Afgewezen asielzoekers in Nederland

4Afgewezen asielzoekers in NederlandAan de orde is het dertigledendebat over afgewezen asiel-zoekers in Nederland.De voorzitter:Ik heet de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie vanharte welkom. Ik geef als eerste het woord aan de heerFritsma. Hij spreekt namens de PVV-fractie. De spreektijdis drie minuten.De heer Fritsma (PVV):Voorzitter. Het opengrenzenbeleid van dit kabinet islevensgevaarlijk. Er zijn recordaantallen asielzoekers bin-nengelaten waarop het kabinet de grip helemaal kwijt is.Dat geldt ook voor het deel van de asielzoekers dat wordtafgewezen. Terwijl het natuurlijk de bedoeling is dat zijNederland zo snel mogelijk verlaten, weet het kabinet nietof dat ook daadwerkelijk gebeurt. De directeur van de DienstTerugkeer en Vertrek gaf recentelijk in het Algemeen Dag-blad aan dat van 8.000 asielzoekers die in 2016 zijn afgewe-zen onbekend is waar ze zijn, wat ze doen en of ze Neder-land wel of niet hebben verlaten. Haar conclusie was: wehebben geen idee.Dan moeten natuurlijk alle alarmbellen gaan rinkelen. Hetkabinet laat afgewezen asielzoekers gewoon lopen en geeftzelfs honderden criminelen onder hen vrij spel om de ille-galiteit in te gaan en om in onze dorpen en steden oprooftocht te gaan. De terroristische aanslagen in bijvoor-beeld Berlijn en Stockholm laten op de meest treurige wijzezien wat het gevolg kan zijn van zo'n handelwijze. Duizendenafgewezen asielzoekers, inclusief criminelen, zomaar losla-ten op de Nederlandse samenleving is onacceptabel envormt een veel te groot veiligheidsrisico.Dat risico wordt een beetje weggemoffeld. De categoriewaarover we het hebben, wordt geregistreerd als zijnde"vertrokken zonder toezicht". Dat is natuurlijk misleidend.Het vertrek staat immers allesbehalve vast. Wees hierovereerlijk, vraag ik de staatssecretaris, en merk ze aan als zijnde"spoorloos verdwenen". De boel met woorden mooiermaken dan hij is, helpt natuurlijk nooit om de problemenop te lossen.Belangrijker is natuurlijk de aanpak van het probleem zelf.Wat gaat de staatssecretaris doen om al die duizendenverdwenen asielzoekers te traceren en uit ons land weg tekrijgen? De PVV roept het kabinet op om voor afgewezenasielzoekers of illegalen standaard de systematiek toe tepassen van uitzetten of vastzetten. Want nogmaals, als ernog geen sprake is van vertrek uit Nederland, is het volko-men onverantwoord om ze gewoon maar te laten lopen,ze de illegaliteit in te laten gaan en ze domweg uit het oogte verliezen. Ik krijg graag een reactie hierop.Deze chaos, die het kabinet creëert, toont natuurlijk ookweer eens aan dat het de hoogste tijd is om te komen toteen volledige asielstop. Het kan niet langer zo doorgaandat iedereen die het woordje "asiel" kan uitspreken hierzomaar wordt binnengelaten. Dat geldt temeer nu blijkt dathet kabinet niet eens bij machte is om degenen die nietmogen blijven uit ons land weg te krijgen of zelfs maar inhet zicht te houden.Daar kan ik het in eerste termijn bij laten.De voorzitter:Dank u. Precies binnen de drie minuten!De heer Azarkan (DENK):Voorzitter. Miljoenen mensen hebben in de afgelopen jarenhun thuishaven gedwongen moeten verlaten. Deze mensenzijn met gevaar voor eigen leven gevlucht voor oorlogen,extreem geweld, hongersnood en andere menselijkedrama's. Deze mensen moeten kunnen rekenen op onzehulp, want een kenmerk van beschaving is dat we mensendie hulp nodig hebben, de helpende hand reiken.Bij DENK staan we voor een realistisch, humaan en recht-vaardig asielbeleid. Wij vinden dat uitgeprocedeerde asiel-zoekers die op een veilige en zorgvuldige manier terugkunnen naar hun herkomstland, ook terug moeten. Onzeregering dient duidelijke afspraken te maken met het her-komstland van deze mensen om hun terugkeer te faciliteren.Maar wat doen we met uitgeprocedeerde asielzoekers? Inde afgelopen periode hebben ruim 8.100 asielzoekers eenafwijzing gekregen. Wij kunnen het niet goedkeuren datduizenden mensen zonder enig toezicht aan hun lot wordenovergelaten. We zien dat veel van deze mensen terechtko-men in de illegaliteit. Ze komen in de handen van malafidewerkgevers, huisjesmelkers en mensenhandelaren. Sommi-gen belanden in de criminaliteit, met alle negatieve gevol-gen voor onze samenleving van dien. Deze mensen hebbenwat DENK betreft recht op basale levensvoorzieningen. Hetonthouden van deze voorzieningen mag niet gebruikt wor-den als instrument in een niet-sluitend terugkeerbeleid,want voor sommigen van deze mensen is blijven helaas deenige optie omdat ze niet veilig zijn in hun eigen herkomst-land.De vraag is: waar zijn deze mensen gebleven? Niemandheeft een antwoord op deze vraag. Ook de directeur vande Dienst Terugkeer en Vertrek, mevrouw Jannita Robberse,geeft aan dat ze niet met zekerheid kan zeggen waar ze zijn.We hebben geen idee. Heeft de staatssecretaris wel eenidee waar deze mensen zich zouden kunnen bevinden?Nog belangrijker: wat is eigenlijk de oorzaak dat de effecti-viteit van het uitzetten minder is geworden? De Internatio-nale Organisatie voor Migratie stelt dat de Nederlandseautoriteiten onder meer door de afschaffing van de vertrek-premie en de begeleiding bij terugkeer minder zicht hebbenop uitgeprocedeerde asielzoekers. Klopt het dat bezuinigin-gen hebben geleid tot een minder effectief uitzettingsbeleid?Tot slot. Het is pijnlijk om te zien dat steeds meer politiekepartijen meevissen in de xenofobe en racistische vijver vande door de strafrechter veroordeelde Geert Wilders en zijnondemocratische PVV. Door termen te gebruiken als"gelukszoekers", "testosteronbommen", "verkrachters" en"criminelen" worden deze mensen gedemoniseerd. Mendoet het voorkomen alsof iedere asielzoeker een terroristis. Door te roepen in verzet te komen, gaat dat de verkeerdekant op.74-4-111 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De heer Jasper van Dijk (SP):Ik ben het eens met de insteek van de heer Azarkan dat wemensen die recht hebben op asiel moeten opvangen.Mensen die geen recht hebben op asiel, moeten terug. Datbegreep ik ook uit zijn woorden. Nu is het probleem dat delanden waar zij heen moeten — Noord-Afrikaanse landenals Marokko, Algerije, Tunesië — zeggen: wij nemen ze nietterug. Wat moet de staatssecretaris volgens de heer Azarkandoen?De heer Azarkan (DENK):Ik denk dat de staatssecretaris moet blijven inzetten op eenovereenkomst met die landen. We moeten niet accepterendat dat niet lukt. In de internationale diplomatie moeten wijblijven streven naar een akkoord zodat mensen op eenveilige manier terug kunnen.De heer Jasper van Dijk (SP):Dat klinkt een beetje vrijblijvend eerlijk gezegd, want datdoet de regering natuurlijk allang. Aan de kant van Noord-Afrika is men echter snoeihard. Daar zegt men: we nemenze niet terug. Alleen in ruil voor een flinke financiële com-pensatie valt er met ons te praten. Is dat niet vreemd? Diemensen zijn uitgeprocedeerd. Dan moeten ze toch terug?Wat vindt u van de houding van die landen? Hoe zou deregering daarmee om moeten gaan?De heer Azarkan (DENK):Nogmaals, ik denk dat het in de internationale diplomatieverstandig is om goed de belangen af te wegen in relatietot de landen waarmee we moeten samenwerken omdatwe een gezamenlijk belang hebben. Het is voor Nederlandvan belang om ervoor te zorgen dat mensen die er geenrecht op hebben om hier te blijven, terugkeren. Daarovermoeten we in het totaalpakket blijven onderhandelen. Erzijn ook andere belangen die we moeten meewegen. Ik vindhet zelf triest dat landen die mensen zouden kunnenterugnemen dat niet doen uit een soort onderhandelings-strategie. Daar ben ik niet blij mee.De voorzitter:Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Keijzer namens hetCDA.Mevrouw Keijzer (CDA):Voorzitter. Dank voor de brief van de staatssecretariswaarmee hij reageerde op het artikel in het AlgemeenDagblad. De portee van deze brief was: oud nieuws, hetgeenblijkt uit opeenvolgende jaarverslagen van de DienstTerugkeer en Vertrek. Dat zij zo, maar dat wil niet zeggendat dit een goede zaak is. Adequaat terugkeerbeleid is deachilleshiel van het asielbeleid zoals we allemaal weten.De CDA-fractie wil dan ook graag weten waar die 8.000uitgeprocedeerde asielzoekers zijn. Je kunt niet zomaarconcluderen dat zij allemaal nog steeds illegaal in Nederlandverblijven. Volgens een schattingsonderzoek zouden er inde periode van 1 juli 2012 tot en met 30 juni 2013 tussende 22.000 en 48.000 illegalen in Nederland zijn. Mijn vraagis of bij dit onderzoek ook de bewoners van de bed-bad-broodvoorzieningen zijn betrokken die niet in aanrakingzijn geweest met de politie. Dat is namelijk waarop hetonderzoek van de politie is gebaseerd. Is het noodzakelijkom een nieuw onderzoek te doen naar de hoeveelheidaanwezige illegalen in Nederland?De bewoners van de bed-bad-broodvoorzieningen verblijvenin ieder geval allemaal illegaal in Nederland want zij zijnuitgeprocedeerd en zouden moeten vertrekken. Vaak wordtdan gesteld dat zij Nederland niet kunnen verlaten. In ditlicht ben ik benieuwd of al deze bewoners een zogenaamde"buitenschuldprocedure" hebben doorlopen. Dat is mijnvraag aan de staatssecretaris.Nog een andere vraag. Het is terecht dat er geen terugkeer-vergoedingen meer worden verstrekt aan uitgeprocedeerdeasielzoekers uit landen als Marokko en Algerije die somstwee keer AOW bedragen. Klopt het nu ook dat er helemaalgeen praktisch hulp meer gegeven mag worden door hetIOM aan mensen van bijvoorbeeld de Balkan? Is dat verstan-dig in het licht van dit onderwerp? Last but not least, wordthet ook niet eens tijd om de kwalificatie "zelfstandig vertrok-ken zonder toezicht" een wat accuratere titel te geven diemeer strookt met de analyse die ik aantrof in het AlgemeenDagblad, namelijk "we hebben geen idee waar de mensenzijn"?Tot slot. Complimenten van de CDA-fractie aan de staatsse-cretaris die Europese regels wil om mogelijk te maken datuitgeprocedeerde asielzoekers die terug moeten, vast wor-den gezet in afwachting van hun uitzetting. De CDA-fractieonderschrijft dat het vastzetten van mensen niet te lichtvaar-dig mag gebeuren, maar de bescherming mag niet zo vergaan dat het daadwerkelijk uitzenden van mensen naar hunland van herkomst gefrustreerd wordt. In dit licht vraag ikook nog aan de staatssecretaris hoe het zit met een toezeg-ging die is gedaan aan mijn collega's van Justitie ommensen die hiernaartoe komen, waarvan het vermoedenbestaat dat zij in het land van herkomst strafbare feitenhebben begaan, vast te zetten in afwachting van de tenlas-telegging en eventuele berechting en veroordeling.De