Proces Programma Toekomstige Marktordening Spoor (TMS)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202629 984Spoor: vervoer- en beheerplanNr. 1301 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juli 2026Hierbij ontvangt de Kamer het voorstel met de stappen die in hetProgramma Toekomstige Marktordening Spoor (TMS) worden gezet zodatbegin volgend jaar de juiste keuzes gemaakt kunnen worden. Hiermeegeef ik invulling aan de toezegging die tijdens het commissiedebat Spoorop 3 juni jl. is gedaan.1 Ik streef daarbij naar een breed maatschappelijkdraagvlak, omdat dit besluit de kaders creëert waarbinnen invullinggegeven zal worden aan het personenvervoer per spoor in Nederland.Hierbij past dat ik de Kamer tussentijds informeer en de stappen in hetproces richting besluitvorming in 2027 van tevoren schets. Ik zie de rolvan de procesbegeleider, zoals besproken in het commissiedebat ookvanuit dit perspectief.VerdiepingsfaseDe onderzoeken die bij de Kamerbrief van 24 april met de Kamer zijngedeeld, bieden een brede kennisbasis.2 Deze inzichten worden dekomende maanden op een aantal thema’s verdiept om tot een goedonderbouwde keuze voor de marktordening op het spoor na 2033 tekunnen komen. Dit betreft de thema’s: economische, institutionele engedragsmatige effecten, netwerkkeuzes, reizigersbelangen, systeemtakenen governance. Na de zomer zal ik de Kamer nader informeren over devoortgang van deze verdiepingsfase en de opdracht van de procesbege-leider.Daarnaast heeft de vaste Commissie voor Infrastructuur en Waterstaattijdens de procedurevergadering van 20 mei besloten tot een technischebriefing en een rondetafelgesprek.3 Het ministerie IenW is graag bereid1TZ202606-041.2Kamerstuk 29 984, nr. 1283.32026Z10067, https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2026D22661. kst-29984-1301ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 13011 om tijdens de technische briefing in gesprek te gaan over de conclusiesvan de onderzoeken.Inhoudelijke gesprekkenDirect na de zomer ga ik graag met de Kamer in gesprek over demogelijke keuzes voor de marktordening op het spoor na 2033 en dekansen en risico’s die gepaard gaan met deze keuzes. De gesteldebeleidsdoelen, de inzichten uit de verdiepingsfase, de eerder genoemderapporten kunnen hierbij behulpzaam zijn.Mijn doel is om vanaf september tot en met begin 2027 de Kamer instappen te informeren over mogelijke keuzes en de bijbehorende kansenen risico’s en hierover in gesprek te gaan. Ik zie dit als een proces waarbijwe meerdere keren met elkaar overleggen, zodat de Kamer richting kangeven. Dit begint met de gestelde beleidsdoelen waaraan de toekomstigemarktordening moet bijdragen. Voor de hierop volgende inhoudelijkedialoog over de mogelijke keuzes, zal ik zorgen dat de Kamer een volledigbeeld heeft van mogelijkheden en consequenties die gepaard gaan methet maken van keuzes voor de marktordening. Dit betekent dat er ruimteis om aanvullende vragen mee te nemen in dit proces.Bij belangrijke stappen in het programma overleg ik ook met de decen-trale overheden, aangezien deze als verleners van spoorconcessiesbestuurlijk medeverantwoordelijk zijn voor ons spoorsysteem. Parallel aandeze gesprekken, spreek ik dit najaar ook met stakeholders als reizigersor-ganisaties, vervoerders, consumentenorganisaties en andere belangheb-benden om ook hun kennis van het spoornet te benutten en hun belangenscherp te krijgen.Zoals ik tijdens het commissiedebat spoor van 3 juni heb aangegeven, wilik externe begeleiding bij het proces betrekken om de beelden enperspectieven van alle stakeholders goed in kaart te brengen. Zodoendekunnen we het goede debat met elkaar voeren en