Inzet van Nederland voor de 78e World Health Assembly

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202536 600 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn enSport (XVI) voor het jaar 2025Nr. 185 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 mei 2025Hierbij informeer ik uw Kamer graag, mede namens de Minister voorBuitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, over de inzet van Nederlandbij de 78e World Health Assembly (WHA), de jaarvergadering van deWereldgezondheidsorganisatie (WHO). De WHA vindt van 19 tot en met27 mei 2025, plaats in Geneve.De Directeur Generaal Volksgezondheid zal de eerste dagen als delegatie-leider aanwezig zijn.Tijdens de WHA staan verschillende gezondheids-gerelateerde onder-werpen geagendeerd en bespreken de lidstaten organisatorische zakenvan de WHO op het gebied van onder meer financiën en bestuur. In dezebrief ga ik nader in op de voor Nederland belangrijke onderwerpen en deinzet daarop.Daarbij is het goed te weten dat de Nederlandse inbreng in de besluitvor-mende gremia van de WHO, zoals de jaarlijkse WHA, zoveel mogelijkplaatsvindt in afstemming met de andere lidstaten van de Europese Unie(EU). Waar mogelijk spreekt de EU met één stem.Bij de toespraak tot de plenaire vergadering van de WHO zal Nederlandonder andere steun uitspreken voor:•Het werk van de WHO in algemene zin en het belang voor Nederlanddaarbij.•De noodzaak om de WHO efficiënter te laten functioneren en tehervormen nu deze door het vertrek van de VS financieel onder drukstaat.•De wijzigingsvoorstellen voor het werkprogramma en de begroting2026–2027 van de WHO, die hiervan het gevolg zijn. kst-36600-XVI-185ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1851 Nederland zal tijdens de WHA samen met andere landen een tweetal sideevents organiseren, te weten één over Digital Health en één over MentalHealth en dan met name suïcide preventie.De WHODe WHO is in 1948 opgericht met als doel de gezondheid van mensenwereldwijd te bevorderen. Dit komt tot uiting in het ontwikkelen vangezondheidsbeleid en -normen, het coördineren van de wereldwijde inzetop gezondheidsuitdagingen, het ondersteunen van landen bij hetversterken van hun gezondheidssystemen, het verbeteren van degezondheid van kwetsbare groepen, het bevorderen van wetenschappelijkonderzoek en innovatie, het verstrekken van (medische) noodhulp en hetbevorderen van complementaire samenwerkingsverbanden en partner-schappen. Een bekend succesverhaal is het wereldwijd uitroeien van depokken, de eerste ziekte in de geschiedenis die volledig is uitgebannen.Inmiddels is de wereld hard op weg om ook polio uit te roeien. Meerrecent speelt de WHO een centrale rol in coördinatie van de wereldwijdeinzet om pandemische paraatheid en respons van landen te versterken.De Nederlandse inzetVoor Nederland is het van belang dat de volksgezondheid wereldwijd zogoed mogelijk is. Dit draagt bij aan (economische) stabiliteit in de werelden versterkt ook onze eigen weerbaarheid. Daarnaast biedt dit ook kansenvoor handel en kennisuitwisseling voor onder meer de Nederlandse LifeSciences and Health sector. De WHO is voor het Nederlandse gezond-heidsstelsel een centrale, technische en coördinerende actor binnen demondiale gezondheidsarchitectuur. Het kabinet zet daarom in op eenWHO met voldoende financiële armslag, zoals aangegeven in deNederlandse mondiale gezondheidsstrategie.Begin dit jaar hebben de VS aangekondigd de WHO te verlaten. U benthierover geïnformeerd via mijn brieven van 5 maart1 en 12 mei2 jl.Eén van de consequenties hiervan is dat de VS zowel in financiële – alspersonele zin niet meer aan de WHO bijdragen. Hierdoor zullen debegroting en de prioriteiten uit het WHO-werkprogramma moeten wordenaangepast. Het secretariaat van de WHO bereidt momenteel concretevoorstellen voor aanpassing van begroting en werkprogramma voor.Tijdens de WHA zullen de lidstaten hierover in gezamenlijkheid totbesluiten moeten komen. Ik ben niet voornemens extra financiëlemiddelen beschikbaar te stellen.Bij de vorige WHA zijn afspraken gemaakt over het werkplan van de WHOvoor de jaren 2025–2028. In dat document werd een mondiale agendagepresenteerd voor het bevorderen van gezondheid en welzijn, het biedenvan zorg en het beschermen van gezondheid en welzijn voor iedereen,overal.Nederland heeft bij de totstandkoming hiervan ingezet op de verankeringvan de mondiale gezondheidsstrategie, zoals antimicrobiële resistentie(AMR), pandemische paraatheid, klimaatadaptatie en -mitigatie,universele toegang tot eerstelijns gezondheidszorg en universele toegangtot seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) voorvrouwen, meisjes en kwetsbare groepen.1Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1762Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 183Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1852 Het kabinet zal de voorstellen van de WHO toetsen aan de hand vanbovengenoemde prioriteiten en of het voorgenomen werk invulling geeftaan de specifieke rollen die de WHO moet vervullen, zijnde:•De normatieve functie, door middel van het ontwikkelen van interna-tionale richtlijnen, gebaseerd op wetenschappelijke data.•Technische ondersteuning, waaronder het in stand houden vanessentiële monitorings-, surveillance- en datasystemen. Denk hierbijaan informatie over infectieziekten zoals influenza, hiv/aids, TB enPolio, waar ons Nederlands zorgstelstel voor pandemische paraatheidvan afhankelijk is.