Lijst van vragen en antwoorden over het actieplan diversiteit Defensie 2009-2012

31700XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.95LIJSTVANVRAGENENANTWOORDENVastgesteld16maart2009DevastecommissievoorDefensie1heefteenaantalvragenvoorgelegdaandestaatssecretarisvanDefensieoverdebriefvan21januari2009inzakeovergender-endiversiteitsbeleid(Kamerstuk31700X,nr.80).Destaatssecretarisheeftdezevragenbeantwoordbijbriefvan13maart2009.Vragenenantwoordenzijnhiernaafgedrukt.Devoorzittervandecommissie,VanBaalenDegriffiervandecommissie,DeLange1Samenstelling:Leden:VanBommel(SP),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),VanBaalen(VVD),voorzitter,Cqörüz(CDA),Ferrier(CDA),VanVelzen(SP),Blom(PvdA),ondervoorzitter,Eijsink(PvdA),VanDam(PvdA),Kraneveldt-vanderVeen(PvdA),Griffith(VVD),Aasted-Madsen-vanStiphout(CDA),Irrgang(SP),Knops(CDA),Willemse-vanderPloeg(CDA),Jacobi(PvdA),Boekestijn(VVD),Brinkman(PVV),Voorde-wind(CU),Pechtold(D66),TenBroeke(VVD),Thieme(PvdD),Bilder(CDA)enPeters(GL).Plv.leden:Lempens(SP),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),VanBeek(VVD),Jonker(CDA),Ormel(CDA),DeWit(SP),Roefs(PvdA),Wolbert(PvdA),Smeets(PvdA),Arib(PvdA),Blok(VVD),Omtzigt(CDA),Roemer(SP),Haverkamp(CDA),DeNeréetotBabbe-rich(CDA),Samsom(PvdA),VanderBurg(VVD),Wilders(PVV),Wiegman-vanMeppelenScheppink(CU),VanderHam(D66),Teeven(VVD),Ouwehand(PvdD),Uitslag(CDA)enVendrik(GL).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1288440809tkkst31700-X-95ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.951 1Watisdehuidigestandvanzakenmetbetrekkingtotloopbaan-mogelijkhedenvoorvrouwen,mensenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»enmensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»binnenDefensie?Erbestaateenscalaaanloopbaanmogelijkhedenvooralhetdefensie-personeel,waarbijgeenspecifiekonderscheidwordtgemaakttussengeslacht,etnisch-cultureleachtergrondofseksuelegeaardheid.Despeci-fiekestimulerendemaatregelenvoordezedoelgroepenomdeloopbaan-mogelijkhedentebevorderenstaanvermeldinhetActieplan.InhetkadervanhetFlexibelPersoneelsysteem(FPS)wordtgewerktaandeverdereintensiveringvandeloopbaanmogelijkhedenenhetbiedenvanmaat-werk.Daarnaastwordtaanloopbaanbegeleidinggedaanenwordenloopbaan-enfunctioneringsgesprekkengehoudenwaarbijdewensenendemogelijkhedenvandemedewerkercentraalstaan.2en3OpbasisvanwelkeinformatiebronnenbepaaltuuwvisieopdeorganisatiecultuurbinnenDefensie,tenaanzienvandebestaandeenmogelijkgewenstediversiteit?WatisergebeurdmetderesultatenuiteerdereonderzoekennaardeervaringenmetdiversiteitbinnenDefensieeninhoeverresluithetActie-planaanbijdieonderzoeken?Deafgelopenjarenzijnvele,vooralgedragswetenschappelijkeonder-zoekengedaanmedeopbasiswaarvandevisieopdeorganisatiecultuurbinnenDefensieisontwikkeld.Deuitkomstenvandezeonderzoekenzijnookbijdetotstandkomingvanhetactieplangebruikt.4Kan,methetverschijnenvanditActieplandiversiteit,wordenveronder-stelddatdevisiesophetgender-endiversiteitsbeleid,zoalsdieverwoordzijninstudiesenactieplannenvanvóór14december2007,nietlangeractueelzijn?Nee.Devisiesuiteerdereactieplannenliggentengrondslagaanhethuidigebeleidenzijnindeloopdertijdverderontwikkeldenverbreed.5Watzijndedefinitiesdieuhanteertvoordebegrippen«gender»,«eman-cipatie»en«diversiteitsbeleid»?Kuntudezedefinitiesvergelijkenmetdedefinitieszoalsdiewerdengehanteerdineerderverschenengender-endiversiteitsactieplannenvanDefensie?«Gender»isdecultureleensocialebetekenisdieaanseksewordtgekop-peld.«Emancipatie»ishetstrevennaargelijkgerechtigdheid,zelfstandig-heideneerlijkermaatschappelijkeverhoudingen.«Diversiteitsbeleid»omvatallemaatregelendiebijdragentotdeherkenning,erkenning,waar-deringendepositievebenuttingvanhetgeheelvanverschillen,overeen-komstenengewoontesvan(groepenvan)mensendiewerkzaamzijnindedefensieorganisatie,hetdaarmeekunnenomgaan(gedrag)enhetvoorkomenvanallevormenvanongewenstgedrag.Dedefinitieszijnvergelijkbaarmetdegehanteerdedefinitiesineerderverschenengender-endiversiteitsplannen.6Achtueenpersoneelsbestanddateenafspiegelingisvandesamenlevingvoorwatbetreftverdelingopbasisvansekse,etnischeachtergrondenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.952 seksuelegeaardheidinhetbelangvanDefensie?Zoja,waaromvermeldtudatdannietinhetActieplan?Zoniet,waaromniet?InhetActieplanwordtverwezennaardevisieophetgenderendiversiteitsbeleidvan14december2007(Kamerstuk31200X,nr.78).DaarinzijndealgemenemaatschappelijkedoelstellingenvanhetdiversiteitsbeleidbijDefensiegenoemd,waaronderookhetprincipevandeafspiegelingvandesamenleving.HetisechterniethetprimairedoelvanDefensie.Defensieachthetbevorderenvandiversiteitvooralwense-lijkomdemeerinhoudelijkeoverwegingendiezijnverwoordinhetActie-plan,namelijkdat:–Hetdiversiteitsbeleiddeoperationeleinzetondersteunt;–Diversiteitbijdraagtaandevullingvandeorganisatie;–DiversiteiteenpositieveinvloedheeftopdecultuurbinnenDefensie.7WordtDefensiepersoneeldooruwActieplanvoortaangeselecteerdopvoorkeur(willekeur)enduskwantiteit,ofopkwaliteit(ongeachtachter-grond,seksualiteit,gender,etcetera)?GeletopdetaakstellingvanDefensieishetuitgangspuntdatbijdewervingenselectievandefensiepersoneeldekwaliteitvooropstaat,ongeachtachtergrond,sekseofseksuelevoorkeur.8,27,28,29en31WaaromwordtinditActieplannauwelijksaandachtgeschonkenaanhetdoorbrekenvandebijDefensieheersendegedragscultuur,zoalsonderanderebeschreveninhetrapportvandecommissieStaal?Watisermismetdeorganisatiecultuurenbeeldvorming,waarumetgoedeinterneenexternecommunicatieveranderinginhooptaantebrengen,enwatbaseertuuwoordeelop?Welkebeeldvormingwiltupreciesveranderenenisersprakevanverkeerdebeeldvormingovergender-endiversiteitsbeleid?WaaromishetnodigominallecommunicatievanDefensietesprekenoverhetdiversiteitsbeleidenhoegaatudatvormgeven?DenktumetuwActieplan,waaringestreefdwordtnaartoenemendeacceptatie,dealoudeaanwezigemachocultuurbinnenDefensietekunnendoorbreken,waarinvrouwenenmensenmeteen«afwijkende»achter-grondnietalsvolwaardigecollega’swordenbeschouwdenwaarindezehoudingals«normaal»wordgezien(geaccepteerdeverhoudingen)?Uitrecenteonderzoekenensignalenuitdeorganisatieblijktdaterruimteisvoorverbeteringenvandeorganisatiecultuurendebeeldvorming.HetActieplanbevateenaantalconcretemaatregelendiebijdragentotdebeoogdegedrags-encultuurveranderingbijDefensie.DevoornaamstemaatregelenzijndetrainingenopleidingvanlijnmanagersenP&O-mede-werkersendeuitvoeringvaneencommunicatieplangerichtopcultuur-engedragsverandering.DefensiestreeftzonaareenbrederdraagvlakvoordiversiteitbinnendedefensieorganisatiebijzowelhetmanagementendeP&O-medewerkersalsdemedewerkers.Totophedenwordtdiversiteitnogonvoldoendegezienalseeneigenverantwoordelijkheid.HetdoelvandeinternecommunicatieisomaanallegeledingenvandeorganisatieopdezeeigenverantwoordelijkheidtewijzenenbewusttemakenvanhetbelangvandiversiteitzodatdemaatregelenuithetActieplanbreedwordengedragen.Eenbelangrijkaandachtspunthierbijishetdoorbrekenvande«machocultuur»,voorzoverdaarvanbinnenDefensiesprakeis.Daarbijishetvanbelangteonderstrependatdiversiteitsbeleideenopera-tionelemeerwaardeheeftengeendoelopzichis.