Verzamelbrief Luchtvaart (Q3)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202531 936LuchtvaartbeleidNr. 1174 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 17 september 2024Met deze verzamelbrief Luchtvaart wordt u geïnformeerd over devoortgang van verschillende onderwerpen met betrekking tot luchtvaart.Daarbij wordt ook ingegaan op de wijze waarop uitvoering is gegeven aaneen aantal toezeggingen en moties van de Tweede Kamer.De volgende onderwerpen komen in deze brief aan de orde:•Stand van zaken luchthavenbesluiten regionale luchthavens;•Beperking nachtelijke hinder in Nederlandse gemeenten dooraanpassingen vliegverkeer van en naar de Belgische luchthavenLuik-Bierset;•Vervolg op de onderzoeken naar de effecten van luchtvaart op delokale luchtkwaliteit;•Systeemmonitor Luchtvaartveiligheid;•Appreciatie van het rapport over de CO2-uitstoot van KLM;•Europees verbod of verhoogd tarief privépassagiersvliegtuigen;•Toezegging veiligheid onderzeese datakabels.Stand van zaken luchthavenbesluiten regionale luchthavensMet de brief van 20 juni 20241 is de Kamer geïnformeerd over de standvan zaken van de procedures voor de luchthavenbesluiten voor deregionale luchthavens Rotterdam The Hague Airport (RTHA), MaastrichtAachen Airport (MAA) en Groningen Airport Eelde (GAE). Ook is eenupdate gegeven over de wijziging van het Luchthavenbesluit Eindhoven.De processen richting het vaststellen van de luchthavenbesluiten zijn ingang gezet. GAE heeft inmiddels een aanvraag voor een luchthavenbe-sluit bij het Ministerie van IenW gedaan. De aanvragen door de lucht-havens RTHA en MAA worden later dit jaar verwacht.1Kamerstuk 31 936, nr. 1168 kst-31936-1174ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 11741 Groningen Airport EeldeOp 18 juli 2024 heeft GAE een aanvraag voor een luchthavenbesluit bij hetMinisterie van IenW ingediend.2 Hierin vraagt de luchthaven eengebruiksruimte aan die past binnen de gebruiksruimte waarover deluchthaven beschikt met de huidige Omzettingsregeling. De luchthavenvraagt om de openingstijden te verruimen naar 06.00u-00.00u doorde-weeks en naar 07.30u-00.00u in het weekend. Op dit moment is deluchthaven geopend van 06.30u-23.00u doordeweeks en 07.30u-23.00u inhet weekend, met tussen 23.00u-00.00u een mogelijkheid dat vliegtuigennog kunnen landen die door onvoorziene omstandigheden vertraagd zijn.Ter onderbouwing van de aanvraag heeft de luchthaven een milieueffect-rapportage (mer)-beoordelingsnotitie opgesteld. Op basis hiervan neemthet Ministerie van IenW een mer-beoordelingsbeslissing. Daarmee wordtbepaald of de milieueffecten voldoende in beeld zijn gebracht en of ergeen sprake is van aanzienlijke gevolgen voor het milieu. Indien dit hetgeval is, hoeft er geen volledig milieueffectrapport opgesteld te worden.Daarnaast heeft de luchthaven een economische onderbouwing aange-leverd. Deze wordt op dit moment in opdracht van het ministerie door eenonafhankelijke instantie getoetst. Op basis van alle onderbouwendestudies en de toetsingen daarop stelt het ministerie een ontwerp-Luchthavenbesluit op. Het ontwerp-Luchthavenbesluit wordt naarverwachting begin 2025 ter inzage gelegd. Het ontwerp wordt ook invoorhang aan de Eerste en Tweede Kamer aangeboden.Invoering Doc29 en NORAH voor (regionale) burgerluchthavensMet de brief van 21 mei 20243 is de Kamer geïnformeerd over devoortgang van de implementatie van nieuwe en meer actuele rekenme-thoden voor de berekening van de geluidbelasting rond (regionale)burgerluchthavens. Voor vliegtuiggeluid is dit de Europese bepalingsme-thode Doc29. Voor helikoptergeluid is dit NORAH. Om deze implementatiemogelijk te maken is wijziging van de Regeling burgerluchthavensnoodzakelijk. De procedure hiervoor is afgelopen