Gewijzigd amendement van de leden Mutluer en Van Nispen ter vervanging van nr. 27 over het stimuleren van het gebruik van mediation en andere herstelvoorzieningen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 327Vaststelling van het nieuwe Wetboek vanStrafvordering (Wetboek van Strafvordering)Nr. 51 GEWIJZIGD AMENDEMENT VAN DE LEDEN MUTLUER EN VANNISPEN TER VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER NR. 27Ontvangen 6 maart 2025 De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:IArtikel 1.11.1 komt te luiden:Artikel 1.11.1 In deze titel wordt verstaan onder:– herstelrecht: het in staat stellen van het slachtoffer en de verdachte ofde veroordeelde, indien zij daarmee instemmen, actief deel te nemen aaneen proces dat gericht is op het oplossen van de gevolgen van eenstrafbaar feit, met de hulp van een onpartijdige derde;– mediation: de bemiddeling in een strafzaak tussen verdachte enslachtoffer onder begeleiding van een mediator, waarmee herstel wordtbeoogd en waarbij afspraken voor herstel kunnen worden vastgelegd ineen overeenkomst, waarmee de officier van justitie en de rechter rekeninghouden bij de behandeling van de strafzaak.IIArtikel 1.11.2 komt te luiden:Artikel 1.11.2 1. De officier van justitie bevordert dat de betrokken opsporings-ambtenaar in een zo vroeg mogelijk stadium het slachtoffer en deverdachte mededeling doet van de mogelijkheden tot herstelrechtvoorzie-ningen, waaronder mediation en andere vormen van herstelrecht.2. De officier van justitie bevordert herstelrecht tussen het slachtoffer ende verdachte of veroordeelde. kst-36327-51ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 511 3. De officier van justitie en de rechter kunnen de zaak ambtshalve of opverzoek van de verdachte of het slachtoffer verwijzen ten behoeve vanmediation.4. Het verzoek wordt voor aanvang van de berechting gericht tot deofficier van justitie en na aanvang daarvan tot de rechter.5. Bij de beoordeling of de zaak moet worden verwezen ten behoevevan mediation vergewist de officier van justitie of de rechter zich ervandat mediation de instemming heeft van het slachtoffer en de verdachte,alsook dat de verdachte de feiten die aan de zaak ten grondslag liggenheeft erkend.6. Bij toewijzing van het verzoek, bedoeld in het derde lid, wordt de zaakverwezen ten behoeve van mediation. De beslissing op het verzoek wordtter kennis van het slachtoffer en de verdachte gebracht. Een afwijzing vanhet verzoek is gemotiveerd.7. Indien mediation tot een overeenkomst tussen het slachtoffer en deverdachte heeft geleid, houden de officier van justitie en de rechterhiermee rekening bij de behandeling of afdoening van de zaak.8. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen nadereregels worden gesteld over herstelrechtvoorzieningen, waarondermediation en andere vormen van herstelrecht, met inbegrip van devoorwaarden en procedures.Toelichting Dit amendement beoogt de toepassing van mediation en andereherstelrechtvoorzieningen in het strafrecht te stimuleren. Naar de meningvan de indieners doet het voorliggend wetsvoorstel dat niet voldoende.De voordelen van mediation in het strafrecht zijn legio. Zo kan zij zorgenvoor een groter gevoel van gerechtigheid bij slachtoffers en helpt hen inde verwerking van het aangedane leed of afdoening van de schade,draagt zij bij aan herstel in een verstoorde relatie tussen slachtoffer endader, biedt zij de dader inzicht in de gevolgen van zijn daad envermindert dat de kans op recidive en kan zij zorgen voor een snellereoplossing van conflicten en daarmee ontlasting van het rechtssysteem.Mediation is een belangrijke vorm van herstelrecht die gevolgen heeftvoor het strafproces. Daarom omvat het amendement een definitie vanhet begrip mediation.Dit amendement zorgt ervoor dat in meerdere fasen het gebruik vanherstelrechtvoorzieningen wordt gestimuleerd. Dat begint met eeninformatieplicht van de politie aan slachtoffer en verdachte over demogelijkheden van herstelrecht. In de fase van het opsporingsonderzoekdoor de politie krijgen zowel slachtoffer als verdachte het recht omverzoeken te doen om te laten onderzoeken of mediation mogelijk is. Datrecht krijgen zij ook in de fase dat de politie het onderzoek heeft afgeronden de op de zaak betrekking hebbende stukken heeft ingediend bij hetopenbaar ministerie en in de fase van de terechtzitting.Op basis van het verzoek van een of beide partijen dient namens hetOM of de rechtbank door het mediationbureau van de rechtbank eenzorgvuldige afweging te worden gemaakt waarbij ook moet wordennagegaan of aan de (wettelijke) voorwaarden voor mediation wordtvoldaan. Afwijzing van het verzoek is alleen mogelijk op basis vangewichtige redenen. Deze redenen moeten worden opgenomen in deschriftelijke afwijzing. Hierbij kan niet met een standaardformuleringworden volstaan. Bij toewijzing van het verzoek wordt de zaak tervoorbereiding en toewijzing van een of twee MfN registermediators (metspecialisatie strafrecht) verder begeleid door het mediationbureau van derechtbank.