Voorhang bekostigingsexperiment tijdelijk verblijf en ambulante geriatrische revalidatiezorg (GRZ)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202529 689Herziening Zorgstelsel29 389Vergrijzing en het integrale ouderenbeleidNr. 1270 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 november 2024Hierbij informeer ik u, conform artikel 8 van de Wet marktordeninggezondheidszorg (Wmg), over de zakelijke inhoud van de aanwijzing die ikvan plan ben te geven op grond van artikel 7 van die wet aan de Neder-landse Zorgautoriteit (NZa). Met deze aanwijzing wil ik de NZa opdrachtgeven om met ingang van 1 januari 2026 op grond van artikel 58 van deWmg in haar regelgeving de mogelijkheid op te nemen van eenexperiment. Dit experiment is een bekostigingsexperiment voor hettijdelijk verblijf en de ambulante geriatrische revalidatiezorg (grz) opgrond van de Zorgverzekeringswet (Zvw) (hierna: het experiment). Hetexperiment geldt ook voor het tijdelijk verblijf met laag-complexemedisch-specialistische zorg zoals dat momenteel in zogeheten wijkkli-nieken wordt geleverd.Het experiment biedt de mogelijkheid om de toegevoegde waarde vaneen modulaire bekostiging in het tijdelijk verblijf en de ambulante grz teverkennen, en om te onderzoeken of deze bekostiging beter aansluit op depraktijk en leidt tot meer passende zorg. Naar verwachting kan hetexperiment budgetneutraal worden uitgevoerd, of met een beperktestijging van de uitgaven, passend binnen de gewenste groeiafspraken vanhet Integraal Zorgakkoord (IZA). De kosten van deze zorg vallen binnenhet kader eerstelijnsverblijf (elv), geriatrische revalidatiezorg (grz) engeneeskundige zorg voor specifieke patiëntgroepen (gzsp) en het kadermedisch specialistische zorg (msz) en zullen binnen deze financiële kadersworden opgevangen. Het macrobeheersinstrument in de msz engrz/elv/gzsp zal bij aanvang van het experiment van toepassing zijn op dezorg binnen dit experiment.Overeenkomstig artikel 8 van de Wmg ga ik niet eerder over tot het gevenvan de aanwijzing dan nadat dertig dagen zijn verstreken na verzendingvan deze brief. Van de vaststelling van de aanwijzing zal ik mededelingdoen door plaatsing in de Staatscourant. kst-29689-1270ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Ontvangen ter Griffie op 6 november 2024.Het besluit tot het doen van een aanwijzingkan niet eerder worden genomen dan op6 december 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12701 1. Inleiding Tijdelijk verblijfTijdelijk verblijf verwijst naar een situatie waarin mensen voor eenbeperkte periode worden opgenomen in een zorginstelling, zoals eenverpleeghuis of een geriatrisch revalidatiecentrum. Tijdens de opnamewordt specifieke zorg en ondersteuning geboden, bijvoorbeeld voorherstel na een operatie, tijdens een revalidatieproces of om tijdelijkeverlichting te bieden aan een mantelzorger. Ook een plotselinge crisis ofzorg in de laatste levensfase kan aanleiding zijn voor een tijdelijk verblijf.Door tijdelijk verblijf kan een ziekenhuisopname worden voorkomen. Ookkunnen cliënten soms eerder uit het ziekenhuis worden ontslagen als zijgebruik kunnen maken van het tijdelijk verblijf.Op dit moment valt het tijdelijk verblijf onder verschillende wet- enregelgevingen, te weten de Zvw, de Wet Langdurige Zorg (Wlz) en de WetMaatschappelijke Ondersteuning (Wmo). Dit leidt tot een verschil inbekostiging van de verschillende zorgvormen binnen het tijdelijk verblijf,terwijl het vaak dezelfde zorgverleners en soortgelijke zorg betreft. Het isdaarom wenselijk om uiteindelijk één vorm van bekostiging te ontwik-kelen voor het tijdelijk verblijf. Ook binnen de Zvw bestaan verschillen inbekostiging tussen de verschillende vormen van tijdelijk verblijf: het