heer Fritsma (PVV):Mevrouw Keijzer sneed net een relevant punt aan, namelijkde bed-bad-broodvoorzieningen. Maar liefst 32 gemeentendoen daaraan mee en vangen met belastinggeld mensenop die hier niet eens mogen zijn. Dat is inderdaad een grootonderdeel van dit probleem. Waarom neemt het CDA nietfeller afstand van de gemeenten die dat doen? Dat houdtillegalen hier.Mevrouw Keijzer (CDA):Dit is echt een enerzijds-anderzijdsdiscussie. Aan de enekant moeten mensen die uitgeprocedeerd zijn terug naarhet land van herkomst. Daar moet alles op ingezet worden.Aan de andere kant gaan mensen op een gegeven momentzwerven op straat. Ik ben zelf wethouder geweest. Ik kanmij niet voorstellen dat de heer Fritsma ervoor pleit dat aldeze mensen gewoon op straat worden gezet, want dankrijg je weer problemen met de openbare orde en veiligheid.Dit zijn twee uiterste kanten van een heel relevant probleemdat natuurlijk ook wordt besproken aan de formatietafel.Dat zal de heer Fritsma niet verbazen. Daarom kan ik er nuverder niets over zeggen.74-4-211 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De heer Fritsma (PVV):Het CDA snapt het niet. Deze mensen moeten niet op straatworden gezet; deze mensen moeten worden uitgezet. Juistdoor ze steeds weer opvang te bieden via die gemeenten,waar overigens helaas vaak ook CDA-burgemeesters aanhet roer staan, zorgt het CDA ervoor dat die mensen nietweggaan, maar hier blijven. In die zin is ook het CDAonderdeel van het probleem. Dat is jammer. Verander dat,zou ik zeggen.Mevrouw Keijzer (CDA):Of ik het niet begrijp laat ik maar aan de heer Fritsma. Ikheb er zelf een mening over of het een goede zaak is dat erburgemeesters van CDA-huize zijn, namelijk dat dat heelgoed is. De heer Fritsma geeft hier eigenlijk aan hoe inge-wikkeld dit probleem is. Hij zegt terecht dat mensen dieuitgeprocedeerd zijn, moeten worden uitgezet. In hetinterruptiedebat zonet met de heer Van Dijk van de fractievan de SP werd weer eens aangegeven dat dat ingewikkeldis. Het staat buiten kijf dat het moet gebeuren. Uiteindelijkmoet alles daarop ingezet worden. Volgens mij delen wein deze Kamer van links tot rechts dat het terugkeerbeleidde achilleshiel van het asielbeleid is.De heer Baudet (FvD):Mogen wij constateren dat mevrouw Keijzer de motie vanForum voor Democratie zal ondersteunen waarin de rege-ring wordt opgeroepen om illegaliteit strafbaar te stellenen wordt uitgesproken dat mensen die uitgeprocedeerdzijn in detentie moeten worden gehouden tot het momentdat zij daadwerkelijk worden uitgezet, zodat er geenmogelijkheid meer is dat zij op straat zullen rondzwerven?Mevrouw Keijzer (CDA):Ik moet alle moties op hun merites beoordelen. Nieuwbeleid moet aan de formatietafel worden besproken endaarom kan ik er geen uitspraken over doen. Het is eenbeetje vervelend, maar het is niet anders.De heer Baudet (FvD):Dus politieke spelletjes zijn belangrijker dan het landsbe-lang?Mevrouw Keijzer (CDA):Nee, aan de formatietafel wordt onderhandeld in hetlandsbelang.De heer Azmani (VVD):Voorzitter. In de afgelopen jaren hebben wij kunnen zienwat de gevolgen zijn van een ongecontroleerde toestroomvan migranten naar ons land. Zeker wanneer het grotegroepen met een andere culturele normen- en waardenpa-troon betreft, maken mensen zich zorgen over hetbestaansrecht van een vrije samenleving als de onze ennatuurlijk ook over de opgebouwde welvaart. Dat is redentemeer om zorgvuldig te bekijken wie wel en geen rechtheeft om in ons land te blijven.Nederlanders zijn over het algemeen best bereid om eenbeperkte groep echte vluchtelingen tijdelijk op te vangen,maar dat geldt niet voor iedereen die op zoek is naar eenbeter leven. In de afgelopen periode hebben we gezien datcirca een kwart van de eerste asielaanvragen werd gedaandoor mensen afkomstig uit een veilig land, met als gevolgdat veel minder aanvragen werden gehonoreerd met eenvergunning. Daarnaast is het beleid aangepast, zodatasielaanvragen van asielzoekers uit veilige landen versneldkunnen worden afgedaan, om zo een snelle terugkeer tebevorderen. Ook is het minder aantrekkelijk gemaakt, hierüberhaupt heen te komen, doordat bijvoorbeeld terugkeer-premies voor veilige landen zijn afgeschaft.Voor de mensen die geen recht hebben op verblijf in onsland geldt dat ze dan ook zo snel mogelijk moeten terugke-ren naar het land van herkomst. Het liefst ziet de VVD datze daaraan zelf meewerken. Doen ze dat niet, dan isgedwongen vertrek helaas in bepaalde gevallen lastig. Hoegraag we dat ook zouden willen, Nederland kan uitgeproce-deerden niet in alle gevallen uitzetten. Landen als Algerijeen Marokko weigeren hun onderdanen gedwongen terugte nemen. We moeten dan ook als EU een gezamenlijkevuist maken en de druk op deze landen verder opvoeren.Dat kan bijvoorbeeld door gezamenlijke consequenties teverbinden aan handelsrelaties, ontwikkelingsgeld of visa-voorwaarden. Maar het moge duidelijk zijn dat het voor deVVD onacceptabel is dat uitgeprocedeerde asielzoekers nietalleen weigeren om te vertrekken, maar zich in dit landvervolgens ook misdragen. Goed dat de staatssecretarisnaar aanleiding van de incidenten in het noorden van ditland afgelopen zomer direct een pakket aan maatregelenheeft neergelegd. Kan hij aangeven of hiervan al resultatenbekend zijn?De heer Baudet (FvD):Waarom moet dat als EU, waarom kunnen we dat nietgewoon zelf? Wij kunnen toch gewoon alle ontwikkelings-hulp aan Marokko stoppen, we kunnen toch onmiddellijkallerlei andere betrekkingen bevriezen, we kunnen tochgewoon die druk zelf opvoeren? We hoeven toch niet maareen beetje af te wachten tot die sukkels in Brussel inbeweging komen?De heer Azmani (VVD):Ik heb het over een grotere vuist. Natuurlijk kunnen we zelfook iets doen, dat hebben we in het verleden ook gedaan,zoals met een land als Ghana. We kunnen zien dat datweinig effecten heeft als je dat alleen doet. Daarom zeg ik:maak met zijn allen een grotere vuist, laten we elkaar alslidstaten niet laten uitspelen, maar zorg ervoor datgedwongen terugkeer prominent op de agenda staat.De heer Baudet (FvD):We kunnen als Nederland toch ermee beginnen om alleste doen wat we kunnen? Als dat niet blijkt te werken, goed,dan gaan we misschien eens bekijken of we in groter ver-band iets kunnen doen. Maar we kunnen toch eerst zelf eenaantal stappen zetten? Niets weerhoudt ons daar toch van?74-4-311 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De heer Azmani (VVD):Nee, en dat gebeurt ook. In de beantwoording van Kamer-vragen door deze staatssecretaris lees ik dat de ministervan Buitenlandse Zaken binnenkort richting Marokko gaat.De heer Fritsma (PVV):De heer Azmani houdt een theoretisch verhaal, maar feit isdat het asielbeleid een chaos is, mede gecreëerd door deVVD. Die ongecontroleerde toestroom waarover de heerAzmani het heeft, is door de VVD veroorzaakt. We hebbenhet nu over duizenden, zelfs tienduizenden uitgeproce-deerde asielzoekers die gewoon op de samenleving los zijngelaten. Dat wordt door de VVD geaccordeerd. Het zijnmooie woorden van de heer Azmani, maar wat gaat hijdoen, wat gaat hij eisen van de staatssecretaris om ervoorte zorgen dat niet één afgewezen asielzoeker meer op straatterechtkomt? Want zoals gezegd: daarmee speelt hij echtmet de veiligheid van de Nederlandse samenleving. Het istijd om wakker te worden.De heer Azmani (VVD):Ik hoef niet wakker te worden, want volgens mij heb ik alin 2015 namens mijn fractie een plan gepresenteerd hoe jeüberhaupt kunt voorkomen dat asielzoekers die geen kanshebben om hier een verblijf te krijgen, naar Nederland enEuropa komen. Daar zien we de eerste gevolgen van,namelijk een dalende instroom, doordat afspraken wordengemaakt met derde landen. Verder vind ik het bijzonder omvandaag dit debat te voeren, want mevrouw Keijzer zei hetal terecht: het terugkeerbeleid is al sinds jaar en dag deAchilleshiel van het vreemdelingenbeleid. Dat weet mijn-heer Fritsma dondersgoed, ook uit de praktijk voordat hijKamerlid werd. De heer Fritsma heeft Rutte I mogelijkgemaakt, waarin ditzelfde issue ook al speelde. Ook toenwaren er mensen die hier niet mochten blijven. Het systeemwerkt zo dat men de plicht heeft om dit land zelfstandig teverlaten. Doet men dat niet, dan pas volgen er toezichtmaat-regelen en vreemdelingenbewaring. Dus ik snap niet datde heer Fritsma er nu ineens zo'n groot punt van maaktalsof het iets nieuws is. Dat gebeurt al sinds jaar en dag endat weet de heer Fritsma donders goed, voorzitter.De heer Fritsma (PVV):Dat dit al jaren gebeurt, is juist het trieste. De VVD zorgtervoor dat het niet wordt opgelost. Dat is het grote pro-bleem. Nogmaals: u laat tienduizenden afgewezen asielzoe-kers los op de Nederlandse samenleving. Dat is levensge-vaarlijk. De staatssecretaris weet niet eens wie het zijn,omdat de meeste mensen geen papieren hebben. Hij kannu wel raar kijken, maar het is zo. Ik stel de vraag nogmaals,mijnheer Azmani, want u hebt daarop net geen antwoordgegeven. Welke eis stelt u aan de staatssecretaris om ervoorte zorgen dat dit gewoon niet meer gebeurt, dat er nietlanger duizenden afgewezen asielzoekers op de samenle-ving worden losgelaten? Dat is een heel simpele vraag.De voorzitter:Helder.De heer Fritsma (PVV):Waarom steunt u ons niet in het punt om ze vast te zettenzolang ze niet vertrekken? Dat is wat er moet gebeuren.De heer Azmani (VVD):Ik ben tijdens dit debat van vandaag toch teleurgesteld inde heer Fritsma. Hij kan zeggen dat alle mensen die zijnuitgeprocedeerd, in vreemdelingenbewaring moeten wor-den gesteld, maar hij weet donders goed dat dit helemaalniet kan. Mensen in bewaring zetten, is een ultimumremedium. Er moet zicht zijn op uitzetting. Als een land nietmeewerkt aan uitzetting, is er ook geen zicht op uitzetting.Dan zal er door de rechter meteen worden geoordeeld datzo iemand uit vreemdelingenbewaring moet wordengehaald. De heer Fritsma weet dat donders goed. Hij zegthier dat we alle mensen in vreemdelingenbewaring kunnenstellen, maar dat kan juridisch en internationaal rechterlijkabsoluut niet.De voorzitter:Echt tot slot op dit punt, mijnheer Fritsma.De heer Fritsma (PVV):De heer Azmani zegt dat niets kan en dat alles vaststaatdoor regels. Dat is onzin, want dan zouden we hier net zogoed meteen naar huis kunnen gaan. Als regels dit in deweg staan, moeten die veranderd worden. De heer Azmanipleit daar niet eens voor. Hij laat het kabinet zijn gang gaanmet dit wanbeleid, waardoor er gevaarlijke situaties wordengecreëerd in de Nederlandse samenleving. Het is een poli-tieke keuze om die mensen hun gang te laten gaan. Het isheel