Reparatie in de circulaire economie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202432 852GrondstoffenvoorzieningszekerheidNr. 316 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 24 juni 2024Tijdens het commissiedebat circulaire economie van 15 februari jl. sprakde Kamer met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat overreparatie en hoe in nationaal verband het aantal reparaties kan wordenvergroot1. Met deze brief wordt invulling gegeven aan de toezegging2 omop een rij te zetten wat er op dit moment reeds wordt gedaan omreparatie te stimuleren en welke aanvullende mogelijkheden er zijn omhet aantal reparaties te vergroten.Reparatie speelt een belangrijke rol in een circulaire economie. Doorreparatie worden producten en onderdelen langer en intensiever gebruikt,waardoor minder grondstoffen nodig zijn en daarmee ook onze afhanke-lijkheid van derde landen vermindert. Bovendien biedt een groei van dereparatiesector nieuwe kansen voor praktische werkgelegenheid inNederland. Minder behoefte aan nieuwe producten leidt ook tot eenlagere milieudruk. Door kapotte spullen te repareren in plaats van weg tegooien, verkleinen we onze ecologische voetafdruk én zetten we eenbelangrijke stap richting een circulaire samenleving.Om reparatie te bevorderen, zijn (tenminste) drie zaken nodig. Ten eerstemoeten spullen zo ontworpen zijn dat ze (makkelijker) te repareren zijn.Ten tweede is een goede reparatie-infrastructuur nodig, met voldoendebeschikbare vakmensen om de reparaties uit te voeren. Ten derde moethet voor consumenten makkelijk en aantrekkelijk zijn om spullen te latenrepareren.Dit zijn dan ook de drie sporen waarlangs de huidige Nederlandse inzetten aanzien van reparatie is ingericht: (1) beter productontwerp; (2)versterking van de reparatie-infrastructuur en -vakmanschap; en (3)consumenten stimuleren om hun producten te (laten) repareren.1Kamerstuk 32 813, nr. 13732Toezegging TZ202403-024 kst-32852-316ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3161 Voor het eerste spoor, een beter productontwerp, heeft Nederland zichingezet voor Europese regelgeving. Dit heeft geleid tot de nieuweEuropese Kaderverordening Ecodesign voor duurzame producten3 diedoor ontwerpeisen producten beter repareerbaar moet maken.Voor het tweede spoor, het versterken van de reparatie-infrastructuur, metvoldoende beschikbare reparateurs, worden het netwerk van circulaireambachtscentra en Repair Cafés ondersteund. Daarnaast wordt eropingezet om reparatievaardigheden te verankeren in het onderwijsaanbod.Ook wordt samen met Techniek Nederland gewerkt aan een NationaalReparateursregister om het vinden van reparateurs in de buurt eenvou-diger te maken.Voor het derde spoor, de inzet richting consumenten, is van belang dat deconsumentenrechten ten aanzien van reparatie recent zijn versterkt metde Europese Richtlijn Gemeenschappelijke regels voor het stimuleren vanreparatie4. Deze Richtlijn verplicht producenten bijvoorbeeld om voorproducten waarvoor Ecodesign eisen gelden ook na de garantieperiodeproducten te repareren als een consument dit vraagt. Reparatie is ookmeegenomen in de «Zet ook de knop om» klimaatcampagne van EZK5 omzo consumenten te stimuleren meer te (laten) repareren. Daarnaast geldtin Nederland op dit moment een verlaagd btw-tarief voor het herstellenvan fietsen; schoeisel en lederwaren; kleding en huishoudlinnen; ensommige goederen waarvan de levering onder het verlaagde tarief valt(dit heeft met name betrekking op hulpmiddelen met een medischeachtergrond).In aanvulling op bovengenoemde voorbeelden van de lopende inzet zijner ook opties om reparatie nog verder te bevorderen. Als onderdeel vaneen breder doorontwikkeltraject wordt bijvoorbeeld onderzocht