Verslag bezoek aan Singapore, Indonesië, Australië en Nieuw Zeeland van 12 tot 22 januari 2009

31700VVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken(V)voorhetjaar2009Nr.82BRIEFVANDEMINISTERVANBUITENLANDSEZAKENAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,16februari2009HierbijdoeikuverslagvanmijnbezoekaanSingapore,Indonesië,AustraliëenNieuwZeeland,datplaatsvondvan12totenmet22januarijl.SingaporeOp12en13januaribezochtikSingapore.HoofddoelvanmijnbezoekwashetbestendigenenversterkenvandegoederelatiemetSingapore.ErvondenconsultatiesmetmijnambtgenootMinisterGeorgeYeoplaats.DaarnaastbezochtikeennieuwjaarsreceptievandeNederlandsegemeen-schapinSingapore.ConsultatiesOp13januarivondeninSingaporeconsultatiesplaatswaarbijeenuitge-breidscalaaanonderwerpenopbilateraal,regionaaleninternationaalgebiedtersprakekwam.Hetgesprekverliepineenzeeropenenvriende-lijkesfeer.AfghanistanSindsnovember2008levertSingaporevooreenperiodevaneenhalfjaar20manmedischpersoneelaanhet«Role2»ziekenhuisopKampHollandinUruzgan.IkhebmijnwaarderingovergebrachtvoordiebijdrageenvoordegoedesamenwerkingtussenNederlandenSingapore.Singaporesprakdebehoefteuitaanmeerheldergeformuleerdestrategi-schedoelstellingenvandebuitenlandseinzetinAfghanistanensugge-reerdeeengroterebetrokkenheidvanniet-NAVOpartnersbijhetvast-stellenvandestrategischedoelstellingenvandeNAVOvoordetoekomstvanAfghanistan.IkhebgezegddatdeAfghanenmeernadrukmoetenleggenophuneigenverantwoordelijkheidophetgebiedvangoedbestuurenveiligheid,zekerinditverkiezingsjaar.Wijdeeldenbeidendezorgentenaanzienvangoedbestuur.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1281970809tkkst31700V-82ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.821 CrisisGazaMinisterYeoenikhebbenonzeernstigebezorgdheidoverdepolitiekesituatieenhetgeweldinGazauitgesproken.Wijwarenheteensdaterzosnelmogelijkeenwapenstilstandmoestkomenenhumanitairehulptoegangmoestkrijgen.MinisterYeogafaandathetaantredenvanpresi-dentObamanieuwekansenzalbiedenvoorhetvredesprocesendaaromzosnelmogelijkbijhetprocesbetrokkenzoumoetenworden.FinanciëlecrisisMinisterYeogafaandatdegevolgenvandeinternationalefinanciëlecrisisrelatiefernstigzullenzijnvoorSingaporeomdatSingaporeeenopeneconomieisendeinkomstenvooreengrootdeelafhankelijkzijnvandeinternationalehandel.IkhebdemaatregelendieinNederlandgenomenzijnendedeelnamevanNederlandaandeG-20inWashingtontoegelicht.Mijnambtgenootpleittevooreenbeterevertegenwoordigingvanniet-westerselandenbijdevolgendeG-20.HandelMinisterYeoinformeerdenaardemogelijkhedenomNederlandsekennisenexpertiseintezettenophetterreinvanwatermanagement.Hierzalinoktobertijdenshetbezoekvanhetinnovatieplatformaandachtaanbesteedworden.ASEANIkcomplimenteerdemijnambtgenootmetdetotstandkomingvanhetASEAN-Charterindecember2008.MinisterYeosprakovereenmijlpaalvoorASEAN.DaarnagafhijaandathetprocestussenASEANendeEUomtotverdergaandesamenwerkingsafsprakentekomenergtraagverlooptvanwegehetzwaregewichtdatdeEUhangtaandeBirmakwestie.SingaporeisgeenvoorstandervansanctiesenministerYeogafaandateenpolitiekvanengagementm.b.t.socialeeneconomischeontwikkeling,alsonderdeelvaneenbredereinzetopBirma,meeronder-steuningzouverdienen.IndonesiëVan13tot16januari2009bezochtikIndonesië.MedeonderverwijzingnaarhetverslagvanuwwerkbezoekaanIndonesiëd.d.19december2008,kenmerk31825,kanikualsvolgtinformeren.Hethoofddoelvanmijnbezoekwashetversterkenenbestendigenvandegoedebilateralebetrekkingen.IksprakuitgebreidmetmijnambtgenootministerHassanWirajuda,metpresidentSusiloBambangYudhoyono,vice-presidentJusufKallaendeministervanjustitieenmensenrechtenAndiMattalatta.Degesprekkenwarenhartelijkenconstructief.MetministerWirajudawerddeinhoudvanhetComprehensivePartnershipMechanismeforDialogeandCooperationovereengekomenalsformelebasisvoordialoogennauwesamenwerkingopvelerleigebiedtussenIndonesiëenNeder-land.Tevenskwameengrootaantalnationale,regionaleeninternationaleonderwerpenaandeorde.Eveneenssprakikmeteenaantalmensenrechtenorganisaties,mw.SuciwatiennabestaandenvandegebeurtenisseninRawagedehin1947.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.822 BilateraleconsultatieOp14januari2009vondeninJakartabilateraleconsultatiesplaatswaarbijeenuitgebreidscalaaanonderwerpenopbilateraal,regionaaleninterna-tionaalgebiedtersprakekwam.ComprehensivePartnershipenStaatsbezoekDeparaferingvanhetComprehensivePartnershipMechanismforDialogueandCooperation(CP)isdoorministerWirajudaenmijzelfzeerverwelkomd.HetCPbevestigtdeuitstekendebilateralerelatie.Deover-eenkomstformuleertdebasisvoordialoogensamenwerkingopvelegebieden:buitenlandsepolitiek,stabiliteitenveiligheid,mensenrechten,duurzameontwikkelingeneconomischesamenwerking,juridischesamen-werkingensamenwerkingopsociaal,cultureelenonderwijsgebied.MinisterWirajudaeniksprakendehoopuitdathetCPin2010doordepresidentYudhoyonoenministerpresidentBalkenendekanwordenondertekend.Eenexactedatumzalechtereerstnadealgemeneenpresi-dentiëleverkiezingenvanlaterditjaarkunnenwordenbepaald.AlgemenepolitiekeeneconomischeontwikkelingeninIndonesiëDeIndonesischeregeringheeftdeafgelopenjarensterkingezetophervormingen.Ophetgebiedvandemocratisering,hervormingvandestrijdkrachten,implementatievanhetvredesakkoordinAtjeh,verbeteringvangoedbestuurenrechtsstaat,versterkingvaneconomieenbestrijdingvanarmoede,isduidelijkevoortganggemaakt.Deingezettehervor-mingenhebbenzondermeergeleidtoteenstabielerenveiligerIndonesië.Metditproceszalnietteminnogenigetijdgemoeidzijn.Hetisevidentdatdehervormingsagendaeengroterolspeeltbijdeparlements-verkiezingeninaprilendepresidentsverkiezingeninjuli.Eenbelangrijkaspectdaarbijwordtgevormddoordeinvloedvandemondialefinanciëlecrisis.Indonesiëverwachtin2009eeneconomischegroeivantussende4à5procenttekunnenrealiseren,teblijvenprofiterenvaneenvoedseloverschot,eenstabieleIndonesischeRupiahenlagereenergie-prijzen.Eveneensheefthetlandbelangrijkevoorzorgsmaatregelengetroffendoorhetafsluitenvanfinanciëlestandby-arrangementen.OokzullendeIndonesischeautoriteitendeanticorruptie-agendaindekomendejarenverderdoorvoeren.Tenaanzienvandeklimaat-problematiekcommitteertIndonesiëzichaandeKopenhagen-agenda.AlstekenvanbelangrijkeverderedemocratiseringisdoorIndonesiëop10en11decemberjl.hetBaliDemocracyForumgehouden.DitforumheefteenregionaalintergouvernementeelprocesinganggezetterbevorderingvandemocratieinAziëenOost-Azië.HiertoeishetInstituteforPeaceandDemocracyopgerichtdatverderedemocratiemoetbestendigen,uitdragenenstimuleren.IkhebnamensNederlandaangegevenditbelangrijkeprocestewillensteunenmeteenbijdragevaneuro2,5miljoen,technischehulpenexpertise.AtjehIkhebmijnwaarderingovergebrachtvoordetotnutoesuccesvolleimple-mentatievanhetvredesprocesinAtjehendereconstructienadetsunami-rampvan2004,maaraangegevendatblijvendevredenognietvanzelf-sprekendis.InditkaderhebikdeEU-wensondersteundom,opverzoekvandegouverneurvanAtjehendeIndonesischeregering,verkiezings-waarnemerstewillensturennaarzowelAtjehalsIndonesië.DeIndonesi-scheregeringiszichbewustvanderelatietussenhetMoUinAtjehener-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.823 zijds,endegewekteverwachtingenmetbetrekkingtotspecialeautonomieonderdebredebevolkingvanIndonesiëanderzijds.MolukkenMedegeziendebijzondereplekdiedeMolukkeninneemtbinnendeNederlandsegemeenschapisovereenstemmingbereiktovereenintensi-veringvanNederlandsesamenwerkingsprogramma’sopdeMolukken,vastteleggenineenMemorandumofUnderstandingtussendeIndonesi-scheenNederlandseregering.ZozalhetprogrammaAccestoJusticewordenuitgebreidnaardeMolukkenomdedialoogtussenbevolkingenlokaleoverhedentenaanzienvangeschillentefaciliterenendetoegangtotrechtssystementeverbeteren.AndereaspectenvandesamenwerkingmetdeMolukkenrichtenzichopversterkingvanlokalebestuurscapaciteitenmaatschappelijkeondersteuningvanhetvredesproces,alsmedeeconomischewederopbouw,stedelijkedrinkwatervoorzieningenecono-mischeondersteuning.HetonderwijsprogrammabiedtmogelijkhedenvoorstudentenonderhetNPT-programmahogeronderwijs.PapoeaInzakePapoeahebikmijnbezorgdheidgeuitoverdetotophedengebrek-kigeimplementatievandeSpecialAutonomyLaw(SAL),detragesociaal-economischeontwikkeling(armoedesituatie,HIV/aids),maarookoverdesituatievandemensenrechtenendepositievanmensenrechten-activisten.Inhetbijzonderhebikmijnverontrustinguitgesprokenoverdeextreemhogestraffendierecentelijkzijnuitgesprokenvoorhettonenvanvlaggen,zowelinPapoeaalsopdeMolukken.Denoodzakelijkesociaal-economischeverbeteringenvoordebevolkingvanPapoeawordendeelsgecompliceerddoordezeerbeperktebestuur-lijkecapaciteitvanderegionaleoverheideninveelminderematedoorgebrekaanfinanciëlemiddelendieinruimematedoordecentralerege-ringinIndonesiëterbeschikkingwordengesteld.Hetisvangrootbelangdatverdereversterkingvanlokaalbestuurwordtdoorgevoerdterverbete-ringvandeleefomstandighedenvandebevolking,alsmededeverbete-ringvandeinfrastructuurendiverseeconomischeactiviteiten.MunirInhetkadervandedialoogovermensenrechtengafministerWirajudaaanderecentevrijspraakindeMunir-zaakvanluitenant-generaalMuchditebetreuren.HetOpenbaarMinisterieteJakartaheeftinmiddelsberoepaangetekendtegendezeuitspraak.Nederlandzaldezaakactiefblijvenvolgen.Doodstraf,consulairezakenIkhebtegenoverministerWirajudaenministerMattalattamijnbezorgd-heiduitgesprokenoverdoodvonnisseninhetalgemeenengepleitminstenshetmoratoriumopdevoltrekkingvandedoodstrafintestellen.TevensbrachtikdetweeinIndonesiëterdoodveroordeeldeNederlanderstersprake.IkhebeendringendberoepgedaanopdeIndonesischeautori-teitenomgeenonomkeerbarebeslissingentenemenzolangdelinquentennogoverjuridischemogelijkhedenbeschikkenhetvonnisaanherzieningteonderwerpen.InhetkadervandeNederlandseprincipiëleafwijzingvandedoodstrafkrijgendetweeNederlandersjuridischebijstandaange-bodenterondersteuningvanhunherzieningsverzoeken.TenaanzienvaneenNederlandsezwakbegaafdegedetineerdehebikbijministerMattalattametklemgepleitdemogelijkheidteonderzoekenvoorTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.824 