erg treurig dat de VVD die politieke keuze maakt.De voorzitter:Dit was geen vraag, maar goed.De heer Azmani (VVD):Er is maar één oplossing en die heb ik in 2015 al neergelegdin een plan namens de VVD. Zorg ervoor dat er geenongecontroleerde toestroom van irreguliere en illegalemigratie richting Europa en Nederland komt. Doe het alleennog maar via de legale weg. Dan heb je deze hele terugkeer-problematiek niet meer.De heer Baudet (FvD):De heer Azmani zegt dat het internationaal rechterlijk nietmogelijk is om uitgeprocedeerde asielzoekers in detentieop te nemen. Waar baseert hij dat op?De heer Azmani (VVD):Je kunt uitgeprocedeerde asielzoekers in detentie zettenals zij niet willen meewerken aan hun vertrek, maar danmoet er wel zicht zijn op uitzetting. Je kunt niet iemand jaaren dag in vreemdelingenbewaring stellen, omdat je daar-mee iemand daadwerkelijk helemaal ophoudt. Daar zijn deinstrumenten onvoldoende voor.74-4-411 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De heer Baudet (FvD):Als ik de heer Azmani goed begrijp, maakt hij een onder-scheid tussen uitgeprocedeerde asielzoekers die teruggaannaar landen die hen wel opnemen — die zouden we wel indirecte detentie kunnen zetten — en uitgeprocedeerdeasielzoekers die terug zouden moeten naar landen die henniet opnemen. Die laatsten kunnen we in de interpretatievan het internationaal recht van de heer Azmani niet inautomatische detentie zetten. Is dat correct?De heer Azmani (VVD):Nee, dan moet er op een gegeven moment zicht zijn opuitzetting. Als er geen zicht is op uitzetting — dat wordt naeen halfjaar beoordeeld — kun je iemand niet jaren in ditland ophouden in bewaring. Dat kan niet.De voorzitter:Tot slot op dit punt.De heer Baudet (FvD):Mensen die terug moeten naar landen die hen in principewel opnemen, zouden we, zelfs in de visie van de heerAzmani, in directe detentie kunnen zetten. Ik deel die visieoverigens niet. Wij hebben een andere visie, ook ten aanzienvan mensen die niet worden opgenomen, maar goed, datterzijde. Dat is de interpretatie van het internationaal rechtvolgens de heer Azmani.De heer Azmani (VVD):Als je de juridische materie bekijkt, is vreemdelingenbewa-ring het ultimum remedium. Dat is het laatste middel datje hanteert. Je bekijkt eerst of er andere instrumentenvoorhanden zijn, zoals een eventuele meldplicht, ophoudenet cetera. Als iemand echt bereid is om terug te keren, kunje iemand ook middels andere instrumenten onder toezichthouden. Vreemdelingenbewaring is het ultimum remedium.Dat is het laatste middel.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. In 2016 waren er circa 17.000 afgewezen asiel-zoekers. Zij moeten het land dus verlaten. Pakweg de helftvertrekt inderdaad, maar de andere helft vertrekt zondertoezicht, zoals dat heet. Niemand weet waar zij zijn. Hetgaat om circa 8.000 vreemdelingen. Heeft de staatssecretariseen idee welk deel hiervan in Nederland verblijft? En uitwelke landen de mensen komen die uit het zicht zijn verdwe-nen? Zitten hier bijvoorbeeld ook Syriërs en Eritreeërs bij?Zo ja, hoe kan het dan dat zij geen asiel hebben gekregen?Of zijn hierbij bijvoorbeeld lhbt'ers uit Oekraïne betrokkendie met geweld worden bedreigd in Oekraïne en daaromniet terug willen? En hoe zit het met de 240 criminelevreemdelingen zoals genoemd in het AD? Worden zijnstrafrechtelijk vervolgd? Zitten zij in detentie?Wij lazen eerder over asielzoekers die uit beeld verdwenen.Volgens een bericht in het AD van 29 maart zouden er inde eerste twee maanden van 2017 al 2.000 afgewezenasielzoekers van de radar zijn verdwenen. Kan de staatsse-cretaris dit bevestigen? Het ministerie beweert in het artikeldat het "in zichzelf geen probleem is dat een vreemdelingis vertrokken zonder dat de uiteindelijke bestemmingbekend is". Dat klinkt een beetje alsof illegaliteit geen pro-bleem zou zijn. Dat is vast niet de bedoeling. Graag eentoelichting hierbij.Het hoge aantal heeft onder meer te maken met het feit dater geen financiële terugkeerhulp meer beschikbaar is, ofwel:de vertrekpremie is afgeschaft waardoor minder vreemde-lingen zouden terugkeren. Deelt de staatssecretaris demening van de Internationale Organisatie voor Migratie datminder mensen uit onder andere Marokko en Algerijeterugkeren, omdat die terugkeerhulp is afgeschaft? Hoegaat de staatssecretaris om met dit effect van zijn beleid?Ik snap dat een vertrekpremie een perverse prikkel kan zijn;maar begeleiding kan toch heel zinvol zijn? Het beste is alsafgewezen asielzoekers vrijwillig terugkeren. Als begeleidingdaarbij kan helpen, moeten we die niet afschaffen. Deeltde staatssecretaris die mening?Nogal wat Noord-Afrikaanse landen weigeren hun eigenmensen terug te nemen. Dat is zeer onwenselijk. Ik hebdaarover een aantal vragen. Wat onderneemt de staatsse-cretaris om bijvoorbeeld met Marokko en Algerije teonderhandelen over het mogelijk maken van gedwongenterugkeer? Op welke essentiële stappen doelt hij in zijnantwoord op vragen van mijn voorganger, collega Gesthui-zen, van 11 januari? Hoe kijkt hij naar de voorstellen vanandere landen, zoals Duitsland, dat met financiële maatre-gelen dreigt? Ook zijn er landen die er wel in slagen omvreemdelingen uit te zetten naar deze landen, bijvoorbeeldSpanje. Is de staatssecretaris bereid om dat eens met zijnSpaanse collega te bespreken? Wat is het geheim vanSpanje? Volgens deskundigen gebruiken Noord-Afrikaanselanden afgewezen vreemdelingen als diplomatiek ruilmid-del. Wat kan de staatssecretaris daarover zeggen? Dat lijktme namelijk niet de bedoeling.Voor de SP is het van belang dat de regering meer gaatdoen om afgewezen asielzoekers terug te kunnen sturen.Alleen dan voorkomen we dat een groeiende groepvreemdelingen op straat belandt. Dat zou voor iedereeneen onwenselijke situatie zijn.Mevrouw Özütok (GroenLinks):Voorzitter. Ten eerste wil ik de staatssecretaris bedankenvoor zijn brief. Ik heb een aantal vragen over de brief, maarook in het algemeen. Volgens schattingen van het WODCvan 2012-2013 verblijven circa 35.000 ongedocumenteerdevreemdelingen in Nederland. Dat zijn echter geen recentecijfers. Kan de staatssecretaris een actuele inschatting gevenvan het aantal ongedocumenteerden in Nederland?Wie geen recht heeft op asiel in Nederland moet terugkeren.Dat vindt mijn fractie ook, zij het wel met een humanebenadering en met oog voor de veiligheid in het land vanherkomst. Het gaat om mensvriendelijkheid en barmhartig-heid. Niet alleen omdat dat sociaal is, maar ook omdat hetveel effectiever is als er rekening wordt gehouden met depersoonlijke omstandigheden. Het meest effectief is hetdaarom dan ook als uitgeprocedeerden met behoud vanvoorzieningen werken aan hun terugkeer. Vertrek ofgedwongen uitzetting is niet vanzelfsprekend. Veel uitge-procedeerden verdwijnen noodgedwongen in de illegaliteit,omdat herkomstlanden weigeren mee te werken of omdathet simpelweg niet veilig is en non-refoulement dreigt. Wat74-4-511 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer GroenLinks betreft moeten we eigenlijk twee dingen doen:zorg ervoor dat het landenbeleid beter aansluit op de actu-ele veiligheidssituatie en maak harde afspraken met landendie nu weigeren om uitgeprocedeerden terug te nemen,bijvoorbeeld Marokko. Ik noem als voorbeeld Afghanistan.Dat is nu aangemerkt als veilig land, maar kinderrechtenor-ganisaties uiten grote zorgen over de positie en veiligheidvan kinderen in Afghanistan. GroenLinks deelt die zorgen.Daarop krijg ik graag een reactie van de staatssecretaris.Ook het lhbti-beleid inzake Oekraïne verdient aandacht. DeGay Pride in Kiev moest zwaar beveiligd worden. Maar liefst70% van de Oekraïners denkt negatief over homoseksuali-teit. Anti-homogeweld neemt hand over hand toe. Erkentde staatssecretaris dat aparte aandacht nodig is voorbescherming van lhbt'ers? GroenLinks wil concreteafspraken met herkomstlanden over veilige terugkeer. Watis op dit punt de stand van zaken en wat onderneemt destaatssecretaris op dit gebied?De heer Bisschop (SGP):Mevrouw de voorzitter. Elke asielaanvraag wordt zorgvuldigen individueel getoetst. Dat hoort bij een rechtsstaat. Bijeen rechtsstaat hoort ook dat asielzoekers die wordenafgewezen, teruggaan naar het land van herkomst. Bij eenrechtsstaat hoort ook dat de overheid waarborgt dat ditdaadwerkelijk wordt uitgevoerd en dat dit gebeurt. Wijhebben een Dienst Terugkeer en Vertrek, die erop toezietdat afgewezen asielzoekers daadwerkelijk vertrekken.Althans; dat probeert deze dienst te doen. In veel gevallenblijkt dit echter een lastig punt. Om het wat minder politiekcorrect maar wel helder te zeggen, geef ik een citaat vanuitde diensten zelf: "Onze asieldiensten hebben geen idee ofafgewezen asielzoekers ook daadwerkelijk ons land verla-ten."Op zichzelf is dit niets nieuws. We weten allang dat er pro-blemen zijn met afgewezen asielzoekers die buiten beeldraken. De grote vraag is nu — dat is ook de waarde van ditdebat — wat de staatssecretaris hieraan doet. De aantallenzijn al genoemd: vorig jaar zijn 8.100 mensen buiten beeldgeraakt. Let wel: elk jaar hebben we het over dit soort aan-tallen. Dit cumuleert dus en je hebt het inderdaad overduizenden illegalen. En we hebben er geen flauw idee vanof ze werkelijk illegaal hier zijn of misschien toch al zijnvertrokken. Met dat aantal van 8.100 mensen gaat dit ombijna de helft van het aantal afgewezen asielzoekers. Devraag is dan ook wat de staatssecretaris doet om zicht tehouden op deze groep mensen en op hun vertrek en dusop bescherming van de rechtsstaat op dit punt.Asielzoekers hebben nu nog het recht om vrijwillig te ver-trekken. Dat betekent dat zij niet gecontroleerd kunnenworden bij hun vertrek. Als zij al vertrokken zijn, weten wijniet naar welk land zij vertrekken: naar het land van her-komst, gaan ze buurten bij een ander Europees land ofverdwijnen ze inderdaad in de illegaliteit?Ruim een jaar geleden heeft de Kamer een motie aangeno-men van collega Buma en mij. Daarin wordt de regeringertoe opgeroepen om te doen wat in haar vermogen ligtom de Europese regels op dit punt te wijzigen om te voor-komen dat asielzoekers in de illegaliteit verdwijnen. Devigerende internationale afspraken zijn immers niet bere-kend op de huidige praktijken met betrekking tot massa-immigratie; misschien moet ik zeggen: massamigratie. Eris toen letterlijk toegezegd dat dit "te zijner tijd meegenomenzal worden", maar wat is er intussen gedaan? Waar blijftde daadkracht van Europa op dit punt en wat mogen wijaan daadkracht vernemen van de staatssecretaris? Wat isinmiddels dus in de praktijk