of en hoehet instrument Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) beterbenut kan worden om reparatie te stimuleren6. Tevens wordt bekeken hoede Cenelec-certificering, die vereist is voor het repareren van afgedankteelektrische en elektronische apparaten (e-waste), beter toegankelijk kanworden gemaakt voor kleinere ondernemers. Dit zou ervoor kunnenzorgen dat bijvoorbeeld kringloopwinkels minder worstelen met debijbehorende kosten en administratieve lasten van deze regelgeving.De Kamer heeft ook gevraagd om te kijken naar het bevorderen vanreparatie door middel van een reparatiebonus of -voucher. Op dit momentwordt in lijn met de motie van het Lid Bamenga7, de mogelijkheid omreparatievouchers in te voeren verkend. Daarbij wordt gekeken naar hetOostenrijkse voorbeeld en initiatieven in andere lidstaten, naar de kostenen baten van een dergelijk systeem en naar de effectiviteit op zowel korteals lange termijn. Er lijken voor- en nadelen te kleven aan de verschillendeaanpakken. De Kamer zal voor de begrotingsbehandeling van IenW naderworden geïnformeerd over de uitkomsten van deze verkenning.Door verschillende partijen wordt ook regelmatig gevraagd om hetbtw-tarief op reparatie van huishoudelijke apparaten te verlagen. Hoeweldit sinds de aanpassing in 2023 van de EU Btw-richtlijn mogelijk is, is ditop dit moment niet in Nederland geïmplementeerd. Deze maatregel ligtnamelijk om verschillende redenen niet voor de hand, zoals eerder3COM/2022/142. Voor BNC fiche, zie Kamerstuk 22 112, nr. 3422.4EUR-Lex - 52023PC0155 - EN - EUR-Lex (europa.eu)5https://zetookdeknopom.nl/tip-swiper/spullen en Je spullen een tweede leven geven, een goedegewoonte (Youtube.com)6Kamerstuk 32 852, nr. 2687Kamerstuk 32 852, nr. 305Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3162 gedeeld met de Kamer8. Eerdergenoemde maatregelen en acties wordenhaalbaarder geacht.In de bijlage bij deze brief is een overzicht opgenomen waarin deverschillende lopende en andere acties aan de hand van de drie voorge-noemde sporen uitgebreider worden beschreven. Het bevorderen vanreparaties is belangrijk voor de werkgelegenheid in Nederland, het minderafhankelijk worden van buitenlandse toeleveranciers van grondstoffen enproducten, en het versterken van de Nederlandse economie, met het oogop het doel om in 2050 een circulaire economie te hebben.De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,M.G.J. Harbers8Kamerstuk 32 140, nr. 198Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3163 OVERZICHT MAATREGELEN TER BEVORDERING VAN REPARATIEDeze bijlage biedt een overzicht van de huidige beleidsinzet gericht op hetstimuleren van reparatie. Hierbij wordt ook ingegaan op toekomstigeontwikkelingen en worden eventuele aanvullende maatregelenbeschreven die de bestaande inzet kunnen versterken.1. Beter productontwerp Een verbeterd productontwerp moedigt reparatie aan. Wanneer productenmakkelijker te repareren zijn, wordt de motivatie van consumenten om te(laten) repareren vergroot9.Ontwerpeisen onder de Kaderverordening EcodesignDe Europese Kaderverordening Ecodesign voor duurzame productenmaakt het mogelijk om ontwerpeisen te stellen aan specifieke product-groepen. Deze eisen moeten er o.a. aan bijdragen dat producten langerworden gebruikt. Dit kan bijvoorbeeld door eisen te stellen aan derepareerbaarheid en de robuustheid van producten. Ook kunnenproducenten worden verplicht om reserveonderdelen een aantal jarenbeschikbaar te blijven stellen, zodat daarmee ook oudere producten noggerepareerd kunnen worden. De Kamer is per brief van 27 mei 202410uitgebreid geïnformeerd over de uitkomsten van de EU-onderhandelingenEcodesign en reparatie en het juridisch onderzoek n.a.v. de motie Van derGraaf.Nederland hecht veel waarde aan de Ecodesign wetgeving en zal eropaandringen dat de Europese Commissie in de komende jaren voor eengroot aantal productgroepen Ecodesign eisen zal uitwerken, inclusief tenaanzien van repareerbaarheid.2. Versterking van de reparatie-infrastructuur en vakmanschap Het is belangrijk dat genoeg lokale infrastructuur en vakmanschapbeschikbaar is voor de effectieve uitvoering van reparaties. Eerder is inopdracht van IenW de Nederlandse reparatiesector in kaart gebracht11. Uitdeze verkenning blijkt dat Nederland een diverse reparatie-infrastructuurkent, van geautoriseerde reparateurs tot kringloopwinkels en RepairCafés. De volgende initiatieven dragen bij aan de versterking van dereparatie-infrastructuur en -vakmanschap.Stimuleren van circulaire ambachtscentraEen circulair ambachtscentrum is een locatie of netwerk waarbij verschil-lende partijen samenwerken om afvalstromen te verminderen enhoogwaardig product- en materiaalhergebruik te faciliteren. Hierbijworden minimaal de functies van een milieustraat, kringloopwinkel,reparatiewerkplaats, onderwijs (m.n. Regionale opleidingscentra/Middelbaar beroepsonderwijs) en het sociaal domein gecombineerd.Circulaire ambachtscentra kunnen een belangrijke rol vervullen in hetstimuleren van reparatie door bijvoorbeeld bezoekers aan milieustratenen kringloopwinkels te wijzen op de mogelijkheid hun producten te (laten)9Reparatie in de circulaire economie - Europese wetgeving, productontwerp en verdienmodellen(centre-for-sustainability.nl)10Kamerstuk 22 112, nr. 394911https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/05/16/verkenning-nederlandse-reparatie-infrastructuurTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3164 repareren in plaats van af te danken. De centra leveren ook nieuwe banenop – ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.IenW ondersteunt via Rijkswaterstaat de ontwikkeling van circulaireambachtscentra in Nederland, in samenwerking met de Branchever-eniging Kringloop Nederland (BKN), de VNG, NVRD en Stichting RepairCafé. In dit verband wordt ook ingezet op kennisuitwisseling door onderandere het organiseren van bijeenkomsten en lezingen en het onder-houden van een netwerk12. Jaarlijks verstrekt IenW subsidies aangemeenten ter bevordering van de ontwikkeling van circulaire ambachts-centra.Het is van belang dat er meer ambachtscentra komen en dat ze bekender,nabijer en toegankelijker worden dan nu het geval is. De ambitie, zoalsgeformuleerd in het Nationaal Programma Circulaire Economie (2023–2030), is om in 2030 een landelijk dekkend netwerk van circulaireambachtscentra in Nederland tot stand te brengen. Hiertoe is eenopschalingsplan opgesteld dat zich richt op uitbreiding van het aantalcirculaire ambachtscentra, ondersteunen van gemeenten die een circulairambachtscentra willen starten13 en faciliteren dat milieustraten ingerichtworden op hergebruik. De IenW subsidies ondersteunen deze ontwikke-lingen.Stimuleren van Repair CafésRepair Cafés organiseren toegankelijke bijeenkomsten waar consumentenop een laagdrempelige wijze samen met vrijwilligers meegebrachteproducten kunnen repareren. Een Repair Café is een uitkomst voorconsumenten met een defect product die zelf niet de kennis of faciliteitenhebben om het apparaat te repareren (en deze kennis eventueel wel willenopdoen) en/of het niet de moeite of kosten waard vinden om ermee naareen reparatiebedrijf te gaan. In de praktijk vullen professionele repara-teurs in stadscentra en winkelstraten en vrijwillige reparateurs, zoals diein Repair Cafés, elkaar aan. Wanneer reparatie economisch niet rendabelis, verwijzen professionele reparateurs soms door naar Repair Cafés envice versa, waarmee ze elkaar kunnen