periode doorlopen. Dewijzigingsregeling is met ingang van 30 juli 2024 in werking getreden.4 Dewijzigingsregeling is van toepassing op alle burgerluchthavens metuitzondering van Schiphol. Er is overgangsrecht opgesteld zodat bijbestaande luchthavenbesluiten of lopende procedures niet met onmiddel-lijke ingang Doc29 en NORAH hoeven te worden toegepast. Voor devaststelling van de luchthaven-besluiten voor GAE, MAA en RTHA zalgebruik worden gemaakt van de nieuwe rekenmethoden. Daarmee is deimplementatie afgerond en wordt er met de geactualiseerde rekenme-thodes gewerkt.Beperking nachtelijke hinder in Nederlandse gemeenten dooraanpassingen vliegverkeer van en naar de Belgische luchthavenLuik-BiersetDe regio Zuidwest Limburg ligt in de landingsroute van vliegtuigen naarde Belgische luchthaven Luik-Bierset. ’s Nachts van 23.00 tot 06.00 uurkonden bewoners van deze regio overlast ervaren door het geluid vanlandende vliegtuigen. Met name inwoners van de gemeente Eijsden-Margraten hebben hiervan regelmatig melding gemaakt. Deze verstoringvan de nachtrust wordt ook ervaren door de inwoners aan de Belgische2Te raadplegen via: https://www.groningenairport.nl/over-groningen-airport/luchthavenbesluit-groningen-airport-eelde3Kamerstuk 31 936, nr. 1156.4Stcrt. 2024, nr. 20255.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 11742 zijde van de grens. Sinds 2019 zoeken beide landen in een gezamenlijkewerkgroep naar oplossingen om deze nachtelijke overlast te verminderen.De Belgische nationale en Waalse overheden hebben de afgelopen driejaren vergaande maatregelen getroffen om nachtelijke hinder te beperken.De belangrijkste van deze maatregelen is het voor vliegmaatschappijenverplicht stellen van vaste vertrek- en landingsroutes. Het gebruik van hetNederlands grondgebied voor vluchten die als bestemming Luik-Biersethebben, wordt hiermee nadrukkelijk vermeden. De onafhankelijke,Nederlandse meetgegevens bevestigen vanaf 2022 een aanhoudendeafname van nachtvluchten over Nederlands grondgebied.Vervolg op de onderzoeken naar de effecten van luchtvaart op delokale luchtkwaliteitIn december 20235 is de Kamer geïnformeerd over onderzoeken naar deeffecten van luchtvaart op de lokale luchtkwaliteit. Aangegeven is dat nogenkele vervolgstudies plaatsvinden. Inmiddels zijn twee vervolgstudiesafgerond.Ad 1. Onderzoek Concentraties zeer zorgwekkende stoffen op en rondomluchthavens (NLR)Het NLR heeft de concentraties van Zeer Zorgwekkende Stoffen op enrondom luchthavens onderzocht. Dit onderzoek is een vervolg op hetrapport dat in december 2023 aan de Kamer is aangeboden.6 Bij elke ZZSis de concentratie – de hoeveelheid stof per kubieke meter op leefniveau –getoetst aan de Maximaal Toelaatbaar Risiconiveau (MTR)-waarde. Deresultaten tonen aan dat de uitstoot van ZZS door vliegverkeer deMTR-waarden niet overschrijdt (zie bijlage 1).Ad 2. Onderzoek Bijdrage luchtvaart aan lokale luchtkwaliteit (Adecs)In december 2023 is een rapport van Adecs over de bijdrage vanluchtvaart aan de lokale luchtverontreiniging aangeboden aan de Kamer.Adecs is bij de berekeningen uitgegaan van emissiegegevens uit deEmissiedatabase luchtvaart (IPLO-database7). Uit informatie van de ILT isgebleken dat het zwavelgehalte in kerosine hoger is dan waarvan wordtuitgegaan in de IPLO-database.8 Daarom heeft Adecs, op verzoek van hetMinisterie van IenW, de concentraties voor zwaveldioxide (SO2) opnieuwberekend (zie bijlage 2). Ook na deze actualisatie is het zo dat de totaleconcentraties SO2 ruim onder de geldende grenzen blijven.VervolgDe uitgevoerde onderzoeken laten zien dat vooral taxiënde vliegtuigen ende Auxiliary Power Unit (APU)9 bijdragen aan de uitstoot van luchtveront-reinigende stoffen. Om deze uitstoot op het