gebracht en wat ligt er nog inhet verschiet?De heer Groothuizen (D66):Voorzitter. Voor een goed functionerend asielsysteemhebben we ook een goed functionerend terugkeerbeleidnodig. D66 vindt dat je, als je asiel krijgt, snel mag meedoen.Maar als de rechter definitief heeft besloten dat je geenstatus krijgt, moet je ook snel vertrekken. Dat klinkt logischen uitvoerbaar, maar de praktijk is weerbarstiger, zoalsmeerdere sprekers voor mij al hebben benoemd. Sommigeafgewezen asielzoekers willen niet terugkeren; anderekunnen niet terugkeren, bijvoorbeeld doordat zij bang zijnof doordat landen van herkomst niet de juiste papierenwillen afgeven. Mijn fractie hecht vooral aan een effectiefterugkeerbeleid. In dit huis zijn al vele maatregelen geop-perd met als doel mensen uit te zetten, maar ik wil graagkijken naar wat echt werkt en niet naar wat stoer klinkt.Ik heb met interesse de brief van de staatssecretaris gelezenin reactie op de vragen van de heer Fritsma. Ik heb daarovernog wel een aantal aanvullende vragen. De staatssecretarisschrijft dat het aantal gedwongen vertrekken voor het eerstsinds 2012 weer is gestegen. Hoe verklaart hij die stijging?Ook stelt hij dat mensen die zonder toezicht vertrekken, nietautomatisch niet-rechtmatig in Nederland verblijven.Daarbij wijst hij op een schatting uit 2012/2013 van hetaantal illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen.Is het misschien tijd om die cijfers eens te gaan actualiseren,zodat we een beter en actueel beeld hebben?In de brief van de staatssecretaris lees ik dat er intensieveringezet is op vreemdelingenbewaring. Kan de staatssecre-taris aangeven in welk opzicht dat is gebeurd? Hoe komthet dat het vertrek vanuit bewaring verder is gestegen?Worden er andere maatregelen genomen of gaat het omandere groepen, bijvoorbeeld Albanezen, die makkelijkeruit te zetten zijn?Tot slot valt het mij op dat dit kabinet vooral lijkt in te zettenop vreemdelingenbewaring om terugkeer te stimuleren.Klopt dat beeld? Ziet de staatssecretaris nog anderemogelijkheden om terugkeer verder te stimuleren, bijvoor-beeld meer contacten met landen van herkomst, meerEuropese diplomatieke druk en persoonlijke begeleidingvan terugkeerders? Ik noem een aantal voorbeelden, maarmisschien heeft de staatssecretaris nog andere ideeën.Heeft hij weleens laten onderzoeken wat nu eigenlijk hetbeste werkt voor terugkeer? Zo nee, is hij bereid om datverder in kaart te brengen?De heer Jasper van Dijk (SP):Ik wil even checken of het juist is dat D66 het ermee eensis dat gemeenten kiezen voor een bed-bad-broodregelingvoor mensen die tussen wal en schip vallen. Verleent uwpartij steun aan die gemeenten, in tegenstelling tot anderepartijen, die het bijvoorbeeld willen verbieden? Heb ik hetjuist dat u er niet op tegen bent als gemeenten dat soortvoorzieningen treffen?74-4-611 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De heer Groothuizen (D66):Volgens mij heeft mevrouw Keijzer al uitgebreid uitgelegdwat de twee uitersten zijn in deze discussie en wat de pro-blemen zijn met mensen die op straat komen te staan. Jewilt dat ze snel vertrekken maar je wilt ook niet dat ze opstraat komen te staan en mogelijk voor allerlei openbareor-deproblemen zorgen. Je wilt ook niet dat mensen uit beeldraken en andere dingen doen. Het is een ingewikkelde dis-cussie, die op de formatietafel ligt. Ik kan daar dus op ditmoment niet veel over zeggen.De heer Jasper van Dijk (SP):Die had ik niet verwacht! Die onderhandelingen kunnen intheorie tot sint-juttemis duren. Vandaag de dag is er ookbeleid: vigerend beleid, zoals dat zo mooi heet. De formatiewachten we af, maar is uw partij op dit moment van meningdat gemeenten dat kunnen doen? Kunnen gemeentenvoorzien in een bed-bad-broodregeling? U hebt daar eenstaand standpunt over. Het volk heeft er toch recht op omte weten wat uw staande standpunt is, los van wat er tijdensde formatie allemaal wordt besloten?De heer Groothuizen (D66):Volgens mij is het staande standpunt van D66 bekend. Ikheb zonet al aangegeven dat het verstandig is dat mensenniet op straat komen en daar eventueel openbareordepro-blemen gaan veroorzaken of anderszins in situaties komendie wij onverstandig vinden. Verder lijkt het me heel wijsom, nu er een formatie gaande is, heel zorgvuldig te bekij-ken hoe we daarmee verdergaan. Het lijkt me niet wijs ommet uitspraken over het staande beleid mogelijk een wisselte trekken op wat er in de toekomst gaat gebeuren.De heer Baudet (FvD):Voorzitter. De immigratieproblematiek is zonder enigetwijfel het grootste probleem van onze tijd. Het is niet alleenhet grootste probleem van onze tijd, maar ook van volgendegeneraties; dat zullen onze kinderen en kleinkinderen onsnog nadragen. Het is ook geen gewoon politiek issue. Jekunt niet even wat meer naar links of naar rechts gaan ofeven de belastingen verhogen of verlagen. Het is een issuedat een blijvende en structurele morphose van onzesamenleving tot gevolg heeft. Het is dus een existentieelthema. Het is niet iets wat binnen de kaders van de normalepolitiek valt. Het is vergelijkbaar met het opgeven van soe-vereiniteit. Je raakt iets wat je had fundamenteel, definitiefen duurzaam kwijt. Het is een transformatie van desamenleving, die gaande is. Wat ik heel erg mis in dit debatbij bijna alle politieke spelers, en in elk geval bij het kabinet,is een gevoel van urgentie voor deze existentiële zaak. Ikvind het heel schokkend dat men daar niet in die woordenover wil spreken. We zijn niet zomaar met een procedurebezig. Ik hoor dat er gezegd wordt dat we de formatiebe-sprekingen moeten afwachten, dat we de politiek niet teveel in de wielen moeten rijden en dat er zoiets bestaat alsinternationaal recht waaraan we gebonden zouden zijn. Ditgaat om het voortbestaan van de Nederlandse samenlevingen de Nederlandse cultuur. De Kamer moet daar veel meerurgentie in ervaren. De vier moties die wij in tweede termijnzullen indienen, roepen de regering dan ook op om daargestalte aan te geven. Ik hoop dat de Kamer deze motieszal steunen.De voorzitter:In tweede termijn hebt u één minuut spreektijd. Als u danvier moties in wilt dienen …De heer Baudet (FvD):Maar ik heb nu nog één minuut en dertien seconden over!De voorzitter:Het wordt niet opgespaard.Mevrouw Keijzer (CDA):Dat werkt inderdaad helaas niet zo. Die frustratie heb ik ookweleens gehad. Ik hoor de heer Baudet zeggen dat er geengevoel van urgentie is. Nou, laten we dat maar even naastons neerleggen. Ik hoor hem ook zeggen dat er zoietsbestaat als internationaal recht. Ontkent de heer Baudet datwij gebonden zijn aan regels?De heer Baudet (FvD):Niet aan regels, maar internationaal recht is natuurlijk eenuiterst kwestieus concept. Je kunt daar van alles en nogwat van vinden. Mijn eigen visie is dat het nationaal rechtbelangrijker is en hoger zou moeten zijn dan het internatio-naal recht. Internationaal recht is in elk geval bij ontstentenisvan een beoordelaar in laatste instantie, een rechter, uitein-delijk een uitvloeisel van internationale politiek.Mevrouw Keijzer (CDA):We kunnen hier een discussie voeren over de vraag waarregels vandaan komen; op zich is dat een hobby van mij.Dat begint met een sociaal contract en op een gegevenmoment krijg je regels. Maar feit is toch dat wij als wetge-vende macht regels met elkaar vaststellen en dat dit ookop Europees en internationaal niveau zo gebeurt? En watje ook van die regels vindt, want daarover kun je met elkaardiscussiëren, je bent er wel aan gehouden.De heer Baudet (FvD):Het gaat u om het feit dat het op dit moment bestaat.Mevrouw Keijzer (CDA):Als de heer Baudet dat naast zich neerlegt, wordt het heelerg lastig om met elkaar een gemeenschappelijke grond tevinden om iets te doen aan dit onderwerp. Dat het urgentis, staat buiten kijf.De heer Baudet (FvD):Er is natuurlijk onderscheid tussen Europees recht eninternationaal recht. Europees recht bestaat, ook al ben iker geen voorstander van en erken ik de legitimiteit ervanniet. Het Europees recht bestaat omdat er een wetgevendeen rechtsprekende instantie is, die dat in laatste instantieordent. Internationaal recht is veel twijfelachtiger, in iedergeval het klassiek internationaal recht. Dat is gewoon eenkwestie van afspraken tussen landen die vervolgens zelf inlaatste instantie die afspraken mogen interpreteren. Dan isde scheidslijn tussen internationale politiek en rechtnatuurlijk heel dun.74-4-711 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De voorzitter:Dit was de eerste termijn van de Kamer. De staatssecretarisheeft aangegeven direct te kunnen antwoorden, maarvoordat ik hem het woord geef, schors ik de vergaderingvoor ongeveer twee minuten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Wij gaan verder met het debat. Ik geef het woord aan destaatssecretaris.Staatssecretaris Dijkhoff:Voorzitter. Terecht heeft menig Kamerlid eraan gerefereerddat er in dit onderdeel van het asielbeleid, namelijk deterugkeer, een hapering zit, om het maar eens eufemistischte zeggen. De middelen ontbreken ons om echt te garande-ren dat iedereen die afgewezen wordt, ook daadwerkelijknaar het land van herkomst teruggaat. Daardoor creëer jehet effect dat een deel van de mensen, voordat zij zijn uit-gezet, uit het zicht verdwijnt. Dat is een probleem, al washet maar omdat het niet zo hoort en omdat ik het liefstprecies weet waar mensen zijn. Nou ja, ik weet nooit waarmensen zijn. Ook van de mensen die met toezicht vertrokkenzijn, weet ik niet waar ze nu zijn. Wij blijven ze niet volgen.Maar we weten in elk geval dat ze op enig moment onderbegeleiding Nederland verlaten hebben en naar het landvan herkomst dan wel, met een Dublinclaim, naar eenandere Europese lidstaat zijn gegaan. Ook dan is ernatuurlijk niet de garantie dat ik precies weet waar zij daarnazijn.Het beleid is erop gericht om mensen Nederland te latenverlaten. Daar gebruiken wij verschillende middelen voor.Het hele dossier is per saldo niet positief, maar binnen hetdossier zijn er wel enkele positieve signalen. Het aantalvreemdelingen dat we in bewaring hebben kunnen stellen,is in 2016 gestegen. Ook het aantal gedwongen vertrekkenis weer gestegen. De heer Groothuizen vroeg naar de oor-zaak daarvan. De hoofdoorzaak bij allerlei fluctuaties binnendit dossier is toch vaak het land van herkomst. Als iknamelijk 1.000 Albanezen binnenkrijg of 1.000 Marokkanen,gaat hetzelfde beleid totaal andere scores opleveren. DieAlbanezen krijg ik gedwongen terug. Daar heb ik helemaalgeen IOM of wat dan ook voor nodig. Maar de mensen uithet veilige land Marokko krijg ik heel