versterken. Het Ministerie van IenWondersteunt de Stichting Repair Café14, die professionele ondersteuningbiedt van vrijwilligers op het gebied van reparatie. Stichting RepairCafé vervult tevens een belangrijke functie in de ontwikkeling enhet succes van circulaire ambachtscentra, door vrijwillige repara-teurs te mobiliseren en te koppelen aan deze centra.Vergemakkelijken Cenelec-certificering proces voor kleinereondernemersPartijen die reparaties uitvoeren op afgedankte elektrische en elektro-nische apparaten (e-waste) moeten Cenelec-gecertificeerd zijn. Hetverrichten van reparaties op elektrisch en elektronisch afval mag namelijkniet leiden tot een verhoogd risico voor milieu, gezondheid of veiligheid(denk aan kortsluiting, schokken, brand).Sommige kleinere ondernemers die willen bijdragen aan een circulaireeconomie, zoals kringloopwinkels met reparatie afdelingen of onderne-mingen in het sociale domein, worstelen met deze regelgeving en debijbehorende kosten en administratieve lasten. Hoewel er subsidiesbeschikbaar zijn om een deel van die kosten te dekken, blijft de adminis-12Kennisnetwerk - Circulair Ambachtscentrum13Zie bijvoorbeeld de Startersgids14Repair Café - Fixing Together, Worldwide (repaircafe.org)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3165 tratieve last te zwaar. IenW heeft oog voor de last die het behalen/behouden van een certificaat met zich meebrengt voor de kleinereondernemer die goedwillend wil bijdragen aan een circulaire economie.Samen met Techniek Nederland, Stichting OPEN, de ILT en RWS wordtmomenteel bekeken of het Cenelec certificaat dat is gebaseerd op destandaard NEN-EN 5061415 kan worden toegesneden op dit soort kleinereondernemers. Daarnaast wordt bekeken op welke wijze meer handelings-ruimte kan worden gecreëerd rond het moment dat een apparaat als afvalwordt aangemerkt.Opzetten Nationaal ReparateursregisterDe EU richtlijn Gemeenschappelijke regels ter bevordering van reparatie16verplicht lidstaten om een nationaal reparateursregister op te zetten, zodathet makkelijker wordt voor consumenten om betrouwbare reparateurs tevinden. Het gaat hierbij om reparateurs van productgroepen waarvoorEcodesign maatregelen zijn uitgewerkt. Dat is op dit moment het gevalvoor een aantal elektrische en elektronische apparaten, maar zal naarverwachting de komende jaren worden uitbereid naar o.a. textiel enmeubels. Dit EU-voorstel stelt ook eisen aan het oprichten en inrichtenvan een reparatieregister. Volgens deze regelgeving moet de EuropeseCommissie een Europees online reparatieplatform opzetten, waarop denationale onderdelen aansluiten.Dit sluit goed aan bij de Nederlandse nationale inspanningen. InNederland is in samenwerking met Techniek Nederland in 2023 al eeneerste pilot van het reparateursregister voor elektrische en elektronischeapparaten gelanceerd. Dit wordt de komende tijd verder uitgewerktwaarbij Stichting Repair Café, TU Delft en diverse brancheorganisatiesworden betrokken.Reparatie in het onderwijsEen verbeterde reparatie-infrastructuur vraagt ook om mensen metreparatievaardigheden. Het onderwijs vervult hierin een belangrijke rol enmoet daar nu op inspelen; de werknemer van de toekomst heeft anderekennis en vaardigheden nodig. Het kabinet heeft dan ook de ambitie omde activiteiten op het gebied van circulaire economie en reparatie in hetonderwijs op te schalen17 door onderwijsactiviteiten die hier invullingaangeven te ondersteunen. Daarnaast wil het kabinet met het Uitvoe-ringsplan Duurzaamheid in het Onderwijs18 scholen en onderwijs-instellingen helpen om duurzaamheid verder vorm te geven in hunonderwijs. Dit gebeurt bijvoorbeeld door een informatie- en adviespunt inte richten voor informatie over