Verslag van een wetgevingsoverleg, gehouden op 24 juni 2009, over het jaarverslag Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en van de begrotingsstaat van het Waddenfonds 2008

31924XISlotwetenjaarverslagMinisterievanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerenvandebegrotingsstaatvanhetWaddenfonds2008Nr.12VERSLAGVANEENWETGEVINGSOVERLEGVastgesteld26juni2009DevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer1heeftop24juni2009overleggevoerdmetministerCramervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheeroverhetJaarverslagVROM2008.Vanhetoverlegbrengtdecommissiebijgaandstenografischverslaguit.DevoorzittervandevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,KoopmansDegriffiervandevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,VanderLeeden1Samenstelling:Leden:VanGent(GroenLinks),VanderStaaij(SGP),Poppe(SP),Snijder-Hazelhoff(VVD),ondervoorzitter,Depla(PvdA),VanBochove(CDA),Koopmans(CDA),voorzitter,Spies(CDA),VanderHam(D66),VanVelzen(SP),Vietsch(CDA),Aptroot(VVD),Samsom(PvdA),Boelhouwer(PvdA),Roefs(PvdA),Neppérus(VVD),VanLeeuwen(SP),Jansen(SP),VanderBurg(VVD),VanHeugten(CDA),Madlener(PVV),Ouwehand(PvdD),Bilder(CDA),Wiegman-vanMeppelenScheppink(ChristenUnie)enLinhard(PvdA).Plv.leden:Vendrik(GroenLinks),VanderVlies(SGP),Polderman(SP),Remkes(VVD),Jacobi(PvdA),Pieper(CDA),Koppejan(CDA),Ormel(CDA),Kos¸erKaya(D66),Leijten(SP),Schreijer-Pierik(CDA),DeKrom(VVD),Vermeij(PvdA),Waalkens(PvdA),Vos(PvdA),Zijlstra(VVD),Langkamp(SP),Gerkens(SP),VanBeek(VVD),Schermers(CDA),Agema(PVV),Thieme(PvdD),Sterk(CDA),Ortega-Martijn(ChristenUnie)enBesselink(PvdA).TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1335770809tkkst31924XI-12ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.121 Voorzitter:KoopmansAanwezigzijn6ledenderKamer,teweten:Boelhouwer,VanHeugten,Koopmans,VanLeeuwen,LinhardenNeppérus,enministerCramervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,dievergezeldisvanenkeleambtenarenvanhaarministerie.Aandeordeisdebehandelingvan:-debriefvandeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerd.d.29april2009metdeantwoordenopdevragenvandecommissieinzakedebestedingvanfinanciëlemiddeleninhetkadervanhetInnovatiepro-grammaDuurzameEnergieenoverdestandvanzakenomtrentzonne-energie(31239,nr.54);-debriefvandeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerd.d.20mei2009inzakedeaanbiedingvanhetPBL-rapportRealisatieMilieudoelen,voortgangsrapport2009(31209,nr.78);-debriefvandeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerd.d.9juni2009metdelijstvanvragenenantwoordenoverhetrapportvandeAlgemeneRekenkamerbijhetJaarverslagVROMendebegrotingsstaatvanhetWaddenfonds2008(31924-XI,nr.6);-debriefvandeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerd.d.9juni2009metdelijstvanvragenenantwoordenoverhetJaarverslagVROMenhetWaddenfonds2008(31924-XI,nr.5);-debriefvandepresidentvandeAlgemeneRekenkamerd.d.17juni2009inzakedebeant-woordingvandevragenvandecommissieoverhetrapportvandeAlgemeneRekenkamerbijhetJaarverslag2008VROM(31924-XI,nr.7);-debriefvandeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerd.d.19juni2009methetverzoektotinstemminginzakedevoorgesteldewijzigingartikelstructuurVROM(2009Z11889).Devoorzitter:Ikheetiedereenvanhartewelkom.Ditoverlegbestaatuitdrieonderdelen.AllereerstzalmevrouwNeppérusnamensdecommissiehetwoordvoerenoverdebriefvandeministeroverdevoorge-steldewijzigingartikelstructuurVROM.DaarnazalmevrouwLinhardalsrapporteurhetwoordvoeren.Vervolgenszaldecommissieineennormalebijeenkomstmetdeministerspreken.MevrouwNeppérus(VVD):Voorzitter.EnkeledagengeledenheeftdeKamereenbriefontvangenwaarindeministervoorsteltomdeartikelstructuurvandeVROM-begrotingtewijzigen.Opzichkandat,eenministerkaneenartikelstructuurveranderen.FormeelheeftzijdaarweldeinstemmingvandeKamervoornodig.Materieelwasdecommissieverrastdatzijdezebriefzokortvoorditoverlegontving.Vandeambtelijkeondersteuninghebbenwijbegrependatmoestwordenaangedrongenophetverzendenvandezebrief,dusdatdezenietzospontaankwam.Erkunnenopzichargumentenzijnvooreenveranderingvandebegrotingsartikelen,maardiekunnenwijnoggeheelnietduideninzo’nkortetijd.Decommissievraagtzichafwaarvoordezewijzigingnodigis.Wijgaanstraksimmersdiscussiërenoverdevraagoferproble-menzijnmetdezebegroting.Diezijnerwel,althansvolgensdeAlgemeneRekenkamer.Wijhebbenhetgevoel,bijeerstelezingengesteunddoordestaf,datmetdezenieuwestructuurvandebegrotingsartikelenhetinzichtvoordecommissieweleensminderzoukunnenworden.Datwetenwijechternietzeker.Ikkandaaralleenmaarnamensdecommissieeenvermoedenoveruitspreken.Devraagisduseigenlijkwaaromdezewijzigingnodigisenofdezeopstelensprongmoetplaatsvinden.EriseensituatiegeweestmethetministerievanLNV.Daarisgedurendeeenaantalmaandeneendiscussiegevoerdoverdebegrotingsstructuur.Watisdeachtergrondvandezewijziging,waarommoetdienuplaatsvindenenzouhetooklaterkunnen?MinisterCramer:Voorzitter.MevrouwNeppérussteldemijnamensdecommissieeenbelangrijkevraag.Ikdankhaardaarvoor.IkhebmijnetgerealiseerddatdeKamerditvoorsteleerderhadwillenhebben.Wijhebbeninprincipedegebruikelijkeproceduregevolgd.Hetisinderdaadordentelijkomeendergelijkvoorsteltemelden,maardatdoenwijinhetkadervandeontwerp-begrotingdiewijindienenbijdeministervanFinanciën.WijbesprekendieontwerpbegrotingmethemendaarnaStenografischverslagvaneenwetgevingsoverlegvandevastecommissievoorVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheerWoensdag24juni2009Aanvang15.05uurTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.123 gaatdeprocedurelopen.Tegelijkertijdwordtdanzo’nveranderingaandeKamergezonden.Dathebbenwijgewoongedaan.Wijhaddenerachterafgezien,omdatdeKamererdoorwerdverrast,misschieneerdermeldingvanmoetenmakenzodatdeKamerdeeerderestappenmetbetrekkingtotditplanhadkunnenmeemaken.Datisechterpratenachteraf.Ikkannualleenmaaringaanopdevragen,namelijkwatdeachtergrondisvanhetvoorstelenofhetnumoetwordeningevoerdofdatditlaterookmogelijkis.Deachtergrondisheelinhoudelijk.Wijwillenbeterafrekenbaarzijn.Wijwillenervoorzorgendatdeartikelstructuurgoedaansluitbijhetgeenwijalsdoelstellinghebbenenzovoorts.Daarnaastwillenwijdeartikelstructuurbeterlateraansluitenoponzeeigenorganisatie,zodatorganisatie-onderdelennietteveelversnipperdinverschillendeartikelenmoetenrapporteren.Wijhebbenmetnameophetterreinvanruimteenmilieuveranderingenaange-bracht.Veelzakendieaanvankelijkondermilieuofruimtevielen,hebbenwijondergebrachtbijeendirectiediemetdieproblematiekisbelast.Internhebbenwijveelinhoudelijkeredenenaangedragenomdestructuurteveranderen.Hetwarennegenartikelenenvolgendjaarzullendaterachtzijn.Zowelvoorinterngebruikalsominhoudelijkeredenen,isdatvooronsbeter.Uiteraardhebbenwijdaaropalvoorgesorteerd.Demensendienaastmijzitten,hebbendeontwerpbegrotingdusalopdiewijzeopgesteld.IkhoopdanookdatikdeKamervoldoendehebovertuigd.Alseenenanderlatermoetwordenteruggedraaid,zaldedirecteurvanFEZdaarmeenietblijzijn.Datzegiknietomdatikdezaakdaarmeewilafschermen.Ikzegdatomdatikdenkdatditeenbetereartikelenstructuurheeftopgeleverd.Wijgaandaarmeegraagaanhetwerk.Devoorzitter:Uhaddatnatuurlijkookinseptemberkunnendoen.Danhaddenwijooknogeenmotiekunnenindienenomdattegentehouden.Wijhebbenslechtstweedagendetijdomditteoverzien.Deministermoetwelenigbegriphebbenvoorhetfeitdaterconceptenwordengemaakt,zonderdatdaaroveroverlegmetdecommissieplaatsvindt.Daarbijkomtdathetbudgetrechtaandeordeis.MevrouwNeppérus(VVD):Devoorzittermerktealopdatditdekernraaktvanhetwezenvanhetbudgetrecht.Datiséénvandekernrechtenvandevolksvertegenwoor-diging.Alswijop19junieendergelijkebriefontvangen,zegikdatwijbestsnelkunnenlezenmaardatwijdaarvoormeertijdzoudenmoetenhebben.Formeelisergeeninstemmingsrechtnodig,maardeafspraakmetdevakministersisdateroverlegwordtgevoerd.Ikkanditnietoverzienendatgeldtvooronsallen.Deministerzegtdatdaaropalisvoorgesorteerd.Elkepoliticuszouzeggendatzijdatdanmaarniethadmoetendoen.Hetiseenlastigekwestie.Decommissiewilzichhieropnaderberaden.Graagwilikhieroverindeschorsingmetdecollega’soverleggen.Deministerdraagtargumentenaan,maarvandeambtelijkeondersteuninghebikvernomendateenenanderminderinzichtelijkkanworden.Ikzegeerlijkdatikdieargumentennognieteenskanwegen,ondanksdatikeenfinanciëleachter-grondheb.Ikzegnogmaalsdatnaderoverlegnodigisenverzoekdevoorzitteromonsstraksdaartoedemogelijkheidtegeven.MinisterCramer:Ikhebveelbegripvoordewoordenvandecommissieenrealiseermijheelgoeddatikhaareerderopdehoogtehadmoetenstellenvandezewijziging,alisdatachteraf.Ikmerkdaarbijopdathetabsoluutnietdebedoelingisomdecommissieniettransparantteinformerenenevenminomhetbudge-trechtteschaden.Hetgaatmijeromdatwijinhoudelijkeenaantalredenenhaddenomovertegaanopachtartikelen.Materieelzalditgeenwijzigingbetekenenvoorhetbudgetrecht.Ikhebechtgedachtdatikdegebruike-lijkeprocedurevolgdedoordecommissienuteinformeren.Ikzoeknaarmanierenomhaartegemoettekomenenbegrijpookdatzijeenenandereerstwildoorgronden.DeKamerheeftdeinformatiepasineenlaatstadiumgekregen.Ikhebgeenconcreetvoorstelomhetanderstedoendanwijhetnudoen.Wijzittenineenprocesomdeontwerpbegrotinggereedtemaken.Erisduseennoodzaakomdaarmeedoortegaanomallesoptijdaftekrijgen.Indiezinissprakevaneenprobleem.Allesweerterugdraaienheeftwelenigeconsequenties.Devoorzitter:Hetlijktmijdatiedereendaarevenopmoetkunnenreageren.MevrouwNeppérus(VVD):Ikwaardeerdewoordenvantreurnisdiedeministeruitspreektoverdegangvanzaken,maardatneemtnietwegdatikeenenanderniethebkunnendoorgronden.Ikbenbereidomopkortetermijntebezienwatwijernuechtvanvinden,maarikwilerookmetdecollega’soverkunnenspreken.Daarhoevenwijgeenwekenofmaandenovertedoen,maarikwilderuimtehebbenomerrustignaartekijken.DeheerVanHeugten(CDA):Voorzitter.Ikbegrijpdatdeministeropzoekisnaarverbeteringenvandebegroting-sopzet,maarhetiswelbelangrijkdatdeKamerdaarbijwordtmeegenomen.ErissprakevanheteventueelbinnenartikelenmuterenenhetwelofnietnodigzijnvandeKamerdaarbij,maarerisdussprakevaneendirecterelatiemethetbudgetrechtvandeKamer.WijhebbennueenA4’tjegekregenmetophoofdlijnendeveranderingenindeartikelsgewijzeindeling.Ikheberbehoefteaaneenveeluitvoerigeropzetvandeministertekrijgen.Ikwilwetenwatdeoudesituatiewasenwatdenieuwesituatieisenvanelkeveranderingwilikeenonderbouwing.Ikwildateerstzienenervervolgensmetdeministeroverspreken.Dankunnenwijbezienofwijermeekunneninstemmen,ofdatwijoponderdelentochnogbezwarenhebben,omdateenaantalveranderingenmisschientochmindergelukkigis,waardoorwijdeministeradviserenomdieveranderingennietdoortelatengaan.DeheerVanLeeuwen(SP):Deministerzegtdattotdezeveranderingisgekomenopbasisvaninhoudelijkemotieven.Ikbennieuwsgierignaardieinhoudelijkemotieven.IksluitmijwatdatbetreftaanbijdeheerVanHeugten.Maakonsdaardeelgenootvan.Eenenanderheeftweleenlading,wanthetjaarverslagisstraksweergekoppeldaandeartikelsgewijzestructuurindebegroting.Eendeelvanmijnbijdragegaatoverdekwaliteitdaarvan.IndiezinraaktditdecontrolerendetaakvandeKamer,losvanhetbudgetrecht.Erisgeconstateerddatdenugeleverdeinformatienietvoldoendeisennogsteedsnietopordeis.Tochisdatvanbelang,wantdatheefttemakenmetdetaakvandeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.124 Kamerbijhetbeoordelenervan.Ikwildaardusbetervanopdehoogtewordengebracht.Ikwildeconsequen-tieservankunnenoverzienendatkaniknuniet.DeheerBoelhouwer(PvdA):Ikstelhetopprijsalswijinformatiekrijgenoverdeovergangvandeenenaardeanderesituatieenderedenendaarvan.IkwilookenigetoelichtingophoedaarmeetegemoetwordtgekomenaandeproblemenmetbetrekkingtotdeVROM-begroting,zoalsdeAlgemeneRekenkamerdieheeftgeconstateerd.Dathelptonsbijhetinzichtelijkkrijgenoferdaadwerkelijkaanwordtgewerkt.MinisterCramer:Voorzitter.IkwilgraagproberentegemoettekomenaandatgenewatdeKamernaarvorenbrengt.Ikbegrijpheelgoeddatzijeenenanderbeterwildoorgronden.IkrealiseermijookdathetzomerrecesbijnaaanbreektendathetdusvanbelangisdatikdeKamerzosnelmogelijkdeinformatiedoetoekomen.Ikzietweemogelijkheden.Wijkunnenopzeerkortetermijneenwetstechnischebriefingorganiseren,maarikrealiseermijdatdeagendavandeKamerbomvolis.Eenanderemogelijkheidisomhetschriftelijktedoen.DanzoudenwijdevragendiedeKamernustelt,schriftelijkuitgebreiderkunnenbeantwoorden.Datkanmeervragenoproepenendanwillendeledennatuurlijkookmethunvragenterechtkunnen.Dekwestieisdusevenhoewijditzullenoplossen.Laatikvoorop-stellendatikgraagwilproberenomdeinhoudelijkemotievenduidelijkertoetelichten,zoalsdeheerVanLeeuwenendeheerVanHeugtennaarvorenbrachten.ZijwillenookbeteroverzienwatdeconsequentieszijnenwatditbetekentvoorderolvandeKamer.Datkanikzekerdoen.Overderelatiemetdefinanciëlefunctiemerkikopdatditeenartikelenstructuurisdietemakenheeftmetdewijzewaaropwijonzedoelstellingenenprestatieszoscherpmogelijkformuleren.Zoalsikvorigjaarookhebgezegd,stuurikjuistheelsterkopgoedeafrekenbaar-heidvandeinhoudelijkeprioriteitendiewijstellen.IndeBOR-analysewarenwijvorigjaarnummerdrie,enikzetallesopallesombijwijzevansprekendeeersteteworden.Indiezinisdeinhoudelijkesturingdieikuitvoerjuistgerichtopeenverbetering.DiewilikdeKamerheelgraaguitleggen.DitstaatlosvandepuntenmetbetrekkingtotdefinanciëlefunctievanhetministerievanVROM,diedeKamerstraksvastookmetmijwilbespreken.DeheerVanLeeuwen(SP):Naarmijnmeningzijndieonlosmakelijkmetelkaarverbonden.DefinanciëlefunctieenhetreilenenzeilendaarvanevenalsdefinanciëleverantwoordingenhetaldannietgoedkeurendaarvandoordeAlgemeneRekenkamerofhetopsporenvanonvolkomenhedendaarinhebbentemakenmetdemeetbaarheid,deconcretedoelstellingenenhoedieinbegrotingeneninjaarverslagenaandeordekomen.Daarkunnenwijgeenknipinmaken.Datiseenvanonzeinstrumenten.MinisterCramer:DepuntenwaarmeedeRekenkamerproblemenhadwatbetreftdefinanciëlefunctie,haddentemakenmetdewijzewaarophetministeriedezakeninternorganiseertenafrekenbaarmaaktenmetdecontroleerbaarheidvanwatwordtuitgegeven.DeheerVanLeeuwen(SP):Misschienmagikéénvoorbeeldnoemen:desubsidiesdiezijnverstrektvoordebodemsanering.Daarvoorwordtbeleidgevoerdendaarmeeisgeldgemoeid.Dankandeministerwelzeggendatdefinanciëlefunctieindiezingefaaldheeftdatdiegeldennietgecontroleerdofteruggevorderdzijn,maarhetheeftnietteminduidelijktemakenmetdeeffectenvanbeleidendewijzewaaropditvantevorenwordtneergezet.Daartussenbestaatwatmijbetrefteenrelatie.MevrouwNeppérus(VVD):Ikkomeventerugophetverschuivenvandeartikelen.Daarmeewarenwijperslotvanrekeningbegonnen,alzijnernatuurlijkraakvlakkentussenalles.Ikheberbehoefteaandatbinneneenweekschriftelijkoppapierkomtwathiervanpreciesdeachtergrondisenwaaromditgebeurt.Andersmoetenwijweereerstvragengaanstellen,endiehebbenwijhieralbijnaverwoord.Ikwildatoppapierkomtwaterbeterdoorwordt,watditpreciesbetekentvoordeKamerleden,welkeomvangvanbedragengaatverschui-venenhoewijprecieskunnenzienwatdeinkomsten,watdeuitgavenenwatdeverplichtingenzijn.Ookwilikwetenwatdezeverschuivingconcreetinhoudelijkbetekentenwatditafgaandopdegetallenindevoorliggendebegrotingvoor2009zoubetekenen.Danwetenwijtenminstewaaroverwijspreken.Datzouikbinneneenweekwillenontvangen.Danbenikbereidomhetooksneltelezen.Devoorzitter:Misschienmoettegelijkertijdeenbriefingwordengeorganiseerd.Wijwillenduszoweleenbrief–alsereenenigszinsordentelijkebriefwasgeweest,zoudenwijditdebatniethebbengehad–alseenbriefing.Wijhebbennogeenprocedurevergadering.Daarinkunnenwijbijwijzevansprekenalsnogbesluitendateropenigmomenteenmotiekomtwaarinstaatdatwijhetgeengoedideeofweleengoedideevinden.Dathangtafvandeconclusiediedanwordtgetrokken.WijkunnennogtotdonderdagstemmenMinisterCramer:IkbenbereidomophetverzoekvandeKamerintegaan.Maandagkunnenwijdeinformatieleveren.Wanneerhetdeledenschikt,bijwijzevansprekenvolgendeweek,kunnenwijdiekomentoelichtenalstechnischebriefing.Devoorzitter:Dansprekenwijdataf.Ikzegnogietsoverdeopmerkingdatditgebruikelijkis.Datishetdusniet.Wijhebbendatnagezocht.Anderedepartementenhebbenvakerheellangeinhoudelijketrajectenmetdecommissiesgehadoverdewijzewaaropdebegroting-sopzetgeregeldzouworden.Hetwoord’’gebruikelijk’’pastindiezinniethelemaal.Daaromzittenwijerookbovenop.Ikdenkdathetgoedisdatwijnuovergaantotdebijdragevanderapporteur,waarinzijingaatophaarwerkmetbetrekkingtothetjaarverslag.MevrouwLinhard(PvdA):Voorzitter.DerapporteurvanVROMgaatnamensdecommissieinopdekwaliteitvanhetjaarverslag.Indevoorbereidingophetwetgevings-overlegisdezeondersteunddoordeambtelijkestafvandeKamer.DerapporteurheeftkennisgenomenvanderapportagevanhetBureauOnderzoekenRijksuitgaven.ZijisaanweziggeweestbijdemondelingetoelichtingvandeAlgemeneRekenkamerendetechnischebriefingTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.125 