Reactie op het reflectieverslag “Effectmeting Programma Leiderschap en Cultuur”

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202631 066BelastingdienstNr. 1526 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 9 februari 2026Op 10 december 2025 heeft de Minister van Financiën het reflectieverslagEffectmeting programma Leiderschap en Cultuur van de InspectieBelastingen, Toeslagen en Douane (IBTD) aan uw Kamer aangeboden(Kamerstuk 31 066, nr. 1522). Met deze brief informeer ik u over de wijzewaarop de Belastingdienst opvolging geeft aan de bevindingen enaanbevelingen van de IBTD.Allereerst dank ik de IBTD voor het reflectieverslag en de inzichten die ditonderzoek heeft opgeleverd. De voortdurende dialoog met de IBTD en hetbetrekken van haar perspectief op Leiderschap en Cultuur binnen deBelastingdienst zijn waardevol. De aanbevelingen ondersteunen deBelastingdienst bij het verder aanscherpen van de inzet op dit onderwerp.Achtergrond reflectieverslag: het programma Leiderschap &CultuurHet programma Leiderschap & Cultuur maakte van 2020 tot 2024onderdeel uit van de veranderaanpak Beheerst vernieuwen. Doel was hetversterken van een opener en inclusievere organisatiecultuur, waarinburgers en bedrijven centraal staan, dilemma’s bespreekbaar zijn enruimte is voor tegenspraak.Het programma richtte zich vooral op leidinggevenden en omvatteinterventies binnen drie thema’s: open en veilig werkklimaat, burgers enbedrijven centraal en diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie. In detweede helft van het programma lag de nadruk op het voeren van eengoede dialoog. Deze dialoog helpt teams om vraagstukken beter tebegrijpen en gezamenlijk betekenis te geven aan hun werk. Dit leidt totbetere keuzes, meer openheid en een sterker lerend vermogen.Tijdens het programma zijn diverse nieuwe interventies ingezet.Voorbeelden hiervan zijn het Leiderschapsfestival, de casusdialoog,inhoudelijke webinars en de leerlijn Inzicht in eigen (voor)oordeel. Deze kst-31066-1526ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15261 activiteiten dragen eraan bij dat casuïstiek vanuit meerdere perspectievenwordt bekeken, onderlinge luistervaardigheid wordt versterkt en aandachtvoor de menselijke maat wordt gestimuleerd. Ook is er meer bewustzijnontstaan over sociale veiligheid en over eigen vooroordelen.Om leiderschaps- en cultuurontwikkeling duurzaam te borgen, heeft deBelastingdienst na het aflopen van het programma een aparte afdelingLeiderschap en Cultuur ingericht. Hiermee wordt structureel aandachtbesteed aan leiderschaps- en cultuurontwikkeling. Dit draagt bij aan hetgoed uitvoeren van de taken van de Belastingdienst, de realisatie van deMeerjarenstrategie en het adequaat kunnen inspelen op veranderingen inde omgeving. 1Reactie op aanbevelingen IBTDDe bevindingen en aanbevelingen uit het reflectieverslag zijn voor deBelastingdienst herkenbaar en helpt om leiderschapsontwikkeling encultuurverandering verder binnen de Belastingdienst te versterken.Aanbeveling 1 – Maak meer werk van het meten van effecten vanprogramma’s en interventies op het gebied van gedrag en cultuur.Om trends te monitoren op het gebied van Leiderschap en Cultuur maaktde Belastingdienst gebruik van het Medewerkersonderzoek. Hiermeeontstaat inzicht in hoe de medewerkers de Belastingdienst waarderen opthema’s zoals leiderschap, inclusie en veiligheid. Causale verbandenleggen tussen specifieke interventies en organisatie-uitkomsten ishiermee niet mogelijk. Wel geeft het indicatoren op welke thema’s deinterventies werken, en waar de inzet nog kan worden geïntensiveerd. Dediverse onderzoeken, bijvoorbeeld de Fiscale Monitor en de Dienstverle-ningsmonitor, geven daarmee een breed beeld van hoe belastingplich-tigen en medewerkers de Belastingdienst ervaren. Ook wordt er binnenhet domein Organisatie en