Leveringen militaire goederen aan Oekraïne

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202522 054Wapenexportbeleid36 045Situatie in OekraïneNr. 432 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 6 oktober 2024In vervolg op de vorige update van leveringen van militaire goederen aanOekraïne (Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 420, van 13 juni 2024),informeer ik u, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken en deMinister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp in bijgaandevertrouwelijke bijlage1 over de laatste stand van zaken omtrent delevering van militaire goederen aan Oekraïne. De vertrouwelijke bijlagebevat een totaaloverzicht van de tot en met 29 september 2024 doorDefensie geleverde goederen.In het openbare overzicht meldt het kabinet enkel de leveringen die nieuwzijn ten opzichte van het overzicht in de laatste periodieke update(Kamerstuk 22 054, nr. 420, van 13 juni 2024). Per levering wordt eenafweging gemaakt of openbaarmaking mogelijk is. De operationeleveiligheid blijft leidend in de afweging om informatie al dan niet openbaarte maken. Ook houdt Defensie rekening met de belangen van bijleveringen betrokken derde partijen, zoals bondgenoten, partners en deindustrie.Nederlandse militaire steunHet vorige kabinet heeft in de Voorjaarsnota besloten om voor de periode2024–2026 aanvullend 4 miljard euro beschikbaar te stellen, bovenop deeerder aangekondigde 2 miljard euro die voor 2024 door het kabinet terbeschikking was gesteld (Kamerstuk 36 550, nr. 1). Daarmee ondersteuntNederland Oekraïne met circa 10 miljard euro aan militaire steun sinds deaanvang van de grootschalige Russische invasie op 24 februari 2022.1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamer. kst-22054-432ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4321 Het onderstaande overzicht bevat een weergave van aan Oekraïnegeleverde militaire goederen sinds de leveringenbrief van 13 juni 2024,2rekening houdend met operationele veiligheid(-soverwegingen). Deze lijstis derhalve niet uitputtend.•Gevechtsvliegtuigen (F-16)•GevechtsvoertuigenLeopard 2A4 (14), YPR (54) en Viking-rupsvoertuigen.•Vuursteunsystemen•LuchtverdedigingssystemenPatriot componenten•Individuele wapens, zoals MAG mitrailleurs en geweren•MunitieDiverse soorten kleinkaliber munitie voor individuele wapens en zwaremunitie voor tanks en artillerie•Sensoren en waarnemingsmiddelenDrones en VERA-NG radarsystemen•VoertuigenDiverse soorten voertuigen•Vaartuigen (48)•Aggregaten•Reservedelen voor diverse soorten voertuigen en (wapen-)systemen•Persoonlijke uitrusting, waaronder kleding, helmen, scherfvesten•Rantsoenen•Medische goederen, zoals persoonlijke EHBO-pakketten en medicijnen•BrandstoffenFinanciële stand van zaken levering van militaire goederenDe totale waarde van de geleverde militaire steun aan Oekraïne bedroegop 29 september 2024 ongeveer 3,76 miljard euro. Dit is een toename vanca. 683 mln. euro ten opzichte van 5 juni jl. (Kamerstukken 22 054 en36 045, nr. 420). De Nederlandse steun bestaat uit:Type steun29 sept. 20245 juni 2024Directe levering (vervangingswaarde)€1,64 mld.€1,52 mld.Commerciële levering1€2,02 mld.€1,35 mld.NAVO-trustfund€100 mln.€100 mln.Totaal€3,76 mld.€3,1 mld.1 De eerder hier weergegeven bijdrage aan het IFU van 125 mln. is opgenomen in het bedragvan commerciële leveringen. •Directe levering: Defensie zal het geleverde materieel waar nodig zospoedig mogelijk aanvullen of vervangen. De totale vervangings-waarde van de materiële steun bedroeg op 29 september 2024 in totaalcirca 1,64 miljard euro. In de vorige Kamerbrief (Kamerstuk 22 054, nr.420, van 13 juni 2024) stond de totale vervangingswaarde van demateriële steun op 1,52 miljard euro (peildatum 5 juni 2024).