programma’s, duurzaamheidsnetwerken,subsidies, lesmaterialen, kennis, advies bij- en nascholing en inspiratie.Het vak reparatie komt in steeds meer bedrijfstakken terecht en hetkabinet moedigt het aanleren van reparatievaardigheden in het (voorbe-reidend) middelbaar beroepsonderwijs aan. In de praktijk wordt geobser-veerd dat steeds meer Regionale Opleidingscentra (ROC’s) reparatiecur-15NEN-EN 50614: Voorschriften voor de voorbereiding voor hergebruik van AEEA (dit betreft deNederlandse uitgave van de internationale standard EN 50614 opgesteld door Cenelec). Dezestandaard is het uitgangspunt voor de certificering en bevat technische en administratievebepalingen voor ondernemers die handelingen (waaronder reparatie) uitvoeren aanafgedankte elektrische en elektronische apparaten (e-waste) met het oogmerk die afgedankteapparaten weer als werkend product op de markt te brengen.16EUR-Lex - 52023PC0155 - EN - EUR-Lex (europa.eu)17Nationaal Programma Circulaire Economie, hoofdstuk 4.718Kamerbrief met toelichting op circulair klimaatbeleid | Kamerstuk | Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3166 sussen aanbieden op domeinen variërend van industrieel onderhoud(installaties, voertuigen, bouwwerken) tot mode.In het programma Sustainability Skills19, dat onderdeel is van het kennis-en leerprogramma Duurzaam Door, werken onderwijsinstellingen,schoolbesturen en bedrijven die stageplaatsen aanbieden samen omleerlingen vaardigheden op het gebied van duurzaamheid bij te brengen.De coöperatie Leren voor morgen, het Ministerie van IenW en deGoldschmeding Foundation stimuleren binnen het kader van hetprogramma Sustainability skills het vak reparatie in het (voorbereidend)middelbaar beroepsonderwijs. Dit vak kan bijvoorbeeld worden toegepastbinnen bouw- en installatiebedrijven, op het gebied van machines/voertuigen of huishoudelijke apparaten. Door inzet van middelen uit hetKlimaatfonds kan dit (bestaande) programma vanaf 2024 versterkt wordeningezet voor betere ondersteuning van docenten en samenwerking metbedrijven voor stageplaatsen en praktijkleren. Verder wordt vanuit hetprogramma Circulaire Ambachtscentra onderzocht of middelbare scholenmet het VMBO-profiel Bouwen, Wonen en Interieur meer aandachtkunnen schenken aan reparatie en hergebruik.Het stimuleren van reparatie in het onderwijs is niet alleen gericht optoekomstige werkenden, maar ook op om/bijscholing van professionals endocenten. Dit gebeurt bijvoorbeeld in de programmalijn Leven LangOntwikkelen (LLO), bedoeld voor samenwerkingsverbanden van bedrijvenmet het mbo, hbo en wo. De Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen(DUS-I) brengt samen met onder andere het Ministerie van IenW enPlatform Talent voor Technologie (PTvT) in kaart hoeveel gebruik wordtgemaakt van dit programma voor relevante vaardigheden in de circulaireeconomie en hoe dit verder te stimuleren20. Via het CIRCO Teach theTeachers programma, ondersteund door het Ministerie van IenW, kunnenmbo- en hbo docenten gebruik maken van lesmateriaal om circulaireprincipes en praktijken zoals reparatie te integreren in hun lespro-gramma’s.3. Consumenten stimuleren om hun producten te (laten)repareren Het moet voor consumenten makkelijk en aantrekkelijk zijn om productente laten repareren. Daartoe lopen de volgende activiteiten.Verbeterde consumentenrechten op het gebied van reparatieDe recent overeengekomen Richtlijn Gemeenschappelijke regels voor hetstimuleren van reparatie21 richt zich op het stimuleren van reparatie voorproducten waaraan Ecodesign eisen zijn gesteld. Het focust op degebruiksfase van het product. In de huidige situatie kunnen consumententijdens de wettelijke garantieperiode in het geval van een niet-conformproduct22 kiezen voor