Uitvoering nieuw beleid SZW-begroting 2026

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Sociale Zaken enWerkgelegenheid (XV) voor het jaar 2026Nr. 9 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN ENWERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 15 december 2025De ontwerpbegrotingen 2026 worden door de samenloop van deparlementaire behandeling met het verkiezingsreces en de installatie vande nieuwe Tweede Kamer later geautoriseerd dan gebruikelijk. Waarbehandeling van een begroting volgens de Europese verordening en deComptabiliteitswet 2016 voor 1 januari van het begrotingsjaar door beideKamers wordt afgerond, zal dit nu in de loop van 2026 gebeuren.De Comptabiliteitswet 2016 stelt in artikel 2.25 dat nieuw beleid dat tengrondslag ligt aan de ontwerpbegrotingen 2026 niet uitgevoerd magworden voordat de Staten-Generaal hebben ingestemd. Omdat laterebegrotingsbehandeling dan 1 januari was voorzien, heb ik in anticipatiehierop met de ontwerpbegroting 2026 een brief gestuurd met demogelijke gevolgen hiervan voor nieuw beleid in de begroting van hetMinisterie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.1 Voor een aantal vandeze maatregelen acht ik het niet in het belang van het Rijk om deuitvoering aan te houden tot na de autorisatie van de ontwerpbegroting.Ook vind ik het van belang voor de mensen dat ons beleid niet stil komt testaan. Daarom doe ik in deze brief voor die maatregelen een gemotiveerdberoep op artikel 2.25, tweede lid, Comptabiliteitswet 2016. Conform hetverzoek van de Tweede Kamer2 geef ik in deze brief per maatregel eenonderbouwing waarom ik een beroep op deze uitzonderingsbepalingnoodzakelijk acht.1Kamerstukken 2025/2026, 36 800-XV, nr. 32Kamerstukken 2022/2023, 31 865, nr. 222 kst-36800-XV-9ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 91 Tabel 1 – Overzicht maatregelenin duizenden euroKas 2026VP 20261Werken met een afstand tot dearbeidsmarkt CaribischNederlandart. 24.0004.0002Kwijtschelden voorschotten WIAeffect op Toeslagenwetart. 37007003IPS-regeling voor gemeentelijkedoelgroepart. 35.9005.9004Uitstel aangepast WIA-criteriumvoor werkenden met loonkosten-subsidieart. 31001005Verbeterprogramma CaribischNederlandart. 115.6005.600 1. Werken met een afstand tot de arbeidsmarkt CaribischNederland (€ 4 mln.) De openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES) hebben t/m2025 middelen ontvangen van het Rijk om mensen met een afstand tot dearbeidsmarkt te ondersteunen. In de ontwerpbegroting 2026 zijn hiervoorstructurele middelen vrijgemaakt, welke normaliter per 1 januari met eenbijzondere uitkering (BU) worden beschikt. Gezien het ontbreken vanvoldoende middelen bij deze organisaties kunnen zij latere bekostigingniet zelf opvangen. De mensen die door deze organisaties wordenondersteund, zijn voor hun inkomen afhankelijk van deze hulp. Daarom isuitstel van dit beleid onwenselijk.2. Kwijtschelden voorschotten WIA (effect op Toeslagenwet€ 0,7 mln.) Er zijn grote achterstanden bij het UWV ontstaan, waardoor mensenlanger moeten wachten op hun beoordeling voor de Wet werk en inkomennaar arbeidsvermogen (WIA). In afwachting op de beoordeling krijgenmensen een voorschot. Als een WIA-claim wordt afgewezen, wordt ditvoorschot (tegenwettelijk) kwijtgescholden3. Indien er gewacht wordt opautorisatie van de begroting zouden mensen eerst het voorschot terugmoeten betalen. Nadat de begroting is geautoriseerd, worden dezebedragen kwijtgescholden en dienen de voorschotten opnieuw te wordenuitgekeerd. Naast dat dit onwenselijk en ondoelmatig is, vergt het ookextra capaciteit van het UWV.3. IPS-regeling voor gemeentelijke doelgroep (€ 5,9 mln.) Vanaf 2026 zijn middelen vrijgemaakt voor de verlenging van de tijdelijkesubsidieregeling van Individuele Plaatsing en Steuntraject (IPS) voor degemeentelijke doelgroep.4 Met deze trajecten worden ggz-cliëntenbegeleid naar werk en krijgen daarbij de nodige psychische onder-steuning. Zolang de begroting niet is goedgekeurd, kan er geen nieuwcohort starten en kunnen hierdoor mensen in een kwetsbare