Voortgang tolheffing A24/Blankenburgverbinding

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 AVaststelling van de begrotingsstaat van hetMobiliteitsfonds voor het jaar 2026Nr. 41 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 maart 2026Op 7 december 2024 is de A24/Blankenburgverbinding geopend. Dezenieuwe snelweg verbindt de A20 bij Vlaardingen met de A15 bijRozenburg. De A24 is aangelegd om het wegennet rondom Rotterdamrobuuster te maken en de doorstroming te verbeteren. Op de A24 wordttol geheven. Zoals toegezegd in de brief van mijn ambtsvoorganger van19 januari jl.1, wordt in deze brief nader ingegaan op de ervaringen in heteerste jaar tolheffing. Ook worden de resultaten uit de uitgevoerdeinvoeringstoets gedeeld, die is bijgevoegd bij deze brief.De tolheffing op de A24/BlankenburgverbindingDoor de beperkte financiële ruimte op de rijksbegroting voor de aanlegvan weginfrastructuur is ervoor gekozen om de A242 gedeeltelijk tebekostigen door tolheffing (€ 405 mln.3 van € 2,138 mld.). De tol istijdelijk en wordt beëindigd als deze opgave, plus de in- en uitvoerings-kosten van tolheffing, is voldaan. Dit is vastgelegd in de Wet tijdelijketolheffing Blankenburgverbinding en ViA15 (Wet TTH), die in 2015 door deKamer is aanvaard. De tolheffing geldt voor alle voertuigen, ook voorvoertuigen met een buitenlands kenteken. Weggebruikers hebben demogelijkheid een route te kiezen waarvoor geen tol hoeft te wordenbetaald. Dit is bijvoorbeeld de bestaande route over de A4/Beneluxtunnel.De A24 is de eerste weg in Nederland met een elektronische tolheffing;voertuigen worden geregistreerd via automatische nummerplaather-kenning en de kentekenhouder moet zelf tijdig actie ondernemen om detol te voldoen. De situatie ter plaatse leent zich vanwege de verkeersvei-1Kamerstukken 36 800-A, nr. 14.2Om dezelfde reden wordt in de toekomst ook tol geheven bij de ViA15 bij Arnhem die naarverwachting eind 2031 opengaat.3Bedrag in contante waarde en in prijspeil 2025. kst-36800-A-41ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 411 ligheid en doorstroming niet voor het inrichten van een tolplein metslagbomen. De tolbetalingen vinden online plaats. Dit kan dooraanmelding voor automatisch betalen of door per rit te betalen op e-tol.nl.Als bij de tweede optie niet tijdig op e-tol.nl is betaald, wordt eenbetalingsherinnering verstuurd. Als een betalingsherinnering niet tijdig isbetaald, kan een bestuurlijke boete worden opgelegd. Deze boetebedraagt € 35,–, vermeerderd met het toltarief en de vergoeding voor debetalingsherinnering. In overeenstemming met de Wet TTH zijn in heteerste jaar van de tolheffing geen aanvullende kosten bij herinneringen inrekening gebracht. Sinds 7 december jl. wordt een vergoeding van € 9,–gerekend (conform de Algemene wet bestuursrecht).De tijdelijke tolheffing is een samenwerking tussen het Ministerie vanIenW en de uitvoeringsorganisaties RDW, het Centraal Justitieel Incasso-bureau (CJIB), Rijkswaterstaat (RWS) en de Inspectie Leefomgeving enTransport (ILT). Het systeem is uitgebreid beschreven in het uitvoerings-en handhavingsplan, dat in december 2023 aan de Kamer is voorgelegden daarna is vastgesteld.4 De grondige voorbereiding van de tolheffingheeft zijn vruchten afgeworpen, want het tolsysteem heeft vanaf dag 1technisch goed gefunctioneerd en is zeer betrouwbaar gebleken in deregistratie van kentekens.Gebruik van de A24Het doel van de A24 is om het wegennet rondom Rotterdam robuuster temaken en de doorstroming te verbeteren. De A24 is met name eenalternatief voor de Beneluxtunnel. Bij de Beneluxtunnel is als gevolg vande A24 de verkeersintensiteit met circa 7% gedaald en op de A15 tussenRozenburg en Hoogvliet met circa 21%. De filezwaarte5 op het Rijkswe-gennet rondom de A24 lijkt op basis van eerste analyses van Rijkswater-staat met circa 10% afgenomen. De bereikbaarheid van de regioRotterdam is dus verbeterd en dat is een mooi resultaat.Het gebruik van de weg ligt vooralsnog lager dan vooraf werd verwacht.In 2025 hebben circa 12 miljoen voertuigen de tolweg gepasseerd, waarde verwachting was dat dit circa 17,8 miljoen voertuigen zou zijn. Er wasgedurende het jaar wel een positieve trend in het gebruik zichtbaar. In heteerste half jaar van 2025 reden er gemiddeld circa 205.000 voertuigen perweek over de A24. In het tweede half jaar is dit met 18% gegroeid naargemiddeld circa 242.000 voertuigen per week. De