Mpox in Afrika

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202425 295InfectieziektenbestrijdingNr. 2196 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 augustus 2024Op 14 augustus jl. heeft de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) eenPublic Health Emergency of International Concern (PHEIC) uitgeroepenn.a.v. een mpox uitbraak in meerdere Afrikaanse landen. In de zomer van2022 vond voor het eerst een internationale uitbraak van mpox plaats, metook gevallen in Nederland. Met deze brief informeer ik u over ontwikke-lingen met betrekking tot de uitbraak van mpox in Afrika en de voorberei-dingen in Nederland.Mpox in AfrikaMpox is een ziekte die wordt veroorzaakt door een virus dat vooral inWest- en Midden-Afrika voorkomt. Het virus komt voor bij knaagdieren,van waaruit mensen besmet kunnen worden, die vervolgens ook anderemensen kunnen besmetten. Mpox is van oorsprong dus een zoönose (eenziekte die van dier op mens overgaat). De huidige uitbraak heeft beperktezoönotische aspecten, overdracht gebeurt vooral tussen mensenonderling. De verspreiding vindt vooral plaats via direct en intensiefcontact, voor een deel seksueel (sekswerkers zijn een risicogroep) en vooreen deel binnen het gezin (kinderen zijn dan een risicogroep). De klachtenna een besmetting zijn doorgaans mild. De nieuwe variant, Clade Ib, diezich op dit moment in met name de Democratische Republiek Congo(DRC) verspreidt lijkt echter ziekmakender. Van de mensen die gemeld zijnmet de ziekte, overlijdt volgens internationale gegevens ongeveer 3%.Vooral jonge kinderen, die besmet raken omdat hun moeder besmet is,maar ook ongeborenen lopen het risico op ernstige verschijnselen enoverlijden. Er is waarschijnlijk sprake van onderrapportage en daarnaastzal de algehele gezondheidssituatie in de getroffen landen de impact vanmogelijke besmettingen verergeren, met name in kinderen die al verzwaktzijn vanwege voedseltekort en andere ziekten. Het gaat dus om eenuitbraak met een ander type van het virus, een ander ziektebeeld en eendeels andere risicogroep dan de uitbraak in 2022. kst-25295-2196ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 295, nr. 21961 In de DRC hebben zich, volgens de DG WHO in zijn verklaring, vanafnovember 2023 meer dan 15.600 gevallen van mpox voorgedaan, metover de 530 sterfgevallen. Mogelijk ligt dit aantal nog hoger vanwegebeperkte test- en laboratorium capaciteit in de regio. Clade Ib, die voor heteerst gevonden is in DRC, is daarna ook gevonden in onder meer Rwanda,Uganda, Burundi en Kenia. Inmiddels hebben de Zweedse autoriteitengemeld dat bij een persoon, die gereisd had in het zwaargetroffen gebieden die zich in Stockholm gemeld had met verschijnselen, mpox Clade 1 isaangetroffen. Volgens het Europees Centrum voor Ziektepreventie en-Bestrijding (ECDC), het Europese RIVM, is het risico dat het virus zichverspreidt onder de algemene bevolking in Europa zeer klein, met namevanwege de nog steeds dominante route van overdracht van het virus(intensief direct contact). Zij geven aan dat het aantal importgevallen in denabije toekomst, vanwege de afgelegen geografische locaties waar deuitbraken zich in met name de DRC voordoen waarschijnlijk beperktblijven. Desondanks vind ik het belangrijk dat we ons voorbereiden op demogelijkheid dat het virus in Nederland opduikt en zich hier ookverspreidt zoals dat in 2022, met zo’n 1.300 besmettingen, ook het geval isgeweest. De situatie wordt door de WHO, het ECDC en het RIVMnauwgezet gevolgd.Public Health Emergency of International Concern (PHEIC)Zoals hierboven aangegeven, heeft de directeur-generaal van de WHO opwoensdag 14 augustus jongstleden een Public Health Emergency ofInternational Concern (PHEIC) uitgeroepen voor de recente uitbraken vanhet mpox virus op het Afrikaanse continent1. De DG van de WHO heeft ditbesluit genomen conform het mandaat dat hij daartoe heeft op basis vande Internationale Gezondheidsregeling uit 2005 (IHR), en mede gebaseerdop het advies dat het WHO Emergency Committee, dat bestaat uitonafhankelijke experts, op 14 augustus heeft uitgebracht. Het WHO-besluitvolgde na het uitroepen door het Afrikaanse Centre for Disease