Personeel steeds meer data-gedreven gewerkt.Data-analyses helpen om patronen inzichtelijk te maken en om gerichterleiderschapsinterventies in te zetten.Samen met de IBTD verkent de Belastingdienst hoe nog beter invullingkan worden gegeven aan scherpere effectmeting, zodat de ontwikkelingvan Leiderschap en Cultuur beter kan worden geduid en waar nodigbijgestuurd.Aanbeveling 2 – Neem als top van de organisatie en als leidinggevendeneen duidelijke rol in de centrale richting van cultuurverandering en in hetbevorderen van het gewenste gedrag.De Belastingdienst onderstreept het belang van een duidelijke rol voor detop van de organisatie en voor leidinggevenden bij de sturing opcultuurverandering. Leiderschap is de sleutel voor het realiseren van deMeerjarenstrategie 2025- 2030 van de Belastingdienst. Dit wordt onderandere ondersteund via strategische managementbijeenkomsten,focusgroepen en webinars. Daarnaast worden leidinggevenden actiefbetrokken via interventies zoals het Leiderschapsfestival, het vernieuwdeLeiderschapsPortaal en de wekelijkse managementupdates. Ook blijftbinnen het Bestuursteam Belastingdienst Leiderschap en Cultuur eenterugkerend onderwerp. Een concreet voorbeeld hiervan is de herijkteLeiderschapsvisie, die begin 2026 wordt vastgesteld.1Kamerbrief strategie en prioriteiten Belastingdienst, 11 december 2024 (Kamerstuk 31 066,nr. 1446)Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15262 Aanbeveling 3 – Maak (ook) gebruik van kwalitatieve gegevens omgedragsverandering inzichtelijk te maken.De Belastingdienst onderschrijft het belang van kwalitatieve informatie alsaanvulling op kwantitatieve metingen. Tijdens het programma zijn alleinterventies geëvalueerd, is regelmatig gereflecteerd met vertegenwoor-digers van de directies en zijn focusgroepen met leidinggevendengeorganiseerd. Deze aanpak leverde waardevolle inzichten op, ondermeer voor het verder vormgeven van het leertraject Inzicht in eigenvooroordelen. Ook in de toekomst blijft kwalitatief onderzoek een vastonderdeel van de werkwijze.Aanbeveling 4 – Betrek bij effectmetingen ook de buitenwereld.Burgers en bedrijven staan centraal in de dienstverlening van deBelastingdienst. Effecten op deze doelgroepen worden gemonitord viainstrumenten zoals de Dienstverleningsmonitor en de Fiscale Monitor. Deuitkomsten hiervan zijn niet direct te koppelen aan afzonderlijke leider-schapsinterventies. Voor de wijze waarop het programma de effectme-tingen heeft vormgegeven, verwijs ik naar de reactie op aanbeveling 1en 3.Aanbeveling 5 – Investeer nog meer in psychologische veiligheid.Psychologische en sociale veiligheid blijven speerpunten voor deBelastingdienst. De Meerjarenstrategie benadrukt het belang van eencultuur waarin medewerkers zich veilig voelen om zich uit te spreken eneigenaarschap te tonen. Een concreet voorbeeld is een pilotproject gerichtop een open en veilig teamklimaat, waarbij teams via dialooginterventiesweer met elkaar in verbinding worden gebracht, ook als het ongemakkelijkis. Andere voorbeelden zijn een serie webinars of een laagdrempeligedialoogvorm waar aan de hand van filmfragmenten het gesprek kanworden gevoerd. Daarnaast is psychologische veiligheid een pijler in deherijkte Leiderschapsvisie. De nieuwe afdeling Leiderschap en Cultuurbouwt voort op de ingezette lijn en intensiveert deze waar nodig.ConclusieIk dank de IBTD voor het uitgevoerde onderzoek en het constructievegesprek dat heeft plaatsgevonden. De aanbeveling om elkaar te blijvenopzoeken neemt de Belastingdienst ter harte. Leiderschap is de sleutelvoor het realiseren van de Meerjarenstrategie 2025–2030 van de Belas-tingdienst. Daarom blijft de Belastingdienst zich inzetten op Leiderschapen Cultuur.De Staatssecretaris van Financiën,E.H.J. HeijnenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 31 066, nr. 15263