A/B-brief ‘Uitbreiding zware bergingscapaciteit’

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202627 830MaterieelprojectenNr. 478 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 11 februari 2026De oorlog in Oekraïne laat zien dat voldoende gevechtskracht in hetlanddomein van essentieel belang is. In het kader van de verslechterdeveiligheidssituatie op het Europese continent en de voorbereiding op eenmogelijk grootschalig conflict is het belang van gevechtscapaciteit voorhet landoptreden voor de NAVO sterk toegenomen. Defensie versterkt deslagkracht van de Koninklijke Landmacht en geeft hiermee (deels)invulling aan de NATO Priority Targets (NPT) die door NAVO aanNederland zijn opgedragen.1 Onderdeel van deze groei is het versterkenvan de ondersteunende capaciteiten om inzetbaar te zijn binnen decontext van hoofdtaak 1. Voor de Heavy Infantry Brigade (HIB) en deMedium Infantry Brigade (MIB) is aanvullende zware bergingscapaciteitnoodzakelijk.Met deze brief informeer ik u over de behoeftestelling en de resultatenvan de onderzoeksfase van het project «Uitbreiding zware bergingscapa-citeit». Met dit project richt Defensie zich op verwerving van aanvullendezware bergingsvoertuigen inclusief de aanschaf van Remote ControlledWeapon Stations (RCWS), de aanschaf van munitie voor opleiden entrainen en inzetvoorraad, reservedelen, onderhoudspakketten, enIT-middelen. Defensie kiest binnen de afspraken van het DefensieMaterieelproces (DMP)2 voor een gecombineerde A/B-brief.3 Dezeversnelde procesgang creëert de mogelijkheid om op korte termijn debestaande zware bergingscapaciteit uit te breiden.BehoefteHuidige capaciteitVoor de zware bergingscapaciteit beschikt de Koninklijke Landmacht overLeopard-2 bergingstanks. Deze pantserrupsbergingstank (PRB) ondergaat1Kamerstuk 36 592, nr. 1 van 5 september 2024 en2Kamerstuk 27 830, nr. 431 van 23 april 2024.3Kamerstuk 27 830, nr. 379 van 1 november 2022. kst-27830-478ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4781 een levensduur verlengende midlife update,4 waardoor deze systemenlanger technisch inzetbaar blijven en de operationele relevantie binnen dehuidige veiligheidscontext blijft behouden. De update voorziet onder meerin verbeterde bescherming en een RCWS.Uitbreiding capaciteitTijdens een operatie moet het materieel dat niet meer zelfstandig kanrijden, veilig worden geborgen. Het toekomstig landoptreden kenmerktzich door het gezamenlijk optreden met partners tegen een gelijkwaardigetegenstander in het hoogste geweldsspectrum. Het tempo is hoog, deafstanden lang en de inzet vereist mobiliteit die gelijk is aan die van degevechtsvoertuigen. Binnen deze omstandigheden moet de PRB kunnenbergen, afvoeren en hijsen. De PRB moet daarom dezelfde mobiliteitbieden als gevechtsvoertuigen zoals bijvoorbeeld de CV90, Pantserhou-witser2000, Armoured Combat Support Vehicle (ACSV) en de Leopard-2A8gevechtstank, kunnen bergen, hijsen en afvoeren, en een hoge bescher-mingsgraad hebben tegen conventionele en hedendaagse dreigingenzoals drones en loitering munitions.5Bovenop de Leopard-2 bergingstanks die Defensie al gebruikt, heeftDefensie meer zware bergingscapaciteit nodig voor onder meer hetnieuwe tankbataljon en het nieuwe pantserinfanteriebataljon CV90. Ookwordt capaciteit aangeschaft voor opleidingsbehoefte. Daarnaast neemtDefensie optieruimte in het contract op voor mogelijke toekomstigebehoeften voor zowel operationele eenheden, opleidingsbehoefte enoperationele reserve.VerwervingsstrategieIn lijn met de motie-Paternotte/Van Campen6 laat Defensie standaardisatieen daarmee familievorming zwaarder mee wegen bij de aanschaf vanmilitair materieel. Dit