moeilijk terug, ookniet met de IOM. Daar zal ik later in detail op terugkomen.Dat ligt niet aan de IOM, maar gewoon aan de mindsetwaarmee mensen gekomen zijn, aan hun doelen en aan demogelijkheden die mensen zien om zich aan het toezicht teonttrekken.De effectiviteit van het vertrek vanuit de bewaring is ookaanzienlijk verbeterd. Het aantoonbare vertrek vanuitbewaring is in 2016 gestegen naar 70%. Nogmaals, dat zijnlichtpunten binnen het dossier, want het resultaat op ditdossier als geheel zou ik per saldo niet als positief willenbeoordelen.De heer Fritsma en later ook mevrouw Keijzer hebbengezegd dat de term "vertrek zonder toezicht" een beetjeingewikkeld is. Moet je dit niet anders noemen? Ik heb daargeen principiële bezwaren tegen, maar volgens mijgebruiken wij deze term al jarenlang en weet iedereen watdie betekent. Er is heel veel aandacht voor wat dit wel enniet betekent. De heer Fritsma opperde de term "spoorloosverdwenen". Maar verdwenen is een beetje hetzelfde alsvertrokken. Dan weet je nog niet waar de mensen naartoeverdwenen zijn. Zijn ze dan nog in Nederland of niet? Ik zounu niet willen overgaan tot het steken van energie in eenandere term, omdat ik niet meteen een term heb die delading dekt. Het probleem is namelijk dat er onder dezecategorie zowel mensen vallen die enkel uit de opvangvertrokken zijn als mensen die vertrokken zijn uit de opvangen daarna uit het land. En wellicht vallen er ook mensenonder die vertrokken zijn uit de opvang en uit het land, maarlater weer teruggekeerd zijn. Die zitten hier allemaal in. Ikkan dus geen eenduidige nieuwe term daarvoor bedenken.De heer Fritsma vraagt waarom ik niet standaard overgatot uitzetten en vastzetten. Het beleid is gericht op uitzetten.Vastzetten doen wij waar mogelijk. Ik vind dat de ruimtedie wij hebben om mensen in bewaring te houden inafwachting van hun vertrek, op dit moment Europeesrech-telijk te klein is. Dat heeft met name te maken met deinterpretatie die Nederlandse rechters geven aan bepaaldeEuropese regelgeving. Daarom heb ik er in Europees ver-band op gehamerd om daar duidelijkheid over te scheppen.Als de Europese Commissie zegt "jullie uitzetting moeteffectiever zijn", ben ik dat met de Commissie eens. Het isfijn dat ze dat inmiddels ook als belangrijk onderwerp erkentna ons aandringen. Maar dan moeten wij ook de ruimtehebben om meer dan nu mensen te kunnen vastzetten inafwachting van hun uitzetting, omdat dat ervoor zorgt datmensen niet kunnen verdwijnen, ertussenuit kunnen piepen,en omdat het ook stimuleert dat mensen meewerken aanvrijwillig vertrek.De heer Fritsma (PVV):De staatssecretaris legt het beleid uit, maar het probleemis dat het beleid niet werkt. Alleen de afgelopen drie jaar alzijn tienduizenden afgewezen asielzoekers in de samenle-ving losgelaten. Het ligt niet alleen aan de EU, het was ookeen politieke keuze van het kabinet-Rutte II om vreemdelin-gendetentie af te bouwen. De vraag is simpel: waarom gaathet kabinet door met het op straat zetten van afgewezenasielzoekers? Waarom gaat de staatssecretaris door methet creëren van dit veiligheidsprobleem? Waarom gaat hijdoor met het niet-werkende illegalenbeleid? Waarom kiesthij er niet voor om mensen vast te zetten zolang ze nietvertrekken? Dat is wat er moet gebeuren.Staatssecretaris Dijkhoff:Ik maak wel bezwaar tegen de manier waarop de heerFritsma praat over deze categorie mensen. Ik heb ook hetliefste dat ze meteen vertrekken uit het land; laat daar geenmisverstand over bestaan. De heer Fritsma noemt eenaantal probleemcategorieën. Die zijn er zeker. Er zijn men-sen die criminaliteit veroorzaken en andere veiligheidsri-sico's vormen, maar de heer Fritsma laat dit terugslaan opde hele groep, met termen als "loslaten". Bij "loslaten" hebje het over een dolle hond die losbreekt van de lijn. Dezemensen laat je niet los op de samenleving. Daarmee wekthij een beeld van onveiligheid dat niet in die mate geldtvoor deze groep. Los daarvan irriteert het mij ook mateloosdat het niet lukt om hen uit te zetten. De enige oplossingvan de heer Fritsma is dan om hen allemaal vast te zetten.Dat doen we als het kan, maar als een rechter mij beveelt74-4-811 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer om hen vrij te laten, houd ik mij wel aan onze rechtsstaat.Ik kan dan niet anders dan die mensen weer uit de cel telaten vertrekken.De heer Fritsma (PVV):Dit verbaast mij echt hogelijk. Hier staat een staatssecretarisvan Veiligheid en Justitie die de veiligheidsproblemenongelofelijk onderschat. Er zitten honderden criminelen bij,die hij wel degelijk loslaat op de samenleving. Je kunt hetniet anders zeggen. Weet hij van de rooftochten dieplaatsvinden in Ter Apel, Groningen en Limburg? Die laathij dus in stand. Het is echt een veiligheidskwestie. Degebeurtenissen in Stockholm en Berlijn laten zien wat ergebeurt als je afgewezen asielzoekers gewoon laat lopen,waardoor ze uit het zicht kunnen verdwijnen. Hoe kan hijdat onderschatten? Waarom stelt hij het belang van dezeillegalen boven dat van de veiligheid van de Nederlandsesamenleving?Staatssecretaris Dijkhoff:De heer Fritsma heeft een groot talent om waaromvragente stellen en daarna dingen te zeggen die niet kloppen. Ikkan niet uitleggen waarom ik iets doe als ik dat niet doe,en waarom iets zo is als dat niet zo is. Het verbaast mij niet,maar het stelt me wel teleur, dat de heer Fritsma hier geenredelijk en zinnig debat over voert. Ik ontken niet dat erproblemen zijn met de veiligheid, zowel door mensen diehier legaal verblijven als door mensen die hier illegaal ver-blijven. Ik ontken niet dat mensen die geen manieren heb-ben om in hun bestaan te voorzien en het land eigenlijk uithadden gemoeten maar hier nog zijn, voor criminaliteitzorgen. De heer Fritsma heeft het over Noord-Nederlanden Groningen, maar ik heb samen met het lokale gezagmeer maatregelen genomen om daar de overlast te beper-ken dan de heer Fritsma. Zeg niet dat we het niet serieusnemen en maak er geen groter verhaal van dan het is. Hetis gruwelijk irritant dat het niet lukt om die mensen weg tekrijgen. Ik zet hen zo veel mogelijk in bewaring, maar ik game niet aan de rechtsstaat onttrekken als de rechter zegtdat ik iemand niet meer mag vasthouden.De voorzitter:Mijnheer Fritsma, geen herhaling van zetten. Ik geef hetwoord aan de heer Baudet.De heer Baudet (FvD):Begrijp ik de staatssecretaris goed dat hij in principe ieder-een wil vastzetten tenzij er een specifieke uitspraak is vaneen rechter over een individueel geval en dat hij alleen dandeze mensen weer vrij laat rondlopen? Heb ik dat goedbegrepen?Staatssecretaris Dijkhoff:Dat is niet helemaal hoe het zit. Door jurisprudentie weetje bij welke gevallen je gegarandeerd niet over mag gaantot vastzetten. Als je weet dat het niet mag, maar het contralegem toch doet en de rechter eerst laat zeggen dat het nietmag, neem je een loopje met de rechtsstaat. Zo werkt hetnatuurlijk ook niet helemaal. Ik zoek steeds de randen opvan wanneer het kan, maar als er geen enkele indicatie is,iemand geen antecedenten heeft en ik niks anders kanaanvoeren dan dat deze persoon is uitgeprocedeerd enafgewezen, weet ik al zeker dat die vastzetting niet langstandhoudt.De heer Baudet (FvD):Heeft de staatssecretaris de indruk dat dit juridische gege-ven vooral hangt op nationale wetgeving of op internatio-nale afspraken?Staatssecretaris Dijkhoff:Dat is een catch 22 met Europa. Ik richt mij nu vooral opeen verduidelijking van de Europese regelgeving omdatvolgens de Europese regelgevers die huidige regelgevingop zichzelf niet beperkt om mensen vast te zetten, maar deNederlandse rechter er een interpretatie aan geeft dat ditwel zo is. Als de Nederlandse rechter het anders zou gaaninterpreteren, zoals andere lidstaten diezelfde regels ookanders interpreteren, is het ook goed, maar ja, dat is moei-lijker te bereiken dan op Europees niveau de regelgevingaan te passen zodat de interpretatie in Nederland goeduitpakt.Om de feiten nog moeilijker te maken, wil ik ter aanvullingnog zeggen dat het niet altijd zo is dat iemand pas uit beeldverdwijnt op het moment dat hij afgewezen wordt. Er zijnook heel veel mensen die gewoon echt wel weten dat zegeen kans maken. Ze komen uit een veilig land en hebbenbijvoorbeeld in Duitsland al een procedure doorlopen enmelden zich hier weer en weten gewoon: ze gaan met mijnzaak aan de slag en ik word afgewezen. Je ziet dan ook datze de opvang uitlopen nog voordat ze afgewezen zijn envoordat er gezegd is: u gaat onder Dublin terug naar eenandere lidstaat. In zo'n geval heb je ook niet het keurigemodel van afwijzing, eventueel vastzetten en uitzetten.De heer Fritsma, mevrouw Keijzer en de heer Azarkanvroegen waar dan die 8.000 mensen zijn die buiten beeldzijn. Dat is een beetje een retorische vraag. Als ik wist waarze waren, waren ze niet buiten beeld. Dus ik weet het niet.Ik kan niet uitsluiten dat ze in Nederland zijn. Het is zeer welmogelijk en zeer aannemelijk dat een groot deel van henNederland heeft verlaten, zoals we ook zien dat wij hiermensen aan het loket krijgen die in een ander land hetzelfdepatroon hebben doorlopen. De mensen die zich hier meldenop wie we de Dublinclaim kunnen toepassen omdat ze ineen ander land al een procedure hebben doorlopen, zijnook uit dat land zonder toezicht vertrokken. Het probleemis dus dat ik niet met cijfers kan onderbouwen hoeveel vanhen er in Nederland zijn of niet. Dat is als feit al erg verve-lend maar ook omdat daardoor iedereen zijn eigen kleuringeraan kan geven.De heer Azarkan vroeg of de effectiviteit van de uitzettingminder is geworden. Ik herken dat beeld niet. In grote lijnenschommelt het al jaren rond het huidige percentage van50. De terugkeerhulp heb ik niet categorisch afgeschaft. Webekijken het per land. Terugkeerhulp helpt altijd, in de zindat het er altijd voor zorgt dat mensen teruggaan, maar bijsommige nationaliteiten zagen we dat het meer mensenhiernaartoe trok dan dat het mensen liet terugkeren. Danheb je per saldo een negatief beeld. Wat betreft de Balkanis gedwongen terugkeer goed mogelijk. We werken goedsamen met de autoriteiten daar. Dus dan heb je die terug-keerhulp ook niet nodig. Ten aanzien van Marokko en74-4-911 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer Algerije is in 2016 die ondersteuning teruggeschroefd. Eris geen volledige ondersteuningsfaciliteit meer. Tot 1december hebben 30 personen gebruikgemaakt van deregeling om terug te keren naar Marokko en 20 personenom terug te keren naar Algerije. Na de afschaffing zijn indecember 2016 en de eerste vier maanden