zorgen dat alleinvalshoeken in beeld zijn. Direct na de zomer informeer ik de Kamer hierverder over.KabinetsbesluitOp basis van de externe onderzoeksrapporten, de inzichten uit deverdiepingsfase en de gesprekken die gevoerd worden met stakeholdersen de Kamer, neemt het kabinet begin 2027 een besluit voor de marktor-dening op het spoor na 2033. In dat besluit worden keuzes gemaakt overvier samenhangende onderdelen:1.de publieke belangen waaraan de marktordening moet bijdragen;2.de gewenste indeling van het spoornetwerk;3.de marktbenadering die daarbij past;4.de sturing en organisatie die daarvoor nodig zijn.Vervolg op kabinetsbesluitNa de besluitvorming zal volgend jaar een start worden gemaakt met deimplementatie die doorloopt tot 2034. Bij die implementatie moeten ernog allerlei besluiten worden genomen voordat er in 2034 treinen rijden.Denk aan een mogelijke marktanalyse, de borging van systeemtaken,aanpassing van regelgeving, programma’s van eisen van concessies, etc.Ook bij deze stappen wordt de Kamer nauw betrokken. Het besluit vanbegin 2027 is dan ook geen sluitstuk, maar een belangrijke tussenstapnaar een nieuw proces.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 13012 Een goed werkende marktordening is mede afhankelijk van effectievesturing op het gebruik van de infrastructuurcapaciteit. Daarom stem ik hetproces van TMS goed af op dat van de capaciteitsverordening.Proces capaciteitsverordeningOp 2 juni jl. informeerde ik de Kamer over de hoofdlijnen van de nieuweverordening spoorweginfrastructuurcapaciteit.4 De verordening isinmiddels gepubliceerd en op 11 juni 2026 in werking getreden. Deverordening zal gefaseerd van toepassing worden tot het jaar 2031. Metde verordening verandert de manier waarop spoorwegcapaciteit wordtverdeeld. Onder de nieuwe verordening kan beleidssturing via «strate-gische richtsnoeren» gegeven worden aan ProRail voor de verdeling vanspoorcapaciteit. Naar aanleiding van het CD spoor van 3 juni jl. informeerik u hierbij nader over het proces om tot deze beleidssturing te komen.De strategische richtsnoeren moeten in het najaar van 2027 gereed zijn,zodat ProRail tijdig beleidssturing ontvangt voor de capaciteitsplanning,voor de dienstregeling van 2031 en de jaren daarna. De strategischerichtsnoeren kunnen bestaan uit bindende en niet-bindende elementen.Voor de bindende elementen van de strategische richtsnoeren wordt eenalgemene maatregel van bestuur (AMvB) opgesteld. De komendemaanden worden de ontwerp strategische richtsnoeren opgesteld envindt daarover afstemming plaats met de betrokken stakeholders. Naarverwachting kan de internetconsultatie aan het einde van dit jaar wordengehouden. De voorhang van de AMvB in de Tweede Kamer zal naarverwachting in het voorjaar van 2027 plaatsvinden. Omdat het bindendeen niet-bindende deel van de strategische richtsnoeren één geheelvormen, zal ook het niet-bindende deel dan aan de kamer wordenvoorgelegd. In het najaar zal ik u informeren over de voortgang van hetopstellen van de strategische richtsnoeren.Daarnaast heeft ProRail onderzoek gedaan naar het werken met kader-overeenkomsten en is zij inmiddels begonnen met de voorbereidingenvoor een pilot met kaderovereenkomsten op de HSL-Zuid. In eenkaderovereenkomst kunnen afspraken gemaakt worden die betrekkinghebben op het meerjarig vastleggen van spoorcapaciteit. De uitkomstenvan het onderzoek en de pilot worden betrokken bij het uitwerken van destrategische richtsnoeren onder de verordening en in het programmaTMS.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,A.W.H. Bertram4Kamerstuk 29 984, nr. 1288.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 29 984, nr. 13013