vergemakkelijkt gebruik en instandhouding, zorgtervoor dat er meer en masse kan worden geproduceerd, waardooraanvulling na gevechtsverlies makkelijker wordt en het verkort deopleidings- en trainingstijd om het systeem te beheersen. Daarnaastverkort het productietijden, zodat Defensie sneller over deze capaciteit kanbeschikken en drukt het potentieel kosten.Bij het formuleren van de eisen voor het zware bergingsvoertuig heeftDefensie er voor gekozen om de verwerving «van de plank» te doen(Military off the Shelf: MOTS) en te kiezen voor bewezen technologiesys-temen. Dit biedt voordelen op het gebied van prijs, verkrijgbaarheid vande onderdelen, levertijd, interoperabiliteit en instandhouding.Defensie kiest voor de WiSENT-2 van de Duitse leverancier FlensburgerFahrzeugbau Gesellschaft mbh (FFG). Op basis van het operatieconcepten uit het marktonderzoek is gebleken dat alleen deze oplossing voldoetaan de gestelde eisen.Defensie maakt gebruik van een uitzonderingsgrond uit de Aanbeste-dingswet op Defensie- en Veiligheidsgebied (ADV) voor de verwervingvan deze capaciteit. Op grond hiervan verwerft Defensie de zwarebergingscapaciteit single source bij de betreffende leverancier.4Kamerstuk 27 830, nr. 125 van 11 maart 2014.5Loitering Munition is geleide precisiemunitie die specifiek is ontwikkeld om over een grotereafstand (Beyond Line Of Sight), een doel aan te grijpen. Een kenmerkende eigenschap is dathet systeem gedurende een bepaalde tijd in de lucht kan «loiteren», letterlijk: «rondhangen».6Kamerstuk 21 501-20, nr. 2046 van 19 maart 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4782 Industrieversterkend inkopen voor de Nederlandse Defensie enTechnologische Industriële Basis (NLDTIB) en Europese Technolo-gische Industriële Basis (EDTIB)Op basis van de Defensie Strategie voor Industrie en Innovatie (D-SII)werkt Defensie met verschillende instrumenten aan het versterken van deNederlandse en Europese defensie-industrie.7 Dat is nodig voor hetvoortzettingsvermogen van onze krijgsmacht en het internationaalpositioneren van onze industrie. Bij elke behoeftestelling beziet Defensiedaarom in het materieelproces hoe de Nederlandse en Europese industrieoptimaal een rol kunnen spelen en welke (strategische) partnerschappendaarvoor nodig zijn. Ook bij de aanschaf van de zware bergingscapaciteitzet Defensie actief in op dit beleid. Op dit moment vinden gesprekkenplaats met zowel FFG als met de Nederlandse defensie-industrie. Mede inhet licht van de aanschaf van de zware bergingscapaciteit, zal Defensie deproductie- en leveringszekerheid met strategische partnerschappen verderversterken.Daarom verkent het Ministerie van Economische Zaken samen metDefensie en de beoogde leverancier hoe via Industriële Participatie eenbijdrage wordt geleverd aan de versterking van kennis, capaciteiten enervaring van de Nederlandse industrie. Op basis daarvan stelt deleverancier een plan op om samen te werken met de Nederlandseindustrie en kennisinstellingen. Over de resultaten van het IndustrieelParticipatiebeleid wordt uw Kamer tweejaarlijks geïnformeerd.8Internationale samenwerking en interoperabiliteitEr zijn momenteel geen opties om aan te sluiten bij een lopende interna-tionale samenwerking, maar er zijn wel mogelijkheden op het gebied vaninteroperabiliteit. De WiSENT-2 is al in gebruik in andere NAVO landenzoals Noorwegen, Canada, Denemarken en Hongarije. Binnen het projectwordt bezien in hoeverre kan worden samengewerkt in de gebruikers-groep met Europese partners voor schaalvoordelen en interoperabiliteit inde aanschaf van bergingscapaciteit. Nationale interoperabiliteit (familie-vorming) wordt bereikt doordat de WiSENT-2 