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.953 WatdebeeldvormingbetreftisgeblekendatonderdedoelgroepenopdearbeidsmarkteenteeenzijdigbeeldbestaatvanDefensiealswerkgever.BijdearbeidsmarktcommunicatiezaldeverscheidenheidvanfunctiesenmedewerkersbijDefensievoorhetvoetlichtwordengebracht,waardoorDefensievooreenbrederedoelgroepeenaantrekkelijkewerkgeverwordt.9Kuntu,aandehandvandefinities,specificerenwelkebeleidsmiddelenwelenwelkenietvallenonderhethuidigegender-endiversiteitsbeleid?HetdiversiteitsbeleidiseenonderdeelvanhettotalepersoneelsbeleidvanDefensie.MaatregelenuithetActieplanWerving&Behoud,inhetkadervanFPSenhetlevensfasebeleid,zoalsloopbaanbegeleidingendeeltijd-loketten,dragenallebijtothetdiversiteitsbeleid.Daarnaastzijnergerichteinstrumenten,zoalshetmentorprojectvooretnisch-cultureleminderheden.InsamenhangmoetenallemaatregelenerinresulterendatDefensieovervoldoende,goedopgeleid,gemotiveerdendiversperso-neelsbestandbeschiktomdetakenuittekunnenvoeren.10ZietubijDefensiemogelijkhedenvoorhetinstellenvaneenvaste(externe)commissiediedeopdrachtkrijgthetdiversiteitsbeleidbinnenDefensietemonitoren,teevaluerenenereventueelgevraagdenonge-vraagdaanbevelingenovertedoen?Zonee,waaromniet?MethetActieplandiversiteitgeeftDefensiedoormiddelvanconcretemaatregeleneenimpulsaandeuitvoeringvanhetbeleid.Metdebestaandepersoneelsinstrumentenwordendeeffectendaarvangevolgdenwaarnodigbijgestuurd.Ookincidenteelonafhankelijkevaluatie-onderzoekkanleidentotbijstellingvanhetbeleid.DaarnaastspeeltdeInspecteurGeneraalderKrijgsmacht(IGK)eenbelangrijkeroldoorinzijnwerkbezoekenaandachttebestedenaandiversiteitendaaroverterappor-teren.DeministervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelatiesbeschouwtenevalueerthetrijksdienstbredediversiteitsbeleidvanuithaarrolalscoördinerendbewindspersoon.Omdezeredenenachtikadditio-nelebeschouwingdooreenexternecommissienietnodig.11ZouueenvoorstanderzijnvaneentweejaarlijksemetingvandebelevingvandiversiteitonderpersoneelsledenvanDefensie,omzoonderzoekersinstaattestellentrendsteonderscheiden?Erwordtaltweejaarlijksonderzoekgedaan.Op29september2006ishetrapport«Kleurbekennen»aanuwKameraangeboden(Kamerstuk-nummer30800Xnr.5).Ditrapportisalsnulmetingtebeschouwenenomdetweejaarzullenvervolgonderzoekenwordenhoudenomtrendstekunnenvaststellen.Binnenkortverschijntdanookhetrapport«Kleurbekennen2».IkzalmijnbeoordelingspoedignahetverschijnenaandeKamerzenden.12en57WaaromzijnerinditActieplangeenstreefcijfersvoordepercentagesvrouwenenpersoneelsledenmeteen«andereetnisch-cultureleachter-grond»ofeen«andereseksuelegeaardheid»opgenomendieverderreikendan2010?Vindtudatdestreefcijfersvoordeinstroomvanvrouwenvoor2010moetenwordenaangescherpt,omzeambitieuzertemakeninvergelijkingmetdestreefcijfersvoor2008?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.954 Voordeinstroomcijfersvanvrouwenisinhetactieplangestelddateind2009meerduidelijkheidontstaatoverderesultatenvanhetbeleidendatdannieuwebeleidsdoelstellingenvoordeperiodena2010zullenwordenvastgesteld.Hetaandeelvanmedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondmoetdekomendejarenmeteenhalfprocentstijgen.13,14en15Kuntu,zoalstoegezegdtijdensdebegrotingsbehandeling2009,inzichtverschaffeninhetDeelactieplandiversiteitvanhetCommandoLucht-strijdkrachten?Zonee,waaromniet?Kuntu,zoalstoegezegdtijdensdebegrotingsbehandeling2009,inzichtverschaffeninhetDeelactieplandiversiteitvanhetCommandoZeestrijd-krachten?Zonee,waaromniet?Kuntu,zoalstoegezegdtijdensdebegrotingsbehandeling2009,inzichtverschaffeninhetDeelactieplandiversiteitvandeKoninklijkeMare-chaussee?Zonee,waaromniet?InhetActieplandiversiteitzijndedefensiebredeactiesinkaartgebracht.Iederdefensieonderdeelisverantwoordelijkvoordeuitvoeringvandeactiesuithetactieplanopzijnterrein.Daarnaastkunnendedefensie-onderdeleninhetverlengdevanhetActieplanspecifiekophunonderdeelgerichtedeelmaatregelennemen.HetActieplanalszodanigblijftechterdeleidraadenomvathetbeleidvanDefensie.Toezendingvanafgeleidedefensieonderdeel-specifiekemaatregelenisderhalvenietzinvol.16Hoedenktudedriedoelstellingendieunoemtals«vanbelangomaantesluitenbijdeactuelebehoeften»tekunnenbereiken?HetactieplanbevatmaatregelenenactiviteitenomdedoelstellingenvanhetdiversiteitsbeleidtehalenendiespecifiekenmetprioriteitaansluitenbijdeactuelebehoeftenvanDefensie,tewetendeondersteuningvandeoperationeleinzet,devullingvandeorganisatieendeveranderingvandecultuurbinnenDefensie.Bovendienwordtmetdesamenwerkingsover-eenkomstmetSZWenOCWinvullinggegevenaanderijksbrededoelstel-lingenvoordeverhogingvandearbeidsparticipatievanvrouwenenetnisch-cultureleminderheden.17HoeondersteunthetdiversiteitsbeleidvanDefensiehaaroperationeleinzetinislamitischeenniet-islamitischelanden?Deafgelopenjarenisgeblekendatdeaanwezigheidvanvrouwenenpersoneelsledenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondtijdensmissiesdeurenopentdieandersgeslotenzoudenblijven.Hunaanwezig-heiddraagtbijtotwederzijdsbegripvoorandereculturenenmaakthetmogelijkdetakenuittevoerenmethetvereisterespectvoordelokalebevolkingmethaartraditiesengebruiken.Indiezinleverteengoeddiversiteitsbeleideenwezenlijke,kwalitatievebijdrageaandetaak-uitvoering.Diverssamengesteldeteamszijndaarbijvangrootbelang.18HoeheeftdiversiteitprecieseenpositieveinvloedopdecultuurbinnenDefensie?Diversiteitverhoogtdevariëteitaankennis,ervaringen,kwaliteiten,achtergrondenendenkbeeldenbinnendeorganisatie.HierdoorontstaateenopenenveiligeorganisatiecultuurdieruimtelaatvooreeniederdieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.955 bijDefensiewerkt.Dezeopenorganisatiecultuurdraagtophaarbeurtbijtotbegripvoorvrouwenenanderecultureninmissiegebieden.19Wathoudthet«vereisterespect»voordelokalebevolkingenhaareigentraditiespreciesinenhoewordtbepaaldwat«vereist»is?Eengoedeverstandhoudingmetdelokalebevolkingisessentieelvoorhetbereikenvanvooruitganggedurendevredesmissies.Eenrespectvollehoudingverbetertdeverstandhouding.Dezehoudinguitzichonderandereinhet(her)kennenenbegrijpenvandetraditiesengebruikenvandelokalebevolking.20Zorgtdiversiteitsbeleidnietvoorextrainvesteringen,dieookzoudenkunnenwordenbesteedaan«gewone»vervullingvanvacaturesenhogeresalarissendiehetwerkbijDefensieaantrekkelijkerkunnenmaken,enhoeverhoudtzichdatmetdeopvattingvandestaatssecretarisdathetdiversiteitsbeleidkanbijdragenaandevullingvandeDefensie-organisatie?UitonderzoekinhetkadervanhetActieplanWerving&Behoudblijktdatdehoogtevanhetsalarisweliswaarbelangrijkis,maardatditnietbehoorttotdetopvijfvanmaatregelendiedewervingenhetbehoudzoudenversterken.DaarnaastisuitanalysevandearbeidsmarktgeblekendatDefensiehaarpersoneelstekortaanzienlijkkanverminderendoorzichterichtenopgroepenopdearbeidmarktdietotnogtoeniet(voldoende)werdenbereikt.Defensiezethieropinmethaardiversiteitsbeleid.21Kuntuuitleggenwatubedoeltmetdezin«...maarookvoordevredesor-ganisatie,waardebezettingdoorvacaturesenuitzendingenlagerisdangewenst.»?Eendeelvandedefensieorganisatievervultondersteuntdeoperationeleinzetbaarheid.Ditdeelvandeorganisatiewordtookwelaangeduidals«vredesorganisatie».Binnenditdeelvandeorganisatieisdebezettingrelatieflaagdoorvacaturesendoordeintensiteitvande(individuele)uitzendingenvanpersoneelopdezefuncties.22en23Waaromschrijftuoverhet«opbouwenvanexpertise»terwijlerinhetverledenaltalrijkebruikbarestudies,rapportagesenbeleidsstukkenzijngeproduceerd;achtudezedocumentenwellichtnietlangerrelevant?Hoedenktudebenodigdeinhoudelijkeexpertiseophetgebiedvandiver-siteitteverkrijgeneninvullingtegevenaanderegieopdeuitvoeringvanhetdiversiteitsbeleidenheeftudaarbijeendeadlinevoorogen?Indeloopderjarenisondercentraleregiedenodigeexpertiseopge-bouwdophetterreinvandiversiteit.Ditisnietalleenbewerkstelligdopbasisvanonderzoek,literatuurenrapportengedaan,maarookdoordetrainingenopleidingvanbeleidsmedewerkers.DaarnaastparticipeertDefensieindiversekennisnetwerkenophetgebiedvandiversiteit,waarinmetvertegenwoordigersuituiteenlopendesectoren(overheid,politie,bedrijfsleven)kennisenervaringenwordengedeeld.OokdenetwerkenbinnenDefensievoedenhetdoorlopendeprocesvankennisuitwisselingenervaringsopbouw.Het«opbouwen»vanexpertisebetreftvooralhetverbredenenverdiepenvandeexpertiseomdatdeontwikkelingenopditbeleidsterreinnietstil-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.956 staan.Eerderopgebouwdeexpertisemoetnatuurlijkbehoudenblijven.Hetbetreftduseenonafgebrokenproceseneendeadlineisdaaromnietaandeorde.24HoebentuvanplanomdiversiteiteenintegraalonderdeelvanhetDefen-siebeleidtemaken?Diversiteitisaleenintegraalonderdeelvanhetpersoneelsbeleid,datinalgemenezinwordtontwikkeldtendienstevaneninsamenhangmetalhetoverigedefensiebeleid.Ditleidttotwederzijdseversterking.25OntstaaterbinnenDefensieeenextramanagerslaagen/ofeen«afdelingbinnendeafdeling»methetinstellenvanlijnmanagersenP&O-functionarissen?Nee,hetbetrefthierdebestaandeorganisatiestructuur.26Ishetwaardatertotophedennoggeenleiderschapstraining(conformhetrapportvandecommissieStaal)bestaat?Zoja,iseendergelijketrai-ninginontwikkeling?Zoja,wanneerisdestartvandietrainingteverwachten?DeKamerbrief«VijfderapportageimplementatieaanbevelingenCommissieStaal»van30oktober2008(Kamerstuknummer31700X,nr.18)gaatondermeerinopdestandvanzakenvandeleiderschaps-trainingen.Deoperationelecommando’shebbeninmiddelsspecialetrai-ningenwaarindesocialeaspectenvanleidinggevencentraalstaan.VoordeleidinggevendenbijhetCDC,deBestuursstafendeDMOiseentrai-ningontwikkelddievanafapril2009wordtaangeboden.Deverwachtingisdatalleleidinggevendendetrainingeind2011zullenhebbengedaan.27Watisermismetdeorganisatiecultuurenbeeldvorming,waarumetgoedeinterneenexternecommunicatieveranderinginhooptaantebrengen,enwatbaseertuuwoordeelop?Ziehetantwoordopvraag8.28Welkebeeldvormingwiltupreciesveranderenenisersprakevanverkeerdebeeldvormingovergender-endiversiteitsbeleid?Ziehetantwoordopvraag8.29WaaromishetnodigominallecommunicatievanDefensietesprekenoverhetdiversiteitsbeleidenhoegaatudatvormgeven?Ziehetantwoordopvraag8.30Isonderzochtwaaromdehuidigewervingscampagnesnietalledoel-groepeninvoldoendemateaanspreken?Zoja,kuntuuiteenzettenwatdaarvoorderedenenwaren?Zonee,watgeeftuhetvertrouwendateeneventueleaanpassingvandiecampagnestoteenpositiefresultaatzalleiden?KuntuuwantwoordenopdezevragenspecificerennaarzoweldeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.957 