verwachting is dat degroei de komende tijd geleidelijk doorzet.Betaalgedrag & Tijdigheid van de tolbetalingenDe inzet bij de tolheffing is dat zoveel mogelijk ritten automatisch wordenbetaald. Daarvoor dienen gebruikers een contract af te sluiten bij een vande toegelaten private dienstaanbieders (Move-IZI, 24Toll of Flitsmeister).De verschuldigde tol wordt vervolgens automatisch betaald, waardoordeze altijd op tijd wordt voldaan. Dit biedt gemak voor de gebruiker,voorkomt boetes en beperkt kosten in de uitvoering. Automatisch betalenheeft sinds de start van de tolheffing een sterke groei doorgemaakt. Waarin de eerste helft van 2025 circa 65% van de ritten via automatischebetaling werden voldaan, is dit in de eerste maanden van 2026 gestegennaar circa 82%. Dat is ruim boven verwachting. De overige circa 20% vande ritten wordt niet automatisch betaald. Het is dan aan de gebruiker zelfom via e-tol.nl binnen 72 uur de tol te voldoen.4Stcrt. 2024, nr. 8226.5De filezwaarte wordt berekend door de lengte van de file te vermenigvuldigen met berichtenover files bij het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW).Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 412 Er is een duidelijke positieve trend waarneembaar in het betaalgedrag vanweggebruikers. In de eerste helft van 2025 werd in circa 80% van allepassages op tijd betaald (automatische betalingen en betalingen ope-tol.nl bij elkaar opgeteld). Inmiddels is dit ruim 91%. Dit resulteert in eendaling van het aantal verstuurde betalingsherinneringen en boetes. Ookdit stemt positief.In de eerste helft van 2025 werden wekelijks nog circa 45.000 herinne-ringen verstuurd. Inmiddels is dit gedaald tot gemiddeld circa 20.000 perweek. Wanneer een gebruiker de betalingsherinnering niet tijdig betaalt,ontvangt deze een boete. In heel 2025 werd voor circa 3% van de ritteneen boete (van € 35,–) opgelegd. In de eerste weken van 2026 is datpercentage gedaald naar circa 1,5%. In totaal zijn er in 2025 300.000boetes uitgeschreven. Het doel van de tolheffing is dat de tolplicht wordtnagekomen, niet om boetes op te leggen. Er wordt dan ook veel aandachtbesteed aan duidelijke communicatie naar gebruikers en er is hulp voordegenen die vragen hebben of problemen ondervinden. Bij het opleggenvan boetes wordt aandacht besteed aan de menselijke maat en persoon-lijke omstandigheden. Dat meer gebruikers op tijd betalen dan verwachten de coulance in de handhaving, hebben ertoe geleid dat er veel minderboetes zijn uitgeschreven dan vooraf verwacht. Dat is positief, want hetstreven is dat gebruikers de tolheffing uit zichzelf op tijd betalen en er duszo min mogelijk boetes hoeven te worden opgelegd.Kosten en opbrengsten van tolheffingZonder tol kon de A24 niet worden gerealiseerd. Met de tolheffing moeteen deel van de aanlegkosten van € 405 mln. (contante waarde) wordengedekt. Dit is de zogenaamde tolopgave. Daarnaast worden de invoerings-kosten (circa € 94 mln.) en de jaarlijkse exploitatiekosten uit de tolop-brengsten gedekt.In 2025 heeft de tolheffing circa € 25,5 mln. aan opbrengsten opgeleverd.Daarvan kwam circa € 4 mln. uit boete-opbrengsten. Een deel van boetesis nog niet geïnd, omdat dit een lange doorlooptijd heeft. Ook is een deelvan de boetes kwijtgescholden, met name met het oog op de menselijkemaat. Tegenover de opbrengsten stond circa € 32 mln. aan exploitatie-kosten van tolheffing. Dit resulteert in een negatief exploitatieresultaatvan circa € 6,5 mln. Dit is ten eerste te verklaren door een achterblijvendgebruik van de A24. Ten tweede zijn de inkomsten lager door een beterenaleving van de tolplicht dan vooraf verwacht (wat positief is). Door dezefactoren zijn met name de opbrengsten achtergebleven bij de verwach-tingen. De personeelsbezetting bij de uitvoering is inmiddels aangepastop het daadwerkelijke aantal passages. Voor 2026 en verder wordt eenlicht positief exploitatieresultaat verwacht. Daarnaast lopen momenteeldiverse analyses naar procesoptimalisaties, met als doel de verhoudingtussen kosten en opbrengsten te verbeteren.Het is nu te vroeg om conclusies te trekken over de verwachte termijn vantolheffing. Bij de ontwerpbegroting van 2027 volgt een geactualiseerdbeeld van de verwachte kosten en opbrengsten van tolheffing. Vanzelf-sprekend is het wenselijk om niet langer tol te heffen dan noodzakelijk. Erwordt daarom gestuurd op een kostenefficiënte uitvoering, maartegelijkertijd met aandacht voor de betrouwbaarheid en gebruiksvriende-lijkheid van het systeem en de menselijke maat. De verhouding tussenkosten en opbrengsten verbetert als de tweede snelweg met tol, de ViA15,in gebruik wordt genomen, omdat daarmee de exploitatiekosten overtwee projecten worden gedeeld. Dat wordt verwacht eind 2031.