Start Defensie-enquête

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 592Defensienota 2024 – Sterk, slim en samenNr. 45 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 september 2025In eerdere brieven aan uw Kamer, waaronder «Onze mensen, onzetoekomst; meer, beter en sneller» (Kamerstuk 33 763, nr. 161, 24 maart2025) en «Enquête dienmodel Defensie» (Kamerstuk 36 592, nr. 2,3 oktober 2024), heb ik uw Kamer geïnformeerd over de plannen om eenDefensie- enquête in te voeren die moet bijdragen aan het vergroten vande totale instroom bij Defensie. In deze brief breng ik u op de hoogte vande stand van zaken en zet ik uiteen welke vervolgstappen Defensievoornemens is te zetten. Daarbij doe ik de toezegging gestand om voor debegrotingsbehandeling Defensie de Kamer te informeren over welkestappen in wetgeving nodig zijn om het dienmodel/de enquête een meerverplichtend karakter te geven (TZ202506-070).Defensie-enquête van startEerder stuurde ik uw Kamer mijn brief over de plannen om een enquête inte zetten om de instroom te verhogen. Deze enquête wordt eeninstrument dat beoogt het dienmodel en daarmee de schaalbarekrijgsmacht als geheel te ondersteunen. Uiteindelijk is het de bedoelingdat de enquête zich gaat richten op een bredere doelgroep van jongeren,in de leeftijd van 17–27 jaar. In het najaar beginnen we met hetaanschrijven van alle 17-jarigen; dat betreft zo’n 200.000 jongeren.Defensie heeft op dit moment nog geen wettelijke grondslag om devolledige doelgroep aan te mogen schrijven. Vooruitlopend op hetverkrijgen van deze wettelijke grondslag heeft Defensie van de Rijksdienstvoor Identiteitsgegevens (RvIG) toestemming gekregen om een QR-codedie verwijst naar een vrijwillige enquête (met een korte informatievetoelichting) aan de reeds bestaande Dienstplichtbrief toe te voegen. Opdeze manier kunnen we al dit jaar alle 17-jarigen bereiken. Deze brievenzullen in verschillende batches vanaf september worden verstuurd.Jongeren die dit jaar 17 worden, ontvangen de Dienstplichtbrief, zoalseerder ook al is aangekondigd, daarmee voor de tweede keer waarbij dusnu een QR-code is toegevoegd die verwijst naar de Defensie-enquête. kst-36592-45ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 451 Ik wil benadrukken dat het invullen van de enquête volledig op vrijwilligebasis is. Jongeren kunnen ervoor kiezen om de enquête niet in te vullen;dat heeft geen gevolgen. Daarbij wil ik onderstrepen dat als iemand er nuvrijwillig voor kiest om de enquête in te vullen, hij of zij niet later alsnogverplicht kan worden opgeroepen op basis van de ingevulde informatie.Mocht de opkomstplicht ooit weer worden ingesteld dan kunnen alledienstplichtigen worden opgeroepen en maakt het geen verschil ofiemand wel of niet de enquête heeft ingevuld. Defensie zal dit in haarcommunicatie over de Defensie enquête meenemen zodat hierover geenmisverstand kan ontstaan.Verdere uitwerking DienmodelIn de Kamerbrief «Onze mensen, onze toekomst», heb ik de groeiambitiesvoor Defensie uiteen gezet. Defensie kiest bij het bouwen aan eeninzetbare en schaalbare krijgsmacht voor een aanpak die grootschaligeren ingrijpender is dan tot dusverre en die in een hoger tempo wordtgerealiseerd. De schaalbare krijgsmacht moet uiterlijk in 2030 en waarmogelijk sneller zijn gevuld. Daarbij zal het aanvankelijk gaan omongeveer 100.000 mensen, bestaande uit beroepsmilitairen, reservisten(veelal in deeltijd) en burgerpersoneel. Een verdere opschaling van hetpersonele bestand is noodzakelijk in geval van een crisis- of oorlogssi-tuatie of in de aanloop daarnaartoe.Op dit moment zien we dat de animo om als militair te dienen is toege-nomen. Daarnaast is de uitstroom sterk afgenomen. Dat geeft ons hetvertrouwen dat we de krijgsmacht met een vrijwillig model van voldoendepersoneel kunnen voorzien. In genoemde Kamerbrief heb ik uw Kamergeïnformeerd over de aanvullende maatregelen die Defensie neemt omversneld te veranderen en te groeien naar een voortdurend inzetgerede enschaalbare krijgsmacht. We monitoren de instroom nauwkeurig en sturenbinnen de wettelijke kaders en met het bestaande (HR-)instrumentariumbij waar en wanneer nodig.We moeten ons echter op verschillende scenario’s voorbereiden. Zo kanhet bijvoorbeeld zo zijn dat de verwachte groei achterblijft bij deprognoses, of dat de veiligheidssituatie verder verslechtert en Defensiesneller moet groeien dan nu voorzien. Om die reden heeft Defensie eendienmodel ontwikkeld dat kan meebewegen met de dreiging. Dat betekentin staat zijn om (snel) op te schalen in aanloop naar een conflictsituatie, enweer kunnen afschalen in een periode na een conflict.De enquête is het instrument dat kan worden ingezet om de beoogdegroei te versnellen en om dus sneller op te kunnen schalen. De enquêtemaakt