Beleidsreactie IGK-Jaarrapportage 2025

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 800 XVaststelling van de begrotingsstaten van hetMinisterie van Defensie (X) voor het jaar 2026Nr. 83 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VANDEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 mei 2026In 2025 vierde het instituut Inspecteur-Generaal der Krijgsmacht (IGK) haartachtigjarig bestaan. Sinds de oprichting in 1945 is de missie onver-anderd: luisteren naar wat er leeft bij militairen, veteranen, reservisten,burgermedewerkers en hun thuisfront. Sinds 1991 draagt de IGK ook detitel van Inspecteur der veteranen en sinds 2014 tevens de titel vanInspecteur der reservisten.De IGK heeft een unieke rol bij Defensie. Als onafhankelijk adviseur van deMinister van Defensie kan hij gevraagd en ongevraagd adviezen gevenover alles wat er speelt. De IGK legt jaarlijks vele werkbezoeken af enonderhoudt nationale en internationale contacten binnen en buitenDefensie zodat hij weet wat er leeft. Jaarlijks deelt de IGK zijn bevindingenmet de defensieorganisatie. Op 20 februari jl. is de IGK-jaarrapportagemet uw Kamer gedeeld (Kamerstuk 36 800 X, nr. 28). Middels deze briefontvangt u de beleidsreactie op het rapport.In deze beleidsreactie zal worden ingegaan op de aanbevelingen die deIGK doet over vijf verdiepende thema’s: prioriteren in taakstelling,realistisch oefenen in zware omstandigheden (train as you fight),reservisten, veteranen, en de morele component.Stel prioriteiten in taakstelling om nog meer te kunnen versnellenDe opbouw van Defensie vraagt om scherpe keuzes, omdat niet allestegelijk kan. De IGK adviseert in zijn rapport dat Defensie prioriteiten moetstellen en soms voorrang geven aan het een, ten koste van het ander. Wijnemen deze aanbeveling graag ter harte. De opgave voor Defensie is fors.We moeten zo snel mogelijk, samen met onze bondgenoten, invullinggeven aan een geloofwaardige afschrikking en in staat zijn om te vechtenin een grootschalig conflict. Gelijktijdig moeten we in het grijze gebiedtussen vrede en oorlog dreigingen onderkennen en tegenmaatregelenkunnen nemen. De tijd is schaars: we moeten versnellen wat werkt, kst-36800-X-83ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 831 opschalen waar nodig en het voortzettingsvermogen te waarborgen.Daarbij blijven we Oekraïne onverminderd steunen.Welke keuzes wij de komende jaren maken, zijn wij momenteel aan hetuitwerken in een nieuwe Defensienota. Hierin beschrijven wij hetdreigingsbeeld, de taken en strategische doelstellingen, de wijze waaropwe bouwen aan een toekomstbestendige krijgsmacht en de koers voorversterking. Wij realiseren ons dat verhoogde investeringen (maar ook deorganisatie zelf) vragen om duidelijkheid over doelen, prioriteiten enresultaten. Daarom zal de Defensienota 2026 nadrukkelijk laten zien waarmiddelen naartoe gaan, welke keuzes gemaakt worden en hoe ditbijdraagt aan geloofwaardige afschrikking en verdediging en hetbeschermen van het Koninkrijk.Faciliteer train as you fight en accepteer daarvan de gevolgenDe IGK stelt dat de voorbereiding op hoofdtaak 1 van ons vraagt datmilitairen worden getraind in het uitvoeren van complexe en risicovolletaken onder zware en realistische omstandigheden. Militair optreden isper definitie risicovol en door realistisch te oefenen kunnen we eenhedeneffectief voorbereiden op inzet, al dan niet in een grootschalig conflict.Meer en realistisch oefenen betekent dat risico’s toenemen en dat we nietvolledig kunnen uitsluiten dat er ook iets mis kan gaan. Het volledigvermijden van risico’s ondermijnt het doel van oefenen en leidt uitein-delijk tot een lagere inzetgereedheid. Defensie moet daarom bewustomgaan met het concept van accepted risks, waarbij risico’s voorafworden onderkend, gewogen en – waar verantwoord – geaccepteerd.Defensie