elv,de grz en het verblijf met laag-complexe medisch-specialistische zorg,zoals die momenteel in zogeheten wijkklinieken geleverd wordt.In de praktijk leidt het verschil in bekostiging tot complexiteit, veel grijzegebieden tussen de zorgvormen, suboptimaal gebruik van beschikbarecapaciteit en onnodige administratieve lasten voor zorgverleners.De NZa heeft een uitgebreid onderzoekstraject en registratieonderzoekuitgevoerd naar de best passende bekostiging voor het tijdelijk verblijf enambulante grz. Dit onderzoek volgde na signalen van beroeps- enbranchepartijen over ontoereikende tarieven in het tijdelijk verblijf,onbenut potentieel van het tijdelijk verblijf door financiële belemmeringenen het verschil tussen de bekostiging en de behoeften van diversecliënten. De NZa concludeerde dat er verbeteringen mogelijk zijn in debekostiging van het tijdelijk verblijf. De NZa heeft een adviesrapportopgesteld waarin zij adviseert een experiment te starten1.Ik onderschrijf dit advies, omdat het essentieel is dat mensen de zorgkrijgen die ze nodig hebben. Dit experiment vormt een eerste stap richtingeen eenduidige bekostiging voor het tijdelijk verblijf over de verschillendezorgdomeinen heen.2. Advies NZa over bekostigingsexperiment tijdelijk verblijf Het advies van de NZa over de nieuwe bekostiging voor het tijdelijkverblijf is het resultaat van een uitgebreid onderzoekstraject. Dit omvatteeen registratieonderzoek door de NZa en een zorginhoudelijk trajectuitgevoerd door Actiz en Verenso. Daarnaast hebben overleggen tussende NZa, (vertegenwoordigers van) zorgaanbieders en zorgverzekeraars enberoeps- en branchepartijen bijgedragen aan de totstandkoming van hetadvies. Resultaat is een advies van de NZa om een bekostigingsexpe-riment te starten met modulaire bekostiging in het tijdelijk verblijf,inclusief de ambulante grz, op grond van de Zvw. Op 15 februari jl. heeftde NZa het advies «Nieuwe bekostiging Tijdelijk Verblijf» gepubliceerd(bijlage 1). Ik ben voornemens de NZa opdracht te geven het bekostigings-1Advies nieuwe bekostiging tijdelijk verblijf, NZa 15/02/2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12702 experiment conform haar advies in te richten voor het tijdelijk verblijf,inclusief het tijdelijk verblijf met laag complexe medisch-specialistischezorg zoals in de wijkklinieken wordt geleverd, en de ambulante grz metruimte voor resultaatbeloning en zorgvernieuwing. Hiermee zet de NZaeen belangrijke stap richting meer eenduidige bekostiging voor hettijdelijk verblijf binnen de Zvw. Dit sluit ook aan op Actielijn 2 (sterkebasiszorg voor ouderen) van het WOZO-programma (Wonen, Onder-steuning en Zorg voor Ouderen): vereenvoudiging betaaltitels tijdelijkverblijf in de eerstelijnszorg2.Eén van de kerndoelen van de nieuwe bekostiging voor het tijdelijk verblijfis dat deze beter aansluit op de praktijk en leidt tot meer passende zorg.De modulaire bekostiging maakt het mogelijk om de zorg flexibel op- enaf te schalen, afhankelijk van de zorgbehoefte van de cliënt. Daarnaastmoet deze bekostiging de doorstroom binnen de zorgketen verbeteren,zorgen voor passende zorginzet en risicoselectie zoveel mogelijktegengaan. In het advies van de NZa worden alle doelstellingen van hetexperiment tijdelijk verblijf toegelicht.Het advies bevat ook details over welke zorgvormen onderdeel zijn vanhet experiment en hoe de modulaire bekostiging zal worden ingericht.Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn het verminderen van administra-tieve lasten, de mogelijke productieprikkel die modulaire bekostiging metzich mee kan brengen, en de rol van passende contractering.Hieronder licht ik enkele punten toe die ik van belang acht:•Administratieve lasten: Verwacht wordt dat de administratieve lastenvoor de grz met deze experimentbekostiging zullen afnemen, terwijldeze voor het elv waarschijnlijk zullen toenemen. De huidige bekosti-ging van het elv is momenteel een integraal dagtarief, met relatiefweinig administratieve lasten, maar leidt niet altijd tot de beste zorgvoor de patiënt. De betrokken beroeps- en branchepartijen beschou-wen het bekostigingsexperiment als een goede ontwikkeling in de zorgen zijn overtuigd dat de verwachte positieve resultaten van dezenieuwe bekostiging opwegen tegen de verwachte toename van deadministratieve lasten binnen het elv. De NZa zal tijdens het experi-ment in nauw overleg met alle betrokken partijen blijven en de ervarenadministratieve lasten nauwlettend monitoren.•Zorgvernieuwing en resultaatbeloning: De NZa adviseert een prestatiezorgvernieuwing en resultaatbeloning toe te voegen aan de modulairebekostiging. Dit wordt geadviseerd naar aanleiding van de wens ommaatwerk te kunnen bieden aan het veld en naar aanleiding van deevaluatie van de experimentprestatie «zorgvernieuwing en resultaatbe-loning» binnen het elv. Uit deze evaluatie blijkt dart het gewenst is ombinnen het elv afspraken te maken op maat over onder andere debeloning van innovatie, kwaliteit en uitkomsten van zorg. Door middelvan dit experiment kan onderzocht worden of een experimentprestatie«zorgvernieuwing en resultaatbeloning» ook gewenst is voor deoverige vormen van tijdelijk verblijf binnen de Zvw.•Ambulante grz: Ambulante grz wordt opgenomen in het experiment,waardoor de volledige bekostiging van het zorgaanbod grz binnen hetexperiment valt. Het is per 1 januari 2025 mogelijk geriatrischerevalidatiezorg zonder verblijf te bieden (ambulante grz). Op 6 septem-ber jl. is de wijziging van het Besluit zorgverzekering gepubliceerd3,waarmee de beperkende voorwaarden met betrekking tot het verblijfvoor de aanspraak binnen de grz per 1 januari 2025 komt te vervallen.2Kamerstukken II 2021/22, 29 389, nr. 1113Kamerstukken II 2023/24, 29 689, nr. 1251Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12703 Dit betekent dat grz zonder klinische opname direct mogelijk is binnenhet experiment.•Tijdelijk verblijf met laag-complexe medisch-specialistische zorg inwijkklinieken: Ook deze zorgvorm zal een plaats krijgen in hetexperiment. De wijkkliniek is een nieuw zorgconcept binnen hettijdelijk verblijf voor kwetsbare ouderen die normaal gesproken in hetziekenhuis worden opgenomen vanwege acute medische problemen.Het doel is dat zij zo fit mogelijk weer naar huis kunnen, met alsbijkomende doelen het voorkomen van heropnames en het tegengaanvan functieverlies. Hiermee bereid ik de uitvoering voor van de motieEllemeet en Bevers (Kamerstuk 31 765, nr. 739), besproken tijdens hetdebat van 23 maart 2023 over de woon- en zorgplannen voor ouderen.Dit betreft een motie om een structurele bekostiging in te regelen voorinnovatieve initiatieven zoals de wijkkliniek4. Er zijn momenteelverschillende initiatieven van de wijkkliniek die naast elkaar bestaan,en door middel van experiment met modulaire bekostiging kanonderzocht worden wat wel en niet werkt. Het experiment biedtweliswaar nog geen structurele bekostiging voor innovatieveinitiatieven zoals de wijkkliniek, maar vormt wel een belangrijke stap inde juiste richting.3. Geleidelijke invoering en convenant Met de beroeps- en branchepartijen is overeengekomen dat hetexperiment geleidelijk zal worden ingevoerd. Dit betekent dat eerst eenpaar zorgaanbieders zal deelnemen, waarna de invoering stapsgewijs zalworden uitgebreid naar de gehele sector. De geleidelijke invoering geeftde betrokken partijen tijd en ruimte om ervaring op te doen en eventueleuitdagingen tijdig te identificeren voor het vervolg. Daarnaast biedt dezeaanpak voldoende gelegenheid om bestaande systemen adequaat in terichten op de nieuwe bekostiging die in het experiment wordt getest.Om het commitment van het veld aan de doelen van het experiment tewaarborgen, stelt de NZa samen met alle betrokken veldpartijen eenconvenant op.4. Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid De voorgenomen aanwijzing geeft een algemeen kader aan de NZa voorde ontwikkeling van de experimentbeleidsregel tijdelijk verblijf enambulante grz. De NZa heeft laten weten dat de voorgenomen aanwijzingvoldoende mogelijkheden biedt voor een uitvoerbare invulling. De NZaheeft eveneens bevestigd dat de voorgenomen aanwijzing voldoendemogelijkheden biedt voor een invulling die handhaafbaar (en fraudebe-stendig) is. Zie voor de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheidstoets van deNZa bijlage 2 bij deze brief.5. Zakelijke inhoud van de voorgenomen aanwijzing De aanwijzing die ik aan de NZa zal sturen zal in elk geval de volgendezaken bevatten:•Ik zal de NZa opdragen in haar beleidsregels op grond van artikel 58Wmg uiterlijk met ingang van 1 januari 2026 te voorzien in eenexperiment met modulaire bekostiging voor het tijdelijk verblijf (elv,grz, en tijdelijk verblijf met laagcomplexe medisch-specialistischezorg), en de ambulante geriatrische revalidatiezorg zorg zoalsomschreven bij of krachtens de Zvw;4Handelingen II 2022/23, nr. 66, item 21Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12704 •De NZa stelt prestatiebeschrijvingen met maximumtarieven vast voorde in het experiment op te nemen modules. Dit betreft in elk geval eenmodule voor verblijf inclusief verpleging en verzorging en een modulevoor verblijf bij laag complexe medisch-specialistische zorg per dag ende modules behandeling medisch, behandeling paramedisch,behandeling gedragswetenschappelijk en behandeling laag complexemedisch-specialistische zorg per uur;•Daarnaast heeft de NZa de ruimte om binnen de werkingssfeer van hetexperiment modules toe te voegen met een maximumtarief;•De NZa stelt een prestatie zorgvernieuwing en resultaatbeloning eneen prestatie onderlinge dienstverlening vast met een vrij tarief;•Op grond van dit experiment krijgen een zorgverzekeraar en eenzorgaanbieder de mogelijkheid om op basis van een schriftelijkeovereenkomst af te wijken van de reguliere bekostiging voor hettijdelijk verblijf inclusief de ambulante grz en verblijf bij laag complexemedisch-specialistische zorg;•Het experiment heeft een looptijd van maximaal vijf jaar na deingangsdatum van het experiment.6. Monitoring en evaluatie Binnen het experiment heeft de NZa gedurende vijf jaar de tijd om dedoelen van het experiment te evalueren, waarbij de borging van dejaarlijkse evaluatiecyclus wordt vastgelegd in een convenant. Vanaf destart van het experiment met modulaire bekostiging, zal er jaarlijks eenevaluatie plaatsvinden waarbij het experiment wordt gemonitord en deervaringen van zorgaanbieders, zorgverzekeraars, zorgprofessionals,cliënten en naasten worden opgehaald.7. Ten slotte Ik ben verheugd de eerste stap te zetten richting een transparantere,efficiëntere en eenvoudigere bekostiging van het tijdelijk verblijf. Ikverwacht dat deze verandering positieve effecten zal hebben voor allebetrokken partijen en zal bijdragen aan betere kwaliteit van zorg.Aan het einde van het experiment zal, op basis van de uitkomsten van deevaluatie, besloten worden of de modulaire bekostiging structureel zalworden ingevoerd voor het elv, de (ambulante) grz en het tijdelijk verblijfmet laagcomplexe medisch-specialistische zorg.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,V. MaeijerTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 29 689, nr. 12705