vanhetministerievanVROM.NamensdecommissieconformeertderapporteurzichaanoordeelenadviezenvanbureauenRekenkameromdechargeteverlenen.Vervolgenskoppeltzijdaaronderstaandverzoekaan.Hetisaanpartijenomeeneigenafwegingtemaken.Dehoofdlijnenenconclusiestreftmenhiernaaan.Kwaliteitjaarverslag2008.Beleidsverslag.Hetjaarverslagsluitgoedaanopdebeleidsagendabegrotingvoorbeleidsprestaties.Beleidsverslagisvooralprestatie-verantwoording.DoordeexperimenteleopzetvanhetVROM-jaarverslagontbreektinformatieoverprestatiesendoelrealisatievoorallebeleidsartikelen.DeKamerkandusnietinzienofalledoelenenprestatiesuitdebegrotingzijngerealiseerd.Ookvoordebeleids-prioriteitenisinhetjaarverslagminderinformatiebeschikbaardanindebegroting.EffectinformatieontbreektmeestalzowelbijdedoelstellingenuithetkabinetsprogrammaSamenwerken,samenlevenalsbijdeVROM-prioriteiten.ErisinformatieverliesdoordatVROMgeeneffect-enprestatiegegevensmeerverzameltdienietlangerinhetexperimentjaarverslaghoeventewordenopgenomen.Beleidsconclusiesstaannusystematischbijallebeleidsprioriteitenenthema’s,maarkunnenconcreterenuitgebreider.Derelatietussendoelrealisatie,beleidsprestatiesenmiddelenwordtnietofnietgoedgelegd.HetoordeelvandeAlgemeneRekenkamer:ernstigeonvolkomenheidvanwegehardnekkigeproblemenindefinanciëlefunctie,veroorzaaktdoorcultuurbinnenVROM.DeRekenkamerdreigtvolgendjaarbezwaartemakenalsdezeproblemenvoortduren.DeRekenkamerkoppeltdezeproblemenaanonrechtmatighedendiezowelbijVROMalsbijWWIdetolerantiegrenzenvoordegeheleverantwoordingsstaatoverschreden.BijVROMoverschrijdentweeonrechtmatighedendetolerantie-grenzen.Artikel6,26mln.onrechtmatig,overschrijdttolerantiegrenzen,artikelengeheleverantwoordings-staat.Artikel3,0,3mln.onrechtmatig,overschrijdtkwalitatievetolerantie.Decharge.DecommissievoordeRijksuitgavenheeftdevastecommissievoorVROMverzochtomnaafloopvanhetwetgevingsoverlegterugtekoppelenoverdedechargeverleningvandeeigenbegrotingshoofdstukken.DeernstigeonvolkomenheidindefinanciëlefunctievanVROM,gekoppeldaandeonrechtmatighedenbijVROMenWWI,kunnenmeegenomenwordeninhetoordeelvandecommissieoverhetverlenenvandecharge.Erzijnverschillendeoptiesvoorhetomgaanmetdedechargeverlening.Deledenbepalenzelf,doormiddelvanhetaldannietindienenvanmoties,ofzijdecharge-verleningterdiscussiewillenstellen.Hetverzoek.RapporteurheeftalsrecentaangetredenKamerlidonlangskennisgenomenvandebekendeterm’’grootproject’’.IndeoverwegingoverdeimpactvandebevindingenvandeAlgemeneRekenkamerendebriefingvanhetministerie,heeftzijoverwogenomhetgeheleministerieonderdietermtebrengen.Tegelijker-tijdkwamdegedachteopomVROMtotkleinprojectteverheffen.Derhalvesteltrapporteurvooromhetministerienamensdecommissietevragenovertegaantoteentussentijdseevaluatieopdevolgendeonderde-len:deafvalvoorschotten,debodemsaneringendeluchtkwaliteit.Detussentijdseevaluatiekandantijdensdetechnischebriefingvanhetministeriegeponeerdestellingonderbouwendatgedurendeditlopendeboekjaar2009decultuurveranderingbinnenVROMdusdanigvormgegevenwordt,datdetolerantiegrenzenindeverantwoordinginhetvoorjaarvan2010nietmeeroverschredenzullenworden.BovendienwerdtijdensdezebijeenkomstaangegevendatdeAlgemeneRekenkamerophetministeriemeewerktaandenoodzakelijkeverbeteringenvandebenodigdeverant-woording.Hetstrevenisvolgensrapporteurinsimpelebewoordingenteduiden:mensenwillenkunnenbegrijpenwatermethungebeurdis.Detussentijdseevaluatiezoudenwijinhetnajaarvan2009willenontvangen.Devoorzitter:Ikziedatdeministerdaaropdirectkanantwoorden.MinisterCramer:Decommissievoorzitterheefteenaantalpuntennaarvorengebracht.DeTweedeKamerheeftverzocht,inzichttekrijgenineenaantalzaken.Ikstelvoordatbijdebehandelingvandebegroting2010tebespreken.Ikkomgraagtegemoetaandatverzoekenzegtoedatikdanantwoordzalgevenopdevragen.Hetgaatdaarbijomeenaantalinhoudelijkepunten.VoordeNSL-subsidies,hetNationaleSamenwerkings-programmaLuchtkwaliteithebbenwijhetafgelopenjaargeenbudgethoevenuittetrekken.Uitgavenkondenwijnietreparerenwantwijgavennietsuit.Dathebbenwijditjaarwelgedaan.Ikhebgechecktofalletoegezegdezakenaandegemeentenookdaadwerkelijkzijntoegekend.Tegendetijddatwijzullenrapporteren,zalpraktischalleszijntoegekend.DankunnenwijlatenziendatwijditkeerwelgoedhebbengedaanwatdeRekenkameronsheeftverweten.HetzelfdegeldtvoorhetAfvalfonds.OokkunnenwijdeKamerberichtenoverdebodemsanering.DankandeKamerinzichtkrijgenindevraagofwijdeverbeteringendiedeRekenkamervoorstelt,daadwerkelijkhebbendoorgevoerd.Dietoezeggingdoeik.Erwarenookvragenoverdefinanciëlefunctieenoverzakendietemakenhebbenmetonzecultuur.Dievragenzalikbeantwoorden.Erbestaatinprincipegeenrelatietussenonrechtmatighedenendeonvolkomenheidvandefinanciëlefunctie.DekoppelingdiedoordeAlgemeneRekenkamerwordtgelegdtussenonrechtmatighedenbijdejaarverslagenendeernstigeonvolkomenheidinhetfunctionerenvandefinanciëlefunctiezaliknadertoelichten.DatiseendiscussiegeweestmetdeAlgemeneRekenkamer.DedoordeAlgemeneRekenka-mergeconstateerdeonrechtmatigheidheeftbetrekkingophetAfvalfonds.Hetgaatomeenbedragvan26mln.BijWWIgaathetomonrechtmatighedenbijdehuur-toeslag,deuitvoeringdoordebelastingdienstompreciestezijn,enomdenadeelcompensatievoordeinburgeraars.Bijdetoekenningvandebedragenin2008voorhetAfvalfondsbenikzeerzorgvuldigtewerkgegaan.Voordatwijdebedragenhebbentoegekend,hebikadviesingewonnenbijdeDirectieBestuurlijkeenJuridischeZakenvanVROMenbijdeRijksauditdienst.Erisdussprakevaneenzorgvuldigeprocedure.Ookbijdeafwikkelingvandenadeelcompensatievoordeinburge-raarsissprakevaneenzorgvuldigafgestemdtraject,ookmetdeTweedeKamer.Wijzijnervanuitgegaandathetzogoedwas.OphetmomentdatdeRekenkamerdaaroverandersdenkt,ontstaatereendiscussie.Wijhebbenhetnaaronsinzichtbijzonderzorgvuldiggedaan.Wijhebbennietoponseigenhoutjezomaarietsgedaan,wijhebbendatheelgoedafgestemd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.126 Erwasookeenvraagoverhetverbeterenvandefinanciëlefunctie.Ikbenvanmeningdatwijdaarinnogverbeteringenkunnenaanbrengen,maarwijkomenvanver.Vergelekenmetdesituatievanvijfjaargeledenzijnwijenormopgeschotenindemanierwaaropwijnuallesscherpverantwoorden.HetVerbeterplanfinanciëlefunctieenjaarverantwoordingrichtzichheelnadrukkelijkophetwegnemenvandeoorzakenvandeonvoldoendekwaliteitvandefinanciëlefunctiebijVROM.DeopmerkingenvandeRekenkamerhebbendelaatstejaren–hetisnietvoorheteerstdatdeRekenkamereenopmerkingmaakt–metnamebetrekkinggehadoptweeonderdelen:deinternecontrolefunctieenhetnalevenvandeinterneprocedures.Dithangtnatuurlijkooksamenmetdecultuur.Ikkomdaaropterug.Inhetverbeterplan,datnuinuitvoeringis,isveelaandachtbesteedaanhetoplossenvanjuistdezeproblemen.Zoisrecenteennieuwecentraleinternecontroleafdelinggevormd.Voorheenwerdditversnip-perddoordeheleorganisatiegedaanenwasdecontroledusdecentraalgeorganiseerd.Wijhaddendaardooronvoldoendecentralesturing.Datisnudusveranderd.Debezettingvandecentraleinternecontroleafdelingiskwalitatiefenkwantitatiefopeenhoogniveau.Ookdatisdusverbeterd.Doordezenieuweinternecontroleafdelingwordennuaanvullendezekerhedengeboden.Indetoekomstzulleneradditionelezekerhedenzijntenaanzienvandenalevingvandeinterneproceduresendekwaliteitvandefinanciëleadministratie.Dekwaliteitvandefinanciëleadministratieligtbijdecentraleafdeling,maardeinformatiemoetuitdeorganisatiekomen.Deinterneproceduresmoetenscherponderdeaandachtvandedirecteurenvandeverschil-lendeafdelingenwordengebracht,zodatzijvoldoendegriphoudenopwaterindeorganisatiespeelt.Dieinformatiemoetookweerdoorgekoppeldwordennaardecentraleafdeling.Ophetgebiedvandefinanciëlefunctieisenwordteenscalavanmaatregelengenomen.Iksomerenkeleop.Wijvernieuwendeinterneprocessen.Wijhebbeneenreorganisatievandefinanciëlefunctietotstandgebracht.Wijverduidelijkendeverantwoordelijkhedenendetaken.Wijvoerentweeperiodeafsluitingeningedurendehetjaar,zodatwijmeerdaneenkeerperjaargoedecontrolemogelijkisenwijhebbenhetmanagementinformatie-systeemvernieuwd.Metanderewoorden:wijhebbenalveelinwerkinggezet.Ikhebalgezegddatwijvanverkomen,wantalsjedatnietgoedhebtgeorganiseerd,hebjehetnietvandeeneopdeanderedaginorde.Dathangtooksamenmetdecultuur,hetmeesthardnekkigepunt.Alsjedeorganisatieopdatpuntnietgoedopordehebt,krijgjedeinformatieernietuit.Datheefttemakenmeteengeringfinancieelbewustzijnbijdedirectiesvandeverschillendeafdelingenvanhetdepartement.Directieszijnteveelopbeleidgerichtennietopdefinanciën.Doordezesterkefocusopbeleidwordtteweinigrekeninggehoudenmetdeeisendiewordengesteldaandeinternefinanciëleeninkoopprocedures.Daarinbrengenwijnuflinkverandering.Daartoenemenwijallerleimaatregelen.Iknoemerenkele.Wijleidendebeleidsmedewerkersop.Wijhebbentrainingenvanondersteunendemedewerkers.Erzijnmasterclassesvoorleidinggevenden,waaropzijlerenwatzijmoetendoeninhetkadervanhunfinanciëleverantwoordelijkheid.Wijverschaffeninformatieoverdegeldenderegelgevingendeprocedures.Endanzijnernogeenaantalzakendieallemaaltemakenhebbenmethetineenanderestandkrijgenvandeorganisatie.Wijmonitorenofdezemaatregelenookhetgewensteeffectsorteren.Datzalopverschillendemanierengebeuren,onderanderedoornategaanofdeinterneprocedureswordennageleefd.Dankaneendirecteurookwordenaangesprokenopzijnhandelen.Wijgevendusnietalleeninformatiewaarnawijzeggendatzehetdaarmeemoetendoen.Erwordtgecontroleerdofzijwerkelijkdoenwatervanhenverwachtwordt.Daarnaastzullendecontroletijdensdeprocessenendewerkzaam-hedenvandeinternecontrolehetmogelijkmaken,heteffectvandemaatregelentemonitoren.IkwildeKamertoezeggen,ookopverzoekvanmevrouwLinhard,datwijinhetnajaardoorgevenopwelkemanierwijdezeprocessenverbeterdhebben.IkwilerabsoluutvoorzorgendatwijvolgendjaarbeterzijnendatikgeenreprimandesmeerkrijgvandeRekenkamer.NahetuitkomenvanhetadvieshebikdeRekenkamerookonmiddellijkbijmijgehad.Ikvindhetnamelijkzelfookvangrootbelangervoortezorgendatditgoedfunctio-neertendatderapportagevandeRekenkamervolgendjaaraanzienlijkbeteris.Ditsoortprocessenvancultuurveranderingistaai.Ikmerkechterindeorganisatiedatmenabsoluutdoordrongenisvandeernstvandezaakenvandenoodzaakomteverbeteren.Ikziezelfalheelveelverbeteringindewijzewaaropnufinancieelwordtgerapporteerd.OverhetonderdeelJaarverslaghebbenwijhetalgehadenwarennietzoveelvragenover.Ikwilhethierdusevenbijlaten.Volgensmijhebikhiermeedemeestevandepuntengeadresseerdenikhebdetoezegginggedaandatiknaderzalrapportereninhetnajaar.Devoorzitter:MevrouwLinhard,hebtunogopmerkin-gen?MevrouwLinhard(PvdA):Nee.Ikdankdeministervoorhaarantwoord.Dedrieonderdelenwaarovervragenzijngesteld,deafvalvoorschotten,debodemsaneringendeluchtkwaliteit,wordeninhetnajaarbehandeld.Hetdoetmijdeugddatertweeperiodeafsluitingenzijnwaaraanwijheteenenandermoetenkunnenzien.Hetlijktmeeenuitstekendplanomdeprocesrapportagebijdedrieonderdelenaanonstetonen.Devoorzitter:Deministerzeiinhaarantwoorddatzijditbijdebegrotingzaldoen.Ikgaervanuitdatditeenseparatebriefwordtdiewijontvangeneenweekvoordatwijdebegrotingbehandelen.MinisterCramer:Akkoord.Devoorzitter:Daarmeezijnwijgekomenaanheteindevanhetdeelvanderapporteur.DankaanmevrouwLinhard.DangeefiknuhetwoordaandeheerVanHeugten.DeheerVanHeugten(CDA):Voorzitter.Deministergafaandaterhardgewerktwordtomverbeteringenindebedrijfsvoering,definanciëlehandelenwandel,deattitudeendecultuurvanhetministeriedoortevoeren.Daarvaltinderdaadwelwataanteverbeteren.DeAlgemeneRekenkamerheeftdaarookopmerkingenoverTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.127 gemaakt.NamensdeCDA-fractiewilikwelééndingaangevenoverdeopmerkingenvandeRekenkamer.Wijnemendieuiterstserieus,maarhetisookbelangrijkomdewaardeerachtertezien.Inditgevalhebbenwijgeconstateerddathetgaatomeenaantaltechnischediscussiesoverdevraaghoejeietsmoetdoen.Inallegevallenwordthetzorgvuldiggedaan.Voordeschade-compensatieregelingvoordeintegratiegeldengeldtdatinoverlegmetdeKamerisafgesprokendathetzogaat.DeRekenkamerwaardeertdatanders.IkwildeministereriniedergevalvanverzekerendatdeCDA-fractiedaaroogvoorheeft.WijproberenonderscheidtemakentussendeopmerkingendiedeRekenkameroverhetdepartementheeftgemaakt.Deministerheeftgezegddatzijdefocusbeterprobeertteleggen.Alswijhetjaarverslagvanhetministerielezen,vragenwijonsafofdefocusophetdepartementwelaltijdopdegoedeplekligt.InhetkadervanhetprogrammaVernieuwingRijksdienst–hoewelwijdienaamnietinhetjaarverslagterugvinden–zijndedepartementenuitgedaagdomdoelmatigerenefficiëntertegaanwerken.Datbetekentonderanderedatmenkeuzesmoetmakenvoorprioritairekerntakenenmenmoetdaarbijeenuitstekendeuitvoeringteweegbrengen.Alsdienamelijknietopordeis,moetjeinonzeogenterughoudendzijnbijhetomgaanmetnieuwezaken,deinzetdaarvoorenvoorminderurgenteinnovatiepro-gramma’s.Iknoemeenwillekeurigvoorbeeld:mengaattoolkitsmakendieindetoekomstkennisdisseminatiefaciliterenvandeintegratievanklimaatadaptatieinruimtelijkeafwegingen.Datklinktnatuurlijkheelmooienikpakernietvoornietseendergelijkezinuit.Hetgeeftwatonsbetreftaandatdekerntakenvanhetdeparte-mentinhetjaarverslagonvoldoendeinbalanszijn.Opcrucialedossiersisdevoortgangbeperkt.Ikdenkaandossiersalsgeluid,bodemenenergiebesparing.Daarstaattegenoverdatderapporten,onderzoeksprojectenenpilotsjeopveleterreinenbijwijzevansprekenomdeorenvliegen.Datgeldtookvoorderapportageoverdeprestatietabellen.Deinonzeogentochwatminderprioritairedoelstellingenwordenbijnaallemaalgehaaldmaaropdecrucialedoelstellingenwordtnaaronsideeonvoldoendegepresteerd.Moderniseringvandeoverheidbetekenteenstevigeherwaarderingvanalletechnischespecialistendiezulkelastigeconcretezakenvoorelkaarmoetenboksentenkostevandewatonsbetreftsoftereprogramma’sdiewelsympathiekzijnmaarvoordemanindestraattochminderaansprekendzijn.Heeftdeministerookdaaropdegoedefocusenstuurtzijooksteedsbijzodatuiteindelijkdekerntakenvanhetdepartementopordezijn?Altweejaaroprijzieikdatergerapporteerdwordtoverdevertragingenalshetgaatomdeuitvoeringvannationalesleutelprojecten,deBIRK-projecteneneenaantalruimtelijkekwaliteitsprojecten.Diezelfdevertra-gingwasvorigjaarookgerapporteerdenondanksafsprakenovermaatregelenterbestrijdingvanderecessie,waardoorjuistprojectenindeversnellingzoudenmoetenkomen,wordentochookditjaarweervertragingengeconstateerd.WatheeftdeministerhetafgelopenjaargedaanommetnametenaanzienvandenationalesleutelprojectenendeBIRK-projectendeversnellingenafhandelingvlottetrekken?Ditgeldtookvoordebodemsanering,naaronsideeeenvandekerntakenvanhetdepartement.Ookdaaroverwordteenvertraginggerapporteerdindeuitkeringvansubsidies.Watheeftdeministeropditpunthetafgelopenjaargedaanomdievertraging,dieookvorigjaaralaandeordewas,opteheffen?Dankomiktesprekenoverdeinvoeringvandebasisregistratie,deadressenendegebouwen.Devraagisofhetgeplandeinvoeringspadwordtgehaald.Gemeentengevenaandathetergveelwerkisendathetveeltijdengeldkostenveeladministratieverompslompmetzichbrengt.Ondanksdepositievegeluidenoverdeondersteuningvanhetdepartementheeftmenookeennegatiefgeluid.Zozetmenvraagtekensbijdevelelogboekgegevensengedetailleerdegegevensdiemenmoetbijouden.Of,zoalshetinBinnenlandsBestuurtelezenwas,VROMwilechtalledetailsvandedetailsweten.Kandeministerditnadertoelichten?Gaatzijhierinnietteverenismooinietmooigenoeg?DeKamerheeftgevraagdofallesubsidieregelingenindebegrotingzichtbaargemaaktkunnenworden.Datisoverigensgeenverplichting.DeRekenkamerheefterookaandachtvoorgevraagd.Datinzichtkonnietgebodenworden.IkzouhetnietteminheelwenselijkvindenalsdeKamereengoedinzichtzoukrijgenindesubsidie-verstrekkingen.Hetgaattenslotteomeenbedragvan1,2mld.Kandeministerdittoezeggen?WijmakenonszorgenoverhetKadaster.Deministerschrijftinhetjaarverslagdatzijconstateertdatdankzijdetariefsverhogingvanruim20%in2008hetKadasterhetboekjaarmeteengeringpositiefeigenvermogenheeftkunnenafsluiten.WijhebbendezeweekkunnenvernemendathetKadastervoornemensisommetmaarliefst25%detarievenopnieuwteverhogenendaterreorganisatiesplaatsvinden.WijwillengraagvandeministeruitgebreidinzagehebbeninhoedesituatiebijhetKadasterondercontroleis.Hetkannietzozijndattelkenmalehetgemisaanomzetendeafnamevanhetaantaltransactieswordengecompenseerdmetenormetariefstijgingenvoorburgersenbedrijven,zekernietindezetijdwaarindewoningmarkthetdoorderecessiealmoeilijkgenoegheeft.DeheerVanLeeuwen(SP):Voorzitter.VanwegedeexperimenteleopzetvanhetjaarverslagkandeKamernietzienofalledoelenenprestatiesuitdebegrotingzijngerealiseerd.Invergelijkingmetvoorgaandejarenisersprakevanachteruitganginplaatsvanvooruitgang.Betekentditeindeexperiment?Wijkunnenhetbeleidnietinsamenhangbeoordelen.DitterwijlVROMhetministerievansamenhangbijuitstekzoumoetenzijn.Deministerkancommentaarenkritiekdusgemakkelijkafdoenmetdeopmerking:datkonunietwetenwantuithetjaarverslagishetnietoptemaken.Eenspelletjevanwellesennietes.AfgaandeopeigenconstateringenendeoverleggendiewijhetafgelopenjaargevoerdhebbenisdeSPvanmeningdatVROMerhelaassteedsmindertoedoet.Hetbeleidwordtoverschaduwddoordatvandecollega’svandeminister.JezouhopendatdanalsnogdeministervanVROMaanzetis.Helaas,derestvanhetbeleidisovergeheveldnaarandereoverhedenendemarkt.Convenanten,vingeraandepols,overleggen,handrei-kingen,intentieverklaringen,trajecten,processenendraaiboeken,ommaareenseengreeptedoenuitdebeleidsinstrumentendiedeministerinzet.Wathetallemaaloplevert,wetenwijniet.IkvraagdeministeromdeKamereenoverzichttedoentoekomenvandekostendiehiervoorgemaaktworden.TevensvraagikinzichtinTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.128 