Implementatie RENURE

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202433 037MestbeleidNr. 535 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR ENVOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 april 2024In de procedurevergadering van 27 maart jl. heeft de Tweede Kamer mijverzocht een reflectie te geven op de potentiële oplossing dieRENURE biedt in verband met het wegvallen van de derogatie(kenmerk 2024Z05057/2024D12122). Met het bericht van de EuropeseCommissie (EC) om een consultatie te starten voor wijziging van annex IIIvan de Nitraatrichtlijn, is deze vraag nu heel actueel geworden.Toepassing van RENURE kan naar verwachting binnen afzienbare tijdmogelijk gaan worden. Ik ben zeer verheugd dat na jarenlange inzet vanNederland op dit dossier er nu met dit voorstel perspectief voor bedrijvenen ruimte kan gaan ontstaan voor deze vorm van verwerking van dierlijkemest. Het gebruik van RENURE kent immers allerlei voordelen. Het leidttot een meer circulaire vorm van landbouw met minder inputs. Zo kunnenkunstmestgebruik en -productie worden verminderd, waarmee we ook debroeikasgasemissies bij productie en de afhankelijkheid van aardgaskunnen verminderen. Daarmee draagt het ook bij aan het tegengaan vanklimaatverandering én aan de strategische autonomie van Nederland ende EU. Dit voorstel biedt een stip op de horizon, al zal de komende tijdnog veel moeten worden uitgewerkt. Het is zaak om dat deze uitwerkingzo spoedig mogelijk plaatsvindt. Daarom neem ik de uitwerking meteenter hand en zal ik er alles aan doen om de inwerkingtreding van hetvoorstel te faciliteren. Dat doe ik graag samen met medeoverheden,sectorpartijen, ketenpartijen, banken en andere betrokkenen. Daarbij gaathet om concrete stappen als vergroting van de productiecapaciteit,vergunningverlening, financiering en borging en handhaving.Het kabinet heeft zich in Europees verband al langere tijd intensief ingezetom de toelating van RENURE te versnellen, omdat dit een belangrijke stapis in de verduurzaming van de landbouw. Dit voorstel kan Nederlandperspectief bieden voor de transitie richting een duurzame landbouw. Hetkunnen gebruiken van RENURE-producten als kunstmestvervangers kandaarnaast op termijn verlichting brengen voor de druk op de mestmarkt.De vraag hierover in de procedurevergadering van 27 maart jl. sluit kst-33037-535ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 037, nr. 5351 daarop aan. Het offensief om in Brussel te pleiten voor een derogatie opde Nitraatrichtlijn om kunstmestvervangers toe te passen, waar de motievan de leden Van Campen c.s. (Kamerstuk 33 037, nr. 466) om vraagt isdoor het voorstel van de EC niet langer nodig, ik beschouw deze nu alsafgedaan.In de procedurevergadering van 27 maart jl. is mij verzocht specifiek in tegaan op wat nodig is om de wet- en regelgeving rondom RENUREzodanig aan te passen dat kunstmestvervangers uit dierlijke mest kunnenworden ingezet, welke termijn daarvoor wordt uitgetrokken en hoe langhet gaat duren voordat boeren daadwerkelijk RENURE kunnen inzetten alsvervanging van kunstmestplaatsing. Ook is in het TweeminutendebatLandbouw, Klimaat en Voedsel een motie aangenomen van het lidVan Campen en de leden Pierik en Flach, die mij oproepen voorberei-dingen te treffen voor het moment dat RENURE wordt toegelaten(Kamerstuk 30 252, nrs. 156, 165). Er is een aantal aspecten van belangvoor de daadwerkelijke invoering van RENURE in de praktijk. Hieronder gaik hierop in.Het conceptvoorstel van de EC behelst een verruiming voor het gebruikvan ammoniumzouten, mineralenconcentraat uit omgekeerde osmose enstikstofhoudend struviet uit dierlijke mest met maximaal 100 kg stikstofper hectare, boven de bestaande gebruiksnorm voor dierlijke mest vanmaximaal 170 kg stikstof per hectare. Deze stoffen dienen daarbij tevoldoen aan de criteria van het rapport van het Joint Research Centre(JRC) over RENURE. Daarnaast is als expliciete voorwaarde gesteld dathet gebruik van deze RENURE-producten niet mag leiden tot een toenamein het aantal dieren en de mestproductie. In Nederland is de mestpro-ductie reeds begrensd door de mestproductieplafonds en de productie-rechtenstelsels. Ook mag er geen afbreuk worden gedaan aan anderemilieurichtlijnen en moet ammoniakemissie bij aanwending en opslagworden voorkomen. Verder zijn er relevante voorwaarden voor kwaliteits-borging en rapportage. Met dit voorstel wordt aan een belangrijkerandvoorwaarde voldaan om invulling te kunnen geven aan de motie vande leden Sjoerdsma en De Groot (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1404) dieoproept