psychischepositie pas later een IPS-traject starten. Dit gaat niet alleen om ongeveer85 personen bij elke maand vertraging, maar zorgt ook voor een opsta-peling van wachtenden in alle latere cohorten en daarmee een mogelijkaanvullend beroep op bijstand.3Kamerstukken 2024/2025, 26 448, nr. 8464Kamerstukken 2025/2026, 34 352, nr. 347Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 92 4. Uitstel aangepast WIA-criterium voor werkenden met loonkos-tensubsidie (effect op de TW € 0,1 mln.) Bij de invoering van de Participatiewet is afgesproken dat er in de WIAeen alternatief arbeidsongeschiktheidscriterium komt voor mensen diemet een loonkostensubsidie (LKS) werken. Het nieuwe arbeids-ongeschiktheidscriterium moet ertoe leiden dat mensen binnen dedoelgroep niet langer standaard volledig arbeidsongeschikt wordenverklaard. De invoering hiervan wordt met een jaar uitgesteld van 2026naar 2027. Dit resulteert in hogere WIA- en TW-uitkeringslasten en een(kleinere) besparing op de bijstand. Deze uitgaven zijn echter onvermij-delijk. Het is namelijk niet mogelijk om per 1 januari 2026, in afwachtingop de begrotingsbehandeling, alsnog een aangepast criterium in tevoeren. Deze mensen zullen daarom recht houden op de wettelijkeuitkeringen.5. Verbeterprogramma Caribisch Nederland (€ 5,6 mln.) De RCN-Unit (Rijksdienst voor Caribisch Nederland) is in 2025 gestart metde operationalisatie van het ICT-verbetertraject om de geautomatiseerdeen rechtmatige verstrekking van uitkeringen in de toekomst tewaarborgen. In de ontwerpbegroting 2026 is meerjarig budget vrijge-maakt om dit verbetertraject te financieren. De voortgang op veelonderdelen van dit verbetertraject wordt niet geraakt door de verlatebegrotingsbehandeling. Echter, de kosten (circa € 130.000) voor hetopstellen van een business case en programmamanagement lopen in2026 door. Deze taken zijn cruciaal in de opstartfase van het verbeter-traject. Dit verbetertraject heeft grote spoed en moet tijdig wordenafgrond, omdat bestaande applicaties vanaf 2028 niet meer ondersteundworden.Overig: decentralisatie-uitkering aanvullende ondersteuning lokaleenergiehulp (€ 20 mln.)Naast het beleid dat is aangekondigd in de Begroting 2026, wordt er ookgestart met het uitvoeren van amendement Grinwis5, waarmee € 50miljoen beschikbaar wordt gesteld om de beschikbare middelen voor hetTijdelijk Noodfonds Energie (april 2025) te verhogen. Het was juridischniet mogelijk om deze verhoging door te voeren binnen de privaat-publieke constructie, omdat er geen aanvullende middelen van derdenbeschikbaar waren. Daarom is besloten om € 20 miljoen aan gemeententoe te kennen via een decentralisatie uitkering (DU), zodat zij huishoudenskunnen helpen die moeite hebben met het betalen van de energiere-kening. Dit komt bovenop de € 10 miljoen die in 2025 door het kabinet istoegekend aan gemeenten. De overige € 30 miljoen uit het amendementGrinwis wordt ingezet als cofinanciering voor het Social Climate Fund(SCF).6De overboeking van de SZW-begroting naar het Gemeentefonds van € 20miljoen in 2026 wordt verwerkt in de 1e suppletoire begroting SZW 2026.Gemeenten ontvangen de middelen via de Meicirculaire 2026. Het kabinetheeft gemeenten gevraagd om hierop vooruitlopend deze winter al testarten met het ondersteunen van huishoudens. Als er gewacht wordt methet uitvoeren van dit beleid kunnen huishoudens deze winter nietgeholpen worden.5Kamerstukken II 2024/25, 36 725-XV, nr. 116Kamerstukken II 2025/26, 29 023, nr. 599Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 93 Het kabinet zet zich in om met terughoudendheid gebruik te maken van deartikelen 2.25 van de Comptabiliteitswet. Vanwege de bijzondereomstandigheden dit jaar door de late begrotingsbehandeling, de urgentievan de voorgenomen maatregelen en/of de eerder gebleken wensenvanuit de Kamer op deze beleidsterreinen wordt de noodzaak gevoeld omvoor deze onderwerpen een dergelijk beroep te doen. Ik ga ervan uit uwKamer hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,M.L.J. PaulTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 XV, nr. 94