Onderzoek demonstratierecht en demonstraties bij abortusklinieken

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202434 324Evaluatie Wet openbare manifestaties36 317Initiatiefnota van het lid Slagt-Tichelman overToegang tot veilige en legale abortuszorg vooriedereenNr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 juni 2024Tijdens het notaoverleg op 8 april 2024 (Kamerstuk 36 317, nr. 8) over deinitiatiefnota van het lid Slagt-Tichelman over Toegang tot veilige enlegale abortuszorg voor iedereen1 heb ik toegezegd om de Tweede Kamervoor het zomerreces van 2024 te informeren over de vraag of en hoeonderzoek naar demonstraties bij abortusklinieken kan worden uitge-voerd, n.a.v. een gesprek met abortusklinieken over het doel en eenhandelingsperspectief van dat onderzoek. Ik heb daarop overleg gevoerdmet bestuurders van abortusklinieken en met het Ministerie van Binnen-landse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Met deze brief kom ik tegemoetaan mijn toezegging om u te informeren over de mogelijkheden voor eendergelijk onderzoek.Op 19 april jl. stuurden de Ministers van BZK en van Justitie en Veiligheideen verzamelbrief demonstratierecht aan de Tweede Kamer, in reactie opterugkerende maatschappelijke en politieke discussies over debescherming en reikwijdte van het demonstratierecht (Kamerstuk 34 324,nr. 12). In de brief wordt een onafhankelijk onderzoek aangekondigd naarhet demonstratierecht, dat in beginsel ook in zal gaan op de problematiekzoals die wordt ervaren bij Nederlandse abortusklinieken. Het onderzoekzal worden uitgezet via het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum(WODC) en richt zich op «een versteviging van het handelingsperspectiefvan alle betrokkenen en voor de bestendigheid van het wettelijke kader.(...) Dit alles uiteraard met inachtneming van ieders verantwoordelijk-heden en in samenspraak met de instanties die het demonstratierecht inde praktijk vormgeven en faciliteren: de gemeenten, in het bijzonder deburgemeesters, het Openbaar Ministerie (OM) en de politie.»1Kamerstukken II 2024/2024, 36 317, nr. 4. kst-34324-13ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 324, nr. 131 In de brief worden twee categorieën demonstraties benoemd waar hetonderzoek zich op zal richten:1.De categorie van ontwrichtende demonstraties: acties waarbijdemonstranten de grenzen van het recht opzoeken of zelfs overschrij-den, met als doel maximale publieke aandacht te generen en/ofbesluitvorming af te dwingen.2.De categorie van demonstraties waarbij andere grondrechten of denationale veiligheid in het gedrang kunnen komen.Onder de tweede categorie worden demonstraties bij abortuskliniekengenoemd. Bij demonstraties bij abortusklinieken worden meestal geenregels overtreden, maar kunnen wel andere grondrechten of belangen inhet gedrang komen: de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer vanbezoekers of medewerkers van klinieken.Op korte termijn zal een startgesprek met het WODC worden gevoerd,waarna het WODC het onderzoek zal uitzetten. Daar waar relevant zullende onderzoekers de maatschappelijke partners betrekken bij de opzet enuitvoering van het onderzoek, waaronder eventueel ook bezoekers,demonstranten en bestuurders van abortusklinieken. Omdat op voorhandniet te zeggen valt wat de uitkomsten zullen zijn van dit onderzoek, kan ikniet garanderen dat het onderzoek (meer) handelingsperspectief zalbieden voor abortusklinieken of voor burgemeesters en handhavers in degemeenten waar klinieken gevestigd zijn. Desondanks geeft een grootdeel van de abortusklinieken aan veel waarde te hechten aan een goedonafhankelijk onderzoek naar demonstraties bij abortusklinieken. Ikonderschrijf het belang van dit onderzoek, gezien de gevoeligemaatschappelijke discussies over het demonstratierecht en het belang vaneen vrije toegang tot abortuszorg.De Minister voor Medische Zorg,P.A. DijkstraTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 34 324, nr. 132