vervroegdevrijlatingopzwaarwegendehumanitairegronden,ooknuergeenverdragsrechtelijkerelatieis(WOTS)waaropeenberoepkanwordengedaan.MinisterMattalattaheefttoegezegddekwestienauwkeurigtezullenbestuderen.InterreligieuzedialoogIkhebaandachtgevraagdvoordebeschermingvanreligieuzepluriformi-teit,medenaaraanleidingvankerksluitingenin2008endepositievandeAhmadiyahinIndonesië.MinisterWirajudabenadruktedatdeIndonesi-schegrondwetdereligieuzevrijheidvanzesgodsdienstengarandeert.Indonesiëisinprincipeeentolerantlandwaardemeestemensenhungeloofinvrijheidenrustkunnenbelijden.Hetgeweldtegenreligieuzeminderhedenwordtinhetalgemeengeïnstigeerddoorradicalegroepen.RecentzijnleidersvanhetIslamitischVerdedigerfrontFPIberechtvanwegehetgeweldtegeneenpro-pluralismedemonstratie.Metdeaanvaardingvaneennieuweregelingvoordeopeningvangebedshuizenisdesituatieinmiddelsverbeterd,maarincidentenkomennogvoor.Hervormingvandejuridische-enveiligheidssector,juridischesamenwerkingIngesprekmetministerMattalatttahebikIndonesiëgecomplimenteerdmetdegemaaktevooruitgangindejuridische-enveiligheidssectorenikhebdeNederlandseondersteuningbenadruktvoorverderevoortgangopditterrein,gerichtopbestrijdingvancorruptie,verbeteringvanhetopen-baarbestuurendejuridische-enveiligheidssector.Nederlandheeftdaartoetweenieuweprogramma’sgestartterversterkingvandeIndone-sischerechtsstaat:samenwerkingmetHogeRaad,OpenbaarMinisterie,AnticorruptieCommissieenConstitutioneelHofenverbeteringvandetoegangtotrechtenrechtspraakvoordeIndonesischebevolking.Metbeideprogramma’sistot2010intotaal9.4miljoenEurogemoeid.MinisterMattalattadankteNederlandvoordeuitstekendesamenwerkingopjuridischgebiedensprakdewensuitomspoedigmetNederlandeenMemorandumofUnderstandingteondertekenenterformaliseringvandejuridischesamenwerkingtussenonzelanden.AfschaffingvisumplichtvoorBeneluxhoudersvandiplo-endienstpaspoortenIkverwelkomdedebevestigingvanministerMattalattadatIndonesiëheeftbeslotendevisumplichtvoorBeneluxhoudersvandiplomatieke-endienstpaspoortenafteschaffen.EU-vliegverbodPresidentYudhoyonoenministerWirajudadanktenNederlandvoordegebodentechnischeassistentieomIndonesiëteondersteunenbijhetdoorvoerenvanverbeteringenmetbetrekkingtotdevliegveiligheid.IkhebaangegevendatdegebodentechnischeassistentieisaangebodenmethetdoelspoedigovertekunnengaantotopheffingvanhetEU-vliegverbod,maardaarbijbenadruktdatdesleuteldaartoeinhandenlagvandeIndonesischeautoriteitenzelf.EconomischesamenwerkingMetvice-presidentKallasprakikuitgebreidoverdeeconomischesamen-werkingtussenNederlandenIndonesië.DebilateraleeconomischebetrekkingenmetIndonesiëwarennaaronsbeidermeningconstructiefenintensief.Device-presidentroemdeNederlandals«gatewaytoEurope».TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.825 