luchthaventerrein te vermin-deren, werkt het Ministerie van IenW aan beleidsmaatregelen hiervoor.Zoals in de Kamerbrief van december 2023 is aangegeven, worden deresultaten van alle onderzoeken naar de effecten op lokale luchtkwaliteitvoorgelegd aan een expertgroep. In deze expertgroep zitten vier onafhan-5Kamerstuk 31 936, nr. 1137.6Dit onderzoek is uitgevoerd voor de luchthavens: Schiphol Airport, civiel gedeelte vanEindhoven Airport, Groningen Airport Eelde, Maastricht Aachen Airport en Rotterdam TheHague Airport.7https://iplo.nl/thema/lucht/vaststellen-luchtkwaliteit/emissiedatabase-luchtvaart/8Kamerstuk 31 936, nr. 11529De APU of hulpaandrijvingseenheid is een hulpmotor die zich in het vliegtuig bevindt, en diehet toestel op de grond van stroom en geconditioneerde lucht voorziet. De APU is ook nodigom de motoren van het vliegtuig te starten.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 11743 kelijke experts, waarvan er twee zijn voorgedragen door omwonendenvan luchthavens. De expertgroep start in september en brengt eind 2024een rapport uit met daarin haar conclusies. Dit rapport wordt meege-wogen bij keuzes over beleidsvorming op het gebied van luchtkwaliteit.Systeemmonitor LuchtvaartveiligheidAls onderdeel van het Nederlandse luchtvaartveiligheidsprogramma(NLVP), stelt het Ministerie van IenW jaarlijks de SysteemmonitorLuchtvaartveiligheid op. De Systeemmonitor geeft aan de hand vanindicatoren meer uitleg over de stand van het luchtvaartveiligheids-systeem en hoe dit verder kan worden versterkt. Eventuele aandachts-punten uit de monitor worden meegenomen als veiligheidsinitiatieven inhet Nederlands Actieplan Luchtvaartveiligheid10 (NALV). Zo wordt samenmet de verantwoordelijke partijen het systeem verder versterkt.De Systeemmonitor laat grotendeels hetzelfde beeld zien als voorgaandejaren en de aandachtspunten worden al meegenomen in het NALV.Zodoende wordt voortaan volstaan met publicatie van de Systeemmo-nitor op rijksoverheid.nl.11Recentelijk heeft een extern bureau onderzocht of en op welke manier deSysteemmonitor doorontwikkeld kan worden. De Kamer is eerdergeïnformeerd over het voornemen hiertoe.12 Het rapport wordt naderbestudeerd. De resultaten van dit onderzoek zullen, waar mogelijk, in devolgende editie van de Systeemmonitor worden toegepast.13Appreciatie van het rapport over de CO2-uitstoot van KLMTijdens het Tweeminutendebat Luchtvaart (CD 10 april) op 5 juni 2024 isaan het lid de Hoop toegezegd om een appreciatie te geven van hetrapport «Evaluation of KLM’s Climate Plan»14. Via deze brief wordt detoezegging afgedaan.Het rapport is opgesteld door de Hogeschool Breda in opdracht vanMilieudefensie. Het betreft een kritische evaluatie van het klimaatplan vanKLM.15 In dit klimaatplan heeft KLM doelstellingen opgenomen om deCO2-uitstoot van vluchten te verlagen. De onderzoekers hebben hetmaatregelenpakket van KLM geëvalueerd en daaruit geconcludeerd of dedoelstellingen van KLM haalbaar zijn.KLM wil haar doelen halen door vlootvernieuwing, een efficiëntereoperatie en inzet van duurzame luchtvaartbrandstoffen. De evaluatie laatzien dat de plannen van KLM al een groot deel van de doelen bereiken,maar nog niet genoeg zijn om alle doelen te halen. KLM erkent dit in huneigen klimaatplan. Daarnaast wordt in de evaluatie opgemerkt dat veelvan de maatregelen die KLM wil nemen om de doelen in 2030 te halen,nog niet geoperationaliseerd zijn. Dit is begrijpelijk, omdat KLM demaatregelen tussen nu en 2030 neemt. Of de CO2-reductie wordt bereikt,hangt af van hoe KLM de maatregelen in de komende jaren uitvoert.10Kamerstuk 31 936, nr. 105211De Systeemmonitor met peildatum 1 januari 2024 is via deze link te lezen.12Kamerstuk 29 665, nr. 41213De resultaten van het externe