kosteloze vervanging of reparatie23. Na degarantieperiode moeten de consumenten betalen voor reparatie, of hetproduct op eigen kosten vervangen. Deze Reparatierichtlijn beoogt testimuleren dat producten buiten de garantieperiode vaker wordengerepareerd in plaats van vervangen. Na de garantieperiode geldt datproducenten verplicht zijn om op verzoek van de consument producten19https://lerenvoormorgen.org/programma/sustainability-skills/20https://www.dus-i.nl/subsidies/llo-katalysator21Rules promoting the repair of goods - European Commission (europa.eu)22Een product dat eerder kapot gaat dan de consument redelijkerwijs mag verwachten en geengevolg is van slijtage of verkeerd gebruik.23EUR-Lex - 52023PC0155 - EN - EUR-Lex (europa.eu)Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3167 die onder Ecodesign vallen te repareren. Deze reparatie moet binnen eenredelijke periode, en gratis of tegen een redelijke vergoeding wordenaangeboden. Ook staat in de Richtlijn dat lidstaten ten minste éénmaatregel moeten nemen ter bevordering van reparatie; vanniet-financiële, financiële of fiscale aard. De Richtlijn biedt verder demogelijkheid voor de reparateur om een reparatie informatieformulierbeschikbaar te stellen en, zoals hierboven vermeld, introduceert deRichtlijn ook een verplichting tot het oprichten van een reparatieplatform.Over de Richtlijn is op 2 februari jl. een politiek akkoord bereikt. Inwerking-treding en implementatie worden de komende tijd opgepakt. In de briefvan 27 mei 2024 over de uitkomsten EU-onderhandelingen Ecodesign enreparatie en juridisch onderzoek n.a.v. motie Van der Graaf24 is het procesnader geschetst (Kamerstuk 32 852, nr. 221).In aanvulling op de Reparatierichtlijn, werd in de voorgenoemdeKamerbrief aangekondigd dat een reparatieverplichting buiten degarantietermijn zou worden verkend. Het nemen van deze maatregel isjuridisch gezien mogelijk, maar het is van belang om de verwachte kostenen baten van deze maatregel zorgvuldig te analyseren. Een verkenningzou uitgebreid in moeten gaan op de noodzakelijkheid, doelmatigheid,doeltreffendheid en ook de uitvoerbaarheid van de maatregel. Dezeverkenning vraagt daarom tijd. De Kamer wordt voor het einde van hetjaar op de hoogte gebracht van de uitkomsten.Reparatie goedkoper makenEen andere manier om het aantal reparaties in Nederland te stimuleren isdoor reparatiediensten goedkoper te maken. Uit onderzoek van Leiden-Delft-Erasmus Universities (LDE)25 blijkt dat een van de grootste belem-meringen voor het repareren van de meeste producten de huidige,ondanks het lage btw-tarief, hoge reparatiekosten zijn.Een reparatiebonus zou kunnen helpen om reparatie betaalbaarder temaken. Een reparatiebonus is een (gedeeltelijke) vergoeding voorconsumenten om de reparatiekosten voor bepaalde productgroepen tedekken. Zo’n bonus kan in de vorm van een voucher worden aangeboden,zoals bijvoorbeeld in Oostenrijk, Frankrijk en Thüringen wordt gedaan26.De financiering van de vouchers verloopt bij deze voorbeelden ofwel vianationale of regionale overheidsgelden (in Oostenrijk komen deze uit hetEuropese Corona herstelfonds), ofwel via producenten in het kader vaneen uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). In het kader vande doorontwikkeling van UPV27 wordt in kaart gebracht welke mogelijk-heden er zijn om binnen het instrument UPV reparatie te bevorderen. Eenreparatiebonus kan overigens ook worden gekoppeld aan het verbeterenvan de reparatie-infrastructuur, door de bonus bijvoorbeeld te gebruikenvoor meer reparatieopleidingen of professionalisering.De voorbeelden in andere landen laten zien dat het mogelijk is om eenbonus in te voeren en dat er verschillende opties zijn voor de inrichtingervan. Zoals