van 2017 40personen teruggekeerd naar Algerije en 20 personen naarMarokko. Dus je kunt niet zeggen dat de afschaffing vandie faciliteit een dramatisch effect heeft gehad op deterugkeer.Mevrouw Keijzer en mevrouw Özütok hebben gevraagd ofde personen uit bed-bad-broodvoorzieningen meegeteldzijn in de illegalenschatting van 2012-2013. Voor zover zijbinnen de methode van vangst/hervangst, om het zo maarte zeggen, door de politie zijn bovengekomen, is dat welhet geval. Die cijfers zijn op basis van een wetenschappelijkmodel geëxtrapoleerd naar de bredere samenleving. Er wastoen natuurlijk ook een andere situatie dan nu met de bed-bad-broodvoorzieningen. Het is niet zo dat wij altijd wetenwie er in zo'n voorziening zit. Met sommige gemeenten hebje in het kader van lokaal terugkeeroverleg goed contact endan weet de DT&V wie daar zitten en dan worden die zakenbesproken. Met andere gemeenten is de samenwerkinganders en hebben wij geen zicht op hoeveel mensen daarverblijven of wie dat zijn. Ik denk dat we de meest effectievemanier om op de aantallen zicht te krijgen, hadden toen ereen tijdelijke tegemoetkoming was in de financiering. Toenmoest men wel aangeven hoeveel mensen er zaten. Ik snapde vraag om een update. Ik kan die alleen niet makkelijkbestellen. De onderzoeksruimte voor 2017 zit vol. Het isvoor mij meer aangelegen om aan een opvolger te laten ofhet in 2018 opportuun is om een nieuwe schatting, illega-lenschatting, te laten doen door het WODC.Mevrouw Keijzer (CDA):Ik vroeg of bij dat onderzoek naar het aantal illegalen inNederland ook is gekeken naar de bewoners in de bed-bad-broodvoorziening die niet in aanraking zijn geweest metde politie. Dat onderzoek is namelijk gedaan op basis vanaanhoudingen en staandehoudingen. Als je dus helemaalniet in aanraking komt met de politie, neem ik aan dat datje er niet bij betrokken bent. Nu hoor ik de staatssecretariszeggen dat in die jaren de bed-bad-broodvoorziening nogniet de vlucht had die zij nu heeft, als ik hem tenminstegoed begrijp. Het is dan voor de toekomst van belang omte kijken of je deze mensen daarin kunt meenemen. Ik hebook gevraagd hoeveel mensen in de bed-bad-broodvoorzie-ning de zogenaamde "buitenschuldprocedure" hebbendoorlopen. Zou de staatssecretaris daar nog iets over kun-nen zeggen?Staatssecretaris Dijkhoff:Ik heb daar geen concrete aantallen van. Bij zo'n bed-bad-broodvoorziening is er soms, zoals ik aangaf, een overleg.Dan wordt met de DT&V per casus gekeken of er een titelvoor verblijf is, soms op medische gronden, soms omdatmen ooit afgewezen is maar het land van herkomst inmid-dels onveilig is geworden of soms vanwege het buiten-schuldcriterium. Er komen echter ook mensen in de buiten-schuldregeling buiten de bed-bad-broodregeling om. Datzijn wel heel weinig mensen. Als mensen echt meewerkenaan vertrek, lukt dat namelijk vrijwel altijd. De categorie dieecht onder de buitenschuldregeling valt, is echt heel klein.Er zijn wel heel veel mensen die zeggen dat zij echt nietterug kunnen en voor wie het ons ook niet lukt om eenlaissez-passer te verkrijgen, maar dat heeft dan toch vaakte maken met de mate van medewerking, die ineens ont-breekt op het moment dat men zich op de ambassade toonten het gesprek moet voeren. Onze ervaring is echt dat alsmensen gewoon meewerken aan hun vertrek, dit lukt.Mevrouw Keijzer (CDA):Dat blijkt ook uit een advies van de AdviescommissieVluchtelingenzaken. Dat is voor mij dus geen nieuws. Ikben toch benieuwd of bij de gemeenten waar het gesprekgoed is — ik begrijp dat daar toch wel wat verschil in zit —gekeken kan worden welke mensen in de bed-bad-brood-voorzieningen gebruik hebben gemaakt van de buitenschuld-procedure en op basis daarvan geen vergunning hebbengekregen. Dit om een beetje gevoel te krijgen, ook heelpraktisch, hoe het zit met de stelling van mensen dat zij nietterug kunnen. Is dat dan ook getoetst in zo'n procedure?Staatssecretaris Dijkhoff:Ik heb daar nu geen cijfers over paraat, anders dan dat wijover dat fenomeen weten dat heel veel mensen de proce-dure niet aanvragen omdat zij ook wel weten dat zij terugkunnen als zij echt meewerken. Ik kan kijken of wij daaroverinformatie hebben, maar wij hebben die zeker niet van elkebed-bad-broodvoorziening.De voorzitter:Een procedurele opmerking waarschijnlijk?Mevrouw Keijzer (CDA):Nee. Kun je dan van de mensen die geen procedure hebbenaangevraagd, zeggen dat zij de procedure moeten ingaanom vast te stellen of zij echt niet terug kunnen?Staatssecretaris Dijkhoff:Het zou mijn voorkeur hebben om de zaak van al die men-sen te behandelen en de meest geëigende weg te kiezen,namelijk de terugkeer inzetten. Ik weet niet of het helpt omal die mensen formeel te toetsen in een buitenschuldproce-dure. Op basis van het dossier heeft de DT&V vaak alallerlei aanknopingspunten om aan te nemen dat mensengewoon terug kunnen als zij meewerken aan vertrek. Ikweet dus niet of het iets toevoegt als wij het formeel in zo'nprocedure doen.De heer Azmani vroeg naar de maatregelen die wij geno-men hebben om onacceptabel gedrag en oneigenlijkeasielaanvragen terug te schroeven, met name in gebieden,Noord-Nederland bij Ter Apel, waar toen problemen overwaren. Wij hebben heel veel aandacht gehad voor deoverlast die deze categorie gaf en voor de overlast die wijvrezen dat zij zou kunnen geven. Zie onze aanpak rondomoud en nieuw, waarin wij met het lokaal gezag, met burge-meesters en met politie, een heel gerichte aanpak hebbengehad om als het nodig was deze mensen snel te identifice-ren en snel te kunnen ingrijpen. We hebben gelukkig geentoestanden aan de hand gehad zoals die in Keulen een jaareerder. Ik denk dat daaruit wel blijkt dat we behoorlijk heb-ben gestuurd op de veiligheidskant en de veiligheidsrisico's74-4-1011 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer van deze groep. We hebben een aanpak gehanteerd waarbijwe niet vanuit hier hebben gezegd: dit betreft het lokaalgezag, zoek het verder maar uit. We hebben echt een heelgerichte aanpak gehad. We zien ook dat de overlast daar isafgenomen. Die is helaas niet helemaal weg, maar debeelden en scenario's naar aanleiding waarvan we demaatregelen hebben genomen, zijn op dit moment niet aande orde. Zelfs als er nul mensen uit deze categorie crimineelgedrag zouden vertonen, is het mij overigens nog steedseen lief ding waard als we tot effectieve uitzetting kunnenovergaan.De heer Van Dijk vroeg uit welke landen de afgewezenasielzoekers komen die uit beeld zijn verdwenen en of daarook mensen bij zijn van wie hij veronderstelt dat ze rechthebben op asiel. De meeste mensen komen uit veilige lan-den: 1.290 uit Albanië, 910 uit Marokko en 680 uit Irak. Erzijn ook mensen uit landen als Syrië: 540. Dat is heel goedte verklaren doordat zij waarschijnlijk een "Dublinzaak" zijnen ervoor kiezen om zelf weer te vertrekken in plaats vande retournering onder "Dublin" naar een andere Europeselidstaat af te wachten.Hetzelfde geldt eigenlijk voor de positie van de lhbti's inOekraïne, waarnaar de heer Van Dijk vroeg. Dat blijftnatuurlijk in meerdere landen een zorgelijke zaak. De INDblijft daar scherp op toetsen. Iedereen krijgt een individueletoetsing. Als de omstandigheden er aanleiding toe geven,kunnen zij bescherming krijgen in Nederland.De heer Van Dijk vroeg of het patroon zich de eerstemaanden van dit jaar blijft continueren. Ja, dat patroon ishetzelfde. Er zijn ongeveer 6.100 vreemdelingen vertrokken,waarvan er ongeveer 2.000 weer in de categorie "zondertoezicht" vallen. Waarschijnlijk zijn het inmiddels meer; ikdenk dat die 2.000 een momentopname betrof. Laat ik inalgemene zin zeggen dat het patroon dat we zagen, zichherhaalt, ook met de mensen die nu afgewezen zijn.De heer Van Dijk vroeg mij naar een reflectie op een citaatdat het geen probleem is dat mensen zelfstandig vertrekkenzonder toezicht. Het klopt dat ik dat heb gezegd. De contextwas wel dat ze dan echt vertrekken. Ik heb liever dat ze echtuit het land vertrekken en vind het toezicht dan een tweede.Ik doelde daarmee natuurlijk niet op de mensen die alleenuit de opvang, maar niet uit het land vertrokken zijn. Datblijft een probleem.Mevrouw Özütok vroeg naar Afghanistan. Ook daarvoorgeldt dat iedereen een individuele toetsing krijgt. Zeker nietiedereen uit Afghanistan zal recht hebben op bescherming,want niet iedere individuele situatie maakt dat nodig. Alsmensen, ook minderjarigen, niet veilig zijn in Afghanistan,kunnen ze in een individuele procedure worden beoordeeldals rechthebbende op bescherming.De heer Groothuizen had het over andere mogelijkhedendan bewaring om vertrek te stimuleren, met name de vrij-willige terugkeer. Het is misschien paradoxaal, maar degrootste sleutel om tot meer vrijwillige terugkeer te komenis een effectieve werking van gedwongen terugkeer. Daaromhecht ik er ook zo aan — hetzelfde zal voor de Kamer gelden— om met landen die daaraan niet meewerken, afsprakente maken. Ik snap dat landen zeggen ... Nou, ik snap dateigenlijk niet. Ik snap het inmiddels omdat ik het dossier alzo lang doe, maar principieel snap ik niet dat landen huneigen mensen niet terugnemen. Vervolgens erken ik weldat landen zeggen: ik heb toch liever dat ze een beetjewaardig terugkeren. Ja, dat heb ik ook het liefste. Dat is hetprobleem niet. Maar bij de landen waar gedwongen terug-keer gewoon goed werkt, is vrijwillige terugkeer veel suc-cesvoller. Daarom blijven wij ook met die andere landenaan de slag. Daarbij is er wel een complicatie. Wij kunnenmakkelijk vinden dat wij afspraken moeten maken, maarafspraken maak je met een ander, en die ander vindt er ooknog iets van. Ik kan wel zwaaien met verdragen waarin deverplichting staat dat zij het moeten doen, maar dat is geeninternationaal recht in de zin dat er ergens een rechter isbij wie ik dat kan afdwingen, waarna die mensen zeggen:sorry, we gaan vanaf nu iedereen terugnemen. Dat maakthet ingewikkeld.Die landen hebben ook niet zoveel behoefte om het alleenover terugkeer te hebben en te zeggen: vervelend voor jullie;we nemen ze allemaal wel terug. Het wordt verknoopt aanallerlei andere dossiers, waarbij wij een weging hebben temaken, zowel in Nederland als in Europa. Ik constateer dathet belang van terugkeer op het prioriteitenlijstje van zowelNederland als zeker ook Europa de afgelopen jaren flinkgestegen is. Dat doet mij deugd, maar we zijn er nog langniet. De Europese Unie heeft nu voor het eerst een stevigmemorandum afgesloten met Afghanistan, maar er zijnlanden, bijvoorbeeld in Noord-Afrika, waarmee ik lieversnel succes zie. Dat blijkt moeilijk te