Beleidsreactie IVD-veiligheidsadvies “Onnodig letsel”

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Defensie (X) voor het jaar 2026Nr. 76 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 16 april 2026Hierbij bied ik u het Veiligheidsadvies «Onnodig letsel» aan van deInspectie Veiligheid Defensie (IVD). De IVD startte in 2023 een onderzoeknaar drie voertuigongevallen bij de Koninklijke Landmacht. Dezeongevallen, waarbij militairen (zwaar) lichamelijk letsel opliepen, vondenplaats in de periode van februari tot en met augustus 2023. Doel van hetonderzoek was om de oorzaak van deze ongevallen te achterhalen.Gedurende dit onderzoek zijn zeven nieuwe voertuigongevallen voorge-vallen, waarbij eveneens sprake was van (zwaar) lichamelijk letsel.Daarom zijn deze aan het onderzoek toegevoegd. Deze toegevoegdeongevallen vonden plaats in de periode van april tot en met november2024. Naar aanleiding hiervan stuurde de IVD in november 2024 haareerste bevindingen in een signaalrapport aan de Commandant derLandstrijdkrachten (C-LAS).Uit deze tussentijdse analyse bleek dat militairen in veel gevallen nalietende autogordel te dragen en dat dit nalaten in grote mate bijdroeg aan hetontstane lichamelijk letsel. Op basis van dit gegeven besloot de IVD eenveiligheidsadvies op te stellen in plaats van een regulier onderzoeks-rapport. Dit veiligheidsadvies leggen wij hierbij aan uw Kamer voor.Doel en conclusies van het veiligheidsadviesDe IVD dringt er met dit veiligheidsadvies bij de Commandant derLandstrijdkrachten (C-LAS) en zijn ondercommandanten op aan om dedilemma’s rondom het wel of niet dragen van autogordels in tactischesetting op het oefenterrein, ontbreken van de autogordel en ook hetverlenen van vrijstelling van de gordelplicht te bespreken, hieroverbesluiten te nemen en de bijbehorende verantwoordelijkheden te dragen.De IVD trekt een aantal conclusies. De eerste conclusie is dat bij deKoninklijke Landmacht de vrijstelling van de autogordelplicht veelal kst-36800-X-76ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 761 verkeerd wordt geïnterpreteerd. Het verlenen van vrijstelling is toebedeeldaan minimaal het niveau van bataljonscommandant en betreft eenverantwoordelijkheid als decentrale werkgever en daarmee als risico-houder. Deze commandant kan onder voorwaarden vrijstelling verlenen,maar dient daarbij de risico’s goed af te wegen. Deze vrijstelling vanautogordelplicht geldt overigens alleen voor specifiek militair operationeelgebruik. De commandant dient risico’s te voorkomen, te mitigeren of teaccepteren. Deze risicoafweging ontbrak veelal, waardoor het vereisterisicomanagement voor het verlenen van de vrijstelling niet op orde was.De tweede conclusie van de IVD is dat er kansen liggen om de rijvaar-digheid van bestuurders van militaire voertuigen te verbeteren vanstartbekwaam naar vakbekwaam. De mogelijkheden die het Opleidings-en Trainingscentrum Rijden en Bergen (OTCRij) hiertoe heeft, worden nogniet ten volle benut. Het OTCRij heeft namelijk capaciteit beschikbaar omde operationele eenheden te ondersteunen bij het traject van start- naarvakbekwaam militair bestuurder, om vervolgtrainingen te verzorgen bijoefeningen en om bestuurders verder te bekwamen in de rijvaardigheidonder oefen- of inzetomstandigheden.Ten derde concludeert de IVD met betrekking tot de rijbewijsvereisten dathet voor bestuurders van met name de voertuigtypes Mercedes-Benz290GD 10KN en 11KN visueel niet duidelijk was welke categorie rijbewijsvereist was, noch dat zij bekend waren met de verschillende rijbewijsver-eisten. Visueel verschilt een aantal van de voertuigen niet veel van elkaar,terwijl ze wel verschillende categorieën rijbewijzen vereisen. Het bezittenvan het juiste rijbewijs en de bijbehorende rijvaardigheid draagt bij aan de(verkeers)veiligheid op zowel openbare wegen, militaire wegen enoefenterreinen.Aanbevelingen van de IVDDe IVD doet in het veiligheidsadviesrapport vier aanbevelingen, die ik hierkort benoem:•Bevorder actiever het gebruik van de autogordel en onderzoekmogelijkheden voor alternatieve voorzieningen wanneer geenautogordel aanwezig is. Bespreek met de ondercommandanten dedilemma’s bij het afwegen van de risico’s rondom het autogordelge-bruik en het verlenen van vrijstelling van de autogordelplicht. Besteeddaarbij aandacht aan het telkens afwegen van de risico’s, risicomitiga-tie, risicoacceptatie en de verantwoordelijkheden daaromtrent.•Investeer bij operationele eenheden in vervolgopleidingen of-trainingen van (militaire) bestuurders, zodat zij zich verder kunnenontwikkelen. Dit draagt bij aan een verdere professionele ontwikkelingvan de militairen en komt zowel de operationele inzetbaarheid als de(verkeers-)veiligheid ten goede. Het OTCRij kan hierin ondersteunen.•Zorg dat voor bestuurders duidelijk is welk rijbewijs vereist is voor hetbetreffende voertuig, bijvoorbeeld door visualisering van de vereisterijbewijscategorie in of op militaire voertuigen. Hiermee kan verwar-ring worden voorkomen en het draagt bovendien bij aan het verhogenvan de (verkeers)veiligheid op de openbare wegen, militaire wegen enoefenterreinen.Opvolging aanbevelingenDe aanbevelingen in het veiligheidsadviesrapport worden opgevolgd inlijn met eerder ingezette initiatieven:•De bestuurder moet het vereiste rijbewijs bij het voertuig hebben. Ditwordt door commandanten benadrukt bij hun eenheden. Tevensworden met het Kenniscentrum (KC) OTCRij mogelijkheden onderzochtTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 762 voor de juiste invulling van chauffeurs en rijbewijzen die benodigd zijnvoor het rijden in voertuigen, mede om ervoor te zorgen dat dechauffeurs met de juiste rijbewijzen met deze voertuigen rijden.•Bij oefeningen wordt meer aandacht besteed aan veiligheidsrisico’svan de activiteiten die worden uitgevoerd m.b.t. verkeersveiligheid mettoepassing van risicomanagement. Daarnaast laten we door comman-danten benadrukken om elkaar aan te spreken als ze zien dat medewer-kers afwijken van de gemaakte afspraken. Dit geldt niet alleen voor deLandmacht, maar zoals de IVD aangeeft ook voor de anderedefensieonderdelen.•Tevens wordt gekeken binnen de Landmacht wat oorzaken zijn voorhet niet gebruiken van de gordel en hoe gebruik te stimuleren. De IVDgeeft wel een aantal mogelijke redenen, maar we willen hier zelf meerlering uit trekken en bepalen of aanvullende maatregelen nodig zijn.Tot slotIk ben de IVD erkentelijk voor haar veiligheidsadvies. Defensie wil eenorganisatie zijn waarin we continue blijven leren en ontwikkelen. Westreven ernaar ons risicovol werk zo veilig mogelijk te kunnen doen. Dereflecties en bijbehorende aanbevelingen van de IVD in haar onderzoeks-rapporten helpen ons in grote mate hierbij.De Staatssecretaris van Defensie,D.G. BoswijkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 763