neemt het advies van de IGK over en onderschrijft het belangvan realistisch oefenen onder omstandigheden die zoveel mogelijkaansluiten bij het daadwerkelijke optreden. Het lerend vermogen van deorganisatie is hierin cruciaal. Veiligheid en risicoafweging makenstructureel onderdeel uit van voorbereidingen en evaluaties, waaronderafter action reviews, waarbij ervaringen en incidenten worden benut omte verbeteren. Defensie maakt in toenemende mate gebruik van simulatiester voorbereiding op, en tijdens oefeningen.Regel het goed voor onze reservisten, zonder hen geenschaalbare krijgsmachtZoals de IGK benoemt in zijn jaarrapport zijn reservisten, «twice a citizen»,vanwege hun dubbele bijdrage, zowel in de maatschappij als in dekrijgsmacht. In zijn jaarrapport doet de IGK verschillende aanbevelingenvoor verbeteringen voor reservisten op het gebied van opleiding,uitrusting en communicatie. Zo kan Defensie meer duidelijkheid scheppenvoor alle partijen over de inzetbaarheid in een hoofdtaak 1-scenario, maarook meer gelijkvormigheid, en integraliteit in onder meer de bedrijfs-voering. Daarnaast bepleit de IGK dat het instroomtraject voor zowelnieuwe reservisten, herintreders als beroepsmilitairen die reservist willenworden soepeler moet. Wij onderschrijven deze aanbevelingen.In de Kamerbrief stand van zaken maatregelenbrief «onze mensen, onzetoekomst; meer beter en sneller» (Kamerstuknummer 33 763 X, nr. 174)van 17 december 2025 geeft Defensie aan wat we doen om de positie vande reservist te verbeteren. Zo werken wij voortdurend aan het verbeterenvan het personeelsbeleid, waaronder arbeidsvoorwaarden, rechtspositieen bedrijfsvoering van reservisten. Dit doen we samen met het Ministerievan SZW, de sociale partners en in de samenwerkingsverbanden met deciviele werkgevers. Nog voor de zomer ontvangt uw Kamer een brief overde uitkomsten van het samenwerkingstraject met SZW en de verbete-ringen voor reservisten die daar uit voort komen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 832 In het samenwerkingsband waarin in afstemming met sociale partnerswordt gesproken over de rechtspositie van reservisten is de afgelopen tijdin kaart gebracht wat de grootste belemmeringen en knelpunten zijn in derechtspositie. Over de eerste drie onderwerpen hebben we inmiddels metvakbonden afspraken gemaakt. Dat betreft de diensttijdgratificatie,salarissystematiek/overwerk en een tijdelijke beroepsaanstelling bijplaatsing van een reservist in het buitenland. Daarnaast werken we aanhet verbeteren van het instroomtraject voor nieuwe reservisten zodat zijsneller kunnen instromen. Naast de Nationale Weerbaarheidstraining(NWT) ontwikkelen we een apart en versneld instroomspoor voorreservisten die binnenkomen via afspraken met het bedrijfsleven enorganisaties. Daarnaast willen we het vereenvoudigen om tussen deverschillende aanstellingsvormen te wisselen (van reservist naarberoepsmilitair) en moeten oud-reservisten en oud-beroepsmilitairenmakkelijker kunnen herintreden om terug te kunnen komen bij Defensie.Ook werkt Defensie aan het verduidelijken van de rol en inzet van dereservist in de vredes- en oorlogsorganisatie. Bij de plaatsing houden weook rekening met reservisten die bijvoorbeeld werkzaam zijn in vitalefuncties. Deze aanpak zal uiteindelijk zorgen voor meer duidelijkheid voorreservisten over onder andere hun plaatsing in een Hoofdtaak 1-scenario.Ondersteun de veteraan om meer regie te pakkenDe IGK noemt in zijn jaarverslag het belang van het realiseren van eenzelfredzame en weerbare samenleving en refereert daarbij aan de huidigetijd van geopolitieke spanningen en de toegenomen dreiging. Veteranenkunnen in de ogen van de IGK, vanwege de competenties die zij bijDefensie hebben verworven, een verbindende factor zijn en een belang-rijke rol spelen bij het versterken van