Tijdpad verbetering preferentiebeleid geneesmiddelen

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202429 477GeneesmiddelenbeleidNr. 894 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 10 juni 2024In het Commissiedebat Hulp- en Geneesmiddelenbeleid van 30 mei 2024heeft uw Kamer mij gevraagd op verschillende punten het preferentie-beleid aan te passen of te verbeteren ten behoeve van de beschikbaarheidvan geneesmiddelen. Uw Kamer heeft mij daarnaast verzocht om uvoorafgaand aan het Tweeminutendebat Hulp en Geneesmiddelenbeleidvan 12 juni 2024 te informeren over het tijdpad van mijn aanpak. Graagkom ik hierbij deze toezegging na en geef ik u een voorlopig tijdpad.Voorlopig, omdat het uiteraard aan een nieuw Kabinet is om het defini-tieve tijdpad vast te stellen.Zoals met uw Kamer besproken wil ik nogmaals benadrukken dat hetpreferentiebeleid niet de enige oorzaak is van de huidige geneesmiddelen-tekorten, het gaat hier om een multifactorieel probleem.Het preferentiebeleid is ooit in het leven geroepen omdat de apothekersen groothandels onderhandelden over de prijs van geneesmiddelen en debaten uit deze onderhandelingen direct ten goede kwamen aan deapothekers en groothandels. Nu komen de baten ten goede aan depremiebetalers. Desondanks is het inmiddels duidelijk dat het preferentie-beleid in zijn huidige vorm ook tot schaarste kan leiden. Ik ben het daarommet u eens dat het preferentiebeleid moet worden aangepast.In het debat zijn drie mogelijke verbeteringen van het preferentiebeleidbenoemd. Deze drie verbeteringen kennen ieder een eigen tijdpad, dat ikhieronder zal toelichten.1. Aanpassing preferentiebeleid bij dreigende tekorten. Uw Kamer stelde voor om al bij signalen van dreigende schaarste hetpreferentiebeleid voor een product op te heffen, en niet te wachten tot ereen tekort is. Apotheken kunnen dan ook vergelijkbare producten van eenandere leverancier aan de patiënt verstrekken. kst-29477-894ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 477, nr. 8941 Ik heb in de Taakgroep Preferentiebeleid gevraagd wanneer zorgverzeke-raars een product uit preferentie halen of andere producten aanwijzen.Het blijkt dat zorgverzekeraars dit besluit nemen op basis van voorraadin-formatie van leveranciers en andere beschikbare bronnen. Zorgverzeke-raars wachten dus niet op een tekortenbesluit van de IGJ. Met anderewoorden, bij dreigende tekorten wordt het preferentiebeleid al aangepastconform uw voorstel.Toch is er wel verbetering mogelijk. Want als zorgverzekeraars depreferentiestatus aanpassen, duurt het nog tot zes weken voordatapotheken dit kunnen zien in hun ICT-systemen. De G-Standaard, deprivate database die aan de basis ligt van alle declaratiesystemen voorgeneesmiddelen, wordt namelijk maar een keer per maand bijgewerkt.Voor dit probleem is de afgelopen jaren herhaaldelijk aandacht gevraagdin de Werkgroep Tekorten en meer recent in de Werkgroep GezondeNederlandse Geneesmiddelenmarkt.De KNMP en Z-Index, de organisatie achter de G-Standaard, onderzoekenof bepaalde informatie sneller kan worden gedeeld naast de maandelijksepublicatie van de G-Standaard. Het gaat om de volgende situaties: bijimportgeneesmiddelen na een tekortenbesluit door de IGJ, bij nieuwegenerieke geneesmiddelen en bij een tijdelijk tekort aan een preferentgeneesmiddel. Wanneer dit veranderd is, helpt dit apotheken en anderebelanghebbenden om aanpassingen in deze drie situaties eenvoudiger teverwerken. KNMP heeft aangegeven dat zij deze zomer samen metZ-Index een plan van aanpak zullen presenteren, inclusief een implemen-tatieadvies en een planning.Ik heb de KNMP en Z-index gevraagd hier vaart achter te zetten. In hetnajaar 2024 informeer ik u over het plan van aanpak van KNMP en Z-Indexom versneld bijwerken van de G-Standaard mogelijk te maken en inzichtte geven hoe snel deze aanpassing inwerking kan treden.2. Voorkomen van verschraling van de markt Daarnaast vroeg u mij om verdere verschraling van de markt door hetpreferentiebeleid te voorkomen. Op dit punt heb ik met partijen al eerstestappen gezet.Zoals ik u in mijn brief van 16 mei 2024 heb geïnformeerd,1 hebben deleveranciers met alle zorgverzekeraars afgesproken dat zorgverzekeraarsvanaf nu een aanwijsperiode van twee jaar hanteren voor nieuwecontracten. Aanvullend daarop schrijven zorgverzekeraars hun tenders inde toekomst dakpansgewijs uit. Deze tweede aanpassing wordt wegenshuidige contractuele verplichtingen per 2025 