Uitvoering van de motie van het lid Palland over het belang van contacten met verschillende (religieuze) gemeenschappen in beleid en overheidshandelen (Kamerstuk 32824-403) en van de motie van het lid Becker over contacten voorkomen met organisaties die integratie hebben tegengewerkt en/of een ongewenste agenda van buitenlandse beïnvloeding voorstaan (Kamerstuk 35228-45)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 824IntegratiebeleidNr. 445 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 november 2024Ik sta voor een open en vrije samenleving, een samenleving waariedereen zich vrij voelt om eigen keuzes te maken. In een divers land alsNederland, waar verschillende sociaal-culturele achtergronden enwereldbeelden naast elkaar bestaan, is het van groot belang dat mensenzich onderdeel voelen van de samenleving. Dit geldt voor Nederlandseinwoners onderling, maar ook in het contact met de overheid.Op 3 en 11 oktober 2023 heeft uw Kamer twee moties aangenomen diezich richten op de contacten die de regering onderhoudt met maatschap-pelijke organisaties in het kader van integratie en samenleven. Allereerstbetreft dit de motie van het lid Palland (Kamerstuk 32 824, nr. 403) – hierinwordt de regering verzocht «breed in haar beleid en handelen contactenmet verschillende (religieuze) gemeenschappen te onderhouden tenbehoeve van maatschappelijke stabiliteit en emancipatie, daarbij open entransparant te handelen en (representatieve) organisaties van dezegemeenschappen in beginsel tevens als maatschappelijk partners te zien».Deze motie werd opgevolgd door een aangenomen motie van lid Becker(Kamerstuk 35 228, nr. 45) die de regering verzoekt (1) «in contacten metverschillende gemeenschappen te voorkomen dat organisaties aan tafelkomen te zitten die (aantoonbaar) integratie hebben tegengewerkt en/ofeen ongewenste agenda van buitenlandse beïnvloeding voorstaan» en (2)«aan de Kamer jaarlijks een overzicht te verstrekken met welke organi-saties structureel contacten worden onderhouden in het kader vanintegratie en samenleven». In deze brief informeer ik uw Kamer over dewijze waarop deze moties worden uitgewerkt.Laat ik voorop stellen dat ik het van belang acht zowel in contact te staanen samen op te trekken met maatschappelijke organisaties, als ookkritisch te zijn daar waar de waarden en normen van een vrije en opensamenleving onder druk kunnen komen te staan. De moties van het lidPalland (CDA) en Becker (VVD) hebben verschillende aanleidingen enkennen beide onderliggende zorgen. Waaronder de zorg dat gemeen- kst-32824-445ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 824, nr. 4451 schappen en de overheid elkaar in bepaalde gevallen mogelijk onvol-doende weten te vinden en de zorg dat andere statelijke actoren mogelijkongewenst invloed kunnen uitoefenen op gemeenschappen in Nederland.Ik deel deze zorgen met uw Kamer. Ik wil dat zoveel mogelijk mensenonbelemmerd mee kunnen doen in de Nederlandse samenleving.Daarbij is absoluut geen plaats voor discriminatie, antisemitisme,moslimhaat, onderdrukking en buitenlandse inmenging.Voor doeltreffend beleid en een goede samenwerking tussen de overheiden de samenleving is wederzijds vertrouwen nodig. Hiervoor is hetbelangrijk te spreken met verschillende maatschappelijke organisaties omelkaar in gedeelde doelstellingen te kunnen versterken en daarnaast ookin contact te blijven staan met de samenleving in den brede om te wetenwat er leeft en speelt. Voor het duiden, onderzoeken en vaststellen vanorganisaties als organisaties die een bedreiging vormen voor de nationaleveiligheid of anderszins, heeft SZW geen wettelijke grondslag. Wel ligt ereen nadrukkelijke grens bij het in contact treden met organisaties die doorveiligheidsdiensten worden ontraden. Met deze organisaties spreekt hetMinisterie van SZW niet.Actieagenda IntegratieMomenteel werk ik aan een Actieagenda Integratie. Naar verwachtingworden de contouren van de Actieagenda voor het kerstreces met uwKamer gedeeld. In deze Actieagenda zet ik extra in op taal en werk voornieuwkomers, zodat zij sneller integreren in Nederland. Ook zal deActieagenda focussen op het versterken van onze open en vrije samen-leving en het bevorderen van de maatschappelijke samenhang en gelijkekansen in Nederland. Dit raakt onze gehele samenleving.Voor de uitvoering van de Actieagenda Integratie is