die zelfredzaamheid en maatschap-pelijke weerbaarheid.Wij onderschrijven het punt dat de IGK maakt. Wij ondersteunen dan ookgraag initiatieven die de kennis en vaardigheden van veteranen zichtbaarmaken binnen de samenleving, zodat veteranen worden betrokken enworden ingezet bij het weerbaarder maken van de samenleving, ook oplokaal niveau. De IGK gaat daarnaast in zijn jaarrapport in op de Vetera-nenstatus, de Regeling Volledige Schadevergoeding en de Herziening vanhet Voorzieningen- en Uitkeringenstelstel. Deze onderwerpen komen aande orde in de Veteranennota die u begin juni ontvangt, normaliter volgtkort daarna het debat met uw Kamer tijdens het notaoverleg Veteranen.Versterk de morele component om het militaire vermogen tevergrotenDefensie hanteert drie componenten van gereedheid: de fysiekecomponent (middelen, personeel en geoefendheid), de conceptuelecomponent (doctrine, kennis en aansturing) en de morele component(bereidheid, motivatie en waarden). Waar de fysieke en conceptuelecomponent binnen Defensie over het algemeen goed in beeld enverankerd zijn, blijft de morele component minder tastbaar en daarmeerelatief onderbelicht. Het themarapport De morele component van de IGKdoet daarom vijf aanbevelingen op dit vlak: het expliciet verankeren vande morele component in beleid en gereedheid, het versterken van ethischleiderschap, het vergroten van aandacht voor het thuisfront, het stimu-leren van het gesprek over morele dilemma’s en het structureel organi-seren van ondersteuning en nazorg bij morele belasting.Defensie neemt het advies van de IGK over en onderschrijft het belangvan een sterke morele component als integraal onderdeel van het militairvermogen. De IGK heeft het afgelopen jaar een rapport over de morelecomponent uitgebracht met daarin genoemde vijf aanbevelingen.Defensie hecht veel belang aan het prominenter op de kaart zetten van ditTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 833 onderwerp en zet in op het versterken van samenhang en sturing tenaanzien van dit thema.Defensie heeft de morele component nu expliciet geïntegreerd in hetgereedstellingsproces. Alle bestaande initiatieven op het gebied vanleiderschap, vorming, zorg en monitoring brengen we samen in eenintegraal gereedstellingskader. Dit krijgt concreet vorm op de verschil-lende thema’s: begeleiding en zorg voor het individu, versterking vanleiderschap en teameffectiviteit binnen eenheden en het structureelmonitoren van de morele component in relatie tot de gereedstelling.Daarnaast besteedt Defensie in opleidingen en trainingen nadrukkelijkeraandacht aan morele- en ethische vraagstukken.Ook zetten we in op het vergroten van duidelijkheid voor defensiemede-werkers over wat er van hen wordt verwacht in het kader van hoofdtaak 1en wat dit betekent voor henzelf en hun thuisfront. Heldere communicatieen het actief betrekken van het thuisfront dragen bij aan vertrouwen,betrokkenheid en inzetbereidheid. De aandacht voor de morelecomponent sluit aan bij de bredere inzet op goed werkgeverschap,werkbeleving en inzetbaarheid, zoals met de Kamer gedeeld in eerderebrieven.Tot slotHet toenemende dreigingsbeeld in de wereld zorgt ervoor dat Defensiezich in rap tempo moet ontwikkelen over de volle breedte van deorganisatie. Dat vraagt aandacht voor alle facetten: mens, missie,materieel en maatschappij. Daar zijn we elke dag mee bezig, zodat wekunnen blijven beschermen wat ons dierbaar is.De aanbevelingen van de IGK helpen ons daarbij. Wij danken de IGK enzijn staf voor zijn constructieve aanbevelingen. Ook wensen we hem veelsucces toe in de afronding en overdracht van zijn functie en danken wijhem hartelijk voor zijn inzet als IGK.De Minister van Defensie,D. Yes¸ilgöz-ZegeriusDe Staatssecretaris van Defensie,D.G. BoswijkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 800 X, nr. 834