bereiken.Er is gevraagd of ik met mijn Spaanse collega wil praten.Dat heb ik gedaan. Toen hij vroeg wanneer ik effect wil zien,en ik zei "het liefst gisteren", moest hij heel hard lachen. Ikweet ook niet of het Spaanse model een-op-een bruikbaaris voor ons. De Spanjaarden hebben jarenlang geïnvesteerdin de relatie voordat er überhaupt iets uitkwam. Zelfs als jedit model wilt kopiëren, zal het ons dus niet snel lukken. DeSpanjaarden zijn ook ruimhartiger in het verstrekken vantijdelijke werkvergunningen aan mensen uit Marokko.Marokkanen mogen naar Spanje komen om seizoensarbeidte verrichten en moeten dan terug. Als zij ervoor kiezen omillegaal Spanje binnen te komen, zullen zij nooit meer inaanmerking komen voor zo'n werkvisum. Dat is een van depijlers van het model. Ik heb het idee dat wij in ons parle-ment niet direct staan te springen om dit model te kopiëren.De voorzitter:Voordat ik de heer Jasper van Dijk de gelegenheid geef omte interrumperen, vraag ik u hoever u bent met uw bijdrage.Staatssecretaris Dijkhoff:Ik denk alles gehad te hebben, maar ik loop het lijstje nogeven door om te zien of ik iets vergeten ben.De heer Van Dijk vroeg wat ik vind van voorstellen zoalsdie door Duitsland zijn gedaan. Voor het kabinet is de cruxdat het effectief moet zijn. Wij zeggen niet van tevoren wattaboe is en wat wij het liefst hebben. Het moet effectief zijnen daarvoor moet je breder kijken dan alleen naar financiëleprikkels, maar die prikkels vormen er natuurlijk wel onder-deel van. Het helpt in elk geval als wij het met meerderelanden tegelijk doen. In Europa helpt het vooral als wijsamen met grote landen kunnen optrekken. Het gaat ommacht. Wij houden elkaar op de hoogte van diplomatiekepogingen die wij ondernemen en de voortgang, zodat wij74-4-1111 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer gezamenlijk kunnen optreden richting die landen en effec-tiever kunnen zijn.De voorzitter:Dit was het?Staatssecretaris Dijkhoff:Volgens mij wel.De voorzitter:Oké. De heer Van Dijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Mooi. Als het in Europees verband lukt, geeft dat natuurlijkeen helder beleid vanuit Europa. Maar als het niet lukt, kanik mij best voorstellen dat deze staatssecretaris dan wel deminister van Buitenlandse Zaken in contact treedt met lan-den als Marokko en Algerije om een stevig woordje tespreken. De staatssecretaris zei zelf: die landen verknopenhet met andere zaken. Mijn vraag is: verknoopt u het ookmet andere zaken? Zegt u bijvoorbeeld tegen die landen:luister Marokko, als u uw mensen niet terugneemt, dangaan wij eens heel goed naar onze handelsrelaties kijken?Staatssecretaris Dijkhoff:Als Nederland doen wij gewoon ons werk. Als iemand uitEuropa of een andere lidstaat erheen is geweest, vragenwij niet: hoe was het? Wij zijn daar aanwezig. Hoe noem jedat in mooie BZ-termen? Het brede palet van bilateralerelaties komt daarbij ter sprake. Stevige gesprekken voerenis niet zo moeilijk, maar er moet wel iets effectiefs uitkomen.Het is nog wel even een puzzel om te achterhalen wat pre-cies de beste manier is om te komen tot effectieve terug-keer. Je kunt inderdaad altijd nog afschalen en je moetsowieso niets roepen als je het niet waar wilt maken. Datwerkt niet zo goed. Bluffen zit niet in onze natuur; in andereculturen is men daar sterker in. Als je het dan toch doet,eindig je wellicht met de situatie dat je stoere maatregelenhebt genomen maar nog steeds geen terugkeer hebt. Allesligt op tafel, maar de eindprijs is meer terugkeer, zekervanuit mijn verantwoordelijkheid.De heer Jasper van Dijk (SP):Helemaal eens! Maar in de buitenwereld ontstaat nu deindruk dat Nederland minder succesvol is dan bijvoorbeeldeen land als Spanje. Ik kan me best voorstellen dat destaatssecretaris de druk wat verhoogt — Spanje is daar ookin geslaagd — en dat hij dat brede pallet eens heel serieusbekijkt. Wellicht zegt hij daarna: het is gewoon afgelopenmet bepaalde relaties als Marokko of Algerije die mensenniet terugneemt.Staatssecretaris Dijkhoff:Daar kun je op uitkomen.Spanje heeft natuurlijk wel een heel ander model. Het maakteen groot verschil of je illegaal in Nederland verblijft ofillegaal in Spanje, ook al helpt niemand je. Het is hier tochecht anders, want we zijn gewoon een ander land. Zoals ikal heb aangegeven, heeft Spanje ervoor gekozen om tege-lijkertijd heel veel mensen uit die landen toe te staan omonder bepaalde voorwaarden in Spanje te komen werken.Dat is wel de andere kant van de medaille en ik heb nogniet geproefd dat wij heel graag die kant op willen.De gesprekken lopen, ook met de nieuwe regering daar. Ikhoop dat een nieuw kabinet hier die gesprekken zal voort-zetten en uiteindelijk kan komen tot afspraken met die lan-den waarin de effectiviteit van de terugkeer een geslaagdpunt is.Mevrouw Özütok (GroenLinks):Ik heb de staatssecretaris gevraagd om aandacht te gevenaan lhbt-beleid met betrekking tot Oekraïne. We zien datdaar het antihomogeweld toeneemt. Erkent de staatssecre-taris dat er bij de terugkeer aparte aandacht voor debescherming van lhbt'ers nodig is?Staatssecretaris Dijkhoff:De IND toetst bij ieder individu of er recht is op bescher-ming, ook bij lhbti'ers uit Oekraïne. Wij houden natuurlijknauwlettend in de gaten hoe het daar is. Soms zijn er watpositievere signalen en dan gaat het weer de verkeerdekant op. Wij hebben dus aandacht voor de Oekraïensesituatie en wij beoordelen individueel of iemand recht heeftop bescherming.De heer Fritsma (PVV):Ik wil de staatssecretaris vragen om eens heel kritisch terugte kijken naar zijn illegalenbeleid. Erkent hij dat dat volko-men is mislukt met als resultaat dat mensen gewoon nietzijn weg te krijgen? Strafbaarheid illegaliteit: meteen vantafel onder druk van de PvdA. Het zoveelste generaal par-don. In 32 gemeenten is er illegalenopvang en de staatsse-cretaris treedt daar niet tegen op. Erkent hij dat dat gewooneen van de oorzaken is van de huidige ellende?Staatssecretaris Dijkhoff:Ik constateer dat op allerlei deelterreinen van mijn verant-woordelijkheid goede vooruitgang is geboekt en op ditterrein minder dan ik had gewild.De heer Fritsma (PVV):Minder dan u had gewild. Met alle respect, maar dat is weleen gevolg van uw eigen wanbeleid. U heeft het zelf overhet punt dat u zich moet houden aan rechterlijke uitspraken.Oké, maar u accepteert wel dat afgewezen asielzoekers datniet doen. Die moeten weg van de rechter, maar u zegt:hier is het zoveelste generaal pardon, hier is bed-bad-brood.U bestraft illegaliteit niet, u beloont het!Staatssecretaris Dijkhoff:Ik heb geen generaal pardon afgekondigd. Dus daar is deheer Fritsma enigszins over in verwarring …De heer Fritsma (PVV):Het kinderpardon.74-4-1211 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer Staatssecretaris Dijkhoff:… met een voorganger van mij, met wie de fysieke overeen-komsten volgens mij beperkt waren. Maar goed …Nogmaals, ik had op dit terrein meer voortgang willenboeken dan is gelukt. Ik heb ook op het terrein van bed-bad-brood gepoogd om een meer dan nu op terugkeer gerichtstelsel tot stand te brengen. Het is niet gelukt om daar eenakkoord over te bereiken omdat er een parallel systeemvan opvang zou blijven bestaan dat dat weer zou ondermij-nen.Je bent er verantwoordelijk voor: wat wel is gelukt, ligt aanmij en wat er niet is gelukt, ligt ook aan mij. Dat heb je alsje verantwoordelijkheid draagt. Ik heb meermaals aangege-ven dat dit niet hoofdstuk één van mijn memoires zoumoeten worden als ik een positief beeld van mezelf zouwillen schetsen. Maar ik kan ook niet zien welke dingen ikhad moeten doen waardoor het heel snel veel effectieverwas geworden. Dat is een beetje waar je tegen aanloopt.Het is dus niet beter geworden dan het was, niet veel beter;dat is helaas niet gelukt.De heer Baudet (FvD):In aanvulling op wat de heer Van Dijk zei: de staatssecretarisgeeft aan dat er allerlei dingen zijn die hij zou willen maardie hij niet gedaan krijgt, en dat het dan bluf zou zijn. Maarwij zijn toch niet — op het gevaar af dat je in een soortseksistische discussie terechtkomt — de onderliggendepartij in de relatie met bijvoorbeeld Marokko? Daar gaatongelofelijk veel geld naartoe, wij geven landingsrechtenaan dat soort landen, ontwikkelingshulp, kinderbijslag,noem het allemaal maar op. Een land als Marokko is min-stens zo afhankelijk van ons als wij van dat land. Wij zijntoch niet de onderliggende partij, wij kunnen toch gewoondingen beslissen? Wat houdt de staatssecretaris tegen?Staatssecretaris Dijkhoff:Volgens mij houdt op zich niets mij tegen, ik voel me ookniet belemmerd.De heer Baudet (FvD):Maar dan is het toch helemaal geen bluf? Er wordt toch nietgebluft? Dan wordt gewoon aangegeven: "als ... dan". Alsjullie dat niet veranderen, dan gaat dit en dit en dit allemaalgebeuren. En dan zal er in Rabat wel iets gaan veranderen,lijkt me.Staatssecretaris Dijkhoff:Kijk, in zo'n onderhandeling van partijen die van elkaarafhankelijk zijn en in een verstrengeling zitten, ligt soms deene boven en dan de andere. Dat heb je met een worsteling.Daar zijn verschillende onderdelen voor. Je kunt natuurlijkzeggen: ik kom binnen en ik leg even een dictaat neer. Datkan. Dan moet je het daarna gaan doen, en dan moet jedaarna weer gaan praten. Je kunt ook proberen om in eendialoog te zeggen: joh, we snappen elkaar, we kunnen elkaarallebei pijn doen, of we kunnen er op een goede manieruitkomen die ons allebei tevreden stelt.De voorzitter:Laatste opmerking, mijnheer Baudet.De heer Baudet (FvD):Op welk gebied zijn wij precies afhankelijk van Marokko?Staatssecretaris Dijkhoff:Dus op het gebied van het terugnemen van uitgeproce-deerde Marokkanen die geen recht hebben op bescherming.De voorzitter:Dank u wel.Staatssecretaris Dijkhoff:Op dat gebied. Anders hoeven we niet te praten.De voorzitter:Dank u wel. Dan gaan we nu naar de tweede termijn. Zoalsik al zei, is de spreektijd een derde van die in eerste termijn,één minuut inclusief het indienen van moties. Ik geef hetwoord aan de heer Fritsma namens de PVV.De heer Fritsma (PVV):Voorzitter. Dan begin ik snel met het indienen van driemoties, waarvan de dicta voor zich spreken.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering om de Nederlandse grenzen voor alleasielzoekers te sluiten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2317 (19637).De heer Fritsma (PVV):Het spreekt immers voor zich dat de problemen daarmeebeginnen.Mijn tweede motie luidt als volgt.