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 512 In het geval een geslaagde mediation blijkende uit een slotovereen-komst houdt de rechter in het geval hij een straf of maatregel oplegt opgrond van de bestaande wetgeving daar al rekening mee. Ditamendement regelt dat ook de officier van justitie bij de strafvervolgingdan wel de strafeis rekening moet houden met een geslaagde mediation.In de praktijk doet de officier van justitie dit vaak al, maar nu wordt hijhiertoe verplicht door de wet.De zorgvuldige afwegingen door het mediationbureau van de rechtbankvolgend op het verzoek van slachtoffer of verdachte bieden waarborgenvoor een weging van de oprechtheid van de motieven van beidebetrokkenen in relatie tot de inzet van mediation (ook wel het herstelver-mogen genoemd). Uiteindelijk is het mede aan de officier van justitie ende rechter om de uitkomst van een mediation te beoordelen en te wegen.In de praktijk van het herstelrecht in het strafrecht worden verschillendevormen of modaliteiten onderscheiden. Ten eerste herstelbemiddeling. Bijherstelbemiddeling gaat het om bemiddelingsgesprekken die gericht zijnop bemiddeling en emotioneel herstel en die niet verbonden zijn aan deafdoeningsbeslissing die in de strafrechtelijke procedure wordt genomen.Partijen gaan daarbij op vrijwillige basis onder leiding van een onafhanke-lijke derde, de herstelbemiddelaar, in gesprek. Herstelbemiddeling kan inprincipe op elk door partijen gewenst moment worden gevoerd.Ten tweede mediation. Bij mediation in strafzaken verwijst de officiervan justitie of de rechter – al dan niet op verzoek van een ketenpartner,verdachte of slachtoffer – in een lopende strafprocedure een zaak tenbehoeve van mediation. Deze zaak wordt daartoe aangemeld bij hetmediationbureau van de rechtbank.Deelname aan mediation is vrijwillig gedurende het gehele traject. Degesprekken, onder leiding van een of twee gecertificeerde MfN register-mediators (met specialisatie strafrecht), zijn vertrouwelijk en vinden in deregel plaats in de mediationkamer van de rechtbank. Bij mediation instrafzaken staat herstel van zowel emotionele, relationele als materiëlegevolgen van een strafbaar feit centraal. De mediation biedt demogelijkheid afspraken te maken en deze afspraken vast te leggen in eenschriftelijke overeenkomst, die door partijen wordt ondertekend. Dezezogenaamde slotovereenkomst wordt toegevoegd aan het strafdossier. Deofficier van justitie en/of de rechter houden vervolgens op basis van dewet rekening met de slotovereenkomst bij het nemen van een eindbe-slissing over de strafzaak of bij het vonnis.Ten derde de modaliteit van de herstelconferentie; dat wil zeggen datbehalve de dader en het slachtoffer ook de naaste omgeving oftewelgemeenschap aanwezig is. In de herstelconferentie kan de publiekedimensie worden vertegenwoordigd door leden uit de gemeenschap,hetgeen vooral aan de orde kan zijn wanneer het strafbare feit indicatief isvoor een bredere problematiek die in de leefomgeving van de betrokkenpartijen speelt. Deze herstelmodaliteit is evenals herstelbemiddeling nietverbonden aan de afdoeningsbeslissing die in de strafrechtelijkeprocedure wordt genomen.Er bestaan overigens meer vormen van herstelrecht dan die in hetvoorgaande werden genoemd.Ten slotte kan bij algemene maatregel van bestuur tevens nadereinvulling worden gegeven aan het mediationproces. Daarbij valt te denkenaan regels ten aanzien van welke processtukken en informatie gebruiktmogen worden, over de communicatie en geheimhouding tijdens deTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 513 mediation, over verschoningsrecht van de mediator en over termijnenwaarbinnen een mediation moet worden afgerond.MutluerVan NispenTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 327, nr. 514