het voor Defensie mogelijk om een dienmodel te bouwen met een(gradueel) meer verplichtend karakter tussen vredestijd en oorlogstijd. Zoheb ik u eerder geïnformeerd dat daarbij oplopend aan de volgendegradueel verplichte treden op de escalatieladder valt te denken:•de enquête vrijwillig invullen en vrijwillig reageren op een uitnodigingtot gesprek;•de enquête verplicht invullen en vrijwillig reageren op een uitnodigingtot gesprek;•de enquête verplicht invullen en verplicht reageren op een uitnodigingtot gesprek;•de enquête verplicht invullen, een verplicht gesprek en verplichtedeelname aan selectie en keuring, opkomst vrijwillig.Zoals hierboven toegelicht beginnen we in september met de eerste stapop de ladder; de invoering van een vrijwillige enquête. Een laatste stapzou de herinvoering van de opkomstplicht zijn, maar zoals eerderTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 452 aangegeven ben ik ervan overtuigd dat er effectievere en meer gerichtemanieren zijn om de personele gereedheid te verhogen. Ik ben er namelijkvan overtuigd dat als mensen er bewust en vrijwillig voor kiezen om tedienen dat leidt tot een moreel sterkere krijgsmacht.Wel moeten wij onze verantwoordelijkheid nemen en daarom acht ik hetnoodzakelijk om ons voor te bereiden op de hierboven genoemdescenario’s, zodat Defensie een aanvullend instrumentarium in handenkrijgt om de groei van het personeelsbestand te kunnen versnellen. Wekunnen dan stap voor stap kleine verplichtingen invoeren met het doel hetsysteem zo lang mogelijk zo vrijwillig mogelijk te houden. Uiteraard zalhet besluit om op te schalen op de hiervoor genoemde escalatieladdervan het dienmodel altijd een kabinetsbesluit zijn.VervolgstappenOm het mogelijk te maken om op te kunnen schalen op de escalatieladder,is het noodzakelijk dat we hiervoor beschikken over de juiste wettelijkegrondslagen. Via de Wet op de Defensiegereedheid werkt Defensie aanhet creëren van een wettelijke grondslag om alle jongeren van 17–27 eenbrief te mogen sturen met een vrijwillige enquête. Daarnaast zal het viaeen aanpassing van de Kaderwet Dienstplicht mogelijk worden gemaaktom de enquête te kunnen verplichten.Wet op de Defensie gereedheidDefensie werkt aan de wet op de Defensiegereedheid; dit wetsvoorstelvoorziet in het wegnemen van knelpunten voor de verhoogde gereed-stelling van de krijgsmacht. Uiteraard is het voor de gereedheid vanbelang dat de personele capaciteit zo snel mogelijk op sterkte komt enblijft. Met dit doel voor ogen is in het wetsvoorstel een grondslagopgenomen voor het uitvoeren van een enquête onder jongeren van 17tot en met 27 jaar om hun belangstelling voor vrijwillige indiensttredingbij Defensie te peilen. Zodra het voorstel is aangenomen door beideKamers, geeft deze wet Defensie de mogelijkheid om de hele doelgroepvan 17–27 jarigen de Defensie-enquête te sturen met een aparte brief dieis los gekoppeld van de Dienstplichtbrief.Aanpassing kaderwet DienstplichtOm bovengenoemde gradueel verplichtende treden van het dienmodel tevoorzien van een wettelijke grondslag, moet de kaderwet Dienstplichtworden uitgebreid met deze mogelijkheden. Defensie gaat dit wetswijzi-gingstraject in gang zetten. We starten op korte termijn met het in kaartbrengen van de verschillende hiervoor benodigde stappen. Daarna wordthet wetgevingstraject gestart. De verwachte duur van het volledigewetgevingstraject (van conceptfase tot inwerkingtreding) bedraagt naarinschatting tussen de 12 tot 18 maanden.Overige vervolgstappenWanneer het invullen van de enquête wordt verplicht, kan Defensieuiteindelijk beschikken over een volledig beeld van de doelgroep van17–27 jarigen. Op basis van die informatie kunnen mensen selectief engericht worden benaderd om op te komen voor een gesprek. De Defensie-enquête verandert dan van een instrument met een wervend karakter naareen selecterend instrument. Als Defensie bijvoorbeeld een tekort heeftaan cyberspecialisten, dan moet het mogelijk zijn om uit de «kaartenbak»met ingevulde enquêtes gericht cyberspecialisten op te roepen voor eengesprek. Defensie gaat, naast bovengenoemde juridische aanpassingen,Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 453 uitwerken wat er verder nodig is om dit mogelijk te maken. Daarbij gaathet onder andere om inhoudelijke aanpassingen van de vragen in deenquête als aanpassingen in de infrastructuur. Het uitbreiden van deenquêtevragen stelt ook zwaardere vereisten aan gegevensopslag.Tot slotIk zal uw Kamer via de Stand van de Defensie informeren over deresultaten van de Defensie-enquête. Ook zal ik uw Kamer op de hoogtehouden van de voortgang van de vervolgstappen die worden gezet.De Staatssecretaris van Defensie,G.P. TuinmanTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 592, nr. 454