InzakedetoegangvanIndonesiëtotdeEuropesemarktinhetalgemeen,endeIndonesischeexportvanpalmolieinhetbijzonder,hebiktoegezegdinBrusseltezullenpleitenvooreenEU-beleidconformdeWTO-regel-geving.G-20PresidentYudhoyonoenministerWirajudabenadruktedeactieveIndone-sischerolbinnendeG-20endea.s.bijeenkomstinLondenop2april2009.IkhebdaarbijdeactieveNederlandsebetrokkenheidbijdeherformuleringvaneenalgehelemondialefinanciëlearchitectuurtoege-lichtenverzochtomsteunvoordeNederlandsewensbetrokkenteblijvenbijdegesprekkeninG-20kader.CrisisGazaIndiversegesprekkenisdeIndonesischeenNederlandseinzetbesprokenomtekomentotspoedigsteafsluitingvaneenwapenstilstand,toegangvanhumanitairehulpenbeëindigingvanhetconflict.PresidentYudhoyonoenministerWirajudagavenaandatdefrustratiesvandeIslamitischewerelddoorhetgeweldengroteverliesaanmensenlevensinGazaduidelijkzijnweerslaghadinIndonesiëalslandmetdegrootstemoslimbevolking.VredeenveiligheidinZuidoost-AziëIkcomplimenteerdeIndonesiëvoorzijnbelangrijkerolinderegioophetgebiedvanvredeenveiligheid.BinnenASEANisIndonesiëeenvandelandendieintoenemendemateaandachtgeeftaandemocratieenrespectvoormensenrechten.VoortsisIndonesiëactiefbijvredesonderhande-lingen.DezerolalsbemiddelaarhadIndonesië,aldusministerWirajuda,vooreenbelangrijkdeeltedankenaandesuccesvollevredesonderhande-lingenenbestendigingvandevredeinAtjeh.GesprekmetnabestaandenRawagedehOpmijnuitnodigingsprakikop14januarijl.opdeambassadeinJakartametdrieweduwenvanslachtoffersvandegebeurtenisseninRawagedehop9december1947.TijdensditgesprekbenadrukteiknamensdeNeder-landseregeringopnieuwdiepespijtoverdegebeurtenissendestijds.DeweduwenverteldenoverhunervaringentijdensdegebeurtenisseninRawagedehinenna1947enoverhunhuidigebestaan.Deontmoetingwerdafgeslotenmetdeconstateringvanbeidekantendathetgesprekzeeropprijswasgesteld.OntmoetingmetmensenrechtenactivistenIneenbijeenkomstmetvertegenwoordigersvanmensenrechten-organisatieshebikhetbelangonderstreeptdatNederlandhechtaandeverbeteringvandemensenrechtenwereldwijdendeinspanningenvanhetmaatschappelijkmiddenveld.DeIndonesischeregeringbesteedtintoenemendemateaandachtaandeverbeteringvandemensenrechten-situatieenheeftlatenwetenserieuswerktewillenmakenvanhervor-mingenineigenlandeneengrotereinternationalebetrokkenheidopditvlak.Inmijngesprekmetmw.Suciwati,weduwevandeomgekomenmensenrechten-activistMunir,onderstreepteikhetbelangdatNederlandhechtaanvoortganginderechtszaaktegendemogelijkbetrokkenenbijdemoordopMunir.Nederlandzaldeverdererechtsplegingnauwlettendblijvenvolgen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.826 BezoekaanYogyakartaOp15januaribrachtikeenbezoekaanYogyakartawaarikeengesprekhadmetdeSultanvanYogyakartaensamenmetmijncollegaMinisterWirajudaeenbezoekbrachtaaneenschooldiebijdeaardbevingvan2006grotendeelswasverwoestenmetNLfinanciëlehulpherbouwd.Tijdensditbezoekhebikeenbijdragetoegezegdvoordeaanschafvancomputers,printersenboekenvoorscholeninBantenenKlaten.AustraliëVan18tot21januari2009bezochtikAustraliëals«GuestofGovernment».Hoofddoelvanmijnbezoekwashetbestendigenenverderuitbouwenvandegoedebilateralebetrekkingen.Iksprakuitgebreidmetmijnambtge-nootMinisterStephenSmith,metPremierKevinRudd,MinistervanDefensieJoelFitzgibbonenStaatssecretarisvanOntwikkelingssamenwer-kingBobMcMullan.Degesprekkenverliepenineenzeerconstructieveenplezierigesfeer.MetallegesprekspartnersbesprakikdeNederlandseenAustralischesamenwerkinginAfghanistan.MetministerSmithkwamentevenseengrootaantalbilaterale,regionaleeninternationalekwestiesaandeorde.IkhebmijncollegauitgenodigdeenbezoektebrengenaanNederland.InzowelPerthalsSydneyhadikeenontmoetingmetdealdaarwonendeNederlandsegemeenschap.InSydneyontmoetteiktevensdeHonoraireConsulsinAustralië.AfghanistanIndegesprekkenmetPremierRudd,MinisterSmith,MinisterFitzgibbonenstaatssecretarisMcMullanhebikuitvoerigoverdeNederlandseenAustralischesamenwerkinginAfghanistangesproken.IkhebhendaarbijbedanktvoordegoedeenconstructievesamenwerkinginUruzgan.VoortshebikgewezenophetbelangvaneengroterecivieleaanwezigheidinUruzganvanallepartnersenAustraliëgevraagdzijncivieleinzeténactiviteitenophetgebiedvanontwikkelingssamenwerkingmetAusAIDinUruzgantevergroten.Gesprekspartnerszeidentoeditverzoekinoverwegingtezullennemen.Overeengekomenwerdditverzoekopambtelijkniveaumetdebetrokkendepartementenverderuittewerken.WijwarenheteensoverhetbelangvantransparanteverkiezingeninAfghanistanin2009en2010.PremierRuddenministerSmithlietenwetensterktehechtenaanAustralischeaanwezigheidbijdekomendeNAVO-topinStraatsburg.Ikhebaange-gevendatNederlandvoorstanderisvandeaanwezigheidvanISAF-PartnersbijdezeTop.TevenshebikmijnambtgenootSmithuitgenodigdditjaareengezamenlijkbezoektebrengenaanUruzgan.OpvragenvanmijngesprekspartnersoverdeNederlandseinzetinAfgha-nistanpost2010hebikaangegevendatNederlandiniedergevalzijnpositiealsleadnationinUruzganzalbeëindigen.EeneventuelemilitairebijdrageaanAfghanistanna2010zaleenseparateafwegingvergen.IndegesprekkenkwamnaarvorendatAustraliëhooptedesamenwerkinginAfghanistantekunnencontinueren.InmijngesprekmetministerFitzgibbonhebikdeverkoopvanNeder-landsehouwitsersonderdeaandachtgebracht.MinisterFitzgibbonantwoorddedateersthetAustralischeDefenseWhitePapermoestwordenafgerond,alvorenseenbeslissingkonwordengenomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.827 BilateraleconsultatieOp19januari2009vondeninPerthbilateraleconsultatiesplaatsmetMinisterSmithwaarbijeenuitgebreidscalaaanonderwerpenopregio-naaleninternationaalgebiedtersprakekwam.IndonesiëIkhebMinisterSmithgeïnformeerdovermijnbezoekaanIndonesië.VoortsstondikstilbijderelatiesdieNederlandhistorischhadmetIndo-nesiëenderelatiedieAustraliëhadmetditlandalsbuurland.WijbeidensprakendewensuitteonderzoekenofergezamenlijkmeermetIndonesiëzoukunnenwordensamengewerkt.ChinaHetéén-ChinabeleidvandeAustralischeregeringwerdtijdensdeconsul-tatiesdoorministerSmithbenadrukt.IndiendeDalaiLamaAustraliëwilbezoekenwordthijontvangenalsreligieusleider.TenaanzienvanChinabenadrukteSmithdatdebetrokkenheidvandeVerenigdeStatenessen-tieelblijft.PakistanMinisterSmithverwelkomdedeNederlandsewenslidtewordenvandeGroupofFriendsofPakistanenbenadruktedenoodzaakvancoördinatievandeinternationalegemeenschap.ASEAN/ASEMIkhebMinisterSmithingelichtovermijnbezoekaanSingaporeengewezenopdecrucialerolvanSingaporeinASEANtenaanzienvanBirma.MinisterSmithbenadruktedegoedeeconomischeontwikkelinginASEANenhetsuccesvandeFreeTradeAgreementtussenAustraliëenASEAN.HijsprakzijnwaarderinguitvoordeNederlandsesteuninzakedeAustralischekandidatuurbijdeASEMaanAziatischezijde.Ikhebtoege-zegdhemopdehoogtetehoudenvaneventueleanderekandidaturen.VNIkkwammetMinisterSmithovereendatNederlandenAustraliëalspart-nersmeerzoudenkunnensamenwerkenindeVN,ookdaarwaarhetgaatomhervormingenvandeVN.G-20VanwegedeernstvandefinanciëlecrisishebikaandachtgevraagdvoordeNederlandsewensaanwezigtezijnbijdekomendeG-20bijeenkomstinLondenopdezelfdebasisalsinWashington.PremierRuddenMinisterSmithlietenwetengeenbezwaartegentehebbentegendeNederlandseaanwezigheidenzichactiefdaarvoortezulleninzetten.Non-proliferatieInmijngesprekmetMinisterSmithhebikmijndankuitgesprokenvoorhetopnemenvanoud-MinisterHansvandenBroekindeAdviesraadvandeAustralische/JapanseNon-proliferatieenOntwapeningscommissie.MinisterSmithzeiAustralischedeelnametoeaandevijfdeplenairebijeenkomstvanhetGlobalInitiative,welkeinjuni2009inDenHaagzalplaatsvinden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.828 WalvisvaartMinisterSmithvroegaandachtvoordeNederlandsebetrokkenheidalsvlaggenstaatbijhetJapans-AustralischeconflictoverdewalvisvaartinhetAntarctischgebied.Ikhebdaarbijgewezendestrafrechtelijkebepa-lingeninzakedeveiligheidopzeeentoegezegddatNederlandzalingrijpenindienzichillegalehandelingenvoordoen.Voortszaldoordeverantwoordelijkeautoriteitenbeoordeeldmoetenwordenofdisciplinairemaatregelengerechtvaardigdzijn.MensenrechtenDesgevraagdhebikmijncollegaeentoelichtinggegevenophetNeder-landsemensenrechtenbeleidenmijnwaarderinguitgesprokenvoordetoegenomenaandachtvoormensenrechtendoordeAustralischerege-ring.IkhebdaarbijhetbelangonderstreeptdatNederlandhechtaanverbeteringvandemensenrechtenwereldwijd.DeverontschuldigingvandeAustralischeregeringvooralhetleeddatdeoorspronkelijkebewonersvanAustraliëisaangedaannoemdeikeenhistorischestap.HetisvoordehandliggenddatdeverbeteringvandesocialeomstandighedenvandeAboriginal-gemeenschappennogdenodigetijdzalvergen.Nieuw-ZeelandOp22januari2009bezochtikNieuw-Zeelandals«GuestofGovernment».HoofddoelvanmijnbezoekwashetconsoliderenvandesamenwerkingtussenNederlandenNieuw-Zeelandenhetonderstrepenvandeuitste-kendebilateralerelaties.IksprakuitgebreidmetmijnambtgenootMurrayMcCullyendeMinistervanHandel,TimGroser.Degesprekkenverliepenineeninformeleenconstructievesfeer.Tijdensdeconsultatiesbesprakikeengrootaantalbilaterale,regionaleeninternationalekwesties.TijdensmijnbezoekbrachtikeenbezoekaanhetNederlandsebejaardentehuis«OnsDorp»inAuckland,alwaarveleNederlandseemigrantenuitdejaren50en60verblijven.BilateraleconsultatieOp21januari2009vondeninAucklandbilateraleconsultatiesplaatsmetMinisterMcCullywaarbijeenuitgebreidscalaaanonderwerpenopbila-teraal,regionaaleninternationaalgebiedtersprakekwam.’sAvondswerdendeconsultatiesvervolgd,waarbijnaastministerMcCullytevensMinisterGroseraanwezigwas.Bilateralebetrekkingen:MijnambtsgenootMcCullyenikprezendegoedestaatvandebilateralerelatie.IkhebmijndankuitgesprokenvoordewijzewaaropdeNieuw-ZeelandseautoriteitenderecenteroofenverkrachtingszaakvanNeder-landsetoeristenheeftondersteund.DaarnaasthebikaandachtgevraagdvoorzorgenvandeinNieuw-ZeelandverblijvenderechthebbendenopNederlandsesocialezekerheidspremiesdieinminderingwordengebrachtopdeinNieuw-Zeelandteontvangen«superannuation».Overeenge-komenisdatdeeffectenvandehuidigeafsprakennogmaalsdoorderelevanteautoriteitenzullenwordenbekeken.EU–Nieuw-Zeelandbetrekkingen:MinisterMcCullyhechtteaaneenspoedigbezoekvanECpresidentBarrosoaanNieuw-Zeeland.EenbezoekwerdgezienalseenmogelijkheiddedoorNieuw-ZeelandgewensteuitbreidingvandehuidigeJointDecla-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.829 rationverderonderdeaandachttebrengen.IkhebaangegevendatNederlandinstemtmethetvoerenvaninleidendeconsultatiesomdemogelijkheidteonderzoekenofNieuw-ZeelandendeEUkunnenkomentoteenformeelverdrag.Nieuw-Zeelanddientwelduidelijktemakenwatdemeerwaardevaneenformeelverdragisenwelkeelementenvanbelangwordengeachtvooropnamehierin.DaarnaastsprakMinisterMcCullydehoopuitdatinnovatieveelementeninzakeemissiesindeluchtvaartineenluchtvaartverdragtussenNieuw-ZeelandendeEUzoudenwordenopgenomen.Wijwarenheteensdateenmultilateraleaanpaktenaanzienvanemissieshetmeesteffectiefis.TotslotweesmijnambtgenootophetNieuw-ZeelandsevoorstelomdeonderhandelingenovereenwijnovereenkomstmetdeEUteheropenen.AfghanistanIkhebmijnwaarderinguitgesprokenoverderoldieNieuw-ZeelandvervultinBamyanendeNieuw-Zeelandsefocusopontwikkelingenveiligheid.WijdeeldendezorgentenaanzienvangoedbestuurendeeffectiviteitenbereidwilligheidvandeAfghaanseregeringtenaanzienvandiversebenoemingen.Hetbelangvaneenrustigendemocratischverloopvandepresidentiëleenparlementaireverkiezingenwerdonder-streept.MinisterMcCullysprakzijndankuitvoordeplezierigesamenwer-kingmetNederlandtenaanzienvanNAVO-bijeenkomsten.MensenrechtenMinisterMcCullylietzichkritischuitoverdeMensenrechtenraad.Ikheberopgewezendateenactieveparticipatievangelijkgezindelanden,zoalsNieuw-Zeeland,nodigwasomgoedeinitiatieven,zoalsdeNederlandserolindetotstandkomingvanhetUniversalPeriodicReview-procesendeinzetvandeMensenrechtenambassadeur,inbilateraalenmultilateraalverbandtebewerkstelligen.IkhebdaaromgevraagdomblijvendesteunvanNieuw-ZeelandvoorendeelnameaandeMensenrechtenraad.PacificMinisterMcCullydeeldezijnzorgenoverdeontwikkelingvandePacificregio.Hijconstateerdedathetbeleidvandeafgelopen20jaarnietgoedhadgewerktenenkelestatentotfalendestatenzijnverworden.MetnamedepolitiekesituatieopFijiwaszorgwekkend.MinisterMcCullysprakzijndankuitvoorEuropesedrukopFijiomterugtekerennaardemocratischeprincipesviadeopschortingvandeEUsuikersubsidies.DaarnaastmaakteMinisterMcCullyduidelijkhoenauwNieuw-ZeelandisverwevenmetdePacificstatenvanwegedeaanwezigheidvandegrotemeerderheidvanverscheidenebevolkingsgroepeninNieuw-Zeeland.MinisterMcCullydeeldemijmeedeontwikkelingssamenwerkingtenaanzienvandePacificregiotewillenintensiveren,waarbijhetaccentzoukomenteliggenopduurzameeconomischeontwikkeling.HandelMinisterGrosersprakzijndankuitvoorhetNederlandsestandpunttenaanzienvandeherintroductievanEUexportsubsidiesopzuivelenbena-druktehoebelangrijkdezuivelindustriewasvoorNieuw-Zeeland.HijnodigdedaarbijviamijdeNederlandseMinistervanLNVuiteenbezoektebrengenaanNieuw-Zeeland.DeministervanBuitenlandseZaken,M.J.M.VerhagenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31700V,nr.8210