gebruik maakt van hetchassis van de Leopard-2 gevechtstank.Gerelateerde projectenDit project heeft een relatie met een aantal lopende projecten:–«Levensduurverlenging zwaar bergingsvoertuig»; de huidige zwarebergingsvoertuigen ondergaan een operationele en technischeupgrade;9–Het programma Foxtrot realiseert de modernisering en vervanging vantactische communicatiemiddelen en de daaraan verbondenIT-infrastructuur.10 Met Foxtrot schaft Defensie onder andere radio’saan die worden gebruikt in de zware bergingsvoertuigen en waarmeede eenheden onderling kunnen communiceren;–Binnen het programma «Aanvulling inzetvoorraad munitie» besteltDefensie de inzetvoorraad munitie;11–Er is een relatie met de projecten «Verwerving CV90» en «VerwervingLeopard-2A8 gevechtstanks». Defensie versterkt bij de instroom van denieuwe gevechtscapaciteiten ook de logistieke capaciteit, zoals dezezware bergingscapaciteit.7Kamerstuk 31 125, nr. 134 van 4 april 2025.8Rapportage Industrieel Participatiebeleid, Kamerstuk 26 231, nr. 36 van 18 december 2023.9Kamerstuk 27 830, nr. 125 van 11 maart 2015.10Kamerstuk 27 830, nr. 439 van 22 mei 2024.11Kamerstuk 27 830, nr. 395 van 18 april 2023.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4783 Projectrisico’sVoor het project is een risicobeoordeling gemaakt en zijn beheersmaatre-gelen getroffen. Binnen de projectbegroting is een risicoreserveringopgenomen om de onderkende risico’s te dragen. De belangrijkste risico’sworden in de vertrouwelijke bijlage (kenmerk MINDEF2026005615)toegelicht12.Doeltreffendheid en doelmatigheidMet de uitvoering van dit project geeft Defensie, onder verwijzing naar art.3.1 van de Comptabiliteitswet 2016, invulling aan doeltreffendheid endoelmatigheid.–Doeltreffendheid: Defensie versterkt en vergroot de eigen grondgebon-den gevechtscapaciteit om een gelijkwaardige tegenstander te kunnenbestrijden. Met de uitvoering van dit project zijn de brigades beter instaat om de gevechtseenheden tot in de voorste linie te kunnenondersteunen en wordt het voortzettingsvermogen vergroot. Hierdoorworden de gevechtseenheden effectiever.–Doelmatigheid: de verwerving van de zware bergingscapaciteit isdoelmatig omdat de aanschaf van de WiSENT-2 voor nationalestandaardisatie en interoperabiliteit zorgt aangezien Defensie hetzelfdechassis al in gebruik heeft. Het introduceren van de WiSENT-2 kanbinnen de bestaande logistieke organisatie worden ingepast. Gebruikvan hetzelfde chassis bevordert familievorming van materieel binnenDefensie en vereenvoudigt de instandhouding, hetgeen een kosten-drukkend effect heeft.FinanciënMet het project «Uitbreiding zware bergingscapaciteit» is een budgetgemoeid tussen de DMP-grenzen van € 250 miljoen en € 1 miljard. Dezeinvestering komt ten laste van het investeringsbudget van Defensie. Eendeel van de middelen voor dit project komt uit de aanvullende middelendie in de Voorjaarsnota 2025 aan Defensie zijn toegewezen. Defensie gaatpas onomkeerbare verplichtingen aan na parlementaire behandeling omde middelen van de Voorjaarsnota 2025 in de begroting op te nemen. Devertrouwelijke bijlage bevat nadere financiële informatie.Planning en vooruitblikMet deze gecombineerde A/B-brief worden de A-fase (behoeftestel-lingsfase) en de B-fase (onderzoeksfase) afgerond. Defensie beoogt deD-fase (verwervingsvoorbereidingsfase) in de tweede helft van 2026 af teronden en de D-brief naar uw Kamer te sturen. Na de parlementairebehandeling van de D-brief zal Defensie de contracten tekenen.De Staatssecretaris van Defensie,G.P. Tuinman12Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt TweedeKamerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 27 830, nr. 4784