deurendiedeambtenarenvanVROMbestedenaanhetoverlegoveraldiebeleidsinstrumenten,ookmetlobbyistenzoalsVNO-NCW,BouwendNederland,RAIenprojectontwikkelaars.Hierwilikdevraagaankoppelenhoeeenenanderzichverhoudttotdeexterneinhuurendekostendiedaarmeegemoeidzijn.Ditinrelatietotdetaakstellingvan20%minderambtenaren.IkschrikvandeconclusiesvandeAlgemeneRekenka-mer.Hetministeriestaatondercuratele.Deonderlig-gendeoorzaakisverontrustend.Hardnekkigeproblemenindefinanciëlefunctiealsuitingsvormvanstructureleproblemen,dieweerhetgevolgzijnvancultuur-problemenbinnenhetministerie.Hetiseenmondvol,maarwijschrikkendaarvan.Hetantwoordvandeministerhoedezeproblementetackelenlijktophetantwoorddatzegewoonistegevenopbeleids-inhoudelijkevragen:ikhebervertrouwenindatdeingezetteactiestoteenforseverbeteringzullenleiden.DeSPvindtdatonvoldoende.Wijwillengarantiesdathetvolgendjaarbeteris.Ikhebdemensendiekiezenvoordepubliekezaakhoogzitten.Eenfunctieinhetbedrijfslevenisimmersaantrekkelijk,nietalleenfinancieel,maarvaakookinhoudelijk.Hetoverzichzelfafgeroepenminderwaardig-heidscomplexvaneenoverheiddieerophamertdatdemarkthetallemaalbeterkan,ismijninziensweinigbevorderlijkvoordearbeidsvreugde.Ditbrengtmijopdevraagwatdeonderlingeoorzaakisvandatcultuur-probleem.Isersprakevandepartementaleerosie?Hoezithetmethetinstitutioneelgeheugenvanditministerie,metkennisoverdracht,methetlerendvermogen,methetverloopvanwerknemersophetministerie.Kortom,watisdeanalysevandeministeroverditcultuurprobleem?Alswijdieweten,kunnenwijhetoveroplossingengaanhebben.BijdeSPishetbeeldontstaandathetdeministerallemaalnietzoveelkanschelen.Ophaareigenministerieweetmenhetooknietmeer,wanterwordtgeeninformatiemeerverzameldoverdeeffectenenprestatiesdienietinhetexperimenthoeventewordenbenoemd.DatwasnietdeafspraakmetministerBos.Ikwildaartochgraageenreactieopvandeminister.Hetgevolgisweldatwijzittenmetvagebeschrijvingenvanresultatenoverinstrumenteeltebereikenklimaats-doelstellingen–watzijndie?–overdebestuurlijkeafsprakenmetprovinciesendeVNG,inplaatsvaneffectenvanbeleid,bijvoorbeeldalshetgaatombedrijventerreinenenwoningen,overmeertevredenzijnmethetlandschap.Opzichisdataleenmoeilijktemeteneffect,wantsterkafhankelijkvanpersoonlijkesmaak.Maarhoedatbereiktwordt,datisnietduidelijk.Hierwreektzichhetdogmavandecentraalwatkan.Deministerisafhankelijkvandeinzetvanandereoverhe-den,maardatmaakthaarnietminderverantwoordelijk.Hetisenblijftaandeministeromaantetonendathaarbeleidergenstoeleidt,ongeachtwiehetuitvoert.Hoegaatdeministerdatdoen?Ondankshetexperimentendeeerdergedanetoezeggin-genoverbeterschap,isdaargeensprakevan.DatiswatdeSP-fractiebetreftontoelaatbaar.Ermoetenhardegarantieskomendathetvolgendjaaraanmerkelijkbeterwordt,zodatwijwelzinnigkunnendiscussiërenovergesteldedoelen,deeffectenvanhetbeleidendebestedingvangemeenschapsgeld,zodatwijdeministerdaaropkunnenafrekenen.DitallesmetdebedoelingdatVROMalsbelangrijkministerieuitdegevarenzonekomtenhaarbelangrijkerolalsministerievansamenhangenschoonheidopallefrontenendusookquafinanciëlefunctiewaarkanmaken.MevrouwNeppérus(VVD):Voorzitter.HetstemtnietvrolijkalsjehetrapportleestvandeAlgemeneRekenkamer.Eigenlijkvoerenwijdezediscussiealeenpaarjaar.Erwarenvroegerookalproblemen,maarschiethetnuietsop?IkdachtvorigjaartoenwijdeJaarrekening2007bespraken,echt:hé,wijzettenstappenvoorwaarts.AlsiknunaarditJaarverslagkijk,schiethettochnognietechtop,ondanksallegoedebedoelingen,wantdaartwijfelikgeenmomentaan.Eriseencultuurprobleem.Datzullenweltechneutenzijn,denkikdan.Maarerwerkentochookgewoongoedemensenbijdeoverheid?Daarhebiknamelijkwelaltijdvertrouwenin.Erwordenachterafnog140correctiesaangebracht,omdatdebedrijfsvoeringnietlekkerloopt,terwijlgrotedelenvanWWIookviadatkerndepartementlopen.Alserietsmetdebedrijfsvoeringnietgoedzit,kandatnogmeergevolgenhebben.Hetblijftduswatlastig,ondanksdieverbeteringen.Erzijnnatuurlijkincidenteeldingengebeurt,omdatdepolitiekweltotdingenbesluit.DeministerendeKamerledenkunnenelkaarwatdatbetreftaankijken.ErloopteendiscussieoverhetAfvalfonds.Iseralofnieteenjuridischereden,eenjuridischetitel,omtebetalen?Hoezithetmetdeluchtkwaliteitindesubsidieverhalen?Enhoezithetmetdebodemsanering?Ookdiediscussielooptaleentijd.Dielaatstetweedingen,hetafvalendeluchtkwaliteit,zijnwatnieuwerepunten.Jeziet:hetlandtsteedsopeendepartementwaardiebedrijfsvoeringnognietlekkerloopt.DankunjemetdeRekenkamerdiscussiërenoverwelofnietenwaterbeterkan.Jemoetopeengegevenogenblikookzeggen:hetwordtnuechttijddathetbetergaat.Onzerapporteur,mevrouwLinhard–diezichdaarzeervoorheeftingespannen–heeftopeenaantalpunten,dieikvolledigkanonder-schrijven,voorgesteld:kommeteentussentijdserapportage.Ikbegrijpdatdeministerditvoorstelwilovernemen.Datzieikgraagherbevestigd.DatgeldtookvoordevraagofdeRekenkamererintussennaarkankijken,wantdanwetenwijwellichtookwatdeRekenka-merdaarovervindt.Alswijdittijdigvoorheteerstinoktoberofnovemberkrijgenvoordebegrotings-behandelingvan2010,isdatprima.MaardanwilikookwetenofdeRekenkameropdatmomentaleenverbeteringziet.Anderszitikhierovereenhalfjaarofovereenjaarweer.IkvindhetessentieelomtehorenofookeentoetsvandeRekenkamerkanplaatsvinden.TijdensditoverlegspreekikookelkjaaroverSenterNo-vem.Daarvanwordtdeinzichtelijkheidnietgroterterwijlwijditallemaalwelwillen.ErlooptheelveelviaEZ,maardeministervanVROMspeelteenwezenlijkerolbijhetsturendaarvan.Ikwensinzichtelijkheid,mindersubsidieregelingenenverbeteringvandeklant-gerichtheid.Ikhebeerdertegendeministergezegddatikalleenmaarmensenspreekdiegeheelmoedelooszijn.Ditzitnieteensvaakinhetfeitdatzijwelofgeengeldkrijgen,maarindehelehouding.TotslotkomikaanhetKadaster.DeheerVanHeugtennoemdehetonderwerpook.Daaringaatveelgeldom.Vorigjaarhebikdaaroverookvragengesteld.HetvaltonderVROM,alisheteenzbo.Ikkandeministerertochpolitiekopaansprekenendatdoeikdus.Hetenejaarwasereentariefstijgingvangemiddeld10%metTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.129 uitschietersvan25%.Nukomikeentariefstijgingvan25%tegen.Losvandevraagofditnu25%,22%,18%ofwatdanookis,hetiseentariefstijging.Hetisgedwon-genwinkelnering.Alschijnikookdaarovernietformeeleenbesluittemogennemen,ikkanwelnadrukkelijknetalsanderenvragenomeendoorlichtingvanhetheleKadaster.Ikwilwetenhoehetdaarmeestaat,wantdankandeKameroverprijzenspreken.DeheerBoelhouwer(PvdA):Voorzitter.DeopmerkingenvandeAlgemeneRekenkameroverdecultuurvanhetministeriededenonswelschrikken.Wanneerzulkewoordenentermenwordengebruikt,wordtgesugge-reerddathetnietdomwegeenkwestieisvanevenbijsturen,andersrapporterenendeinstructiesnogeensvolgen.AlsdeAlgemeneRekenkamerhetwoord’’bedrijfscultuur’’daarbijingeschriftopneemt,denkjedateropzijnminstietsongrijpbaarsnietkloptmetdefinanciëleadministratievanhetministerie.Datisdesuggestiedieopzijnminstwordtgewekt.Ikbenzeerbenieuwdhoedeministerdaaropreageert.VooralindiezindatzijervoorzorgtdatdeAlgemeneRekenkamervolgendjaardiewoordennietmeerkangebruiken.Wijhebbentemakenmeteenministeriedatrapporteertvolgensdeexperimenteleopzet,waarbijalleenwordtgerapporteerdoverprestatieseneffectenvandebeleidsprioriteiten.Hetnadeeldaarvanisdatinhetjaarverslagwelveelinformatieuitdebeleidsartikelenisweggevallen.DeAlgemeneRekenkamermerkthieroveropdatdeTweedeKamerindeverantwoordingnietkanzienofalledoelenenprestatiesdieindebegrotingzijnbeoogd,ookzijngerealiseerd.DeRekenkamergeeftdaarvaneenaantalvoorbeelden.DePvdA-fractiezouhetopprijsstellendatwijnietdieweggevalleninformatienetalsindeafgelopenjarenweermoetenopvragen–dankrijgenwijdiewel–maardathetministerieeenproactieverbeleidkantonen,zodatduidelijkiswaterisgepresteerd.Ikpikerenkelepuntenuitdievoordeinhoudvanhetbeleideengroterolspelen.IndeeersteplaatsSenterNo-vem.Hetishetkenniscentrumbijuitstek,datheelsterkisgelieerdaanVROM.Tegelijkertijdwijstditcentrumsubsidiestoe.Wijpleitenvooreenstriktescheidingtussenregelsenhandhaving.HetkanbijvoorbeeldnietzozijndatBouw-enWoningtoezicht,dateenaanvraagbeoordeelt,ookzorgtvoordehandhaving.Daarziteenwaterscheidingtussen.Ishet,metdeomvangdieSenterNovemnuheeftbereikt,nietwenselijkomnategaanoferopdeeenofanderemaniereenscheidingzoumoetenzijntussenhetkenniscentrumendegenediedesubsidietoewijst?IkwildaarabsoluutnietdesuggestiemeewekkendatjebijSenterNovemgeensubsidiekuntkrijgenalsjedaarlangskomtmetkennisdieSenterNo-vemzelfnietheeftbedacht,maarikvinddatwijerveelaanmoetendoenomdeschijntevermijden.Hetzougoedzijnomdatopdeeenofanderemanierzichtbaartemakenindefinanciëlerapportage.AnderenhebbenalgesprokenoverhetKadaster.Datiseenoverheidsdienstendiemoeterabsoluutzijn.Wemoeteneenregistratiehebbenvandegebouwen.Wemoetenwetenwateropwelkadrestevindenisinditland.Datiskeihardnodig;geenmenstwijfeltdaaraan.HetKadastermoetechterwelopbasisvankostendek-kendheidwerken.Datishetuitgangspunt.Erhoeftdusgeenwinstgemaaktteworden.Dankunjejeafvragenwaaromdetarievenmet22%verhoogdmoetenworden.Datinzichtisheellastigtekrijgenopbasisvandejaarrekening.Watisernouineenszoveranderd?Desituatieopdebouwmarktverslechtert.DatgeldtdanmisschienookvoorhetberoepdatophetKadasterwordtgedaan.Hoekanditnou?Ditroeptopzijnminstvragenopwaarvanjedeantwoordenzoumoetenkunnenaflezenuitdebegroting.Totslotdebodemsanering,deruimtelijkekwaliteitendesleutelprojecten.Daarzitvertragingin,zoalsduidelijkblijktuitdecijfers.Wijsprekendehoopuitdatdaarvoorhetkomendejaareenextratandjebijwordtgezet,wantdatisheelgoedvoorhetoppotenblijvenvanonzeeconomie.Devergaderingwordtvan16.03uurtot16.10uurgeschorst.Devoorzitter:HetwoordisaandeministervanVROMvoorhaarantwoordenineerstetermijn.MinisterCramer:IkdankdeKamerledenvoorhuninbrenginderdetranche,zouikwillenzeggen.Erwarendrieblokkeneneenaantalvragenisdaarinalbeant-woord.Opeenaantalpuntengaikechternoggraagin.DeheerVanHeugtenvroegnaardenietgerealiseerdeprestaties.EriseendocumentmeegestuurdwaarindeKamerprecieskanzienwatwelenwatnietisgereali-seerd.Vanenkelevandenietgerealiseerdeprestatieskanikzeggendatzeweliswaarnietgerealiseerdzijn,maardatditgeenstructureelknelpuntvormt.Bijdieprestatiesishetmeereenkwestievan’’nognetnietoptijdaf’’ofvananderekleinedingen.Hetzijngeenzakenomvooraandebeltetrekkenomdathetbeleidnietopschemazoulopen.Ikkanhiervoorbeeldenvannoemen,maarikwildienietallemaalindetailbespreken.Bijdepuntendieweleenstructureelprobleemvormen,zitookhetonderwerpgeluid,datdeheerVanLeeuwennoemde.Dedoelstellingenophetgebiedvangeluidzijnherijktenverderdoorgetrokkenindetijd,zodatdesturendewerkingervankanwordenverbeterd.Ditisvooraleenprobleemdoordatwealveelkortetermijn-actieshebbenkunnenoppakken,maarnognietzijntoegekomenaanhetrealiserenvanderest.Kortom,ophetgebiedvangeluidisnogflinkwatwerkteverzetten.Voorhetspoorverkeerwordteensysteemvastgesteldvannaargeluidgedifferentieerdegebruiksvergoedingen.Datisopzichzelfgeenstructureelprobleem.Hetprobleemzitvooralindemanierwaaropwijnuhetbeleidtenaanzienvangeluidaanhetherzienzijn,zowelvoorderijkswegenalsvoordeprovincialeenlokalewegen.Daarvoormoetenweookfinanciënorganiseren.Erisdusnogeenstructureelprobleemenikzeggraagtoeomdatineenbriefnadertoetelichten,zodatdecommissieweetdatwijhetzienalseenserieusprobleem.Deandereprestatieswaarbijinhetoverzichtstaatvermelddatzenietgerealiseerdzijn,zijneigenlijkpraktischallemaalzakendiealopgelostzijnofdienietwezenlijkproblematischzijn.Ikhoopmetdezetoelichtinginiedergevalenigzichttegevenopdebetekenisvandeaanduiding’’nietgerealiseerd’’.Ikkanmenamelijkvoorstellendatdecommissiezichafvraagtwatdiewoordeneigenlijkconcreetbetekenen.Ikhebmedatzelfookafgevraagd.Alsjedetoelichtingleest,denkje:ishetnuopgelostofniet?IkkanalleonderdelenlangsgaanalsKamerledeninTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.1210 tweedetermijnopditonderdeelwillenterugkomenofeenspecifiekevraagwillenstellen.DeheerVanHeugtenheeftookeenpaarspecifiekevragengesteldoververtragingen.ZijnvragengingenvooraloverdesleutelprojectenenoverhetBIRK.HijvroegnietnaarhetNotaRuimtebudget,ookomdathijweetdatdeuitvoervandeplannengoedopschemaloopt,eigenlijkalvooruitlooptopschema.Bijdesleutelprojectenligtdatmoeilijker,wantdaarvoorzijnweafhankelijkvandevastgoedmarkt.Aangezienmenopdiemarktveelminderrisico’sneemt,zittenwedaarwelmeteenvertraging.Dievertragingheeftdusineersteinstantietemakenmetdevastgoedmarkt.NeembijvoorbeelddeZuidas.Daarmeewarenweeeneindopstreek,maarhetprojectisvertraagd,onderanderedoordefinanciëlecrisis.WijkomenvolgendeweeknogtesprekenoverdeZuidas.Erzijnookandereoorzakenvoordevertraging,zoalsdekeuzevooreenmodel.Demarktbegonechterookterughoudenderteworden,opdekortetermijn.DaaroverkaniknadereinformatieverschaffeninhetalgemeenoverlegoverdeZuidas.DeBIRK-toekenningvindtplaatsopbasisvandeuitvoeringoplokaalniveau.HetgrootstedeelvandeBIRK-geldenistoegekend.Daarwaardatnogniethetgevalis,isdathetgevolgvanlokalekwesties.MetdeBIRK-projectenishetminderproblematischdatmetdesleutelprojecten,waarhetechtgaatomgroteinvesterin-genvanonderanderedevastgoedmarkt.DeheerVanHeugten(CDA):Inhetjaarverslagwordenvertragingengesignaleerd.Kandeministerookaangevenwaterspecifiekisgedaanomteproberendievertragingenopteheffen?Zijverwijstnaaralgemeneontwikkelingen,zoalsvastgoedontwikkelingenenderecessie.Wijhebbenjuistindezeperiodemethetkabinetafgesprokendatderecessieeronstoemoetzettenomextraaandachttegevenenextraactieteondernemenomteversnellenofvertragingentevoorkomen.Kandeministerconcreetaangevenwatzijheeftgedaanomdievertragingennietlijdzaamaftewachtenendeontwikkelingenopzichaftelatenkomen,maaromdezeactieftevoorkomen?MinisterCramer:Hetkabinetwilerallesaandoenomdestagnerendebouwmarktwaarhetkantestimuleren.DatisookderedendatikdeNotaRuimtebudgettenversneldaanhettoekennenben,uiteraardwelzorgvul-dig.Allesiseropgerichtomhetgeenwijkunnendoenteversnellen.Bijdesleutelprojectenhebbenwijeropeenaantalfrontenwelvoorkunnenzorgendatzakenblijvenlopen.InUtrechtisechtersprakevanenormeopgavenwaarvoorjenietzomaareenoplossinghebtwaarmeejedezaakvlotkunttrekken,vanuitderelatiefbeperkteinspanningdiehetRijkkanleveren.Wijrondenbinnenkortdediscussieafoverdevraaghoewijinhetkadervandecrisis-enherstelwetnogextrainspannin-genkunnenleveren.Ookdaarvoorhebbenwijdehelelijstdoorgenomenomtebezienwaarwijzelfwelhetverschilkunnenmakenomdezaakinbewegingtehoudenenwaarniet.OokdaaroverwordtdeKamerikmeennogvoorhetzomerrecesgeïnformeerd.Wijzittenerechtwelbovenop.Waarhetnietsnellerkan,kanhetechtergewoonniet.Somsheefteenvertragingoverigensandereoorzakendangeld.DeheerVanHeugtenvroegofdeWetbasisregistratieadressenengebouwen(WetBAG)niettegedetailleerdwordt.Inwezenheefthijweleenpunt,maareriseenredenvoor.Voorheenwarenerallemaalsubsystemenenverzameldeiedereeninformatievoorzichzelf.WatwijinwezenmethetBAG-systeemdoen,isdesubsystemeneliminerenendeadministratiecentraalorganiseren.Uiteindelijkzullenwijdaarmeekostenbesparen,wanterzijnminderloketten.Dateneloketkandaninéénkeeralleinformatieleveren.Erhoevendannietallerleiformulierenaparttewordeningevuld,wantallesisgewoonopdateneformulierzichtbaar.Nadatwijhetsysteemhebbeningevoerd,hoevenerindepraktijkminderinspanningenverrichttewordenvoorhetgeheeldoordatdesubsystemenkunnenvervallen.Hetsysteemisinderdaadgedetailleerder,maardatheeftduseenoorzaak.Metditsysteemkunnenwijallesinéénkeerregelen.DeheerVanHeugtenvroegofhetbodemsaneringsbeleidvertragingoplooptenwaternupreciesaandehandis.Inhetkadervandebodemsaneringhebbenwijuiteraardeenzeerzorgvuldigplanopgesteldomervoortezorgendatwijdemeesthumanerisicovollegebiedenzosnelmogelijkinkaartbrengen.Wijwillendiegebiedenoptijdgesaneerdhebben.Wijhebbendeprioriteitstellingvoordebodemsaneringweerwatscherpergemaakt.Doordecombinatiemetherstructureringenallerleiandereinitiatievenvoorverstedelijkingdreigdennamelijkmetnamedehumanerisicogevallenenigszinsachteropteraken.Datzettenwijnuopscherp.DaarbijkomtdaterinNederlandonderdegrondsteedsmeermoetwordengeregeld.Wijhebbendusnietalleenmetmeerofminderrisicovollebodemsaneringtemaken,maarwijsprekenookoverinitiatievenophetterreinvanwarmte-koudeopslag,transport-engasleidingenenandereleidingen.Metanderewoorden,hetwordtsteedsdrukkerindieondergrond.Wijzijnbezigmeteenandereaanpakomervoortezorgendatnietalleslangselkaarheenloopt.Metallebetrokkenenzijnwijnietbezigomdezaaktevertragen,maarwijzorgenervoordatdemeesternstigesituatieswatdebodemsaneringbetreftheteerstwordenaangepakt.Doordatdeomgevingverandertenwijdusmetmeeraspectentemakenhebben,zijnwijbezigomdeaanpakvandebodemmeerintegraalteorganiseren.Datisdusgeenvertraging,maareenaanscherpingvantweerichtingenvanhetbeleid.Wijzullenoverdieintegraleaanpakeenconvenantafsprekenmetdebetrokkensectoren.MevrouwNeppérus,deheerVanHeugtenendeheerBoelhouwervroegennaarhetKadaster.Datorgaanverrichtbelangrijkwerkenissterkconjunctuurgevoelig.HetKadastermoethetvandehuizenmarkthebben.Opditmomentisdesituatiezeerproblematisch.Zolangergeenwisselingvanhuizenplaatsvindt,zijnerookgeeninkomstenvoorhetKadaster.Debudgetteringschom-meltdanookbehoorlijk.Wijhebbendaarvoormaatrege-lengenomen,waaronderhetaanbrengenvaneenscheidingtussenhetstructurelevermogenenhetconjuncturelevermogen.Doordatdehuizenmarktdermateslechtis,isersprakevaneengrootprobleem.InsamenspraakmetderaadvantoezichtvanhetKadasterhebikafgesprokendatwijallesinhetwerkstellenomdeinterneorganisatietestroomlijnenendieefficiëntertemaken.Datheeftertoegeleiddaterinhetlandminderdependanceszijn.OnderandereinEmmenheeftdatenigecommotieveroorzaakt,maarwijmoetencentraliserenomdekostentereduceren.Datisdeeersteslagdiewijhebbengemaakt.IkhebgeconstateerddatTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.1211 