Controlvan een Afrikaanse regionale gezondheidscrisis (een Public HealthEmergency of Continental Security (PHECS)) eind vorige week. Met hetuitroepen van een PHEIC kan de WHO aan getroffen landen zwaarwe-gende aanbevelingen doen ter bestrijding van de gezondheidscrisis en deinternationale gemeenschap oproepen hulp te bieden. Sinds 2022 zijn eral een serie aanbevelingen van kracht ter voorkoming van verspreidingvan het mpox virus, de verwachting is dat de directeur-generaal op kortetermijn aanvullende, tijdelijke maatregelen zal adviseren. De WHO heeftde internationale gemeenschap opgeroepen om financiële bijdragen envaccins ter beschikking te stellen om de crisis te beteugelen.Zowel de DRC als andere Afrikaanse landen hebben aangegeven behoeftete hebben aan vaccins. In de DRC is een grote behoefte aan vaccins, maarde uitrol daarvan vereist de nodige voorbereiding vanwege de omvangvan het land, logistieke uitdagingen en de capaciteit van de publiekegezondheidszorg.De Europese Commissie heeft op 14 augustus een steunbetuiginguitgebracht en aangegeven 175.000 doses vaccins aan te zullen kopen tenbehoeve van donatie aan getroffen landen2. Daarnaast zal de fabrikantvan een van de twee beschikbare moderne vaccins 40.000 doses vaccinsdoneren. De Verenigde Staten hebben ook aangegeven vaccins tedoneren. Ook andere landen overwegen donaties.1https://www.who.int/news/item/14-08-2024-who-director-general-declares-mpox-outbreak-a-public-health-emergency-of-international-concern2https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_24_4244Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 295, nr. 21962 Donatie van vaccins kan helpen de overdracht van het virus in deontvangende landen te voorkomen, wat de kans op verdere verspreidingvan de ziekte daar en ook op internationale uitbraken vermindert. Ik vindhet van belang dat er in Nederland voldoende vaccins zijn om eeneventuele uitbraak te kunnen bestrijden.Alvorens ik over donatie wil beslissen wacht ik daarom af hoe de situatiezich ontwikkelt en zal ik mij ervan vergewissen dat de strategischevoorraad in Nederland op een voldoende hoog niveau is.Maatregelen in NederlandIn Nederland hebben zich tussen april 2022 en juli 2024 zo’n 1.300besmettingen, het overgrote deel in 2022, met de mildere (Clade II) variantvan het virus voorgedaan. Sinds voorjaar 2023 is het aantal besmettingenzeer beperkt. In 2024 zijn tot nu toe bijna twintig gevallen gemeld. Er zijntot op heden geen meldingen van besmettingen met de Clade Ib variant inons land. Volgens het ECDC is het risico dat het virus voor Europa vormtklein maar ik houd de situatie desondanks in de gaten. Het risico voorreizigers met intensieve (seksuele) contacten in het gebied is beperkt maarwel aanwezig. Zowel de WHO als het ECDC adviseren geen extramaatregelen t.a.v. reizigers. Overigens komen in Nederland geenrechtstreekse vluchten uit DRC binnen.Nederland bereidt zich voor op de diagnose, behandeling en het nemenvan maatregelen om verspreiding vanuit een importgeval te voorkomen.Er is een hoeveelheid vaccins op voorraad om een beperkte vaccinatie-campagne onder risicogroepen in het kader van een eventuele uitbraakbe-strijding uit te kunnen voeren. Ook is een beperkt hoeveelheid antiviraalgeneesmiddel beschikbaar dat ingezet kan worden bij mogelijke compli-caties. Daarnaast bezint de Staatssecretaris van Jeugd, Preventie en Sportzich op het advies van de Gezondheidsraad uit december 2023 metbetrekking tot het structureel aanbieden van vaccinatie tegen mpox aanrisicogroepen, mede in het licht van de actuele ontwikkelingen.Ten slotteBij de uitbraak in 2022 heeft uw Kamer verzocht om op de hoogte teworden gehouden van de internationale uitbraak van mpox. Dat zal ik nuook doen. Bij relevante ontwikkelingen kunt u opnieuw een briefverwachten.De komende tijd zal de situatie op niveau van de WHO, binnen de EU ennationaal nauwlettend gevolgd worden. Mochten er zich ontwikkelingenvoordoen waarbij EU- of nationale maatregelen opportuun geachtworden, dan zal ik uw Kamer daarover informeren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. AgemaTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 295, nr. 21963