Reactie op verzoek commissie over 'behandeling van verstandelijk gehandicapte mensen'

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202424 170GehandicaptenbeleidNr. 325 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN ENSPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 23 april 2024Uw Kamer heeft mij verzocht een reactie te geven op een brief over«behandeling van verstandelijk gehandicapte mensen» (kenmerk2024z03140). Hierbij doe ik uw Kamer mijn reactie toekomen. Allereerstwil ik graag ingaan op de praktijk van personen met een handicap die ineen instelling verblijven en een curator, bewindvoerder of mentortoegewezen krijgen. Daarna ga ik in op de regels rondom de bijzonderebijstand in relatie tot de kosten voor bewind.Curatele, bewind of mentorschap wanneer verblijvend in eeninstellingIn de brief wordt gesteld dat zorgorganisaties cliënten gedwongen hebbenom over te stappen naar een professionele bewindvoerder of mentor. Ditis een beslissing die niet door een zorgorganisatie wordt gemaakt. Het isde rechter die de curatele, het bewind of mentorschap instelt en decurator, bewindvoerder of mentor benoemt.1 De instelling waar debetrokkene wordt verzorgd of die aan de betrokkene begeleiding biedtdient dus de curatele, bewind of mentorschap aan te vragen bij derechter.2De rechter volgt bij de benoeming van een curator, bewindvoerder ofmentor de uitdrukkelijke voorkeur van de betrokkene, tenzij er gegronderedenen zijn om zich tegen een dergelijke benoeming te verzetten.3Gedurende de zitting vraagt de rechter aan de betrokkene, de verzoekendepartij, de belanghebbenden en de beoogde mentor(en), dan wel bewind-voerders of zij zich kunnen vinden in het verzoek, en toetst de rechter of1Vgl. voor de curatele, de artikelen 1:378–379 en 383 BW, het bewind, de artikelen 1:431–432 BWen voor het mentorschap: de artikelen 1:450–452 BW.2Curatele: artikel 1:379 lid 2 BW, bewind: artikel 1:342 lid 2 BW en mentorschap: artikel 1:451 lid2 BW.3Curatele: artikel 1:383 lid 2 BW, bewind: artikel 1:435 lid 3 BW en mentorschap: artikel 1:452 lid3 BW. kst-24170-325ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 170, nr. 3251 de voorgestelde vorm van wettelijke vertegenwoordiging inderdaadnoodzakelijk is. Op basis daarvan velt de rechter zijn oordeel. Als deverzoeker, betrokkene of de belanghebbende het niet eens is met ditbesluit, kan hoger beroep worden aangetekend binnen drie maanden. Hetgerechtshof buigt zich dan over de zaak.Bijzondere bijstand in relatie tot de kosten voor curatele, bewindof mentorschapDe kosten voor de bewindvoerder zijn wettelijk vastgelegd in de Regelingbeloning curatoren, bewindvoerders en mentoren. In principe betaalt depersoon die onder curatele, bewind of mentorschap staat de kostenhiervoor zelf. Zijn er onvoldoende middelen om deze kosten te dragen,dan kan er een verzoek worden gedaan bij de gemeente waar iemandwoonachtig is om de kosten voor curatele, bewind of mentorschap tevergoeden via de bijzondere bijstand.4 Bijzondere bijstand is eenonderdeel van de Participatiewet en is bedoeld voor mensen met eenminima om te voorzien in de uit bijzondere omstandigheden voort-vloeiende noodzakelijke kosten van het bestaan, wanneer deze kosten nietkunnen worden voldaan uit de bijstand. Voor mensen die hun curator,bewindvoerder of mentor niet uit eigen middelen kunnen betalen, kan debijzondere bijstand daarom een uitkomst bieden, indien ze voldoen aan dekaders van de bijzondere bijstand. De bijzondere bijstand is niet voorbe-houden aan mensen met een bijstandsuitkering, maar biedt de gemeenteook de mogelijkheid om bijvoorbeeld werkende mensen met een laaginkomen te ondersteunen als zij specifieke kosten niet kunnen betalen.Tot slotHet kabinet streeft naar goed werkend stelsel van curatele, bewind enmentorschap. Zo is mijn collega voor Rechtsbescherming op dit momentbezig met het uitwerken van mogelijke scenario’s rondom wijzigingen inhet stelsel ter verbetering van de kwaliteit, het toezicht en de financiering.Tijdens het commissiedebat armoede en schulden van 1 februari jl. heefthij aangegeven voor de zomer met een eerste aanzet richting de Kamer tekomen. Tevens zal er onderzoek worden gedaan naar de voormeldecomponenten. Momenteel is mijn collega voor Armoedebeleid, Partici-patie en Pensioenen in samenspraak met mijn collega voor Rechtsbe-scherming bezig om een kabinetsreactie op te stellen op de binnenge-komen initiatiefnota bewind.5 Daarnaast heb ik recentelijk de nationalestrategie gepresenteerd. Eén van de uitgangspunten is eigen regie kunnenvoeren.In de werkagenda, wat de uitwerking van de nationale strategie VNVerdrag Handicap behelst, zal ik bezien welke aanvullende maatregeleneventueel kunnen worden genomen om de positie van mensen met eenhandicap op dit terrein te verbeteren.De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,C. Helder4Vgl. de toelichting bij de Regeling beloning curatoren, bewindvoerders en mentoren,Staatscourant 2014, 32 149 (10 november 2014), p. 6.5Kamerstuk II 2023–24, 36 464, nr 2.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 24 170, nr. 3252