dekostenafnemenendatdiedekomendejarenverderzullenafnemen.Uitdeprognosesmaakikechteropdatdekostennognietvoldoendeafnemen,geziendegroteproblemendieernuzijnmethetKadaster.Ikhebeengespecialiseerdbureauomeensecondopiniongevraagd.Datbureauzalmijnogeensinformerenoverwatwijnogmeerkunnendoendanwijaldoen.HetKadasterheeftimmersnietveelmogelijkheden,omdathetgeenmarktactiviteitenmagontplooienmetalsdoelominkomstentegenereren.Daaraaniseenbeperkinggesteld.Veelknoppenomindegoederichtingtedraaien,hebikdusniet.DatisderedendatookhetKadasterzegt:ofwijgaandoorenhopenopbeteretijden,ookalzijndeprognosesnietgoed,ofhetismisschienbetereentariefverhogingvan25%doortevoeren,geletopdehuidigeontwikkelingen.Drie,vierjaargeledenissprakegeweestvaneenbewegingnaarbeneden.Toenzijndetarievenverlaagd,omdathetzogoedgingmethetKadaster,maarjekuntjeafvragenofdatverstandigisgeweest,wantdatheeftgeleidtoteenverlagingvandeinkomsten,waardoormennumetdegebakkenperenzit.AlsdeKamernogmeerdetailswil,dankanikeenenandernoginzichtelijkermaken,wantwijhebbenplaatjeswaaruitblijkthoeeenenanderinhetverledenheeftgezwabberd.Opgronddaarvanvindikdatwijnaareensituatietoemoeten,waarbijenigestabiliteitwordtingebouwdindetarifering.Dekeusisdus:hopenopbeteretijdenendoorgaanmetdieefficiencyslagendienuwordengemaakt,alhebiknietheelveelextraknoppenmeer,ofeentariefverhoging,omdatdieleidttotenigebuffering.Hetisgewooneenafwegingwaarbijjeeneofdeanderekantopkuntredeneren.MevrouwNeppérus(VVD):Ikvindhetlastigwordenvoorditoverleg.Vorigjaarinoktoberheeftookaleentariefverhogingplaatsgevonden.Nukomterweereen.Ikhebzolangzamerhandbehoefteaaneendoorlichtingopbasiswaarvanwijeenkeerrustigoverdezekwestiekunnenspreken.Ikvindhetnogalwat,tweekeereentariefverhogingvan20%.Innovembervorigjaarwashetallemaalnoghelemaalnietzoerg.Latenwijerduseersteenkeerrustigoversprekenaandehandvaneenstuk.Dankunnenwijbezienwaterallemaalwelennietkan.Kandetariefverhogingwordenuitgesteld?Ikhebnamelijkdebehoefteomereerstdieperopintegaan.DeheerVanHeugten(CDA):OokikstelhetopprijsalsdeministeronsnaderinformeertoverdesituatiebijhetKadaster,ookinhistorischperspectiefenmeteenvooruitblik.Voornuhebiktweevragen.Isdebasis-functievanhetKadastervoordekortetermijngegaran-deerd,ofmoeteneringrepenwordengedaan,omdatdebasisfunctieingedrangkomt?Isdetariefverhoging,zoalsdienuisaangekondigd,absoluutnoodzakelijkindezeomvang,ofzitereencomponentinwaarbijaandeopbouwvanheteigenvermogenwordtgedaanmethetoogopdetoekomst?Metanderewoorden,zitereenspaarelementindezetariefverhoging?Misschienkandetariefverhogingietsminderworden,danwelwordenuitgesteld.DeheerBoelhouwer(PvdA):IkproefindereactievandeministerdathetKadasterwatbetreftomvang,werkzaamhedenenhetbenodigdegeldanticyclischwerktenanticyclischmoetcorrigerenindetarieven.Wellichtisereenprocyclischsysteemmogelijk,zodatwatmeergevraagdwordtintijdendathetbetergaatenwatminderintijdendathetslechtergaat.MinisterCramer:Voorzitter.IkbegrijpdezorgvandeKamer,wantdiehebikook.Ikziterredelijkbovenop.Ikhebnietvoornietseensecondopiniongevraagdoverwatnutedoen.Hetconjunctureelvermogenisjuistdebufferdiewijnodighebben,maardieisdusopgegaanalsgevolgvandezwaretijden.Daarzittenwijnumee.IkhebFinanciënverzochtomeenkredietfaciliteitinhetleventeroepenomhetKadasterdoordezemoeilijketijdenheentehelpen.Wijzittenineenheelmoeilijkesituatie.Daardraaiiknietomheen,wantdatisderealiteit.IkzegdeKamertoedatikhaarbijwijzevansprekenmaandagalinformatiegeefhoedetarievenindetijdhebbengefluctueerd.Ikzaldanookingaanophoedesituatienuis.Inprincipeisdesituatieechtheelzorgelijk.Ikrealiseermeheelgoeddatwijaleentariefsverhoginghebbengehad.Daarvoor,tweeofdriejaargeleden,hebbenwijechtereenverlaginggehad.IkkandeKamernogpreciesinformerenwanneerdatwas.Hetkomteropneerdatwij,alswijdietariefsverhogingdoorvoeren,opzijnminstproberenomdefinanciënietsteverbeteren.Daarmeeishetprobleemechternognietopgelost.Hetzaleenprobleemblijvenzolangwijindezemoeilijketijdenzitten.Nuhetconjunctureelvermogenisopgedroogd,hebbenwijalleennogstructureelvermo-gen,endatbegintooknijpendteworden.Aanallekantenzittenwijdusmoeilijk.Erwerdgevraagdofwijhetkunnenuitstellen.Datzoubetekenendatwijhetvoordekomendeperiodenietkunnendoorvoeren,wanteristijdnodigomdetariefverhogingookteverwerken.Erisduseendeadline.Ikweetnietdeexactedatumvandiedeadline.Dieligtiniedergevalvóórseptember,eerderinjuli.Danzoudenwijdusbesluitenomhetgewoonuittestellen.Devoorzitter:Ikstelhetvolgendevoor.Deministerheeftalgezegddatzijeenbriefwilschrijven.Eriseenaantalvragengesteld.Ikstelvoordatzijindebriefvankomendemaandagalleszetwatzijnoodzakelijkachtinantwoordopdegesteldevragen.Ikdenkdatwijditoverlegvolgendeweekdonderdagnogevenzullenvoortzetten,ookophetpuntvandebegrotings-systematiek.Danzoudenwijditpuntmeteenkunnenmeenemen,medeomdatdeministernietpreciesweetwanneerdiedeadlineis.Datmoetenwijwelpreciesweten.MinisterCramer:Diedeadlineisinprincipe1juli.Erismisschienenigerek,maargeenrektotseptember.Daarkomthetopneer.Devoorzitter:Datwetenwijdangraagnogwatpreciezer.Devragenkunnendanmeegenomenworden.DeheerVanLeeuwen(SP):IkkrijggraagookuitsluitseloverhetverzoekaanministerBosomeenkrediet.Danwetenwijdatookgelijk.MinisterCramer:Dekredietfaciliteitisgerealiseerd.DeheerVanLeeuwen(SP):Kandeministerdangelijkdehoogtedaarvanaangeven?Dezekunnenwijdanrelaterenaandetariefverhoging.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.1212 MinisterCramer:Datkunnenwijopschriftstellen,maarhetgaatom60mln.MevrouwNeppérus(VVD):Iksteleenvraagterverheldering.Volgendeweekpratenwijhierover.Maandag29junikrijgenwijdestukken,naarikbegrijp.Wijkunnendanofwelzeggen’’minister,gauwgang’’,ofwelzeggen’’minister,tochevenlieverniet,wijstellenhetuit’’.Hebbenwijdaarvoordannogderuimte?Devoorzitter:Datwordtevenuitgezocht,naarikbegrijp.MinisterCramer:Ikhebhieroverbinnenkortoverleg,maarikweetnietmeerprecieswanneerdatoverlegis.Devoorzitter:Wijzoudendittot2julimoetenkunnenaanhouden.Datzoutochmoetenkunnen.Voordietijdwordenergeenonomkeerbarestappengenomen.MevrouwNeppérus(VVD):Danweetikvoldoende,voorzitter,danku.MinisterCramer:Ikgaverdermeteenanderbelangrijkonderwerp,SenterNovem.HieroverzijnvragengestelddoormevrouwNeppérusendeheerVanHeugten.Delaatstewilbeterinzichthebbenindesubsidies.Hijvroegomwelkesubsidiesheteigenlijkgaat.IkzegtoeomdatgoedvoordeKameropeenrijtezettenvoorzoverhetgaatomdesubsidiesdieviaVROMlopen.AnderszouikmeteeneentoezeggingvoormijncollegaVanderHoevendoen.HetgaatmijomdesubsidiesvanVROM,metnameophetterreinvanmilieumaarookvoorenkeleprogramma’sophetgebiedvanruimte.NaaraanleidingvandevorigjaardooronderanderenmevrouwNeppérusgemaakteopmerkingenhebikmetSenterNovemeenprocesinganggezetomechttekomentotverbeteringvaneenaantalzaken,diezowelbijVROMalsbijSenterNovemliggen.NatuurlijkgaatSenterNovemzelfoverzijnklantgerichtheid,maardeproceduresdiewijmetelkaarhebben,makendatwijelkaarsomsgevangenhouden.Datmoetenwijandersorganiseren.DaarbijkomtdatdescheidingtussenwateraankennisbijSenterNovemisenwateraankennisbijVROMzelfis,tegrootaanhetwordenis,medeomdatdemensenfysiekuitelkaarzitten.ErisonvoldoendeconnectietussendebeleidsafdelingenvanVROMendeuitvoerendeorganisatieSenterNovem.WijzijnnubezigmeteenproceswaarbijbijvoorbeeldvoorklimaatdemensenvanSenterNovemookmeewerkenaandeuitvoeringvanprogramma’s,waardoordekennisdiezijhebbenveeldirecterwordtteruggekoppeldaanenbetrokkenbijdeuitvoering.Danisdiescheidingernietmeerzoduidelijk.Detakendietemakenhebbenmetkennisuitdragenmoetennatuurlijkstriktgescheidenwordenvandeuitvoeringvansubsidieprogramma’s.VoorheenhadjeSenter,datwasdesubsidieprogrammaverstrekker,enNovem,datwasdekennisontwikkelaar.Ikweetnietofdeledenzichdatnogkunnenherinneren,maarzowashet.Dietweezijnsamengevoegdennuisernogsteedseenduidelijkescheidingtussendietweedelenvandeorganisatie.SenterNovemiseenuitvoeringsorganisatie.Diegeeftinformatieenverstrektsubsidies.Daaroverwordengegevensbijgehouden.DehandhavingenhettoezichtzittennietbijSenterNovem,maarbijdeVROM-Inspectie.Erisduseenduidelijkescheidingtussendeuitvoeringendecontrole.Eriseengroepdiesubsidiesbeoordeelteneengroepdiebijdeuitvoeringkennisinbrengt.DiekennispootlatenwijnumeersamenwerkenmetdebeleidsmensenvanVROM,opdatwijeffectievermetelkaarsamenwerken.Devoorzitter:Hoelangdenktunognodigtehebben?MinisterCramer:Ditzijndeonderwerpenwaaroverveelmenseneenvraaghebbengesteldenwaaropikuitgebreiderantwoordwildegeven.Erisgevraagdnaardeinformatieinhetjaarverslag.DeheerBoelhouwerrefereerdeaandeRekenkamer,zeidatnietallezakenmeertegebruikenzijnenvroeghoewijdieweggevalleninformatieweerkunnenterugkrijgen.Wijhebbeninhetkadervandejaarverslagleggingeenexperimentelestatus.Daaromrapporterenwijvoornuovereendeelvanhetgeheel.Watdeontwerpbegrotingbetreft,daarzitallesin.IkvindhetjammerdatdeRekenkameronsopgronddaarvannietheeftwillenbeoordelen.IkhebalgezegddatwijdoorBORjuistgoedzijnbeoordeeldophetpuntvandeinterneinhoudelijkerapportage.Wijstondenopnr.3.Tweejaargeledenbungeldenwijnoghelemaalonderaan.Wijhebbenduseenenormeverbeterslaggemaakt.Wijzijnnugrijsbeoordeeld,nietomdathetniettebeoordelenwas,maaromdatditinherentisaandegekozensystematiek.DeheerVanLeeuwen(SP):IsdetoezeggingvandeministervanFinanciënnagekomendat,ongeachthetexperiment,dieinformatieinterngewoonaanwezigmoetzijn?InhetrapportvandeRekenkamerstaatdekritiektelezendatdieinformatieookinternnietisverzameld.Datmaaktmijongerust.MinisterCramer:Datiseenterechtevraag.Inhetkadervandeontwerpbegrotingmoetenwijaldiezakenwelverantwoorden.Dathebbenwijookgedaan.Dieinformatieiserduswel.DeheerVanLeeuwenmerkteopdatwijbezigzijnmetsofteinstrumentenenveeloverleg.Datzijnallemaalzakenwaardoorhetmoeilijkerafrekenbaarwordt.Hijrefereerdeaandedecentraleaanpakwaardoorwijmindersturinghebbenophetsysteem.Wijhebbenweldegelijkheelduidelijkeafsprakenmetdeandereoverhedenoverdetebereikendoelenenprestaties.Dieafsprakenwordengezamenlijkgemonitord.Hijnoemdealsvoorbeeldhetoudemilieubeleid,beschermingvanuitdezijlijn.Methethuidigebeleidproberenwijomzakenvandegrondtekrijgeninsamenspraakmetandereoverheden.ErisweldegelijksturingindeAMvBRuimtediewijvoorbereiden.Veelbeleiddatwijindejarenzeventigentachtiguitvoerden,gebeurdevanuiteentop-downbenadering.Datkondenwijprimacontroleren.Nustaanwijvoorveranderingendieverdergaandanhetintroducerenvaneenwet.Wijzijnmetmeerderepartijenbezigomdevernieuwingsslagrichtingduurzaamheidtemaken.Datismoeilijkertemonitoren.Wijdoenerallesaanomtezorgendathetwelgebeurt.DeKamerkannietvanmijverwachtendatikineensallesweercentraalgaaansturenineentijdwaarinallebetrokkenoverhedenhundeelvanhetwerkookmoetendoen.DeheerVanLeeuwenvroegomgarantiesdatwijhetvolgendjaarbeterdoen.Daaroverhebikaltoezeggingengedaan.InmijnanalysevanhetcultuurprobleemhebikTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.1213 aleerdergezegddatbijVROMvoorheeniederedirectiehaareigendecentralefinanciëlesysteemkende.Perdirectiewasereenpersoonbelastmetdieverantwoor-delijkheid.Diepersoonregeldehetallemaal.Nuzijnwijovergegaannaareencentraleopzetwaardoordetussenlagenbijdedirectieszijnvervallen.Nuzijndedirecteurenzelfverantwoordelijkvoorhetdoorgevenvandejuistefinanciëleinformatie.Voorheenhieldenzijzichdaarmeehelemaalnietbezig.Nuhebbenzijweldeverantwoordelijkheidomdatondercontroletekrijgen,waardatvroegerdooreenkleineafdelingwerdgeregeld.Ikwilhiermeehetprobleemvandecultuurmeerduidenenaangevendaterweldegelijkietsaantedoenvalt.Hetplaatjevandeijsbergisongetwijfeldbekend:hetdeeldatbovenwateruitsteektisstructuur,allesonderwateriscultuurendaarinkunjemaarmoeizaamveranderingaanbrengen.Datbeeldisonjuist.Inditgevalisdecultuurhetgedeeltedatbovenhetwateruitsteekt.Wijkunnenweldegelijkopdecultuursturen.Devoorzitter:Ikdankdeministervoorhaarbeantwoor-ding.MevrouwNeppérus(VVD):MijnessentiëlevraagofdeministerdeRekenkamerbetrektbijdetussentijdserapportagesisnognietbeantwoord.MinisterCramer:DeRekenkamer,deRijksauditdienstenFinanciënzullenbetrokkenzijnbijdeverbeteringendiewijnudoorvoeren.Ookzijhoudenmetonsgripopdeverbeteringendiemoetenplaatsvinden.Devergaderingwordtenkeleogenblikkengeschorst.Devoorzitter:Voordatwijaandetweedetermijnbeginnen,meldikdatwijvoornemenszijnom,nadatbeginvolgendeweekdebriefisontvangenenereenbriefingisgeweest,volgendeweekdonderdag–vermoedelijkvan09.30uurtot10.00uur–ditoverlegoverdebegrotingssystematiek,deartikelswijzigingen,nogvoorttezetten.IntweedetermijnishetwoordaandeheerVanHeugten.DeheerVanHeugten(CDA):Voorzitter.InoverlegmetdeoverigeledenvandezecommissiespreekiktenbehoevevandecommissievoordeRijksuitgavenuitdatzijdeministerdechargeverleentonderdevoorwaardedatereengoedeinvullingwordtgegevenaandeopverzoekvanderapporteurgedanetoezeggingoverhetAfvalfonds,debodemsaneringendeluchtkwaliteit.Deministerheefthaartoezeggingeninditoverlegherhaald.Daarnaastwillenwijdatdeministereenupdategeeftendecommissieopdehoogtesteltvandevoortganginhetcultuurproces.Wijwillenviaeentussentijdserapportagezichtkrijgenopdecultuurverandering.Ikhebnogtweeinhoudelijkepunten.Ikhebweinigbegrepenvanhetantwoordvandeministeropdevraagoverdebasisregistratieadressenengebouwen.Zijzegtdaterwordttoegewerktnaaréénloket,terwijldatnaarmijnmeninglosstaatvandedetaillering.Ikwilgraagdatdeminister,eventueelschriftelijk,uiteenzethoehetprecieszitmetdedetaillering.Ikbenblijmetdetoezeggingdatinzichtzalwordengegevenindesubsidieverstrekkingen.Wanneerkunnenwijdierapportagetegemoetzien?Devoorzitter:Wijzullenditdeelvanhetverslag,inclusiefhetantwoordvandeminister,naardecommis-sievoordeRijksuitgavensturen.MinisterCramer:Voorzitter.IkdankdeKamervoorhetvertrouwenenhetverlenenvandecharge.Ikherhaaldetoezeggingopdedrieinhoudelijkeonderwerpen:afval,bodemenNSL,maarooktenaanzienvanhetcultuur-probleem.EenweekvoordebegrotingsbehandelingvanVROMinhetnajaarzullenwijdeKamerinformeren.Wijzullenaangevenwelkeverbeteringenreedszijngerealiseerd.Daarnaastzullenwijeentoelichtinggevenopdewijzewaaropditwordtgedaanenaangevenwaternogtedoenis.MevrouwNeppérus(VVD):AfgestemdmetFinanciënendeRekenkamer.MinisterCramer:DatisdanafgestemdmetFinanciën,deRekenkamerendeRijksauditdienst.TevenszegiktoedatiknogvoorhetreceseenoverzichtzalgevenvandesubsidiesvanSenterNovem.Vorigjaarisditpuntaandeordegeweestendaaromzijndezealgoedopeenrijgezet.Wijkunnendatsnelleveren.Ineerstetermijnhebikgezegddatwijmeteentarief-wijzigingbezigzijnvoorhetKadaster.Oorspronkelijkwildenwijdie,opverzoekvanhetKadaster,per1augustuslateningaan,maardanzoudenwijdaarvooralzeswekentevoren,halfjuni,dezaakrondmoetenhebben.Erzitdustochaluitstelaanvast.Dewijziginggaatdanooklaterin,maarzijhoeftnietperkalenderjaarintegaan.Maandagaanstaandehebikbestuurlijkoverleg.IkhebdeKamertoegezegd,maandagnognadereinformatieteverschaffenoverdefluctuatiesindetariefstellingeneniginzichtindehuidigestandvanzaken.IkzalindievergaderingookaangevendatdeKamerzichzorgenmaaktoverdiefluctuaties.IklaathetaandeKameroverwelkeconsequentieszijdaaraanwilverbinden.MevrouwNeppérus(VVD):Geeftdeministerdaardanookaandathetgeenonomkeerbarestapis?MinisterCramer:Hetpuntisnatuurlijkweldathetverliesgroterwordtnaarmatewijlangerwachtenmethetaanpassenvandetarieven.Devoorzitter:HouderrekeningmeedatwijaanstaandedonderdageenvoortzettingvanditoverleghebbenendatditkanleidentoteenKameruitspraak,diezelfdedagnog.MinisterCramer:DankunnenwijconcluderendatikiniedergevalmaandagindebesprekingmetderaadvanToezichtvanhetKadasterdeopmerkingmaakdatdeKamerdaaraanstaandedonderdagoverwilspreken.OpgronddaarvankunnenwijtoteenbesluitkomenmethetKadaster.Ikvindhetvervelenddatiemandietsnietbegrijptalsikietsuitleg.IkwildustochnogeenpogingdoenomhetverhaalvandeBAGnogeenkeeruitteleggen.Devoorzitter:Eventussendoor.Wiliemandintweedetermijnnogeenmotieindienen?Andersgaatdatvoornamelijk.Ikziedatditniethetgevalis.Danheeftdeministernogtweeminutenomhaaruitlegtegeven.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.1214 MinisterCramer:TotnutoewerddeinformatiedienuinéénBAGkomtinverschillendesubsystemenverzameld.Jehaddusoveralverschillendezaken.NukomteréénBAGwaarinwijallesstoppen.Datmaakthetmogelijkominéénkeeralleinformatietekrijgen.Menhoeftdusnietbijallerleilokettenverschillendedelenvanhetverhaalteverzamelen.Datiseengrootvoordeel.AlsjeéénBAGhebt,komenaldiedeelinformatiestromeninéénsysteem.Datlijktgedetailleerder,maardatmaakthetwelmogelijkomallesteoverzien.DaarmeehebikmijnsinziensopdevragenintweedetermijnvandeheerVanHeugtengereageerd.Devoorzitter:Deministerheefteenbrieftoegezegdoverproblemenbijherzieningssystemenrondomgeluidsproblematiek.Daarbijisgeendatumgenoemd.MinisterCramer:Datkannogvoorhetreces.Wijwerkenhard.Devoorzitter:Degriffierzalervoorzorgendatderestinhetverslagkomt.DeheerVanLeeuwen(SP):Ikhebnogeenopmerkingoverdeorde.Wijhebbennugeentweedetermijngehad,behalvedeheerVanHeugten.Devoorzitter:Daaromvroegiknetwieereenmotiewildeindienen.DeheerVanLeeuwen(SP):Ikhoefookgeenmotieintedienen,maarnormaalgesprokenhebbenwijeentweedetermijn.Geziendetijdbegrijpikuwhaast,maarikhebineerstetermijneenvraaggesteldwaaropdeministernognietisingegaan.Devoorzitter:Volgendeweekdonderdaghebbenwijeentweedetermijninclusiefconclusiesoverdebegrotingssystematiek.Sluiting16.59uur.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31924XI,nr.1215