ingevoerd.Een deel van de zorgverzekeraars hanteert de nieuwe standaard aanwijs-periode van twee jaar, een ander deel hanteert eenmalig een aanwijspe-riode van drie jaar. Doordat zorgverzekeraars uiteindelijk vanaf 2027 huntenders om en om per jaar zullen uitschrijven, wordt het voor leveranciersaantrekkelijker om hun producten op de markt te houden. Zij krijgen opdeze manier namelijk bij de meeste producten jaarlijks de kans omaangewezen te worden als preferent en het voorkeursgeneesmiddel televeren.Met deze afspraak voorkomen zorgverzekeraars en leveranciers nog nietdat de zorgverzekeraars een bepaald product bij dezelfde leverancieraanwijzen, waardoor monopolievorming plaatsvindt. Dit is om twee1Kamerstuk 29 477, nr. 889Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 477, nr. 8942 redenen onwenselijk. Allereerst omdat ook dit tot verschraling van demarkt kan leiden: als een leverancier voor een bepaald product één ofmeerdere jaren op rij geen afzetmarkt heeft, kan dit reden zijn om hetproduct van de markt te halen. Ten tweede is het erg moeilijk voorniet-aangewezen leveranciers om bij te springen in geval van leverings-problemen bij de door meerdere zorgverzekeraars aangewezenleverancier. Zij hebben vaak onvoldoende op voorraad om aan eenonverwacht grote vraag naar hun product te voldoen.In de taakgroep Preferentiebeleid was dit punt begin dit jaar al geïdentifi-ceerd als een actiepunt. Er is voor gekozen om eerst andere punten uit tewerken die snel opgelost konden worden en in de tenderprocedures vanafgelopen voorjaar konden worden verwerkt. Het is in lijn met deafspraken van de taakgroep dat dit punt nu wordt opgepakt doorzorgverzekeraars. Ik heb Zorgverzekeraars Nederland gewezen op hetbelang daarvan. Ik verwacht van de zorgverzekeraars dat zij hier direct nade zomer afspraken over maken. Om de druk op de ketel te houden bekijkik parallel aan dit proces of het mogelijk is om wet- en regelgeving temaken in het geval het niet lukt om tot afspraken te komen. Ik informeer uover de voortgang in het najaar van 2024.3. Uitsluiten van specifieke middelen uit het preferentiebeleid In het debat stelde u tevens voor om bepaalde groepen geneesmiddelenuit te sluiten van het preferentiebeleid. U noemde daarbij toedienings-vormen speciaal voor kinderen als voorbeeld. Ik heb toegezegd demogelijkheden daartoe te onderzoeken en de voor- en nadelen van hetuitsluiten van groepen geneesmiddelen in kaart te brengen.Een belangrijke kanttekening is dat niet alleen het inkoopbeleid van dezorgverzekeraars, via preferentiebeleid, effect heeft op de beschikbaarheidvan geneesmiddelen. Andere grote spelers, zoals groothandels enziekenhuizen kunnen, indien middelen zijn uitgesloten van preferentie-beleid, ook tenders uitzetten en daarmee grote delen van de afzetmarkttoewijzen aan slechts enkele leveranciers. Het effect op de beschik-baarheid van middelen kan daardoor nagenoeg hetzelfde zijn.Dat gezegd hebbende, zeg ik toe om u in najaar 2024 nader te infomerenover de mogelijkheden om bepaalde groepen geneesmiddelen uit tesluiten van het preferentiebeleid, of het preferentiebeleid voor dezegroepen middelen te verzachten. Daarbij kijk ik ook naar toedienings-vormen speciaal voor kinderen.ConclusieMijn voornemen is om u in het najaar van 2024 te informeren over demogelijkheden om het preferentiebeleid te verbeteren. Ik verwacht u inieder geval over de volgende zaken te informeren:–het plan van aanpak van KNMP en Z-Index om versneld bijwerken vande G-Standaard mogelijk te maken en de planning daarvan,–de mogelijkheden die zorgverzekeraars zien om aanvullende afsprakente maken over het verder voorkomen van verschraling van de marktdoor het preferentiebeleid, en mocht dit onmogelijk blijken demogelijkheden om dit te realiseren door middel van aanpassing vanwet- en regelgeving, en–de mogelijkheden op bepaalde groepen geneesmiddelen uit te sluitenvan het preferentiebeleid, of het preferentiebeleid voor deze groepenmiddelen te verzachten, en de voor- en nadelen daarvan.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 477, nr. 8943 Mochten de komende maanden nog andere opties naar voren komen omhet preferentiebeleid te verbeteren dan zal daar serieus naar wordengekeken en zal dit met betrokken partijen worden besproken.Ik hoop u hiermee voor nu voldoende geïnformeerd te hebben.De Minister voor Medische Zorg,P.A. DijkstraTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 477, nr. 8944