doelgroep«vrouwen»alsdedoelgroep«mensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond»?HetafgelopenjaarishetmonitoronderzoekarbeidsmarktcommunicatieDefensie2008uitgevoerd.DitwaseenonderzoekvanhetDienstencen-trumPersoneelsvoorziening(DCPV).Eendeelvanditonderzoekginginopdewaarderingvanenkelealgemenecampagne-uitingen.Uitditonder-zoekbleekdatergeensignificanteverschillenbestaanindewaarderingvandecampagnetussendedoelgroepenautochtonen,mensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondenvrouwen.DaarnaastheefthetCommandoLandstrijdkrachtenin2008onderzoeklatendoennaardeaantrekkelijkheidvaneenaantalvanzijnwervings-uitingen(promotie-DVD’s)voorallochtonedoelgroepen.HieruitkomeneenaantalconcreteaanbevelingennaarvorendiehetCommandoLand-strijdkrachteninstaatstellenzijncommunicatie-uitingennogspecifiekeropdeallochtonedoelgroepaftestemmen.HetDCPVparticipeertmomenteelonderandereinhetproject«DiversTalent»vande«StichtingMeander».Alsonderdeelvanditprojectzulleneenaantalhoogopgeleidemensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondeenonderzoekuitvoerenonderdefensiemedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond.CentraalstaatdaarbijdevraagofcongruentiebestaattussenhetbeelddatDefensieinzijnwervings-uitingenschetstendepraktijkvanhetwerkenbijDefensie.Deresultatenuitditonderzoekkunnenlaterwordengebruiktbijdeontwikkelingvannieuwecampagne-uitingen.TenslottewordtopkortetermijneenonderzoekvoltooidnaardeinzetvandigitalemiddelenvoorarbeidsmarktcommunicatiedoorDefensie.Ditonderzoekisgehoudenonderdiversedoelgroepen,waaronderdedoel-groepen«vrouwen»en«mensenmeteenanderecultureel-etnischeachtergrond».31DenktumetuwActieplan,waaringestreefdwordtnaartoenemendeacceptatie,dealoudeaanwezigemachocultuurbinnenDefensietekunnendoorbreken,waarinvrouwenenmensenmeteen«afwijkende»achter-grondnietalsvolwaardigecollega’swordenbeschouwdenwaarindezehoudingals«normaal»wordgezien(geaccepteerdeverhoudingen)?Ziehetantwoordopvraag8.32Heeftuonderzochtwaaromdeverhoudingman/vrouwbijmilitairperso-neelmindergunstigisdanbijburgerpersoneel?Zoja,watisdeuitkomstvanditonderzoek?Zonee,waaromniet?DetaakstellingvanDefensiesteltandereeisenaaneenmilitairdanaaneenburger.Indebeeldvormingisaanhetmilitaireberoeplangetijdhetimagovaneenmannenberoepverbondengeweest.Ookdeorganisatie-cultuurwordtbeïnvloeddoordeoververtegenwoordigingvanmannelijkemilitairen.Hetdiversiteitsbeleidiseronderandereopgerichtdezecultuurteveranderenendedrempelsvoorvrouwentothetmilitaireberoepteverlagen.33WaaromstromenerburgersinbijDefensie,terwijlDefensieenkelejarengeledennoghetcredo«everysoldierarifleman»bezigde,waarbijelkefunctiebezetmoestwordendooreen(uittezenden)militair/specialist?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.958 Burgersmakensindsjaarendageenaanzienlijk(ongeveer23procent)deeluitvanhettotalepersoneelsbestandvanDefensie.Hetgenoemdecredoheeftbetrekkingophetmilitairepersoneelsbestand.Methetoogophethogeaantalvacaturesendeverwachtetoenemendewerkloosheidwordtbezienhoe1500civielherkenbaremilitairefunctiestijdelijkdoorburgerskunnenwordenvervuld.34WelkerolheefthetDefensieVrouwenNetwerkgespeeldbijdeuitwerkingvanditActieplanenwatzalvolgensuderolvanditnetwerkzijnbijdeuitvoeringervan?HetDefensieVrouwenNetwerk(DVN)heeftevenalsdeanderenetwerkeneenadviesrolgehadbijdetotstandkomingvanhetActieplandiversiteit.HetDVNisookbijdeuitvoeringbetrokken,onderanderedoordeverte-genwoordiginginhetDiversiteitsoverlegDefensie.35Waaropisuwopvattinggebaseerddat«Roadblocks»enhuiszoekingendoorteamsmetmannelijkeénvrouwelijkemilitairenbijdelokalebevol-kinginmissiegebiedentotminderweerstandleidenendaarmeeeffec-tieverzijn?Ervaringeninuitzendgebiedenlatenziendaterminderweerstandisonderdelokalebevolkingwanneervrouwenwordengefouilleerddoorvrouwelijkemilitairen.Deeffectiviteitvaneenoperatieneemttoenaar-matedeteamsbeterwordengeaccepteerddoordelokalebevolking.36HoehoudtdeCommandantderStrijdkrachtenopditmomentbinnenhetoperationeleplanningsprocesrekeningmetdediversiteitvaneenteam,voorafgaandentijdenseenmissie?DeCDS-aanwijzingA104endegenderchecklistzijntweeinstrumentendieinhetoperationeleplanningsprocesdeaanwezigheidvanvrouwenteamsbevorderen.37Betekenthet«rekeninghoudenmetdediversiteitvaneenteambinnenhetoperationeleplanningsproces»datdeuitzenddrukendewerkdrukvanvrouwenhogerkomtteliggen?Hoedenktumetditaspectrekeningtehouden?Ergeldteenalgemeen,maximaaluitzendritmevoorallemilitairen.Ookmethetstrevennaardediversiteitvaneenteamblijftdituitgangspuntgehandhaafd.Hetbeleidinzakevrijstellingvooruitzendingvanmilitairenmetjongekinderenbevordertdatmilitairenindedegezinsvormendefasevanhunlevenarbeidenzorgkunnenblijvencombineren.38Watbetekenteen«poolvangenderexperts»;wiezijndatenwatzijnhuntakenenwatishetdoelervan?DepoolvangenderexpertsrefereertaanhetNationaalActieplan1325voorvrouwen,vredeenveiligheid.InditplanstaanactiepuntenomVNresolutie1325teimplementeren.Eenvandieactiepuntenishetmeest-urenvangenderexpertsopuitzending.Zokanmeerrekeningwordengehoudenmetderolvanvrouwenin(post-)conflictgebieden.Gender-expertskunnenfunctionelespecialistenzijn,maarookmilitairenvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.959 uittezendeneenheiddieaanvullendwordenopgeleid.Opditmomentwordtgewerktaandetotstandkomingvaneenpoolvandezeexperts.39GeldendespeciaalvoorvrouwenteorganiserenvoorlichtingsdagenookvoorfunctiesbinnenhetKorpsCommandotroepen,KorpsMariniersendespecialeMarechaussee-eenheden?Zonee,waaromniet,enbentubereidomzichookintezettenvoormeervrouwenbinnendieeenheden(even-tueelopnietuitvoerendoperationeel/vechtniveau)?Zoja,hoeheeftudatvoorogen?Despecialeinformatiedagenvoorvrouwengeldenvoorallefunctiesbijdekrijgsmachtdietoegankelijkzijnvoorvrouwen.Degevechtsfunctiesbijgenoemdeeenhedenzijndatniet.Opdeinformatiedagenwordtalge-meneinformatiegegevenoverwerkenindekrijgsmacht.Daarnaastwordtingegaanopvragendiebijvrouwenleven.Dedatavoordezedagenzijnopdeinternetsitesgepubliceerd.40WelkpercentagevandevrouwelijkebelangstellendenvooreenbaanbijDefensiewordtafgewezenvanwegehetnietvoldoenaandeminimaleeisen?Deuitvaltussendeopkomstvoordekeuringenselectieenhetbesluittotaanstelbaarheidbedroegin200841procent.Naastdeminimaleeisengaathetdaarbijookomuitvaldoorhetveiligheidsonderzoekendoorhettussentijdsafhakenvansollicitanten.Exactegegevensoverhetnietvoldoenaandeminimaleeisenzijn,mededoortijdelijkeafkeuringen,niettegeven.41,42en43Watbehelstpreciesde«verderedifferentiatienaarfunctiecategorieën»?Waaromisdemogelijkheidomtedifferentiërennaarfunctiecategorieënomuitvalvanvrouwentebeperkennieteerderonderzocht?Hoegarandeertudateraandeminimaleselectie-eisenvoorDefensie-personeelnietwordtgetorndenhoestaatdatinverhoudingtotdemoge-lijkheidomte«differentiëreninfysiekeeisen»?Indehuidigesystematiekvoormilitaireaanstellingskeuringenzijnfunc-tiesmetgelijkekeuringseiseninfunctieclustersbeschreven.Voorverschil-lendefunctieclustersgeldenverschillendeaanvullendeofzwaarderemedischeeisen,afhankelijkvandefunctie-eisen.Thanswordtbezienofdefunctie-eisenendedaaraanverbondenmedischeeisennogvoldoen.Daarbijwordtgewerktaanverdereverduidelijkingvandehuidigefunctie-eisen.Deontwikkelingenopmaterieelgebiedenindewijzevanoptredenkunneneveneensleidentotaanpassingvandefunctie-eisen.Ookdedaaraanverbondennormenvandemedischekeuringwordenkritischbezien.Dedifferentiatienaarfunctiecategorieënisnietnieuw.Zowelvoormannenalsvrouwengeldtdatdebelastbaarheidendetrainbaarheidwordenbeoordeeldbijdeaanstelling,zodatoverbelastingtijdensdeuitoefeningvandefunctiezoveelmogelijkkanwordenvoorkomen.44,45,46en47Inhoeverrewordendemogelijkhedenvoorexterneintensievetrainingopvrijwilligebasisofverplichtendaangeboden?Vindterbegeleidingplaatsbijdeexterneintensievetraining?Verwachtubijdemogelijkhedenvoorexterneintensievetrainingmisbruikvandesportfinanciering?GeldendemogelijkhedenvoorexterneintensievetrainingalleenvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9510 