•Versterken van nationale gezondheidssystemen en weerbaarheid voorgezondheidsdreigingen (all hazards resilience) inclusief klimaatveran-dering, toegang tot eerstelijnszorg (inclusief SRGR) en universelegezondheidsdekking (Universal Health Coverage) en het steunen vanlidstaten bij de totstandkoming van financiering voor gezondheid.•In stand houden van een gezonde operationele organisatie, metvoldoende verantwoordingsinstrumenten richting lidstaten enWHO-personeel.•Richting geven aan en coördineren van internationale gezondheidsini-tiatieven, inclusief de aanpak van grensoverschrijdende gezondheids-dreigingen.Conform de beleidsbrief Ontwikkelingshulp3, houdt de kabinetsinzet oogvoor de noodzakelijke bijdrage van de WHO aan:a)Nederlandse handel en economie,4b)veiligheid en stabiliteit (zoals pandemische paraatheid; toegang totgezondheidsdiensten en medische middelen, etc.),c)migratie (zoals gastlanden bijstaan in hun gezondheidsbeleid en-systemen voor migranten en vluchtelingen).In het regeerakkoord is afgesproken dat Nederland actief bijdraagt aan hetversterken van de multilaterale samenwerking. Nederland blijft de WHOsteunen, zowel financieel- als technisch-inhoudelijk, zodat Nederlandsamen met de WHO en andere lidstaten gezondheidsuitdagingen, die ookvoor de Nederlandse samenleving relevant zijn, kan aanpakken.Overige inzet WHAHet proces van onderhandelingen rondom het pandemieverdrag isafgerond en de verwachting is dat tijdens deze Wereldgezondheidsverga-dering de verdragstekst zal worden vastgesteld. Uw Kamer is hieroverseparaat geïnformeerd per brief, waarin wordt ingegaan op het akkoorddat bereikt is over de tekst van het pandemieverdrag en de volgendeprocesstappen5. Voor de goede orde, er wordt tijdens de WHA géénpandemieverdrag ondertekend. Er wordt de komende 12–24 maandenverder onderhandeld. Daarna komt het pandemieverdrag op de agendavan uw Kamer middels een uitdrukkelijke parlementaire goedkeuringspro-cedure.Op de agenda van de WHA staat verder nog een aantal andere onder-werpen met geopolitieke raakvlakken. Zo wordt opnieuw een rapport overde implementatie van de resolutie over de gezondheidsgevolgen van deRussische invasie in Oekraïne en daarbuiten besproken. Onder dit item zal3Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 180, nr. 1334In 2025, bedraagt de Nederlandse bijdrage aan WHO voor de verplichte lidmaatschapskostenen vrijwillige bijdrage EUR 16.76 miljoen. WHO koopt jaarlijks voor circa $ 82 miljoen aangoederen en diensten in bij Nederlandse bedrijven (2020–2023).5Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 25 295, nr. 2228Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1853 een EU statement worden uitgesproken waarin onder meer de Russischeagressie wordt veroordeeld.Daarbij wordt steun uitgesproken voor het werk van de WHO in Oekraïneen omringende landen om de gezondheidssystemen te herstellen enversterken, en voor de voortgezette inspanning voor wederopbouw envrede.Daarnaast wordt de gezondheidssituatie in de Palestijnse Gebiedenbesproken.Dit gebeurt jaarlijks onder het terugkerende item waar het rapport over degezondheidssituatie in de Palestijnse Gebieden en de Golanhoogtenwordt behandeld. Hier wordt doorgaans een resolutie gepresenteerd. Ookwordt onder het item over het WHO werk in noodsituaties, een resolutieover de humanitaire situatie in de Gazastrook behandeld, gebaseerd opeen eerder aangenomen resolutie6 zoals aangenomen tijdens de SpecialeSessie van de WHO Uitvoerende Raad op 10 december 2023. De resolutiesvan de komende WHA zullen op merites worden beoordeeld.Verder is van belang om erop te wijzen dat Nederland, conform de motievan het lid Van der Burg (VVD)7, met een aantal gelijkgezinde landenmeermaals bij de WHO heeft aangedrongen op betekenisvolle deelnamevan Taiwan aan bijeenkomsten in WHO-verband, waaronder deelnamevan Taiwan als waarnemer bij de WHA.Ten slotte zal worden gesproken over de gewijzigde strategie rondtraditionele medicijnen. Nederland heeft tijdens de onderhandelingenhierover het belang van duurzaamheid en biodiversiteit en het toepassenvan een One Health aanpak, benadrukt. Hierbij wordt in acht genomen datde gezondheid van mens, dier en milieu essentieel zijn voor veilige eneffectieve traditionele medicijnen. Hierbij is, conform de motie Graus8,ook aandacht gevraagd voor de infectierisico’s van het gebruik van wildedieren voor de productie van traditionele medicijnen.Youth delegateOm toekomstige gezondheidsprofessionals te betrekken bij internationaalgezondheidsbeleid en de bredere Nederlandse inzet op betekenisvollejongerenparticipatie in (multilaterale) besluitvorming te bevorderen, zalzoals voorgaande jaren, ook een studente geneeskunde als «youthdelegate» onderdeel zijn van de Nederlandse delegatie.In navolging van deze brief zal ik uw Kamer na de WHA over deuitkomsten informeren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M-F. Agema6https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/EBSS7/EBSS7_R1-en.pdf7Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 35 207, nr. 948Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 683, nr. 295Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 36 600 XVI, nr. 1854