samenwerking metmaatschappelijke partners belangrijk. De opgave van de ActieagendaIntegratie is namelijk een gedeelde maatschappelijke opgave, waariniedereen een verantwoordelijkheid heeft. De doelstellingen binnen deActieagenda kunnen het beste worden verwezenlijkt in samenwerking methet maatschappelijk middenveld. Ik wil hierbij benadrukken dat deoverheid een goede integratie kan faciliteren maar niet kan afdwingen ofopleggen. Het is aan het individu om zich te voegen naar de vrije waardendie we in Nederland kennen.Maatschappelijke partners worden bij de vormgeving en uitvoering vande Actieagenda betrokken, dit vergt een nieuwe structuur van contact enoverleg. Ik werk samen met maatschappelijke partners, die de doelstel-lingen van de Actieagenda Integratie en de waarden en normen van onzeopen en vrije samenleving onderschrijven. Graag laat ik op een open entransparante wijze zien met wie ik de samenwerking aan zal gaan. Dit inhet kader van een open overheid, en in lijn met de motie van lid Becker1.Jaarlijks zal er een overzicht worden gedeeld met betrokken maatschappe-lijke partners, als onderdeel van de voortgangsrapportage van deActieagenda Integratie. Daarnaast deel ik binnen zes weken eenmalig eenlijst met maatschappelijke organisaties waarmee SZW vanaf 1 januari2023 contact heeft gehad. Dit vindt vertrouwelijk plaats vanwegeveiligheidsredenen. Het openbaar maken van deze lijst maakt dezeorganisaties kwetsbaar voor kwaadwillenden, waaronder statelijkeactoren.1Kamerstuk 35 228, nr. 45Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 824, nr. 4452 Brede blik op de samenlevingBij de uitwerking van de twee moties wordt rekening gehouden met deontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in de wijze waarop hetMinisterie van SZW contact onderhoudt met gemeenschappen enorganisaties.Sinds de afschaffing van het Landelijk Overleg Minderheden (LOM) in juli20132, werkt de overheid niet meer met een officiële overlegstructuurwaarbij formele gesprekspartners vanuit gemeenschappen directeinspraak hebben op het beleid.3 De doelgroepgerichte aanpak uit hetverleden, heeft plaats gemaakt voor de opgavegerichte beleidsaanpak.Dit betekent dat afhankelijk van het (maatschappelijk) vraagstuk, SZWcontact onderhoudt met verschillende gesprekspartners. De contactenover integratie- en samenlevingsvraagstukken zijn sindsdien meer diversen variabel, van sleutelfiguren tot kennisinstituten, en van gemeenten totzelforganisaties. Deze flexibiliteit brengt het ministerie vele inzichten,maar leent zich minder voor een eenduidig openbaar overzicht. Dit geziende plicht om persoonsgegevens te beschermen en de afwezigheid vaneen formele status van de gesprekspartners. Ik benadruk hierbij datorganisaties die steun uitspreken voor terroristische organisaties, zoalsSamidoun, geen gesprekspartner zijn.4In het kader van het versterken van de open en vrije samenleving wordtbreed contact gelegd met de samenleving. Ook buiten de thema’s van deActieagenda Integratie is het belangrijk dat ontwikkelingen en signalen uitde samenleving SZW blijven bereiken. Door te spreken met gemeenten,gemeenschappen en professionals haalt SZW op het gebied van socialestabiliteit verschillende beelden op en is het in staat deze vroegtijdig tesignaleren en agenderen. Over deze contacten wordt niet gerapporteerd.Dit contact is gericht op de inkleuring van landelijke trends en ontwikke-lingen in de samenleving en het versterken van de informatiepositie vanhet Ministerie van SZW en andere ministeries.Tot slotIn deze brief benadruk ik het belang van contact en samenwerking metmaatschappelijke partners. Met de Actieagenda Integratie zet ik me hardin voor een open en vrije samenleving waarin iedereen mee kan doen. Ikzie uit naar een goede samenwerking met maatschappelijke partners.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J.N.J. Nobel2wetten.nl - Regeling - Wet overleg minderhedenbeleid - BWBR0008755 (overheid.nl)3https://www.kennisplatformwerkeninkomen.nl/documenten/rapporten/2016/09/21/evaluatie-landelijk-overleg-minderhedenbeleid-onderzoek-doelmatigheid-en-doeltreffendheid-van-het-lom-beleid4Kamervragen Aanhangsel Handelingen II 2024/25, nr. 403. ingezonden 23 oktober 2024.https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2024D41074Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 824, nr. 4453