•Commerciële levering: De waarde van de commercieel verworvenmilitaire goederen ten behoeve van Oekraïne bedraagt op dit momentcirca 2,02 miljard euro (t.o.v. 1,35 miljard op 5 juni 2024.). Recentaangekondigde bijdragen voor internationale samenwerkingsprojectenof specifieke donaties die commercieel worden verworven, worden narealisatie bij de commerciële leveringen opgeteld. De realisatie betreftin deze gevallen de betaling aan het samenwerkingsproject. Delevering via dit project aan Oekraïne zal op een later moment plaats-vinden. Defensie houdt hier zicht op.2Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 420, van 13 juni 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4322 •Luchtverdediging: Aanvullend op het Patriot initiatief draagt NLD 150miljoen euro bij aan het Duits geleide Immediate Action on Air Defence(IAAD) initiatief. Nederland stelt daarnaast ca. 80 miljoen eurobeschikbaar voor luchtverdedigingsmiddelen voor de korte afstandvoor Oekraïne.•Munitie: Nederland draagt 250 miljoen euro bij aan het Tsjechischeartillerie-munitie initiatief (Kamerstuk 36 045, nr. 177 van 1 maart2024). Tevens informeer ik hierbij uw Kamer dat de reeds eerderaangekondigde bijdrage aan het Duitse artillerie initiatief (Kamerstuk28 676, nr. 452 van 28 februari 2024) in verband met relatief hogereprijzen geheralloceerd is aan vergelijkbare capaciteiten. Eerder droeghet kabinet 130 miljoen euro bij aan de gemeenschappelijke aanschafvan 155mm artilleriegranaten door het Europese defensie agentschap(EDA) en tevens 130 miljoen euro aan het Duitse initiatief voor deaanschaf van 155mm artilleriegranaten.•Drones: Nederland werkt aan een bijdrage van 60 miljoen euro aanoffensieve dronecapaciteit voor Oekraïne, waaronder via de interna-tionale dronecoalitie. Waar mogelijk wordt de Nederlandse industriehierbij betrokken.•Infanteriegevechtsvoertuigen: Nederland werkt aan een bijdrage van400 miljoen euro aan een Zweeds fonds voor de bouw van CV90infanteriegevechtsvoertuigen voor Oekraïne (Kamerstuk 36 410 X, nr.93 van 7 juni 2024).•Bijdrage International Fund for Ukraine: Nederland draagt 125 miljoeneuro bij aan het International Fund for Ukraine (IFU) (Kamerstukken22 054 en 36 045, nr. 399 van 14 december 2023 en Kamerstukken22 054 en 36 045, nr. 377 van 16 december 2022). Het IFU is eenbelangrijke manier voor de deelnemende landen om direct bij deindustrie goederen te kopen voor steun aan Oekraïne.•NAVO-trustfund: Nederland draagt 100 miljoen euro bij aan het NAVOUkraine Comprehensive Assistance Package (UCAP). Uit het UCAPlevert NAVO niet-letale steun als brandstof, medische voorzieningen,winteruitrusting en drone jammers, zoals eerder met de Kamergedeeld (Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 377 van 16 december2022 en Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 387 van 13 april 2023).Om de Russische agressie een halt toe te roepen heeft Oekraïne een acutebehoefte aan grote hoeveelheden oud-Sovjet en westers materieel. Dehoge vraag en de beperkte markt waar dit materieel kan wordenverworven zorgt voor snel stijgende prijzen. Hierdoor moet Defensie voorcommerciële verwervingen continue de afweging maken tussen de prijsen het urgente operationele belang van Oekraïne. Hierbij is het mogelijkdat snelheid van levering zwaarder weegt dan de beste prijs.Levering Nederlandse F-16Op 22 december 2023, 5 februari jl. en 13 juni jl. is uw Kamer geïnfor-meerd over de ontwikkelingen omtrent de gereedstelling en levering vande F-16»s aan Oekraïne.3 In aanvulling op het afgeven van de exportver-gunning (Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 421 van 1 juli 2024)informeer ik u dat de eerste Nederlandse F-16»s onlangs aan Oekraïne zijngeleverd.Verder levert Nederland een significante bijdrage aan de ondersteuningen instandhouding van de F-16. Zo worden er luchtdoel raketten uit eigenvoorraad geleverd en draagt Nederland voor € 450 miljoen bij aan eenAmerikaans fonds om munitie te verwerven. Ook financiert Nederland3Kamerstuk 36 045, nr. 173 van 23 december 