Stand van zaken hokken en ketenbeleid en handhaving Drank- en Horecawet

27565AlcoholbeleidNr.82BRIEFVANDEMINISTERVANBINNENLANDSEZAKENENKONINKRIJKSRELATIESAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,8januari2009Hierbijinformeeriku,medenamensdeministervoorJeugdenGezinendeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSport,overdestandvanzakenbijdeaanpakvanhokkenenketenendehandhavingvandeDrankenHorecawet,zoalstoegezegdtijdenshetAOAlcoholop22meijl.(27565,nr.71)enhetAOVroegopStapop9oktoberjl.AchtergrondproblematiekhokkenenketenInmeerdan30%vandeNederlandsegemeentenbevindenzichhokkenenketen.1Hokkenenketenzijnplaatsenwaarjongeren,vaakvrienden-groepen,bijelkaarkomen.Naastdezepositievesocialefunctievanhokkenenketen,zijnerooknadeligeeffecten.Dehokkenenketenvoldoenmeestalnietaandebouwregelgevingenbrandvoorschriften.2Daarnaastwordtervaakenveelalcoholgedronken,somstegenbetaling,hetgeeninstrijdismetdedrankwetgeving.Consumptievanalcoholdoor(te)jongemensenisschadelijk.Hetgebruikvanalcoholheeftinvloedopdelichamelijkeengeestelijkeontwikkelingvanjongerenenhetverhoogtopkortetermijnhetrisicoopbetrokkenheidbijgevechten,ongevallen,onveiligvrijenenhetrisicoopalcoholvergiftiging.3Deleeftijdenvankeetbezoekerslopenuiteenvan12tot20+,maardemeestejongerenzijntussende16en18jaar.4DecijfersoverhetaantalNederlandsejongerendatweleenseenkeetbezoektvariërenvanongeveer30%inderegio’sTwenteenVenlo/Venray5tot8%inhetlandelijkePeilstationonderzoekvanhetTrimbosInstituut6.MotiesVAOAlcoholbeleid(20december2007)enVAOAlcohol(19juni2008)TijdenshetVAOAlcoholbeleidop20december2007hebbendekamer-ledenJoldersma,VoordewindenVanderVliesineenmotie7deregeringverzochtommetdeVNGeenlandelijkegedragscodetelatenontwikkelenrondhuisregelsvoorveiligalcoholgebruikinbuurt-enhuiskamerketen.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1269290809tkkst27565-82ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091Inventarisatiegemeentelijkbeleidtenaanzienvanhokkenenketen,VWAnovem-ber2008.2Visienota«Keetbeleid:hethokjesdenkenvoorbij»,STAPoktober2006.3Visienota«Keetbeleid:hethokjesdenkenvoorbij»,STAPoktober2006.4NLTrendwatch,gebruikersmarktuitgaans-drugsinNederland2006–2007,Amsterdam2007.5AlcoholgebruikbijmiddelbarescholiereninTwente.Prevalentie,determinantenenderolvanketen,UniversiteitvanTwente,Enschede2007.6Jeugdenriskantgedrag.UitkomstenvanhetPeilstationonderzoek2007.TrimbosInsti-tuut2008.7TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,27565,nr.37.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.821 DaarnaastbenadruktemevrouwBouwmeestertijdenshetVAOdathetnodigisomouderseenhandreikingtekunnenbieden.StandvanzakenuitvoeringmotieInoverlegmetdeVNGishetTrimbosInstituutbenaderdomeenhandrei-kingteontwikkelenvooroudersoveralcoholgebruikinbuurtenhuiskamerketen.Dehandreikingbeschrijfteenlokaleaanpak,waarbijdegemeenteduidelijkeregelsvaststeltrondveiliguitgaanindergelijkeketen,metgoedeafsprakenoverdehandhavingvanderegels.Ditbeleidwordtgekoppeldaanbijeenkomstenvoorbetrokkenoudersenjongeren,waarbijdraagvlakwordtgecreëerdvoorderegelsenmentipskrijgtomeenveiligeomgevingtecreërenineigenhokofkeet.Dehandreikingrondveiligalcoholgebruikinketensluitverderaanbijdeouderavonden,websites,foldersenandereinterventiesoveropvoedingenalcoholenpastbijdeactiviteitendiehetTrimbosInstituutontplooitinhetprojectAlcoholenopvoeding,deimplementatievandeHandleidinglokaalalcoholbeleidenhetprojectUitgaan,alcoholendrugs.Dehandreikingvooroudersverschijntmedio2009.Deconceptversievandezebrochurewordt,alvorensdezewordtuitgebracht,eerstgetestinderegioEind-hoven.TijdenshetVAOAlcoholop19juni2008hebbendeledenVoordewind,BouwmeesterenSchermers1deregeringineenmotieverzochttebevor-derendatdeVWAendegemeentendehunbeschikbareinstrumenteninzettenomhetfunctionerenvandrankketenwaaralcoholzondervergun-ningwordtverstrekt,indepraktijkonmogelijktemaken.Tevenswordtderegeringverzochtominzichtelijktemakenhoeveelniet-commerciëledrankketenzichindepilotgemeentenbevinden,tebevorderendatgemeentenmetdebetrokkenentotafsprakenkomenomovermatigalcoholgebruikonderdewettelijktoegestaneleeftijdtegentegaanende(brand)veiligheidopordetekrijgenendaarbijgebruiktemakenvandegedragscodevoorhuisregelsrondveiligalcoholgebruikinbuurt-enhuiskamerketen.StandvanzakenuitvoeringmotieDemotieisinuitvoering.Aangeziendemotieuitverschillendeonder-delenbestaatwordtindevolgendeparagraafhiernadertoelichtingopgegeven.LokaleaanpakDegemeentenhebben,zoalsindeHoofdlijnenbriefAlcoholbeleid2aange-gevenstaat,eencentralerolindeaanpakvanschadelijkalcoholgebruik.Gemeentenstaandichtbijdelokaleproblematiekenhebbendaaromderegiebijhetkiezenvaneenpassendeaanpak.TevensstaatindeHoofdlijnenbriefAlcoholbeleiddatgeziendeaardendeomvangvanhetprobleem,hetkabinetwildatwordtopgetredentegenhokkenenketen.Lokaalalcoholbeleidvraagtomeenintegraleaanpakgerichtopgezond-heidenveiligheidenisgebaseerdopvierpijlers:publiekdraagvlak,regel-geving,handhavingenvroegsignalering.Hetbeeldisdatsteedsmeerregio’sengemeentenbezigzijnmethetopzettenvanlokaalalcoholbeleid.Ditvindthetkabineteenpositieveontwikkeling.Hokken-enketenbeleidvormteenessentieelonderdeelvanhetlokaalalcoholbeleid.Tochzijnernogmaarweiniggemeentendiedaadwerkelijkaandeslaggaanmetdeaanpakvanhokkenenketenendaartoespecifiekbeleidontwikkelen.1TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,27565,nr.73.2TweedeKamer,vergaderjaar2007–2008,27565,nr.35.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.822 PilotVWA:realisatievanhandhavingsinitiatieveninsamenwerkingmetgemeentenDeVoedselenWarenautoriteit(VWA)is,alstoezichthoudervandeDrank-enHorecawet,in2007eenprojectgestartmetalsdoelomhandha-vingstrategieënteontwikkelenomdehokken-enketenproblematiekinte-graalensamenmetlokalepartnersaantekunnenpakken.Omditprojecttestimulerenhebikop9junijl.medenamensmijncollega’svanVWS,JeugdenGezin,WWIenVROM,allegemeenteneenbriefgestuurdenhenopgeroepenmeetedoenaanditproject.Ditheeftineersteinstantieweinigreactiesopgeleverd,zoalsikuinhetAOVroegopStapop9oktoberjl.alhebgemeld.Hetblijftechternoodza-kelijkdatgemeenteneenlokaleaanpakhanterenendeeigenverantwoor-delijkheidoppakken.Erisdaarombeslotenomaansluitendopdezeoproep,gemeentenpro-actieféénopééntebenaderen.DitbetekentconcreetdatgemeentenwaarvanbekendisdaterhokkenenketenmeteencommercieelkarakterzijnactiefbenaderdwordendoordeVWA,waarbijdeVWAzichhetrechtvoorbehoudtom,indienmogelijk,eigens-tandigoptetreden.HierbijwordtgebruikgemaaktvandeinventarisatievandeVWA.1OnlangsiserinditkaderdoorhetministerievanVWSnogeenoverleggeorganiseerdmetallebijditonderwerpbetrokkenpartijen,waaronderdeministeriesvanVWSenvanBZK,deVWA,deVerenigingNederlandseGemeenten(VNG),deStichtingVerantwoordAlcoholgebruik(STIVA),StichtingAlcoholpreventie(STAP)enKoninklijkHorecaNederland(KHN).Daaruitisnaarvorengekomendatopkortetermijndemeesteresultatenteverwachtenzijnvanhandhavingvandebestaanderegelgeving.IndatkaderbezoekenvertegenwoordigersvanhetministerievanBZK,hetministerievanVWSendeVNGgemeentenomhetbelangvandepilotvandeVWAonderdeaandachttebrengen.Ditheeftgeresulteerd,mededoorondersteuningvanhetministerievanBZK,indeelnameaandepilotvanderegioEindhoven(deKempengemeenten).DaarnaastheeftdegemeenteRijssen-HoltenbestuurlijkakkoordgegevenvoordeelnameengaanookDalfsen,Olst-WijheenRaaltedeelnemen.MomenteelisdeVWAnogingesprekmetenkeleanderegemeentenzoalsEdeenBarneveld.DepilotgemeentengaaninsamenwerkingmetdeVWAopbasisvandevolgendestappeneenhokken-enketenaanpakformuleren:inventariserenvandebestaandesituatie,beoordelenvandebestaandehokkenenketen,ontwikkelenvaneenstrategie/beleid,uitvoerenstrategie/beleid.ConformdemotievandeledenVoordewind,BouwmeesterenSchermers(27565,nr.73)wordttijdensdeinventarisatiefaseinzichtelijkgemaakthoeveelniet-commerciëleketenzichindegemeentebevinden.Daarnaastwordtookonderzochtofdehokkenenketenvoldoenaanlandelijkewet-enregelgevingomtrentdeDrank-enHorecawetendebouwregelgeving.Alsdehandreikingmetdaarbijdegedragscodeklaaris,zaldezeookwordenbetrokkeninhetlokalebeleid.Deverwachtingisdatin2009deeerstehandhavingsarrangementenbeschikbaarzijn.NadewijzigingvandeDrank-enHorecawetgaathettoezichtopdeDrank-enHorecawetovernaargemeenten(ziedeparagraafHandhavingDrank-enHorecawet).Ditbetekentdatgemeentelijketoezichthoudersdanzelfhokkenenketen,dieinstrijdzijnmetdeDrank-enHorecawet,kunnenaanpakken.Doornuhandhavingsarrangementenenbestpracticesteontwikkelen,ondersteuntditgemeentenin2010bijdeaanpakvanhokkenenketeninhuneigengemeente.1DeVWAheeft,ommeerinzichttekrijgeninhetaantalhokkenenketenendemanierwaaropgemeentenmethetfenomeenhokkenenketenomgaan,afgelopenzomereeninven-tarisatielatenuitvoerendoorOnderzoeks-enadviesbureauINTRAVAL.Dezeinventarisatiewastweeledig:hetaantalaanwezigehokkenenketenisinkaartgebrachtendaarnaastisinzichtelijkgemaakthoeveelgemeentenbeleidvoerenomdehokkenenketenaantepakken.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.823 DitlaatonverletdatgemeentennualsamenmetdeVWAkunnenoptredentegenovertredingenvandeDrank-enHorecawet(samenmetanderehandhavingspartners),tegenbrandonveiligesituatiesengevallenwaarbijsprakeisvaneengebruikinstrijdmethetbestemmingsplan.DegemeenteishiervoorhetbevoegdgezageneenactiefoptredenopdezeaspectenbehoeftniettewachtenopdeoverdrachtvanhettoezichtopdenalevingvandeDrank-enHorecawet.LokaleondersteuningHandreikingvoorgemeenten:instrumentenenbestpracticesEenpositieveontwikkelingisdatergemeentenzijndieactiefaandeslagzijnmethokken-enketenbeleid.Daarinzijntweesporenteherkennen.Enerzijdszijnergemeentendieaangevenhokkenenketentewillensluiten.Anderzijdszijnergemeentendieaangevendathokkenenketenmogenblijvenbestaan,mitseraaneenaantalhardevoorwaardenwordtvoldaan.Opditmomentinventariserenvertegenwoordigersvandeminis-teries,deVNGenSTAPdeverschillendevormenvanbeleid.Naaraanlei-dingvandezeinventarisatieendeuitkomstenvandepilotvandeVWAverschijntermedio2009eenhandreikingvoorgemeentenmetdaarinbestpractices.GemeentendiezijngeïnteresseerdindeaanpakvanhokkenenketenkunnenzichnogsteedsmeldenbijdeVWA.DaarnaastisviadewebsitesvanStichtingAlcoholpreventie(STAP)enhetCentrumvoorCriminaliteitspreventieenVeiligheid(CCV)informatiebeschikbaaroverdeaanpakvanhokkenenketenineenaantalgemeenten.VNGConformdeafspraakindeuitwerkingvanhetBestuursakkoordRijkenGemeenten«Samenaandeslag»van4juni2007stimuleertdeVNGgemeentenlokaalalcoholbeleidoptestellen.Hierbijwordteenintegraleaanpaknagestreefd.Zoweldepreventievekant(zorg)alsderepressievekant,metalsjuridischebasisdeWetPubliekeGezondheidendeDrank-enHorecawet,krijgenaandacht.STAPSTAPheeftvoorgemeentendiversestudiesgedaannaardeomvangenaardvandeaanwezigeketen.OpgrondvanhaarexpertiseadviseertSTAPgemeentenoverdeuitvoeringvanbetrouwbarekeetinventarisatiesdoorlokalebetrokkenen.Keetstudieskunnenhetbestlokaalwordenuitge-voerd,zodatgelijktijdiggewerktkanwordenaaneencontinueinventarisatiestructuur.STAPheeftveelpraktischeervaringmethetontwikkelenvanlokaalalcoholbeleidwaarhetkeetbeleidzonodigonderdeelvankanzijn.STAPheefteenvisienotakeetbeleiduitgebrachtdiealsbasisvanlokaalkeet-beleidkandienen.1CCVHetCentrumvoorCriminaliteitspreventieenVeiligheid(CCV)organiseertinopdrachtvanhetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijk-relaties(inhetnajaarvan2008viereninhetvoorjaarvan2009twee)regiobijeenkomstenJeugd&Alcohol.Dezebijeenkomstenvindenplaatsinregio’sdiehebbenaangegevenophetthemaJeugd&Alcoholproble-matiekteervarenentewillensamenwerken.Debijeenkomstenhebbenalsdoeleenregionaalsamenwerkingsverbandteondersteuneninhetontwikkelenvaneenregionaalenintegraalbeleidomopdezemanieralcoholmatigingonderjongerentebewerkstelligen.Tijdensdebijeen-1VoormeerinformatieoverdeondersteuningvanSTAPenonderzoeksgegevenszie:www.alcoholbeleid.nl.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.824 komstdeleneenervarenregio,hetCCVenhetTrimbosInstituutopge-danekennisenervaringmetdeanderegemeenten.Eenprominentonder-werpdaarbijisdeaanpakvanhokkenenketen.HandhavingDrank-enHorecawetOverdrachtvanhettoezichtOpditmomentisdeVWAexclusiefindeDrank-enHorecawetaange-wezenalstoezichthouder.Ditheefttotgevolgdatdepolitieinditkadergeentoezichthoudendebevoegdhedenkanuitoefenenendatookeengemeentegeengemeentelijketoezichthouderskanaanwijzen.DeVWAheeftslechtsinbeperktematecapaciteitbeschikbaarvoorhettoezichtopdenalevingvandebepalingenvandeDrank-enHorecawet.Alsgevolghiervanvindtopplaatsenwaaralcoholverstrektwordtgemiddeldmaareenspertweeàdriejaareencontroleplaats.GemeentengevenaljarenaandatzijdetoezichtstakenopdeDrank-enHorecawetzelfwillengaanuitvoeren,zodatermerkbaarmeercontroleplaatszalvinden.Deverwach-tingisdatditdenalevingvandewettelijkevoorschriftenzalbevorderen.InhetBestuursakkoordRijkenGemeentenvan4juni2007isindepara-graafoverveiligheidvastgelegddatdetoezichthoudendetakenopdeDrank-enHorecawetzullenovergaanvandeVWAnaargemeenten.DoordecentralisatievanhettoezichtopdeDrank-enHorecawetwordengemeentenstraksinstaatgesteldombetergreeptekrijgenopdelokalesituatie.Degemeentenkunnendetoezichtstaakefficiënteruitvoeren,waardoordefrequentievanhettoezichtzalwordenverhoogd.Hettoezichtopdebrandveiligheid,bouw-enbestemmingsplanregelgevingendeDrank-enHorecawetkomendaninéénhandteliggen.Daarnaastkunnendegemeentelijketoezichtstakeneengroterebijdragelevereninhetopzettenvaneenintegraallokaalofregionaalalcoholbeleid.TeruitvoeringvandezevoorgenomenwijzigingzaldeDrank-enHorecawetzodanigwordenaangepastdatburgemeestersbevoegdwordenomgemeentelijketoezichthoudersaantewijzenvoorhettoezichtopdeDrank-enHorecawetbinneneengemeente.DetakenvandeVWAzullenvoorhetgrootstedeelwordenovergenomendoordezegemeente-lijketoezichthouders.Voordelandelijketoezichthouderblijvenalleennogdelandelijketakenoverdienietteherleidenzijntoteenbepaaldegemeente,zoalshettoezichtopdebepalingenronddereclame,opdeverstrekkingvanVerklaringensocialehygiënedoordeStichtingvakoplei-dinghoreca(Svh)enopdenalevingvanenkelespecifiekeregelsrondalcoholverstrekkinginhetpersonenvervoer(treinen,cruiseschepen,vlieg-tuigen),oplegerplaatsenenintaxfreeshopsopluchthavens,alsmedehettoezichtopdeuitvoeringvandeTabakswet.PilotDecentralisatieToezichtDrank-enHorecawetVooruitlopendopdeaangekondigdewetswijzigingishetkabinetinjanuari2008in15(samenwerkingsverbandenvan)gemeentenbegonnenmetdePilotDecentralisatieToezichtDrank-enHorecawet.Hetdoelvandezetweejarigepilotisominzichttekrijgeninhoegemeentendenieuwetoezichtstaakoplokaalofregionaalniveauzullenvormgeven.Degemeentengaanervaringopdoenmethetzelfuitoefenenvantoezichtdoordeinzetvangemeentelijketoezichthouders.Daarnaastkandepilotinzichtgeveninhoegemeentendenieuwetoezichtstaakzullengebruikenbijdeopzetvaneenintegraallokaalalcoholbeleid.Erzaleenexterneevaluatieplaatsvindenomderesultatenvandepilotinkaarttebrengen.IndezeevaluatiezalwordengekekennaardemanierenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.825 waarophetlokaletoezichtwordtvormgegevenenwelkeresultatendeverschillendewerkwijzenopleveren.Deeindevaluatiezaleind2009gereedzijn,maarderesultatenvandetussentijdseevaluatiewordenverwachtinhetvoorjaarvan2009.Deresultatenvandepilotzullenwordengebruiktvoordeverdereuitwerkingvandeoverdrachtvanhettoezichtnaardegemeenten.Hetuitgangspuntvanhetkabinetisdatdeoverdrachtvanhettoezichtopeenkwalitatiefverantwoordewijzezalplaatsvinden.Daaromwilhetkabinetgemeentenfaciliterenbijhetvergarenvanexpertiseopditterrein.EenmogelijkheiddaarvoorishetcreërenvaneenexpertisecentrumbijdeVWA,waargemeentenondersteuningkunnenkrijgenrondomhettoezichtopdeDrank-enHorecawet.Ookhiervoorgeldtdatderesultatenvandepilotbijdeuitwerkingvandezevoorstellenbetrokkenzullenworden.Hoeéénenanderconcreetvormzalkrijgenzalineenlaterstadiuminlagereregelgevingeneventueelineenbeleidsbriefkenbaarwordengemaakt.DeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,G.terHorstTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.826