vrouwen?Zoja,waaromalleenvoordiespecifiekegroepennietookvoormannen?Externeintensievetrainingsmogelijkhedenwordenopvrijwilligebasisaangeboden.Hetisdebedoelingdatbijdezetraining,waarvaneeneersteproefoverigensnogmoetstarten,sprakezalzijnvanintensievebegelei-ding(coachingdooreen«personaltrainer»)vanuitDefensie.Verschil-lendevoorwaardenmoetenmisbruiktegengaan.Devergoedingwordtpasuitgekeerdnawerkelijkeopkomstenerkomteenterugbetalings-verplichtingbijvrijwilligontslag.Hettrainingsprogrammaisnietalleenvoorvrouwenbestemd,maarvoorallekandidaten.48Makenvanafmaart2009alvoldoendevrouwendeeluitvandeselectie-adviescommissies?Zonee,waaromniet?Ja.Vrouwenmakeninmiddelsdeeluitvanallepoolsvandeselectie-adviescommissiesvoordeinstroomvanmilitairekandidatenenkunnendusookwordeningezet.49Watisdemeerwaardevanvrouwenindeselectieadviescommissieenselecterenvrouwenandersdanmannen?Eeneenzijdigsamengesteldecommissieselecteertandersdaneendiverssamengesteldecommissie.Omtoteendiverssamengesteldpersoneels-bestandtekomen,zullenookdeselectie-enadviescommissiesdiversvansamenstellingmoetenzijn.50Hoevoorkomtudat,dooruwbesluitom50%vandetraineepooluitvrouwentelatenbestaan,geschiktemannelijkesollicitantengeweigerdworden,medemethetoogopopenstaandevacaturesbijDefensie?Hetblijftgoedmogelijkomvoldoendegeschiktemannelijkesollicitantenaantestellenalsdefensietraineeofhendoortegeleidennaareengeschiktefunctiealsburgerambtenaar.51Heeftkwaliteitbijdeselectievoordetraineepooldevoorkeurbovenkwantiteit?Waaropwordtvoordetraineepoolgeselecteerdenwordendeselectie-eisennuaangepast?Kwaliteitisaltijdeeneerstevereiste.Bijgelijkekwaliteitechterzalbewustwordengestreefdnaareenaandeelvan50procentvrouwen.Deselectie-criteriahoevenhiervoorniettewordenaangepast.52Watis/wordtdestatusvandenetwerkorganisatiesenhoeenzullendezewordenvertegenwoordigdbijDefensie?DeStichtingHomoseksualiteitenKrijgsmachtenhetMulticultureelNetwerkDefensiezijnstichtingen.HetDefensieVrouwennetwerkiseenvereniging.Destatusvandenetwerkenblijftgehandhaafd.WelprobeertDefensiezoveelmogelijkdesamenwerkingtussendedrieorganisatiestestimuleren.DenetwerkenzijnvertegenwoordigdinhetDiversiteitsoverlegDefensie.Daarnaastwordtzoveelmogelijkgebruikgemaaktvandeinhou-delijkedeskundigheidenhetnetwerkvandezeorganisaties.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9511 53HeeftDefensiealeerdersamengewerktmetnetwerkeninhetvelddiezichinzettenvoordeparticipatievanvrouwenuitetnischeminderheids-groepen?Zoja,opwelkewijzeheeftditbijgedragenaaneenhogeraandeelvanetnischeminderhedeninhetpersoneelsbestand?Zonee,waaropbaseertudeverwachtingdatdateenverbeterdeinstroomvanvrouwenmeteen«andereetnischcultureleachtergrond»bijDefensiezalopleveren?Desamenwerkingisnietnieuw,maarwordtmeergespecificeerd,zoalsdearbeidsparticipatievanvrouwenuitetnisch-cultureleminderheids-groepen.DeverwachtingisdatmetdeextrabemiddelingvanuitdezenetwerkorganisatiesdedoelgroepvoorDefensiebeterbereikbaaris.54Hoewiltuinvullinggevenaandeverbeteringvandeinstroomvanalloch-tonevrouwen,hoewordtdatgemonitord,enhoe,wanneerenopbasisvanwelkeeisenvindtervervolgensdoorstromingplaats?Erwordtgewerktaaneenspecifiekleer-werktrajectvoordeinstroomvanvrouwenmeteenetnisch-cultureleachtergrond.Voordedoorstroomvandezedoelgroepwordthetbestaandeinstrumentariumvooronderandereloopbaanbegeleidingenpersoonlijkeontwikkelingbenut.Ookbinnendetraineepoolwordtgestreefdnaareenaandeelvan50procenttraineesmeteenetnisch-cultureleachtergronden50procentvrouwen.55StreeftunaarinstroomvanallochtonevrouwenbinnenalleeenhedenvanDefensieofenkelbinnenenkelespecifiekaangewezeneenheden?Inhetlaatstegeval,welkeeenhedenzijndat?Hetstrevenisgerichtopeendefensiebredeinstroombijalleonderdelendieopenstaanvoorvrouwen.Deinantwoordopvraag54genoemdeleer-werktrajectenvoordeinstroomvanvrouwenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondbetreffeninbeginselburgerfuncties.56KuntuinzichtverstrekkeninhoedestreefcijfersvoordeinstroomvanvrouwenbijDefensieindeperiodevan1998tot2008zichverhoudentotdegerealiseerdeinstroomindezeperiode?Aangezienergeeneenduidigeinstroomcijfersoverdegevraagdeperiodebeschikbaarzijn,ishieronderhetaandeelvrouweninhettotaleperso-neelsbestandindejaren1998totenmet2008weergegeven.Ontwikkelingaandeelvrouwen(1998–2008)(in%)19981999200020012002200320042005200620072008CZSK9,19,29,29,19,19,69,69,810,19,910,0CLAS6,56,97,27,97,98,07,87,97,88,08,1CLSK6,87,58,08,68,98,99,08,78,58,38,2KMar7,38,58,78,79,49,59,610,211,612,512,6Burgers16,719,820,421,122,221,622,120,220,621,121,457Vindtudatdestreefcijfersvoordeinstroomvanvrouwenvoor2010moetenwordenaangescherpt,omzeambitieuzertemakeninvergelijkingmetdestreefcijfersvoor2008?Ziehetantwoordopvraag12.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9512 58Hoebentutotdestreefcijfersvoordeinstroomvanvrouwengekomenenzijndieinverhoudingmetdewerkelijkeambitieenmogelijkheden(geziendegroteverschillentussen2008en2010bijCommandoLandstrijd-krachten–logistiekenCommandoLuchtstrijdkrachten–algemeenenhetvoor2008en2010gelijkblijvende,maarnietgerealiseerdecijferbijdeKoninklijkeMarechaussee)?EenvandedoelstellingenbijdestartvanhetprojectGenderforcewaseeninstroomcijfervanvrouwenbijhetmilitairepersoneelvan30procent.Ditcijferwasbewustambitieusvastgesteldomwerkelijkeenveranderingindeman-vrouwverhoudingtebewerkstelligen.Omdatdewervingvanvrouwenondanksalleinspanningenachterbleef,isin2007beslotendecijferstedifferentiërenperdefensieonderdeelenpercategoriepersoneel.Dehuidigestreefcijferszijntotstandgekomeninoverlegmetdedefensie-onderdelenenweerspiegeleneenrealistischeambitie.59en62HoeverklaartuhetverschiltussenhetstreefcijfervoordeinstroomvanvrouwenbijdeKoninklijkeMarechausseevoor2008van30%enhetgerealiseerdepercentagevan16,6%,enisdedoelstellingvoor2010vanwederom30%welrealistisch?Kuntu,opbasisvaninterneevaluatie,eennaderetoelichtinggeven,gespecificeerdnaarkrijgsmachtonderdeel,opdereden(en)waaromhettotalestreefcijfer«instroomvrouwen»voor2008bijhetCommandoLand-strijdkrachtenendeKoninklijkeMarechausseenietisgehaald?BijhetCommandoLandstrijdkrachtenisdenadrukin2008indewervingvanwegedeoperationelebehoefte,ookbijvrouwen,vooralopdefysiekzwarefunctiesgelegd.Defysiekzwarefunctieszijnechterdefunctieswaarrelatiefmindervrouwenopsolliciteren.Datheeftgeleidtoteendalingvanhetinstroompercentage.VoordeKoninklijkeMarechausseegeldtdathetaantalgegadigdensterkisafgenomenvanwegedegespannenarbeidsmarkt.60en61WaaromishetstreefcijfervoordetotaleinstroomvanvrouwenbinnenhetCommandoZeestrijdkrachtenvoor2010lagerdandegerealiseerdeinstroomin2008enmoethetstreefcijfer2010nunietwordenaangepast?WatwasderedenvoorhetsuccesbijhetCommandoZeestrijdkrachtentot2008enkanditnavolgingkrijgen(voorbeeldfunctie)?HetstreefcijfervoorhetCommandoZeestrijdkrachtenisgecorrigeerdvoordeOnderzeedienstenhetKorpsMariniers,omdatbijdezeeenhedengeenvrouwenwordenaangesteld.Hetgenoemderealisatiecijferhieldgeenrekeningmetdezeeenhedenenlijktomdieredenhoger.62Kuntu,opbasisvaninterneevaluatie,eennaderetoelichtinggeven,gespecificeerdnaarkrijgsmachtonderdeel,opdereden(en)waaromhettotalestreefcijfer«instroomvrouwen»voor2008bijhetCommandoLand-strijdkrachtenendeKoninklijkeMarechausseenietisgehaald?Ziehetantwoordopvraag59.63en67Kuntueenanalysegevenvande(negatieve)gevolgenvandezoge-noemde«topcultuur»binnenDefensie:hetgegevendat,doordatdetoplaagbinnenDefensievoorhetovergrotedeeluitmannenbestaat,eenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9513 