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 413 InvoeringstoetsBij de tijdelijke tolheffing wordt gebruik gemaakt van een voor Nederlandnieuw tolsysteem. Het Ministerie van IenW wil voorkomen dat daarbijknelpunten ontstaan voor gebruikers en/of de uitvoering. Daarom isgekozen om een invoeringstoets uit te laten voeren6 om eventueleknelpunten en onbedoelde effecten tijdig in beeld te krijgen. De hoofd-vragen waren:1.Hoe pakt de tijdelijke tolheffing uit voor mensen, organisaties enbedrijven voor wie de regelgeving is bedoeld?2.Hoe pakt de tijdelijke tolheffing uit voor de uitvoering?Het bijgevoegde rapport concludeert dat de uitvoering van de tolheffingop de A24 goed verloopt. De registratie van passerende kentekens werktgoed, de digitale systemen functioneren zoals bedoeld, en de samen-werking tussen de betrokken overheids- en marktpartijen wordt alspositief ervaren. Ook is voor de meeste gebruikers het tolsysteem goedwerkbaar. Het gemak van automatisch betalen wordt gewaardeerd, doorzowel particuliere als zakelijke gebruikers.In het rapport worden ook één knelpunt en een aantal verbeterpuntengesignaleerd. Het knelpunt is dat de focus op de bescherming van privacyvan weggebruikers wringt met de klantvriendelijkheid van de uitvoering.Concreet gaat het erom dat de uitvoerende partijen slechts beperktgegevens mogen verwerken zolang een gebruiker niet te laat is met tolbetalen (zodat gebruikers anoniem kunnen passeren). Ook gaat het eromdat de uitvoerende partijen de bewaartermijnen van gegevens erg kortvinden. Ze beschikken na afloop van de bewaartermijnen niet meer overinformatie en betaalgegevens van eerdere passages. Daardoor kunnen zijvragen daarover van weggebruikers niet beantwoorden en missen zebelangrijke informatie voor klacht- en bezwaarprocedures. Deze beper-kingen raken met name gebruikers die een betaling op www.e-tol.nl doenen die niet op de juiste wijze of binnen het juiste tijdvenster betalen.Het knelpunt van privacy versus klantvriendelijkheid van de uitvoeringwordt serieus genomen. IenW gaat samen met de betrokken uitvoerings-organisaties onderzoeken met welke aanpassingen de uitvoeringsorgani-saties de gebruiker nog beter van dienst kunnen zijn. Vervolgens wordtafgewogen hoe zich dat verhoudt tot het belang van anoniem passeren enprivacy. Op basis daarvan kan besloten worden de wet- en regelgevingaan te passen.In het rapport komen ook verschillende verbeterpunten naar voren. Zo zijner signalen dat weggebruikers het tolstelsel onduidelijk vinden (met nameincidentele gebruikers). De verkeersborden zouden bijvoorbeeld niet dooralle weggebruikers gezien en begrepen worden. Ook zijn er signalen dater verbeteringen nodig zijn voor mensen die niet digitaal vaardig zijn.Hierover zijn eerder ook Kamervragen gesteld. Met het oppakken van dezesignalen is niet gewacht op de oplevering van de invoeringstoets, maar isal eerder met de betrokken uitvoeringsorganisaties bekeken welkeverbeteringen mogelijk zijn. Zoals beschreven in de eerdergenoemde briefvan mijn ambtsvoorganger van 19 januari jl., zijn op basis daarvan deafgelopen maanden al forse inspanningen verricht met onder meercommunicatie-maatregelen en ondersteuning door het klantcontact-centrum. Deze maatregelen hebben effect gehad, gelet op het dalendeaantal betalingsherinneringen en boetes. Aanvullend daarop wordtmomenteel een onderzoek uitgevoerd naar mogelijke optimalisaties aan6In opdracht van het Ministerie van IenW uitgevoerd door onderzoeksbureau MuConsult. Hetonderzoek heeft betrekking op de periode 7 december 2024 tot 1 oktober 2025.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 414 de verkeersborden over tol die langs en in de omgeving van de A24 zijngeplaatst.Tot slotHet Ministerie van IenW houdt de ontwikkelingen met betrekking tot detolheffing op de A24 nauwlettend in de gaten. Naar verwachting ontvangtde Kamer begin volgend jaar opnieuw een brief over de voortgang van detijdelijke tolheffing.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,V.P.G. KarremansTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 A, nr. 415