeebedoelikoverigensnietde€500000;datkannatuurlijkniet.Opditmomentzijndezeverrui-TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29026 mingengedaan.Latenweeersteensbekijkenhoezeuitpakken.Ikbenechternooitteberoerdommijnmeninghieroverbijtestellenentebekijkenwatwemeerkunnendoen.StaatssecretarisHeemskerk:Voorzitter.Dankvoordetweedetermijn.IkziedeoproepvandeheerTenHoopenomrealistischenproactieftezijnvooralalseenaanmoediging.MevrouwGesthuizenvroegnaardenullimieten.Datiseenrisicovolpaddatanderelandenwelbewandelen.Terwijleenexportkredietverzekeraargeenlimietverstrektenhetrisicodusnietindeboekenwilnemen,gaatdestaatzakenwelherverzekeren.Datisoverigensookrisicovolvoordeexporteurzelf,wantalshijnatgaat,heefthijaltijdeeneigenrisico.Wijhebbendusjuistgekozenvoorandereroutesomexporteursteonder-steunen.Hetherverzekerenvancommerciëletransactieswaaropcommer-ciëleherverzekeraarszelfnulrisicowillenlopen,isbuitengewoon...MevrouwGesthuizen(SP):Ikvroegalleenmaarnaareenpercentage.Kentdestaatssecretarisdat?StaatssecretarisHeemskerk:Wehebbendatnietbijgehouden,omdatwedieroutedusvooralsnognietopwillen.DeheerVanderHamvroegnaarvoedselenchemie.IkhebverwezennaareeninitiatiefombinnendeNetherlandsForeignInvestmentAgencyeenaparteacquisitie-unitoptestellen,ominhetvoedselclustereninhetchemiecluster,waarinjeconsolidatieziet,hoofdkantoren,distributiekan-torenofR&D-activiteitennaarNederlandtebrengenenhiertebehouden.Wewillenproactieveroptredenindieketens.IkzaldeKamerdaaroveropeengepastmomentschriftelijkinformeren.VolgensmijvindenwedeCrashTeamsallemaalvreselijkbelangrijk.IkgametdeFMEingesprek.Ikzalvragenwatwijkunnendoen,maarookwatdeFMEzelfkandoenomdebekendheidvandeCrashTeamstevergroten.IkzegdeheerTenBroeketoedatikhemschriftelijkzalinfor-merenoverdeuitkomstvandatgesprek.Devoorzitter:Ikzaldetoezeggingennietherhalen.Ikdankdeminister,destaatssecretarisendemedewerkers.Iksluitdevergadering.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31371,nr.29027