onderzoek zijn via deze link te bekijken.14Evaluation of KLM’s Climate Plan, Paul Peeters et al., Juni 2024. Beschikbaar op het volgendewebadres: https://pure.buas.nl/en/publications/evaluation-of-klms-climate-plan15Het «Climate Action Plan» van de KLM is beschikbaar op het volgende webadres: https://img.static-kl.com/m/7b0b0f3946d5bb53/original/KLM-Climate-Action-Plan-2023.pdfTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 11744 De evaluatie van de Hogeschool Breda gaat ook over de hoogte van dedoelen van KLM en bevat een analyse vanuit het perspectief vanklimaatrechtvaardigheid. Dit is een complex onderwerp zondereenduidige conclusies. Uit de evaluatie blijkt dat de doelstellingen vanKLM in lijn zijn met de eisen van het «Science Based Targets initiative»16en met het Akkoord Duurzame Luchtvaart van de luchtvaartsector enoverheid.17Het klimaatplan en de geplande maatregelen van KLM zijn realistisch.Verduurzaming van de luchtvaart is lastig en dit kost meer tijd dan in demeeste sectoren. Tegelijkertijd is KLM ambitieus ten opzichte van andereluchtvaartmaatschappijen ter wereld. KLM is een bedrijf met veelinternationale concurrentie. Hogere doelen en eventuele bijbehorendekosten zouden tot (grote) nadelen voor de concurrentiepositie van KLMkunnen leiden. Dit benadrukt hoe belangrijk het is om ook op internati-onaal niveau afspraken te maken over de luchtvaart. Hier spant hetMinisterie van IenW zich voor in.Europees verbod of verhoogd tarief privépassagiersvliegtuigenDe motie Boucke/van der Graaf verzoekt de regering om in gesprek tegaan met de buurlanden en zich tevens op EU-niveau in te zetten om toteen zwaar verhoogd tarief voor of een verbod op fossiele privépassagiers-vliegtuigen op korte afstanden te komen.18 Met deze brief wordt de motieafgedaan. Er bestaat geen wettelijke grondslag om privépassagiers-vliegtuigen de toegang tot een luchthaven te beperken of te weigerenvanwege duurzaamheid.19 Nederland heeft daarom in de EU een oproepgedaan om grenzen te stellen aan het gebruik van privépassagiersvlieg-tuigen. Deze oproep deed Nederland bijvoorbeeld na afloop van deInformele Transportraad in oktober 2022 en opnieuw tijdens de InformeleTransportraad in de zomer van 2023.20Er is op dit moment (te) weinig draagvlak binnen Europa om wet- enregelgeving aan te passen om tot een verhoogd tarief of een verbod opfossiele privépassagiersvliegtuigen te komen. Wel is op nationaal niveauper 1 juli 2024 de gewichtsgrens voor de Nederlandse vliegbelastingverlaagd. Hierdoor betalen passagiers van privévliegtuigen vakerbelasting.21Toezegging veiligheid onderzeese datakabelsDe Kamer is op 10 juni jl. geïnformeerd over de voortgang van dekabinetsinzet voor verbetering van de bescherming van de Noordzee-infrastructuur.22 In de betreffende Kamerbrief is ingegaan op de veiligheid16Het Science Based Targets initiative is een wereldwijde organisatie die methoden heeftontwikkeld om klimaatdoelstellingen voor bedrijven vast te stellen en de klimaatplannen vanbedrijven valideert.17Het Akkoord Duurzame Luchtvaart uit 2019 bevat afspraken tussen bedrijven uit de Neder-landse luchtvaartsector, kennisinstellingen en het Ministerie van IenW.18Kamerstuk 31 936, nr. 106919Kamerstuk 31 936, nr. 1053 p. 9.20Kamerstukken II 2022/23, 21 501-33, nr. 102121Kamerstukken II 2022/23, 36 202, nr. 15722Kamerstuk 33 450, nr. 128Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 11745 van onderzeese datakabels. Hiermee is voldaan aan de toezegging aan hetvoormalig lid Koerhuis, gedaan tijdens het Commissiedebat Vliegvei-ligheid van 6 september 2023.23De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,B. Madlener23TZ202309-012Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 31 936, nr. 11746