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,74-4-1311 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer verzoekt de regering om afgewezen asielzoekers of illegalevreemdelingen niet langer vrij spel te geven in onzesamenleving, maar in plaats daarvan in alle gevallen desystematiek van "uitzetten of vastzetten" toe te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2318 (19637).De heer Fritsma (PVV):Mijn laatste motie, iets minder belangrijk maar wel princi-pieel, luidt als volgt.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,verzoekt de regering om afgewezen asielzoekers waarvanonbekend is waar ze zijn en of ze Nederland hebben verla-ten, niet aan te merken als zijnde vertrokken, maar als zijndespoorloos verdwenen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2319 (19637).De heer Fritsma (PVV):Het punt is dat dit nu wordt meegenomen in de vertrekcij-fers, en dat is misleidend.De voorzitter:Keurig binnen de tijd!De heer Azarkan, mevrouw Keijzer en de heer Azmanimaken geen gebruik van hun tweede termijn. Dan geef iknu het woord aan de heer Jasper van Dijk namens de SP.De heer Jasper van Dijk (SP):Voorzitter. Ik heb twee moties.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat iedereen, met of zonder verblijfsrecht,mensenrechten heeft die gerespecteerd dienen te worden;overwegende dat het de samenleving als geheel ten goedekomt als er geen (zieke) mensen over straat zwerven;verzoekt de regering, de bed-bad-broodregeling te handha-ven en gemeenten niet te verbieden hiervan gebruik temaken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naarmij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2320 (19637).De heer Jasper van Dijk (SP):Mijn tweede motie.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat een aantal veilige landen, zoals Marokkoen Algerije, weigert om afgewezen asielzoekers terug tenemen;constaterende dat het andere Europese lidstaten wel luktom mensen naar deze landen terug te sturen;van mening dat het voor een sluitend vreemdelingenbeleidvan belang is dat er naar veilige landen gedwongen terug-keer kan plaatsvinden;verzoekt de regering, harder in te zetten op bindendeafspraken met veilige landen over gedwongen terugkeervan afgewezen asielzoekers, en de Kamer hierover teinformeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Jasper van Dijk. Naarmij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2321 (19637).De voorzitter:De heer Groothuizen heeft geen behoefte aan een tweedetermijn. Dan geef ik nu het woord aan de heer Baudet. Hijschijnt vier moties te hebben. Nee, het zijn er vijf! We zijneen en al oor.De heer Baudet (FvD):Voorzitter. Het is tijd dat we iets veranderen. Het is tijd datwe een voorbeeld nemen aan Gandalf, die zegt: you willnot pass! Dat is ons beleid.De Kamer,74-4-1411 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer gehoord de beraadslaging,roept de regering op om op de kortst mogelijke termijnalles binnen haar mogelijkheden te doen — inclusief hetinstellen van financiële en diplomatieke sancties, het stop-pen van ontwikkelingshulp, het niet langer doorbetalen vankinderbijslag en het intrekken van landingsrechten — omdeze landen tot opname te dwingen.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2322 (19637).Dit was een motie. Die eindigt natuurlijk met "en gaat overtot de orde van de dag".De heer Baudet (FvD):Ja, het uitspreken daarvan was absoluut mijn bedoeling,mevrouw de voorzitter, maar ik heb zo weinig tijd. Dezeeerste motie slaat overigens natuurlijk op de landen diesommige staatsburgers niet gedwongen willen opnemen.Mijn tweede motie luidt als volgt.MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat illegaliteit op dit moment niet strafbaaris;overwegende dat illegaliteit moet worden bestreden;overwegende dat asielzoekers op grote schaal identiteits-fraude plegen of op andere wijze misbruik maken van deasielprocedure;verzoekt de regering, de berechting en bestraffing vanfrauderende asielzoekers tot prioriteit van het OM te verkla-ren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2323 (19637).MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat een groot deel van de uitgeprocedeerdeasielzoekers in de illegaliteit verdwijnt;verzoekt de regering, uitgeprocedeerde asielzoekers preven-tief in detentie te plaatsen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2324 (19637).MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat een groot deel van de uitgeprocedeerdeasielzoekers in de illegaliteit verdwijnt;overwegende dat tientallen duizenden illegalen in Neder-land verblijven en dat onduidelijk is wat de achtergrondvan deze mensen is;overwegende dat zij mogelijk een gevaar vormen voor desamenleving;verzoekt de regering, het illegaal verblijven in Nederlandstrafbaar te stellen en een actief opsporingsbeleid in testellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2325 (19637).MotieDe Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat tientallen gemeenten het verblijf vanillegalen in Nederland faciliteren, onder andere via bed-bad-broodregelingen;overwegende dat eerdere pogingen om gemeenten hunbeleid te doen veranderen zonder resultaat zijn gebleven;roept de regering op, gemeenten die het landelijk uitzetbe-leid frustreren, te korten op hun algemene uitkering uit hetGemeentefonds en bij herhaalde overtreding deze kortingte verhogen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Baudet. Naar mijblijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 2326 (19637).Even bijkomen! De laatste moties zijn nog niet rondgedeeld,dus daar wachten we even twee minuten op.74-4-1511 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik zie dat de staatssecretaris alle moties heeft. Het woordis aan hem.Staatssecretaris Dijkhoff:Voorzitter. De eerste motie van de heer Fritsma, op stuk nr.2317, ontraad ik. Dat is niet voor het eerst. Onze inzet is welom meer aan opvang in de regio te doen en minder inNederland, zeker minder dan in 2015. Maar het gaat te verom de grens te sluiten voor elke asielzoeker die recht opbescherming zoekt.De tweede motie van het lid Fritsma, op stuk nr. 2318, ont-raad ik ook. Zoals ik in het debat heb aangegeven, zijn erin onze rechtsstaat juridische beperkingen, die ik in ere wilhouden.De derde motie van de heer Fritsma, op stuk nr. 2319, ont-raad ik ook. Ik heb in mijn eerste termijn al uitleg gegevenover het veranderen van die term. Volgens mij is dat nietde prioriteit en helpt de term "spoorloos verdwenen" ookniet.De motie-Van Dijk op stuk nr. 2320 ontraad ik ook, omdatwij nu werken aan een wettelijk verbod op het hebben vanzo'n bed-bad-broodregeling. Ik wil dat werk niet staken.De motie-Van Dijk op stuk nr. 2321 vind ik sowieso eenbeetje te stellig in de overwegingen. In deze motie wordtde indruk gewekt dat het andere Europese lidstaten, in hetmeervoud, lukt om mensen naar de genoemde landen terugte sturen. Het lukt Spanje, door er ook veel meer te accep-teren. Ik wil niet de indruk wekken dat Nederland achterblijftbij andere Europese lidstaten. Duitsland stuurt ook mensenterug naar die landen, maar dan in aantallen waarvan jekunt zeggen: dan valt Nederland er ook al onder. Het is nietdat het nooit gebeurt. Daarin vind ik de motie dus te stellig.In het dictum vraagt de heer Van Dijk om bindende afspra-ken. Het maakt mij niet uit hoe die afspraken precies heten,als landen ze maar volgen. Als ik een bindende afspraakheb, is er nog steeds geen plek waar ik die kan afdwingen.Ik vind de heer Van Dijk daar een beetje stellig in. Daaromwil ik de motie ontraden.De voorzitter:Een korte vraag, mijnheer Van Dijk.De heer Jasper van Dijk (SP):Ik zal de tweede considerans aanpassen. Dan wordt het"constaterende dat het Spanje wel lukt om mensen naardeze landen te sturen".Staatssecretaris Dijkhoff:Dan blijft het dictum om bindende afspraken vragen. Mis-schien ben ik nu heel erg aan het muggenziften, maar ikzou niet weten hoe ik bindende afspraken technisch gezienvorm moet geven.De heer Jasper van Dijk (SP):Wat zou het oordeel van de staatssecretaris zijn als hetwoordje "bindend" geschrapt werd?Staatssecretaris Dijkhoff:Dan laat ik het oordeel aan de Kamer. Ik weet dat het mis-schien flauw klinkt, maar ik ben nu eenmaal jurist.De heer Jasper van Dijk (SP):Nou, vooruit. Ik ging de motie toch al wijzigen, dus ik zaldit ook aanpassen.De voorzitter:Dank u. Dan komen we bij de motie op stuk nr. 2322.Staatssecretaris Dijkhoff:Ja, de eerste motie van de heer Baudet. Die zou ik willenontraden. De heer Baudet zegt: schiet eerst je magazijn leegen ga dan praten. Ik denk dat een bilateraal diplomatiekoverleg een effectievere manier is om tot afspraken tekomen. Daarin komen deze zaken zeker op tafel. Ik heb uit-eindelijk liever een afspraak dan een verslechtering van desituatie terwijl er nog steeds geen terugkeer is.De motie op stuk nr. 2323 over de prioritering van het OMmoet ik ook ontraden. Mensen die in de asielprocedurefrauderen, worden er door de IND uit gevist. Dan wordt devergunning geweigerd. Dat lijkt me de geëigende weg. Ikdenk dat het OM ook andere zaken te doen heeft. Ik zou nietalles tot prioriteit willen verklaren, nog los van het feit datik daar niet over ga.De motie op stuk nr. 2324 heeft grote overeenkomsten metde motie van de heer Fritsma. Ook deze motie zou ik willenontraden. Ik kan nou eenmaal niet alle uitgeprocedeerdeasielzoekers preventief in detentie plaatsen zonder dat ikdaarvoor aanvullende omstandigheden of redenen heb.Dat zou bij de rechter niet standhouden.De motie op stuk nr. 2325 vraagt om strafbaarstelling vanillegaliteit. Daar is het kabinet niet toe genegen. Het lijkt meook niet dat een demissionair kabinet in deze fase van deformatie zo'n besluit kan nemen. Deze motie ontraad ik dusook.De motie op stuk nr. 2326 vraagt mij om iets te doen aanbed-bad-broodregelingen op een heel specifieke wijze. Ikontraad de motie om die reden, want met deze motie kiestde heer Baudet voor het Gemeentefonds als instrument,terwijl we nu werken aan een andere methode om ditstrafbaar te kunnen stellen en te handhaven. Ik zou die lijngraag voortzetten.Volgens mij heb ik daarmee de moties behandeld. Ik wil deheer Baudet alleen nog meegeven dat het na die mooieuitspraak van Gandalf niet zo goed met hem afliep.De beraadslaging wordt gesloten.74-4-1611 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer De voorzitter:We zijn hiermee aan het einde van dit debat gekomen. Ikdank de staatssecretaris voor zijn antwoorden. Over deingediende moties zullen we volgende week dinsdagstemmen.De vergadering wordt van 11.52 uur tot 13.17 uur geschorst.74-4-1711 mei 2017TK 74Afgewezen asielzoekers in NederlandTweede Kamer