glazenplafondgevormdwordtopdedoorstroomvanvrouwennaarhogerekadersbinnendeDefensieorganisatie?HoezullenvrouwenbinnenDefensieextragestimuleerdwordenomhunkwaliteitentenvolletebenutten?VrouwenhebbenbijDefensiedezelfdeloopbaanmogelijkhedenalsmannen.Ditblijktookuithettoegenomenaantalbenoemingenvanvrou-welijkemilitairenenburgersindetopvanDefensie.OmdezepositieveontwikkelingverderteversterkenbevathetActieplandiversiteiteenaantalconcretemaatregelenvoor2009diespecifiekzijngerichtopdedoorstroomvanvrouwen.64Watisdebasisvooruwconclusiedatvrouweneerderdanmannengeneigdzijnhunambitiesondergeschikttemakenaanbijvoorbeeldzorg-taken?Deuitstroomcijfersvoorvrouwenzijnsignificanthogerdandievanmannen.UiteendienstverlatersonderzoekblijktonderanderedatdethuissituatievoorvrouweneenbelangrijkeredenisDefensieteverlaten.65HeeftDefensieonderzoekgedaannaarwaaromernauwelijksgebruikwordtgemaaktvanhetbestaandeinstrumentariumbijDefensiedattendienstestaatvandemogelijkheidarbeidenzorgtecombineren?Ja.Uiteenin2008gehoudenonderzoekinhetkadervanlevensfasebeleidisgeblekendatvooraldeonbekendheidmetdebeschikbareinstrumentenverklaartwaaromerweiniggebruikvanisgemaakt.Overigensisaanalledefensiemedewerkerseenboekjegestuurdwaarindemaatregeleninhetkadervanarbeidenzorgwordengepresenteerd.66Bentubereidomhet«scalaaaninstrumentendiedecombinatievanarbeidenzorgmogelijkmaken»meerenbredertepromoten(onderanderebijdewerving)?Zonee,waaromniet?Zoja,opwelkewijze?Ja.Medeinhetkadervandeinformatieoverhetlevensfasebeleidzullenookdemogelijkhedenomarbeidenzorgtecombinerenextraaandachtkrijgen.Ditgeldtzowelvoordemedewerkersalsdeleidinggevenden.Ookbijdewervingzalaandachtwordenbesteedaandemogelijkhedeninhetkadervanarbeidenzorg.Totslotzulleninhetjaarlijksefunctioneringsge-sprekalsvastgesprekspuntdewensenenbehoeftenophetgebiedvanlevensfasebeleid,inclusiefdecombinatievanarbeidenzorg,aandeordekomen.67HoezullenvrouwenbinnenDefensieextragestimuleerdwordenomhunkwaliteitentenvolletebenutten?Ziehetantwoordopvraag63.68Geldthetkabinetsvoornemenomin2011tenminsteeenkwartvandehogereambtelijkefunctiesbinnendeoverheiddoorvrouwentelatenbekledenookvoorDefensie?Zonee,waaromniet?Ja,vooralleABD-functiesbijDefensiegeldtditkabinetsvoornemen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9514 69en70HoekuntugaranderendataanelkeopleidingvandeHogereDefensie-vormingtenminstetweevrouwenzullendeelnemenenwatgebeurtermeteenopleidingalsgeentweevrouwenzichaanmelden?GaatbijhetvullenvanelkeopleidingvandeHogereDefensievormingkwantiteitbovenkwaliteit?Zonee,kuntudattoelichten?Zoja,waarom?DoorperiodiekeloopbaangesprekkeninhetkadervanFPSendooreenzorgvuldigetalentontwikkelingenmaatwerkontstaateenbeterzichtopdetalentenbinnendeorganisatieeneenbeterestroomlijningvandeloopbaanmogelijkheden.DaardoorzalvermoedelijkhetaanbodvanvrouwenvoordeHDVtoenemen.Detoelatingscommissiezaldeopdrachtkrijgendegemaakteafsprakenterealiseren.Kwaliteitblijftdaarbijsteedshetuitgangspunt.71Denktudatvrouwenzichgedwongenzoudenkunnenvoelenomaandestreefcijfersvoordoorstroomtevoldoenendaarommetdeverkeerdemotivatiezoudenkunnengaandeelnemenaandeopleiding(en)?Nee,hetuitgangspuntvanhetloopbaanbeleidisdatditinsamenspraakgebeurtmetdebetrokkene.Centraalstaandaarbijdewensenvandemedewerker.Deelnemingaanloopbaanopleidingengeschiedtalleenopvrijwilligebasis.72Heeftu,naasthetbiedenvandemogelijkheidomopleidingenindeeltijdteverzorgen,voorpersoneelsledenvanDefensieaanvullendemaatre-gelenbedachtomarbeidenzorgbetertekunnencombineren?Uithetdefensiebredeonderzoekinhetkadervanhetlevensfasebeleidisgeblekendatopditmomentvoldoendeinstrumentenvoorhandenzijnvoordecombinatiearbeidenzorg,maardatvooraldebekendheidvanhetinstrumentariumnogonvoldoendewas.DitneemtnietwegdatDefensieblijftzoekennaarnieuwemogelijkhedenomhetevenwichttussenwerkenprivéteverbeteren.73HoedenktudedoelgroepwarmtemakenvoordespecialeprojectenenbijeenkomstendiedeinteractietussenvrouwenbinnenDefensiemoetenstimuleren?Viadecontactenmetdenetwerken,maarookmetdedefensieonderdelenzelf,wordtbekekenwelkebehoeftesbestaanbijdeverschillendedoel-groepen.Hetgoedinspelenopdezebehoeftenisdebestegarantievooreenenthousiastedeelname.Eenvoorbeeldhiervanvormtdelunchvoorvrouweninhetkadervaninternationalevrouwendagwaarvoordeopkomstzoweldeeerstekeeralsditjaardeverwachtingverovertrof.74IserbijdediverseeenhedenbinnenDefensiewelruimteentijdvoorspecialeprojectenenbijeenkomstenomdeinteractietussenvrouwentestimuleren?Ja,deeenhedenzullenwordengestimuleerdruimteentijdvrijtemakenvoorbijeenkomstenvanvrouwen.Uitervaringblijktdatdebelangstellingvanvrouwenvoordergelijkeevenementengrootis.Defensiehechtveelbelangaandedeelnemingvanvrouwenuitdeverschillendeeenheden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9515 75HoedraagthetvierenvandeinternationalevrouwendagbijaanhetverhogenvandezichtbaarheidvanvrouwenbinnenDefensie?Geletopdeervaringentotnutoeendeoverweldigendebelangstellingvoordelunchop6maart2009blijktdatditevenementwordtgewaar-deerddoordedefensiemedewerkers.DezevieringbiedtdevrouwelijkemedewerkersbinnenDefensiedegelegenheidmetcollega’servaringenengedachtenuittewisselenoverhetwerkenenlevenalsvrouwbijDefensie.Hetkanvrouweninspirerenbepaaldethema’sinhundirectewerkomgevingaandeordetestellen.DaarnaastwordterookaandachtbesteedaanditsoortbijeenkomstenophetDefensie-intranetenindeDefensiekrant.76Kuntudetabelmetstreefcijfersvoordedoorstroomvanvrouwenuitbreidenmeteenspecificatieperkrijgsmachtonderdeel?Zonee,waaromniet?Streefcijfersvrouwen2010Realisatiedecember2006Realisatiedecember2007Realisatiedecember2008CZSKCLASCLSKKMARTot.CZSKCLASCLSKKMARTot.CZSKCLASCLSKKMARTot.Militairen:totrangLTZ1/Majoor:12%10%8%9%10%10%10%8%9%12%9%10%8%8%13%9%vanafrangLTZ1/majoor:6%7%3%7%7%5%7%3%8%7%5%8%3%8%6%6%vanafrangvankolonel:3%1%2%2%4%2%1%2%2%4%2%1%1%2%3%2%Burgers:totschaal10:30%23%24%24%vanafschaal10:20%16%17%17%vanafschaal14:6%6%8%8%77OpbasiswaarvanconcludeertudatdeinhetkadervanhetrapportvandecommissieStaalgenomenmaatregeleneraanbijdragendatvrouwenbijDefensieeenveiligewerkomgevingervaren?Derapportage«Periodiekonderzoekongewenstgedrag»vanseptember2008laateendalendetrendzienvoordeverschillendevormenvanseksueelongewenstgedragjegensvrouwen.Ookiseendalingtezienbijdemeestevormenvanpestenvanvrouwenenervarenvrouwenminderdiscriminatiebinnenhunonderdeelinvergelijkingmet2006.78en80Welkestappenzijnerinhetkadervandecombinatievanarbeidenzorggezet,dieaantoonbaarsubstantieelbijdragenaaneengroteraandeelvanvrouwenindeDefensieorganisatie?Welkeondersteuningwiltuhet«thuisfront»biedenomdebereidheidtotuitzendingvanjongemoederstevergrotenenwiltudezeondersteuningookaanjongevadersbieden?Hetstimulerenvandecombinatievanarbeidenzorgisgerichtopallemedewerkers.Bijmilitairenwordtvooralaandachtbesteedaanspecifiekemaatregelenvoordeondersteuningophetgebiedvanarbeidenzorgtijdensuitzendingen.Dezemaatregelenhebbenbetrekkingop:–hetgoedentijdiginformerenvanmilitairenoverdeaanwijzingvooreenuitzending;–maatwerkbijdefunctietoewijzingendeaanwijzingvooreenuitzen-ding;–hetmeewegenvandepersoonlijkesituatiedeplaatsingvanmilitairen;–eentegemoetkomingvoorextrazorgtijdenseenuitzendingvoorkinderentotvijfjaar;TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9516 –demogelijkheidtot(geheleofgedeeltelijke)vrijstellingvanuitzendingtothetkindvijfjaar.DezeregelingisbesprokenmetdeTweedeKamer,onderanderenaaraanleidingvandemotievandeledenVoordewindenVanderStaaij(Kamerstuk31200X,nr.63).79Watisderedendaterkennelijkbijplaatsingentotnutoenietzoveelmogelijkrekeningwordtgehoudenmetgezinssituatiesenhoezultuvormeninhoudgevenaanuwvoornemendaarveranderingintebrengen?Inhetverledenwerdbijplaatsingenpersaldomeergekekennaarhetorganisatiebelangendevullingvandeorganisatiedannaardegezins-situatievanbetrokkene.MethetActieplanWervingenBehoud,deinvoe-ringvanFPSendeaandachtvooreenPOPmoetdaarinveranderingwordengebracht.Datneemtnietwegdaterookaltijdeenoperationeelbelangzalblijven.80Welkeondersteuningwiltuhet«thuisfront»biedenomdebereidheidtotuitzendingvanjongemoederstevergrotenenwiltudezeondersteuningookaanjongevadersbieden?Ziehetantwoordopvraag78.81Hoedragencentrale«loketten»bijaaneenconcreteuitbreidingvandemogelijkhedenvoormilitairpersoneelomindeeltijdtewerken,alsdoorDefensiezelfwordtaangegevendatcultuurenbeeldvormingvaakdeobstakelszijndieuitvoeringindewegstaan?Delokettenrichtenzichvooralophetinformerenenhetondersteunenbijpraktischebelemmeringenophetgebiedvandeeltijdwerken.Indieneenverzoekomindeeltijdtewerkennietwordtingewilligd,wordtdaaraanviahetlokettotophethoogsteniveauaandachtbesteed,waarbijbeargumen-teerdmoetwordenwaaromeenverzoeknietkanwordeningewilligd.82en83Hoegaatu,voorafgaandeaaneenexit-/medewerkerstevredenheid-onderzoek,aandachtbestedenaanmogelijkeredenenvooruitstroom?Gaatumetdebijvrouwengeconstateerdevertrekredenenactiefaandeslagomervoortezorgendatdezeredenen(voorzovermogelijk)wegge-nomenkunnenwordenenhetpersoneelactiefgeïnformeerdwordtovermogelijkhedenvoordoorstroomofanderefunctiesbinnendekrijgs-macht?DoordeintensiveringvandeloopbaanbegeleidingengesprekkeninhetkadervanFPSenhetlevensfasebeleidkantijdigaandachtwordenbesteedaanuitstroommotievenenkanwaarnodigactiewordenonder-nomen.84en94Kuntuaangevenopbasisvanwelkedefinitie,danwelcriteria,ueenetnisch-cultureleachtergrondals«anders»aanmerktenwanneerervolgensusprakeisvaneen«gewone»etnisch-cultureleachtergrond?Hanteertuvoor«allochtoon»dezelfdedefinitiealsvoor«(meteen)andereetnisch-cultureleachtergrond»?Zonee,welkedefinitiehanteertuvoor«allochtoon»?VoorhetkwalificerenvandedoelgroepenhetevaluerenvanhetbeleidhanteertDefensiedeCBS-definitie«niet-westerseallochtoon».GeletopTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9517 