Transparency International Nederland ‘De Onmisbare Schakel – In gesprek met maatschappelijke organisaties over een veilige meld- en integriteitscultuur in Caribisch Nederland

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202628 844Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politieNr. 306 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 juni 2026Hierbij bied ik u, mede namens de Staatssecretaris Binnenlandse Zaken enKoninkrijksrelaties, het Rapport «De Onmisbare Schakel – In gesprek metmaatschappelijke organisaties over een veilige meld- en integriteitscultuurin Caribisch Nederland» van Transparency International Nederland(hierna: TI-NL) aan. Op 28 mei 2025 heeft mijn ministerie een subsidietoegekend aan TI-NL om een studie te verrichten naar maatschappelijkeorganisaties, zoals servicegroepen, burgergroeperingen en vakbonden, enhun rol in de bevordering van een integriteitscultuur en veiligemeldcultuur. De studie van TI-NL is op eigen initiatief geïnitieerd en inonafhankelijkheid uitgevoerd.De studie brengt de rol en inzet van maatschappelijke organisaties bij debestrijding van ambtelijke en bestuurlijke corruptie in beeld. Demaatschappelijke organisaties zelf zien het systeem van patronage, decultuur van zwijgen en het daardoor ontlopen van verantwoordelijkheidals de belangrijkste obstakels voor een veilige meld- en integriteitscultuur.Met name individuen doen geen melding, ook uit angst voor represailles.Er is behoefte aan meer of verbeterde meldkanalen, mits de meldingendan ook opgepakt worden.TI-NL doet een achttal aanbevelingen aan JenV, het Ministerie vanBinnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) en de OpenbareLichamen. Deze aanbevelingen zien vooral op preventie en cultuurveran-dering. Zij bieden geen praktische handvatten, maar schetsen een ideaalklimaat waarin maatschappelijke organisaties hun werk kunnen doen ener een cultuur van integriteit is in Caribisch Nederland. De aanbevelingenzien vooral op de nood aan cultuurverandering, in dat kader te nemenpreventieve maatregelen en hoe maatschappelijke organisaties beter inhun werk ondersteund kunnen worden. Deze aanbevelingen sluiten aanbij lopende trajecten, zoals die vanuit de Agenda Goed Bestuur CaribischNederland worden uitgevoerd onder de beleidsverantwoordelijkheid van kst-28844-306ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 844, nr. 3061 BZK.1 De specifieke focus op maatschappelijke organisaties is vooralsnogniet aanwezig in deze Agenda.Een andere belangrijke aanbeveling is het doorzetten van het plan omtoegankelijke juridische bijstand in Caribisch Nederland mogelijk temaken. JenV zet momenteel samen met BZK op alle drie de eilanden eenvoorziening voor rechtshulp en gelijke behandeling op.2 JenV is verant-woordelijk voor de rechtshulp (de juridische loketten) en BZK voor gelijkebehandeling (de anti-discriminatievoorziening). Er komt op elk eiland duséén loket dat bedoeld is om de rechtsbescherming voor burgers teversterken. De voorziening gaat mensen gratis rechtshulp bieden, dat wilzeggen: informatie, advies en hulp/ondersteuning. Dat omvat geenjuridische vertegenwoordiging. Daarvoor zullen burgers zich tot eenadvocaat moeten wenden. De dienstverlening komt in de loop van 2026op gang.De studie van TI-NL bevestigt verder de bevindingen uit het onderzoeks-rapport «Ambtelijk-bestuurlijke integriteit in Caribisch Nederland» van hetWetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (hierna: WODC) enondersteunt het bereiken van beleidsdoelen zoals opgenomen in debeleidsreactie op dat rapport, specifiek aan voorbeeldgedrag aan de top,de maatschappelijke randvoorwaarden en de monitoring van integriteit.3Ook past het rapport van TI-NL binnen de JenV Beleidsagenda CaribischNederland 2026–2030 die op 31 maart 2026 gepubliceerd is.4 Hierin staatdat, als onderdeel van de rijksbrede corruptieaanpak, het kabinetdecentrale overheden in Europees en Caribisch Nederland mobiliseert omhet voorkomen en het bestrijden van corruptie binnen hun organisaties opde agenda te plaatsen.5 Tot slot draagt het onderzoek van TI-NL bij aan deopvolging van de aanbeveling van de Raad van de Rechtshandhaving metbetrekking tot het organiseren in samenwerking met betrokken organi-saties van publieke bewustwordingscampagnes voor het melden vanintegriteitsschendingen en de schadelijke effecten van ambtelijkecorruptie.6Mijn ministerie is momenteel bezig met het uitwerken van de vier lijnenvan de Rijksbrede Anti-Corruptieaanpak voor Caribisch Nederland,conform het principe van Comply or Explain. Dit gebeurt in samenwerkingmet onder meer BZK en de Rijksdienst Caribisch Nederland. Daarbij wordtbezien in hoeverre de conclusies en aanbevelingen van het rapport vanTI-NL hierin kunnen worden meegenomen. Over de voortgang hiervaninformeer ik uw Kamer na het zomerreces.De Minister van Justitie en Veiligheid,D.M. van Weel1Zie JenV Beleidsagenda Caribisch Nederland 2026–2030.2Kamerstukken II, 2022/23, 31 753, nr. 285; Kamerstukken II, 2024/25, 29 279, nr. 920.3Kamerstukken II, 36 600 IV, nr. 36.4Zie JenV Beleidsagenda Caribisch Nederland 2026–2030.5Kamerstukken II, 2024/25, 29 911, nr. 472.6Kamerstukken II, 36 200 IV, nr. 64.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 28 844, nr. 3062