ook in de Kamerbrief van 27 mei 202428 staat vermeld, is hetjuridisch mogelijk om nationaal een reparatiebonus te introduceren. Erzijn wel een aantal algemene openstaande vragen over de effectiviteit vandeze vouchers. Zo moet nog onderzocht worden of het invoeren van een24Kamerstuk 22 112, nr. 394925Whitepaper Repair Leiden-Delft-Erasmus 13 nov 202326A comprehensive overview of the current repair incentive systems: repair funds and vouchers- Right to Repair Europe27Kamerstuk 32 852, nr. 26828Kamerstuk 22 112, nr. 3949Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3168 reparatiebonus wel het beoogde doel bereikt, hoe voorkomen kan wordendat er misbruik gemaakt wordt van deze vouchers en of de positieveeffecten op het aantal reparaties naar verwachting ook doorzetten als devouchers op termijn worden afgeschaft. Ook kan een reparatiebonus deuitoefening van grensoverschrijdende reparatiediensten belemmeren ofreparatie door buitenlandse aanbieders voor consumenten minderaantrekkelijk maken als de reparatie alleen wordt vergoed wanneer dezedoor een nationale reparateur wordt uitgevoerd. Een goede onder-bouwing van de noodzakelijkheid, doelmatigheid, doeltreffendheid enuitvoerbaarheid van de maatregel is daarom belangrijk. Deze aspectenzullen worden meegenomen in het onderzoek, waarna de Kamer conformde motie Bamenga29 voor de begrotingsbehandeling van IenW naderwordt geïnformeerd.Verbeterde informatie voor consumentenDe Europese Richtlijn over het versterken van de positie van deconsument voor de groene transitie30 verplicht het delen van betrouwbareduurzaamheids-informatie voor consumenten, waaronder over reparatie-mogelijkheden. Het doel is consumenten beter te informeren over derepareerbaarheid van producten, inclusief via de mogelijkheid van hettoekennen van repareerbaarheidsscores. Als dit niet haalbaar is, moetenproducenten informatie verstrekken over reserveonderdelen, de bestel-procedure van die reserveonderdelen en de beschikbaarheid vangebruikers- of reparatiehandleidingen.Ook wordt het voor producten waaraan Ecodesign eisen worden gesteldverplicht om een Digitaal Productpaspoort beschikbaar te stellen.Hierdoor is reparatie-informatie (zoals handleidingen), informatie overmateriaalgebruik en samenstelling ten behoeve van recycling op één plek,digitaal te vinden. Onder de Kaderverordening Ecodesign kan ook wordenvereist dat een repareerbaarheidsscore wordt opgenomen in hetproductpaspoort en wordt weergegeven op het energielabel. Deze scoretoont aan hoe makkelijk het product te repareren is. Nederland zal eropaandringen dat de Europese Commissie waar relevant een reparatiescoreverplicht stelt. In 2025 verschijnt op het nieuwe energielabel voorsmartphones en tablets reeds een reparatiescore.CommunicatieHet onderwerp reparatie wordt ook meegenomen in de «Zet ook de knopom» (ZODKO) campagne van EZK in mei 2024. Consumenten worden inallerlei vormen gestimuleerd om een product te (laten) repareren in plaatsvan een nieuwe te bestellen. Sommige gemeenten hebben zelf eenreparatiecampagne opgestart, bijvoorbeeld de gemeenten Rotterdam enApeldoorn. Daarnaast geeft Milieu Centraal onafhankelijke voorlichting enhandelingsperspectieven aan consumenten over circulaire economie,waaronder het thema reparatie. IenW verstrekt subsidie aan MilieuCentraal.29Kamerstuk 32 852, nr. 30530Richtlijn (EU) 2024/825 van het Europees Parlement en de Raad van 28 februari 2024 totwijziging van de Richtlijnen 2005/29/EG en 2011/83/EU wat betreft het versterken van depositie van de consument voor de groene transitie door middel van betere informatie en doormiddel van bescherming tegen oneerlijke praktijkenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 32 852, nr. 3169