denegatieveconnotatievanhetbegrip«allochtoon»wordtechterdeterm«mensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond»gehanteerd.Dezetermsluitaanbijhetbegripetnisch-culturele(ofetnische)minder-heiddatwordtgebruiktomeenbevolkingsgroepaanteduidendieeenminderheidvormtinhetlandwaarinzeverblijft.85Bentubekendmethetdoorsommigemilitairenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»ervarenprobleemvandedubbeleloyaliteitendespanningendieditkanoproepenbinnendeeigeneenheid?Zoja,watisuwvisiehierop?MilitairenkiezenbewustvooreenbaanbijdeNederlandsekrijgsmacht.Erisderhalvegeensprakevaneendubbeleloyaliteit.Deprofessionaliteitvanallemilitairenenhetonderlingevertrouwenbinnendeeigeneenheidvoorkomenevenweldatditleidttotspanningentijdensoperationeleinzet.86Watisdemeerwaardevankennisvancultuurverschillenenanderetalen,gebruikenenreligiesvanmensenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»inuitzendgebiedendienietislamitischzijn?Kennisvancultuurverschillenenanderetalen,gebruikenenreligiesdraagtbijtotbegripvooranderecultureninuitzendgebieden.Hetisnietrelevantofhetomislamitischeuitzendgebiedengaat.87Opwelkeonderzoeksuitkomstenbaseertudeconclusiedateen«andereetnisch-cultureleachtergrond»toegevoegdewaardeheefttijdensopera-tioneeloptreden?Detoegevoegdewaardevanmensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondtijdensoptredenblijktuitdepraktijkvandehuidigevredes-missies.Deaanwezigheidvanmensenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondwordtdoorcommandantenvandezemissieshooggewaar-deerdvanwegedespecifiekekennisenvaardighedendiezijmeebrengen.Dezebevindingenwordenbevestigddoorwetenschappelijkonderzoek.Zoblijktuithetrapport«Humanitariansorwarriors»(MillerenMoskos,1995,inArmedforcesandsociety,vol21.no.4)datmilitaireeenhedenwaarvanookvrouwenenallochtonemannendeeluitmakeneffectieverzijnophetgebiedvanhumanitaireactiesenciviel-militairecoördinatie.Andereonderzoekendiedezeinzichtenbevestigen,zijn«UniformedDiversity»(Bosman2008)en«CulturalDiversityintheDutcharmedforces»(Richardson,Boschenmoelker2007).88Heefteronderzoekplaatsgevondennaardeoorzaakvanhetgegevendatdeindeperiode1998–2008genomenmaatregeleninhetkadervandiversiteitsbeleidbijDefensie,gerichtopmensenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»,niethebbengeleidtoteensubstantiëletoenamevanpersoneelsledenuitdezecategorie?Deafgelopenjarenisonderzoekgedaannaardeelementendiebijverschillendeetnisch-culturelegroepeneenrolspelenbijdekeuzevooreenbepaaldewerkgever.Tevensiseendialooggestartmetdevertegen-woordigersvanmulticulturelenetwerkenstudentenorganisatiesommeerinzichttekrijgenindemotievenvandoelgroepenomaldannietbijDefensietegaanwerken.Onlangszijnnogtweeonderzoekengestart.HetbetrefteenonderzoeknaardeoorzakenvandegeringeinstroomvanjongerenmeteenTurkseenMarokkaanseachtergrondbijDefensieeneenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9518 onderzoeknaardeeffectiviteitvanwervingsuitingenvoordoelgroepen.AldezeonderzoekenrichtenzichopdevraaghoeDefensiezichalsaantrek-kelijkwerkgeverkanprofilerenindeverschillendeetnischculturelegroepen,metgebruikmakingvaninzichtinverschillenquacultuurbinnendeverschillendegroepen.Debelangrijksteoorzakenvoordegeringeinstroomvanetnisch-cultureleminderhedenlijkendegeringekennisoverDefensiealswerkgeverinhetalgemeenenwerkenalsmilitairinhetbijzondertezijn.Ermoeteenbalanswordengevondentussenhetbenaderenvandezegroepenzonderzedaarbijtestigmatiserenofophunetniciteitaantespreken.Daarbijmoetrekeningwordengehoudenmetspecifiekekarakteristieken,wenseneneisen,zoalshetverschilininvloedvandefamilieopdebeslissing.Ditkanbijvoorbeeldwordenbereiktdoordehuidigewervingsmiddelenenwervingskanalenbeteraantelatensluiten.89,91,92en108Hoeziethetperiodiekeonderzoekdatuvoorogenheeftnaardeontwikke-linginhetaandeelmedewerkersbijDefensiemeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»eruitenwelkeafdelinggaatdatonderzoekdoen?Weetuprecieshoeveelmensenmeteen«andereetnisch-cultureleachter-grond»erindienstzijnvanDefensie?Zonee,hoekunnenderesultatenvanhetdiversiteitsbeleidwordengemeten?Opbasisvanwelkegegevenszullen«trendmatigeontwikkelingen»inhetaandeelmedewerkersbijDefensiemeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»weergegevenkunnenworden?Hoebentu,ondanksdeverondersteldecomplexiteitinverbandmethet(niet)registrerenvanmedewerkersmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»,voornemensoverbehaalderesultatenterapporteren?Uitgangspuntvoordebepalingvanhetaantalmedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondisdeTrendnotaArbeidszakenOver-heid.DezegeefteenbetrouwbaarbeeldvanhetaandeelmedewerkersmeteenandereetnischcultureleachtergrondindienstbijDefensie,geba-seerdopdedefinitievanhetCBS.Tevenskunnendeinstroom-enuitstroomcijfersuitdegegevenswordenafgeleid.Doordezekengetallenjaarlijkstemetenontstaatinzichtintrendmatigeontwikkelingenendeeffectiviteitvanhetbeleid.Erwordtonderzochtofopbasisvandeuitkom-stenvanreguliergedragswetenschappelijkonderzoekbijDefensieverderedifferentiatievandezegegevensmogelijkis.Debeschikbareinformatiezaljaarlijkswordenweergegevenengeanalyseerdindejaarrapportageoverpersoneleontwikkelingen.90BentunietbangdatdooronderzoeknaardeontwikkelinginhetaandeelmedewerkersbijDefensiemeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»extradeaandachtgelegdwordtopdezemedewerkers,metallemogelijkeonaangenamegevolgenvandien?HetonderzoeknaardeontwikkelingvanhetaandeelmedewerkersbijDefensiemeteenandereetnisch-cultureleachtergrondwordtwaarmoge-lijkverwerktinregulieremetingenenonderzoekenondereenbrededefensiepopulatie.Hiermeewordtvoorkomendatextraaandachtwordtgevestigdopdezemedewerkers.91Weetuprecieshoeveelmensenmeteen«andereetnisch-cultureleachter-grond»erindienstzijnvanDefensie?Zonee,hoekunnenderesultatenvanhetdiversiteitsbeleidwordengemeten?