om de regels op het gebied van dierlijke eiwitten en kunstmest-vervangers op zeer korte termijn te versoepelen en daarbij rekening tehouden met milieu en voedselveiligheid.Op dit moment bevindt het voorstel van de EC zich in een consultatiefase,welke tot 17 mei 2024 zal duren1. Daarna zal de EC een definitief voorstelopstellen dat naar het Nitraatcomité wordt gestuurd om de procedure vanhet oude comitologiebesluit 1999/468/EG (zie artikelen 8 en 9, derde lid,van de Nitraatrichtlijn) te doorlopen. Als alles meezit kan de wijziging vande Nitraatrichtlijn naar verwachting aan het eind van dit jaar wordenbekendgemaakt. Vooruitlopend daarop zal de nationale regelgeving terimplementatie van de wijziging al zoveel mogelijk door mij wordenvoorbereid. Met de implementatiewetgeving zal ik dan ook uitvoeringgeven aan de eerder in deze brief genoemde moties.In de afgelopen jaren is in Nederland al veel onderzoek gedaan naarRENURE, om zodoende de informatie te vergaren over het veilig eneffectief toepassen van deze meststoffen en daarmee de invoering in debedrijfspraktijk voor te bereiden. Ik ben voornemens de invoering in debedrijfspraktijk zoveel mogelijk te faciliteren. Er moet echter wel rekeningworden gehouden met de tijd die de opbouw van de productiecapaciteitvan RENURE in beslag zal nemen. In 2022 werd circa 2,5 miljoen kg1https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14242-Commission-Directive-amending-Annex-III-of-the-Nitrates-Directive_en.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 037, nr. 5352 stikstof uit dierlijke mest verwerkt tot RENURE-producten. Dezehoeveelheid kan omhoog, maar dan zal er geïnvesteerd moeten worden inde verdere verwerkingscapaciteit. De bestaande subsidieregelingHoogwaardige Mestverwerking kan hieraan bijdragen. Hierin wordenproductieprocessen gesubsidieerd voor RENURE-waardige producten,wanneer wordt gekeken naar de criteria in het JRC-rapport2. Het voorstelvan de EC is in lijn met deze criteria en dus ook deze subsidieregeling.In het kader van de projecten Kunstmestvrije Achterhoek en Mineralen-concentraat is onderzoek gedaan en gewerkt aan de productie en hetgebruik van mineralenconcentraat (een vorm van RENURE) in de praktijk.Hiermee is inmiddels veel ervaring opgedaan. De resultaten uit deze pilotszijn ook ingediend bij het JRC van de EC. Door het JRC is een uitgebreidestudie gedaan naar RENURE, dat de basis is voor dit conceptvoorstel vande EC.Het gaat om een nieuwe technologie met veel groeipotentie. De imple-mentatie dient met zorgvuldigheid te gebeuren. In dat licht dient ook hettoezicht en de handhavingsaanpak op nauwkeurige wijze te wordenvoorbereid, ook om te voorkomen dat frauduleuze activiteiten ertoe leidendat het brede draagvlak in Nederland en Europa voor RENURE wordtondermijnd. Er worden immers strikte voorwaarden gesteld aan deproductie van RENURE-meststoffen. In de komende periode zal ik dit metRVO en de NVWA voorbereiden.Ook wordt onder leiding van het Nederlands Centrum voor Mestver-waarding (NCM) door KIWA gewerkt aan een kwaliteitssysteem voorRENURE. Met dit kwaliteitssysteem worden verschillende aspecten vanhet productieproces getoetst door een onafhankelijke certificerendeinstantie. Dit kwaliteitssysteem wordt uitgewerkt in samenwerking methet Ministerie van LNV en uitvoerende/handhavende diensten, sectorpar-tijen en ketenpartijen. Het uitwerken van dit kwaliteitssysteem is op ditmoment in de afrondende fase. Met de NVWA, RVO en private partijen(kwaliteitssysteemeigenaren en certificerende instanties) wil ik bezien opwelke wijze een kwaliteitssysteem voor RENURE kan bijdragen van deborging van de kwaliteit en veiligheid van RENURE in aanvulling op hetpublieke toezicht.Ik zal uw Kamer informeren over een eventuele reactie op het concept-voorstel naar aanleiding van de consultatie en over het definitievevoorstel van de EC zodra dit duidelijk is, het tijdpad en de inwerking-treding daarvan en over mijn plan om de invoering van RENURE tebespoedigen inclusief een borgingssystematiek. Ik zal hierover hetgesprek aangaan met betrokken sector- en ketenpartijen, waaronderbanken en in nauw overleg ook met de Europese Commissie, en zal vanuitde overheid faciliteren dat het maken en gebruiken van RENURE-meststoffen in Nederland nationaal zo spoedig mogelijk na inwerking-treding van de Europese regelgeving mogelijk wordt.De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,P. Adema2https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC121636.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 33 037, nr. 5353