2023, Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 400 van5 februari 2024 en Kamerstukken 22 054 en 36 045, nr. 420 van 13 juni 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4323 onderhoudscontracten en levert het een groot aantal reservedelen. Verdervoorziet Nederland Oekraïne van advies ten behoeve van deingebruikname van de F-16 en de opbouw van een luchtmacht die optermijn interoperabel met de NAVO zal zijn.ToetsingVoor alle leveringen is, waar nodig, een zorgvuldige, maar gezien deuitzonderlijke omstandigheden versnelde, toetsing aan de EU wapenex-portcriteria verricht door de Minister van Buitenlandse Zaken waarna doorde Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp een export-vergunning is afgegeven.4 Ook bij eventuele nieuwe leveringen zal dezezorgvuldige en versnelde toetsing plaatsvinden.Effecten krijgsmachtDe effecten van de geleverde steun op de gereedheid van de Nederlandsestrijdkrachten worden, gezien de omstandigheden, door Defensie alsacceptabel beoordeeld. De voortdurende ondersteuning van Oekraïne enmet name leveringen uit (operationele) voorraden hebben in toenemendemate en voor de langere termijn consequenties voor de eigen gereed-stelling en inzet. Daarnaast heeft de voortdurende militaire steun aanOekraïne een vertragend effect op verwervingsprojecten. Defensie neemtmaatregelen om deze gevolgen zoveel als mogelijk te mitigeren. Zo zijn ermaatregelen om de aankoop van vervangend materieel te versnellen enwordt project- en inkoopcapaciteit versterkt. Echter, de markt voordefensiematerieel blijft onder druk staan en de prijzen voor verschillendesoorten materieel stijgen daardoor snel. Daarmee leidt de geleverde steuntot langdurige en significante effecten op de gereedheid van onzekrijgsmacht. Het kabinet houdt ook bij toekomstige verzoeken aandachtvoor de effecten op de gereedheid gezien de veranderende veiligheidssi-tuatie waarin de Nederlandse krijgsmacht haar operationele gereedheidmoet verhogen.Europese VredesfaciliteitVanuit de Europese Vredesfaciliteit (European Peace Facility - EPF) is reeds5,9 miljard euro gecommitteerd aan steun voor Oekraïne en daarbovenopis nog 6,5 miljard euro geoormerkt voor het land (5 miljard euro UkraineAssistance Fund en circa 1,5 miljard euro onder het oude financiëleplafond). De steun aan Oekraïne vanuit de EPF loopt langs drie sporen:levering van militair materieel uit voorraden van EU-lidstaten; gezamen-lijke aanschaf van militair materieel op de markt; financiering van degemeenschappelijke kosten voor EUMAM Oekraïne. Deze zomer isbesloten om een eerste tranche van 1,4 miljard euro van de windfallprofits op bevroren Russische tegoeden toe te voegen aan het EPF;geoormerkt voor militaire steun aan Oekraïne.Omdat het totaal aan ingediende declaraties van de lidstaten groter is danhet beschikbare budget worden declaraties niet volledig gecompenseerd.Het vergoedingspercentage ligt gemiddeld op 50%. Om voldoende budgetbeschikbaar te houden voor o.a. EUMAM is voor toekomstige leveringenvia UAF een lager vergoedingspercentage overeen gekomen (43%).Uitgangspunt is dat de lidstaten een vergoeding krijgen voor deboekwaarde van het geleverde materieel. Nederland krijgt voor degeleverde steun ter waarde van 462 miljoen euro (tot en met februari2023) ruim 242 miljoen euro gecompenseerd. Besluitvorming over4De toetsing van specifieke transacties aan de EU wapenexportcriteria kan op verzoek inbeginsel vertrouwelijk worden ingezien.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4324 vergoedingen voor leveringen vanaf maart 2023 loopt nog vanwege deHongaarse blokkade op het aannemen van volgende tranches steun. Intotaal heeft Nederland tot en met 8 september 2024 ongeveer 2,0 miljardeuro gedeclareerd. Uw Kamer wordt via de reguliere leveringenbrieven opde hoogte gehouden van declaraties en compensatie via de EPF.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 22 054, nr. 4325