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9519 Ziehetantwoordopvraag89.92Opbasisvanwelkegegevenszullen«trendmatigeontwikkelingen»inhetaandeelmedewerkersbijDefensiemeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»weergegevenkunnenworden?Ziehetantwoordopvraag89.93Hanteertuvoor«allochtoon»dezelfdedefinitiealsvoor«(meteen)andereetnisch-cultureleachtergrond»?Zonee,welkedefinitiehanteertuvoor«allochtoon»?Ziehetantwoordopvraag84.94Inwelkjaarzalvolgensuwstrevenhetpercentagevanmensenmeteen«andereetnisch-culturele»achtergronddatwerkzaamisbinnenDefensie,aansluitenbijdeomvangvandezegroepindegeheleNederlandseberoepsbevolkingenhoegrootzal,volgensuwstreven,ditpercentagezijnin2012?Dedoelstellingisdatin20126,9procentvandedefensiemedewerkerseenandereetnisch-cultureleachtergrondheeft.Geziendehuidigegroeivanhetpercentage«niet-westerseallochtonen»indegeheleNederlandseberoepsbevolkingzalhetdenodigetijdvergendeuiteindelijkedoelstel-lingterealiseren.Eenexactjaartalkannietmetenigematevanbetrouw-baarheidwordengenoemd.95Waaromstreeftuerwelnaarhetaandeelvanmensenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»bijDefensieaantelatensluitenbijhetaandeelvandezegroepmensenindegeheleNederlandseberoepsbevol-king,maarhanteertuditstrevennietvoorvrouwenenmensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»?BijhetnormerenvandestreefcijfersvoordeverschillendedoelgroepenisuitgegaanvanhetspecifiekekaraktervanDefensiealsarbeidsorganisatie.HetaandeelvrouwenindegeheleNederlandseberoepsbevolkingkannietmaatgevendzijnvoorDefensie.Voormensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»staatcentraaldateenveiligewerkomgevingkanwordengegarandeerd.Deinstroomvandezedoelgroepisdaaromnietgenor-meerd.96,97en98WaaromwordenerviamediaspecifiekopdeTurksedoelgroepgerichteuitingengeplaatstenwatisdemeerwaardevaneenTurksewerknemerboveneenNederlandsewerknemer?WaaromwordterspecifiekonderMarokkaanseNederlandersgeworvenenwatisdemeerwaardevaneenMarokkaansewerknemerboveneenNederlandsewerknemer?HoewiltudebeeldvormingbijvooraldeMarokkaansegemeenschapbeïnvloedenalshetgaatomderoldiedekrijgsmachtspeeltindeNeder-landsesamenleving?Eenanalysevandearbeidsmarktheeftaangetoonddathetgrootsteaandeelnietbenutarbeidspotentieelvoorkomtindegroepvanvrouwenenjongerenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond.GezienhetgroteaantalvacaturesheeftDefensieeenbelangomookonderdezeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9520 groepentewerven.TegelijkertijdmoetwordengeconstateerddatbijdezedoelgroepennogveelonbekendheidbestaatoverDefensiealswerkgever.Gerichtecommunicatieisdaaromnoodzakelijk.Daarbijkanwordengedachtaandejuistemedia,deinzetvanrolmodellenenhetbenaderenvannetwerkorganisaties.Dezecommunicatierichtzicheveneensop«influentials».99,100,101en102Hoedenktumedewerkersmeteen«andereetnisch-cultureleachter-grond»warmtekunnenmakenvooreen(parttime)baanalswerver?Wordenmedewerkersmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»diezichaanmeldenalswerver,vrijgesteldvandeverplichtingenbinnenhunregulierefunctieengeeftuhiermeenieteenverkeerdsignaalaanhetanderepersoneel?Watvooreffectheefthetvolgensuopdekwaliteitvandewervingwanneerermedewerkerszonderspecifiekewervingsachtergronden-kenniswordeningezetals(parttime)werver?Waaromwordenmedewerkersmeteen«andereetnisch-cultureleachter-grond»ingezetalswerver,terwijldecapaciteitenvandezepersonenvolgensuzohardnodigzijntijdensmissies?Dedoelgroepdiemoetwordenbereiktisbepalendvoordekeuzevooreenindividueleparttimewerver(PTW’er).InhetbestandPTW’erszijnmanschappen,onderofficierenenofficierenendeverschillendespecifiekedoelgroepenindewervingvanpersoneel,zoalsvrouwen,etnischcultu-releminderheden,technischenmedischpersoneelenvliegersvertegen-woordigd.AangezienPTW’ereennevenfunctieis,kandeinzetsomstenkostegaanvanderegulierewerkzaamheden.DetrainingendeinzetvanPTW’ersgeschiedtechteringoedoverlegmetdecommandantenvandePTW’ers.103DeeltudemeningdatNederlandsemilitairentijdensmissieseninoplei-dingaltijdfoutloosNederlandsmoetenkunnenspreken,lezenenschrijven?Zonee,waaromniet?104Watbedoeltumetdestellingdattaalbeheersingofeen«anderwaarden-patroon»deuitkomstenvandeselectievannieuwDefensiepersoneelnietmogenbeïnvloeden?105Hoewiltudeeventueelbenodigdeextrascholingopgebiedvantaalbe-heersingvormeninhoudgeven?106BentubereidomnaastdesportmogelijkhedenookmogelijkhedenvoortaalverbeteringterbeschikkingtestellenaanmensendienietopeenROCzitten?Zonee,waaromniet?Zoja,opwelkemanier?Alledefensiemedewerkersdienentebeschikkenovereenbijdefunctiepassendeschriftelijkeenmondelingetaalvaardigheid.BijonvoldoendetaalbeheersingwordtscholingaangebodenEenkandidaatdieineersteinstantieeennegatievescoreheeftopdeverbaleonderdelenvandecognitievecapaciteitentestkrijgteenaanvullendetaaltestaangeboden.Hiermeewordtvoorkomendatuitsluitendopgrondvantaalvaardigheidwordtafgewezen.OokindesamenwerkingmetROC’swordtdaarwaarnodigisextraaandachtgegevenaanverbeteringvantaal.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9521 Hetuitgangspuntiseenobjectievebeoordelingvanallekandidaten.Bijkandidatenmeteenandereetnisch-cultureleachtergrondkaneenverschillendwaardenpatrooninvloedhebbenopderesultaten.Doortrai-ningenintervisiewordtbijdeselecteurshetbegripvooranderewaarden-patronenendaarmeehunvermogentotobjectievebeoordelingvergroot.107WatisdestichtingPaFemmeenwatdoetzij?PaFemmeisvoortgekomenuitdevoormaligecommissiePAVEM.DestichtingWerkprojectenDivers,dievoorPaFemmewerkt,heefttotdoelhetbevorderenvandearbeidsparticipatievan(allochtone)vrouwen,ondermeerdoorhetopzettenvanleerwerkprojecteninsamenwerkingmetzoweloverhedenalsbedrijfsleven.108Hoebentu,ondanksdeverondersteldecomplexiteitinverbandmethet(niet)registrerenvanmedewerkersmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»,voornemensoverbehaalderesultatenterapporteren?Ziehetantwoordopvraag89.109Hoegaatubereikendatvanaf200950%vandetraineepooluittraineesmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»bestaatalsdeetniciteitnietwordtgeregistreerdenhoeverzekertudatautochtoneNederlandersdaarbijnietgediscrimineerdworden?VoordewervingvantraineesvoorhetDefensieTraineeProgramma(DTP)wordtnadrukkelijkaandachtgevraagdinmulticulturelemediaenbijstudentenorganisatiesvanstudentenmeteenmulticultureleachtergrond.Bijdeselectiestaatdekwaliteitcentraal.Hoewelgeensprakeisvanformeleregistratie,ishetmogelijkbinnendezegroepvankandidateninzichttekrijgenindeetnisch-cultureleachtergrond.110HeefteronderzoekplaatsgevondennaardeoorzaakvanhetonvoldoendedoorstromenindeDefensieorganisatievanpersoneelmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»?Zoja,watisdaarvandeuitkomst?Zonee,waaropbaseertuhetvertrouwendatdeaangekondigdemaatregelenresultaatzullenopleveren?Opbasisvaninformatievanverschillende,aandiversiteitgerelateerdenetwerkenbinnenDefensieiseenbeeldontstaanvaneengebrekkigedoorstroomendemogelijkeoorzakendaarvan.Deaangekondigdemaat-regelenzijngebaseerdopdezeoorzaken.Deverwachtingisderhalvedatdedoorstroomvandezespecifiekedoelgroepmetdezemaatregelenzalverbeteren.111Zouu,methetoogophetversnellenvandedoorstroomvanpersoneels-ledenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»naarhogerefunc-ties,bereidzijnombijhetbevorderenkwaliteitvóóranciënniteittelatengaan?Zonee,waaromniet?Defensiezalintoenemendemategaanwerkenmetcompetentieprofielen.Dezestellendebenodigdekennis,ervaringenvaardighedenvastvoordeverschillendefuncties.Hetvoldoenaanhetgevraagdecompetentieprofielzalvooralhetpersoneelleidendzijnvoordoorstroom.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9522 112Watbedoeltumet«injanuari2009starteenmentorprojectvoormede-werkersmeteenetnisch-cultureleachtergrond»enheeftuookmedewer-kersindienstzondereenetnisch-cultureleachtergrond?Injanuari2009iseenmentorprojectgestartvoormedewerkersmeteenandereetnisch-cultureleachtergrond.MedewerkersdiegeworteldzijninmeerdanuitsluitenddeNederlandsecultuurkrijgendegelegenheidonderbegeleidingvaneenmentoractieftewerkenaanhunpersoonlijkeontwikkelingenloopbaan.Ervarendefensiemedewerkerszullenalsmentorwordengevraagdnatedenkenoverdewijzewaaropzijindepraktijkkunnenkomentoteenoptimaleinzetvandiverstalent.Voordetoekomstwordtgekekennaareenverbredingvanhetmentorprojectalsinstrumentvanloopbaanbeleid.113Hoewordthetmanagementvoorbereidophunrolomdekwaliteitenvanmensenmeteen«andereetnischeencultureleachtergrond»teherkennenenoptimaaltebenuttenenhentestimulerendoortegroeien?DetrainingvanhetlijnmanagementenvandeP&O-functionarissenindiversiteitmanagementspeelteenbelangrijkerolbijhetverhogenvanhetbewustzijn.Ookhetinantwoordopvraag112genoemdementorprojectheefttotdoelmentoren,veelalleidinggevenden,meerinzichttegeveninhetpotentieelvanmensenmeteenetnisch-cultureleachtergrond.114,115en116Watbedoeltumeteen«anderegeloofsovertuiging»?KuntudeKamereenlijstdoentoekomenvangeloofsovertuigingendiedoorderegeringals«anders»wordengezien,eneenlijstvangeloofso-vertuigingendiedoorderegeringnietals«anders»wordengezien?Wiebepaaltopbasisvanwelkecriteriawelkegeloofsovertuiginggeken-merktkanwordenals«anders»?Determ«andere»dientuitsluitendomhetonderscheidaantegeventussengeloofsovertuigingenopjoods-christelijkegrondslagengeloofso-vertuigingenopeenanderegrondslag.Determisnietbedoeldomeennormeringaantebrengen.117Geldtde«explicieteaandachtaanmensenmeteenanderegeloofsovertui-ging»inmiddelsvooralle(grote)godsdienstenenzijndaarvoorvoldoendegeestelijkverzorgersaanwezigbinnenDefensie?ZijnerbinnenDefensievoldoendemogelijkhedenvoormedewerkersomhungelooftekunnenuiten,zoalsfaciliteitenomtebidden?DeDienstenGeestelijkeVerzorging(DGV)bieden«passendeGeestelijkeVerzorging».Hetgevolgdaarvanisdathetaanbodsteedsinontwikkelingis.DathangtsamenmetdevoortdurendewijzigendepopulatievanDefensieendeintensiteitvandebelevingvanhungeloofs-oflevensover-tuiging.MetdeoprichtingvandeDienstIslamitischeGeestelijkeVerzor-gingisookvoorzienindebehoefteaangeestelijkeverzorgingvandedefensiemedewerkermeteenislamitischegeloofsovertuiging.DaarnaaststreeftDefensieernaaromzogoedmogelijktevoorzieninbijvoorbeeldstilte-ofgebedsruimtes.118WatisdemeerwaardevanimamsbijDefensieenzijneronderzoekenwaaruitblijktdatzeeentoegevoegdewaardehebben?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9523 Iederedefensiemedewerkerheeftrechtopgeestelijkeverzorging.Bijdeinrichtingvandezevoorzieningindedefensieorganisatiewordtuitgegaanvandezesgrotelevensbeschouwelijkestromingen,enwaarvandeislamereenis.119WatisdemeerwaardevanhetafleggenvandeeedopAllahbijDefensieenzijneronderzoekenwaaruitblijktdathetafleggenvandeeedopAllaheentoegevoegdewaardeheeft?Deeedafleggingmoetpassenbijdegeloofsovertuigingvanbetrokkenewaardoordeeedeensterkerebindendewaardeheeft.DemogelijkheiddeeedafteleggenopAllahbestaatalsinds1916bijDefensie.120en121Waaromsteltudathomoseksuelen,lesbiennesenbiseksuelenonderdecategorie«andereseksuelegeaardheidvallen;verondersteltuhiermeedathungeaardheidafwijktvaneen«normale»seksuelegeaardheid?Opbasisvanwelkeargumentenmerktueenseksuelegeaardheidaanals«normaal»,danwel«anders»?Met«andereseksuelegeaardheid»wordtbedoeldandersdandehetero-seksuelegeaardheid.Hetisnietdebedoelingomhiermeeeennormeringaantebrengen.122Waaropbaseertudestellingdat,andersdanbijvrouwenenmensenmeteen«andereetnisch-cultureleachtergrond»,voormensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»geenspecifiekwervings-ofbehoud-probleemspeelt?Bijdewervingvandefensiepersoneelzijngeenstreefcijfersgesteldvoordezegroep.Deseksuelevoorkeurwordtbeschouwdalseenprivé-aangelegenheiddielosstaatvandeuitoefeningvandedienst.Daarmeeishetbeleidvanwervingenbehoudnietandersdanvooralhetdefensie-personeel.Hetisbelangrijkvoordezedoelgroepeenveiligewerk-omgevingtescheppen,waarbinnenzijzichnietbedreigdofgediscrimi-neerdvoelen.123Hoezalhetbeleidmetbetrekkingtotwerving,doorstroomenbehoudvanmensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»wordengemonitord?Zoalsgezegdbestaanergeenapartestreefcijfersvoordewerving,door-stroomenhetbehoudvanmensenmeteenandereseksuelegeaardheid.Doormiddelvangedragswetenschappelijkonderzoek(medewerkerstevre-denheidonderzoek,dienstverlatersonderzoek)wordthetbeleidtenaanzienvanhomoseksualiteitbijdekrijgsmachtbeschouwd.Eenbelangrijkinstru-mentishetdefensiebredeonderzoeknaardeacceptatievanhomoseksua-liteitbijDefensie,datin2010opnieuwwordtuitgevoerd.124WelkerolspeeltdeStichting«homoseksualiteitenkrijgsmacht»bijdewervingvanpersoneelvoorDefensie?DeStichtinghomoseksualiteitenkrijgsmacht(SHK)speeltgeenspecifiekerolbijdewervingvanpersoneelvanDefensie.Welisde(SHK)vangrootbelangvoordeinterneenexterneuitstralingvanhetbeeldvanDefensiealsaantrekkelijkeendiversewerkgever.ZostaateraltijdeenstandmetvertegenwoordigersvandeSHKopdeopendagenvanDefensieomdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9524 bezoekersteinformerenoverdebredeacceptatievanhomoseksualiteitbijdekrijgsmacht.125WaaromgaatDefensieniet,naasthetpassiefadvertereninde«Gay-media»,eenactiefwervingsbeleidvoerenonderhomoseksuelen,zoalsbijvoorbeelddepolitiealjarendoet?Defensieendepolitieverschillenophetpuntvanhetwervenonderhomoseksuelennietvanaanpak.Beideorganisatieswillenheldercommunicerendatzijopenstaanvoorhomo-seksuelen.126,127,128,129en130Wiebepaalt,opbasisvanwelkecriteriaofafwegingen,ofeenevenementaldanniet«teextravagant»of«teuitbundig»is?Valtdeelnamevanmilitaireninuniform,ineigentijd,aandeGayPrideteAmsterdamonderdecategorie«teextravagant»of«teuitbundig»?HoegaatudeaangenomenmotieBrinkman(31700X,nr.7)uitvoeren?Hoeverhoudtzichdestelling«Defensieachthetvanbelanguittedragendatdeorganisatieopenstaatvoormensenmeteenandereseksuelegeaardheid»metuwweigeringomdedoordeKameraangenomenmotieBrinkman(31700X,nr.76)uittevoeren?HoegaatudemotieBrinkmanindepraktijkkenbaarmakenenuitvoeren?DefensiestaatpositieftegenovermensenmeteenandereseksuelegeaardheidenwilzichinspannenvoorhunacceptatiebijDefensie.Vanuitdiedoelstellingwordtbekekenwelkevenementofactiviteitdaaraaneenbijdragelevert.DegaypridewerdvanuitdatperspectiefnietgeschiktgeachtalsDefensieactiviteit.Datneemtnietwegdateenindividuelemili-tairdiewildeelnemenaandegaypridedaartoedevrijheidheeft.Voorhetuniformgeldtdaarbijdealgemenebepalingvan«correcttenue».131Iserooiteenanalyseofevaluatiegemaaktvandegewensteenonge-wensteeffectenvanhet«don’task,don’ttell»-principemetbetrekkingtothomoseksualiteitbinnendekrijgsmacht?Zoja,watwarendaarvandebevindingen?Zonee,waaromniet?Het«don’task,don’ttell»-principeisnietvantoepassingbijDefensie.Hetkanzijndatmensendituitgangspunthanterenwanneerzijzichinhunwerkomgevingonvoldoendeveiligvoelenomvoorhunseksuelevoorkeuruittekomen.Een«dubbelleven»isongewenstomdatdaarvaneennega-tiefeffectkanuitgaanopdewerkbelevingenhetfunctioneren.DaaromwerktDefensieaaneenveiligewerkomgevingwaarwerknemersopenlijkvoorhunseksuelegeaardheidkunnenendurvenuitkomen.132en133Hoewordterindeinterneen/ofaanDefensiegerelateerdeopleidingenaandachtbesteedaandepositievanenhoudingtenaanzienvanmensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»?Hoewiltuwordtvormeninhoudgevenaandeaandachtvoorhetthemahomoseksualiteitindeinitiëleenloopbaanopleidingen?Omzekertestellendatindefensieopleidingenvoldoendeaandachtwordtgegevenaanhetthemadiversiteit(waaronderdeseksuelegeaardheid)iseenprojectgestartomditaspectopeengoedeenduidelijkemanierinalleinitiëleenloopbaanopleidingenvanDefensietebeleggen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9525 134en135Welke«gelijkgestemdelanden»beijverenzichsamenmetNederlandominNAVO-verbandeenwerkgroepingesteldtekrijgenoverhetthemahomoseksualiteitenkrijgsmacht?MetingangvanwelkedatumverwachtudatdewerkgroepoverhetthemahomoseksualiteitenkrijgsmachtbinnendeNAVOgerealiseerdzijn?136WelkeresultatenstreeftunametdeinstellingvandewerkgroepoverhetthemahomoseksualiteitenkrijgsmachtbinnendeNAVOenwanneerverwachtudatdezeresultatenzullenwordengehaald?Nederlandisvoorstandervandeinstellingvaneenwerkgroepoverhetthemahomoseksualiteitindekrijgsmachtnaarhetvoorbeeldvan«WomeninNato-forces».Hetisdebedoelingmetgelijkgestemdelanden,zoalsNoorwegenenhetVerenigdKoninkrijk,tebeginnenenvervolgensmeerlandenerbijtebetrekken.Deeerstebijeenkomstwordtindeeerstehelftvan2009georganiseerd.137Heeftualeerdermedewerkerstevredenheidonderzoekengehouden?Zoja,watisdaaruitalsbelangrijksteknelpuntnaarvorengekomenvoorpersoneelmeteen«andereseksuelegeaardheid»?Defensiehoudtdoorlopendmedewerkerstevredenheidsonderzoeken.Totophedenwordtdaarinnietgevraagdnaardeseksuelegeaardheidvandemedewerkers,zodatdaaruitgeenknelpuntenzijngebleken.Doordeonderzoekennaardeacceptatievanhomoseksualiteitbinnendekrijgs-macht,zoalshetonderzoek«Uniformuitdekast»(Kamerstuk30300X,nr.143)datop13september2006aanuwKamerisaangeboden,bestaateengoedbeeldvandehoudingvandefensiepersoneeltenopzichtevanhomoseksualiteit.Inlaatstgenoemdrapportisookeenhoofdstukgewijdaandeervaringenvanhomoseksueeldefensiepersoneel.DebelangrijksteconclusievandathoofdstukisdathomoseksueelpersoneelbijDefensieeenhomovriendelijkklimaatervaart,maardatvrijwelallerespondentenuithetonderzoekweleenseennegatieveervaringhebbengehaddietemakenhadmetdeseksuelevoorkeur.Verderbleekeenaanzienlijkdeelvanderespondentennietopenlijktedurvenuitkomenvoordeseksuelevoorkeur.138Denktudathetarbeidspotentieelvanmensenmeteen«andereseksuelegeaardheid»kanbijdragenaandevervullingvanhetpersoneelstekortwaarDefensiemeekampt?Zoja,waaromvermeldtudezegroepnietinuwnawoord?Defensiewenstgebruiktemakenvanhetvolledigearbeidspotentieel.Indewervingenarbeidsmarktcommunicatiewordtdezedoelgroepechternietexplicietaangesproken.WeladverteertDefensieinhomobladenomduidelijktemakendatdeorganisatieopenstaatvoordiversiteitenookvoordezespecifiekedoelgroepeenaantrekkelijkewerkgeveris.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700X,nr.9526