Wijz. Wet op de Raad i.v.m. de herstructurering (30 585) (1e TK)

Brontekst

particulierebeleggersdeheffinguitaanmerkelijkbelang,zodatervanuitEuropeesrechtelijkperspectiefgeensprakekanzijnvandiscriminatie.IkbenzeererkentelijkvoordewelwillendehoudingvandeKamertegenovermijnvoornemenomeenovergangsregimetehanterendoorhetverkortenvanhetboekjaar.Daarbijkrijgikhetvoordeelvandetwijfel,zobeluisterik.Mochtditproblemenopleveren,danzalikuiteraardeennovelleindienen,maardecomplicatiesinandererechtssferendandefiscalezullenwijvoorallezekerheidnogmaalsnagaan.Mijisverzekerddatditeenvrijpraktischemogelijkheidis.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Alsikcomplicatieszieopdoemen,kanikeventueelooknogomeenkorteheropeningvandeberaadslagingvragen.Maarnogmaals,uwwoordenzijnduidelijk.Ikzalmijernogeveninverdiepenendanzienwijwelwaarwijuitkomen.MevrouwDezentjéHamming(VVD):Ditlijktmijeengoedesuggestie,maaronzefractieisnatuurlijkookakkoordgegaanmetditvoorstelomdatdealternatievennietergaanlokkelijkzijn.MinisterZalm:Akkoord.Ikzouweleenverwardantwoordkunnengevenopdevragenoverdecompartimenteringsleer,deVBI,deVpbendeFBI,maarikdoeditlieverschriftelijk,wantdankunnenmijndeskundigeneniknogevengoednalezenwatpreciesdestrekkingvandezevragenis.IkzalervoorzorgendatdeKamerdeantwoordenhieropmorgenoch-tendheeft.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Hetgaaterinhetkortomoferdividendbelastingmagwordeningehoudenalshetomeenvrijgesteldebeleggingsin-stellinggaat,ofomeeninstellingdienietonderdebelastingverdragenvalt.MinisterZalm:Wijzullendaarnogeenprachtigantwoordopdichten.MevrouwDezentjévraagtofdeeisenvoordeFBI-statusnietalleenindememorievantoelichting,maarookindewetmoetenwordenopgenomen.Ikbenhethelemaalmethaareens.Watzijwil,isgebeurdmetartikel28,lid2,onderc.MevrouwDezentjéisdus,ooktotmijnverbazingeniniedergevaltotmijngenoegen,exanteophaarwenkenbediend.DeheerIrrgangheeftkritischeopmerkingengemaaktoverdefiscaleconcurrentieinEuropa.Opdatpuntgeldtgeenvolledigeonbelemmering.Ergeldennamelijkafsprakeneneenaantallanden,waaronderNederland,heeftrollback-proceduresgekend.Erzoubijvoorbeeldsprakekunnenzijnvanschadelijkebelastingconcurrentie.Daaromzijndieafsprakeneengoedezaak.Hiergaathetechterspecifiekomopbeleggingsinstellingentoegesne-denfiscaleregels.Zijlatenoverigensachterliggendebelastingheffingenvoorliggendebelastingheffingintact.Jekuntdanookzeggendathethieromdetussenschakelgaat.DeheerIrrgangsprakooknogoverdeinformatie-uitwisseling.DiebeperktzichniettotalleendeSpaartegoedenrichtlijn.OpgronddaarvanisereenEuropeesrechtelijkeverplichting,maarvolgensdeNederlandsetraditiegaanwijinopeenverzoekombijstand.DaarvoorhebbenwijmetalleEU-lidstatenbilateraleverdragen.Alsdusdooreenanderelidstaatombepaaldeinformatiewordtgevraagd,verschaffenwijdie.AlsbijvoorbeelddeDeensebelastingdienstonsvraagtwelkeDeneninwelkeclubseenbelanghebben,zeggenwijdat.Ditiseengoedetraditie.Alserinhetlandzelfgeeninteresseisvoorhetheffenvanbelasting,houdthetnatuurlijkop,maaralsonsombijstandwordtgevraagd,verlenenwijdiezonderonstebaserenopdeSpaartegoedenrichtlijn.Voorzitter.Ikmeenhiermeeallevragenintweedetermijntehebbenbeantwoord.EenvraagvandeheerDeNeréezalikschriftelijkbeantwoorden.DeheerDeNeréetotBabberich(CDA):Ikhebeenpaarartikelenvandewetgenoemdwaaruitblijktdatdeinstitutionelebeleggersgeenvergunningnodighebbenendatweldegelijkdatgenekanwatvolgensdetweedenotavanwijzigingnietkan.Ikvindhetoverigensprimaalsudaarschriftelijkopterugwiltkomen.MinisterZalm:DeWftisnietautomatischhetzelfdealseenbelastingwet.Wijproberendietweesoortenwetgevingwelzoveelmogelijkmetelkaarinverbandtebrengen.Watdatbetreftbegintdeintegratievandefiscalebenaderingendetoezichtsbenaderingvruchtenaftewerpen.Alsinstellingenzichrichtenopeenbreedpubliek,dusinstellingendieeenvergunninghebbenofvrijstellingvanwegeeenvergunningvaneenanderland–dathangtsamenmetdeEuropesedimensie–kunnenwijmetsoepeleeisenvolstaan.Dezwareeisengeldenvoordeprofessionelebeleggers.Zijhebbenvaakgeenvergunningnodig.Daardoetzichhetrisicovoorvandeverlengdearmvandeonderneming.Technischgespro-kensprekenwijoversoepeleeisenindesfeervanartikel2:66Wft.Datslaatechternietopartikel1:12.Ikziedatiedereenindezezaalzozijnknock-outheeft.Dealgemeneberaadslagingwordtgesloten.Devoorzitter:Iknoteerdatdeministerheefttoegezegd,morgenochtendmeteenbrieftezullenkomen.Mochtdezebriefgeenaanleidingtoteenverzoekomherope-ninggeven,danzullenwijdonderdagaanheteindvandevergaderingoverhetwetsvoorstelstemmen.Devergaderingwordtvan18.38uurtot20.15uurgeschorst.Voorzitter:KoopmansAandeordeisdebehandelingvan:-hetwetsvoorstelWijzigingvandeWetopdeRaadvanStateinverbandmetdeherstructureringvandeRaadvanState(30585).Dealgemeneberaadslagingwordtgeopend.©DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Voorzitter.DeRaadvanStateisditjaar476jaaroud.Omeendergelijkoudeneerbiedwaardigcollegenaasthistorischeookactuelebetekenistelatenhebben,ishetnodigvoortdurendtetoetsenofhetorgaannogvoldoendebijdetijdis.DevandaagvoorliggendewijzigingvandeWetopdeRaadZalmTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2474 vanStateisbedoeldomdeRaadtelatenvoldoenaandelaatsteeisentenaanzienvandekwaliteitendetranspa-rantie.Ditwetsvoorstelbeoogtaandieeisentevoldoen,methetbehoudvanhetwezenvandeRaadvanState:eenonafhankelijkewetgevingsadviseurendehoogsterechterlijkeinstantieingeschillentussenbestuurs-organenonderlingentussenburgerenbestuur.Eenbakenvanstabiliteitineensomswelergvluchtigepolitiekeenmaatschappelijkeomgeving.AlswijdeRaadbijdetijdwillenhouden,moetenwijookvoortdurendbezigzijnmetdekwaliteitvanhetwerkvandeRaad,envooronsmetdeadviezendiehijuitbrengt.Hetisgebruikindithuisomaandehandvan,ennietoverdeadviezenvandeRaadvanStatetespreken,maardesalnietteminishetpuntvandeadviezenvandeRaadvanStateweldegelijkzonuendanonderwerpvangesprek.Uitonderzoekuit2005vandeUniversiteitvanMaastrichtblijktdateroppuntenverbeteringmogelijkis.Diekwaliteitsverbeteringwordtvooreendeelookdichterbijgebrachtmetditwetsvoor-stel,maarhetisnietalleendat.ZelfmerkikalslidvandeTweedeKamernogweleensaanzienlijkeverschillentussenverschillendeadviezenvandeRaadvanState.Constantwerkenaanoptimalekwaliteitis,losvanhetbehandelenvandezewet,noodzakelijk.Maarditwetsvoorstelgaatvooralovereenverande-ringvandestructuurvandeRaad.Heteerstepuntwaaraanwordtgewerkt,isdeprofessionalisering,metnamedoormiddelvanmeerspecialisatie.Deinstellingvaneennieuweafdelingwetgevingsadviseringisvoormijnfractieeenverbetering.Hetwordtbetermogelijkomechtespecialistenvanbuitenaantetrekken,zelfseventueelvooreenbeperktetijd.Ikdenkaangroteoperatiesdiewijdeafgelopentijdhebbengehad,zoalsdewijziginginhetvolksgezondheidsstelselenindesocialezekerheid,waarvooranderecompetentiesnodigzijndanalleenmaarjuridische.Tegelijkertijdwilikhiereenpuntnaarvorenbrengenwaaropikgraagreactiesvandeministerskrijg.Immers,alseenspecialistwordtaangetrokken,ishetnogwelvangrootbelangwelkespecialistwordtaangetrokken.Ikdenkaanhetvolgende.NeemgroteprojectenalsdeBetuwelijnendeHSL.Erzijnspecialistendiedaarheelveelvanweten.Tegelijkertijdwetenwijdatallespecialistenopbijvoorbeeldgroteinfrastructurelewerkenaltijdalindemediaopvattingenhebbengegeven.Deéénzalominhoudelijkeredeneneenuitgesprokenvoorstanderzijnvangrotewerken,methetoogopdeinvesteringenindetoekomst,eenanderzalzeggen:nooitdoen.DekeuzevoordespecialistisdanvangrootbelangvoorhetuiteindelijkeadviesvandeRaad.Hoewordtverzekerddatdespecialistdiebinnenwordtgehaaldookeenonafhankelijkespecialistis?Inhoeverremagjeoverbepaaldethema’sgepubliceerdhebben,endaarmeeduidelijkeenopvattingnaarbuitenhebbengebracht?Iksteldievraag,omdatikhechtaandemogelijkheidvanspecialismendieindewetwordtgecreëerd,entegelijkertijdnietwildatdaardoorimplicietopvattingenvanbepaaldepersonennogveelsterkerzijnterugtevindeninadviezen.IkkomtoeaandetransparantieenhetvoldoenaandejurisprudentievanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMens.Wijsprekendanduidelijkoverietswatallangindiscussieis,namelijkdevraaginhoeverredescheidingdermachtenbinnendeRaadvanStateisgewaarborgd.Duidelijkisdatmetditwetsvoorsteleenveelverdergaandescheidingwordtaangebrachtdantotnutoe.Nieteenvolledigescheiding,nietdeuitvoeringvanbijvoorbeelddederdefaseherzieningrechterlijkeorganisatie,maardatisnatuurlijkeerderindezeKamerookalbesproken,waarbijisbeslotenomdatniettedoen.Mijnfractiewaseengrootvoorstandervandatbesluitomdesimpeleredendatdemegaoperatiediehetgevolgzouzijnenhetonderbrengenvanhetbestuurs-rechtbijdeHogeRaadzulkeenormeimplicatieszouhebbendatjejarenverderzouzijnvoordatditeenmaalzoubeklijven.VeelbeterishetwatonsbetreftomtekijkennaarwatEuropavanonsvraagtomervervolgensopruimhartigewijzeaantevoldoen.Datiswatdezewetbiedtendatiswaaropwijdezewetbeoordelen.AlswijkijkennaarwatEuropaeist,danwijsikbijvoorbeeldophetarrest-Kleyn.Datiswatmijnfractiebetreftgoedinhetvoorliggendewetsvoorstelverwerkt.Degekozenoplossingishoudbaar.HetheelrecentearrestindezaakvanSacilor-LorminesgeeftheelduidelijkaandatookdemeestrecentejurisprudentievanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMensisverwerkt.DatisvanbelangomdatwijnueindelijkziendatereenconstanteisvanuitEuropaendatdereactievanNederlanddaaropadequaatis.Aandeenekantdehelderescheidingvanrechtspraakenwetgevings-adviseringenaandeanderekantbehoudvanhetoudeenstabielecollegedatdeRaadvanStateis.Tochblijftalertheidgeboden.Dankijkiknaarhetwatditbetreftcentralecriteriumindewet,tewetenartikel42,lid4.Daarinisinwezenhetarrest-Kleynverwerkt.Betekentdeuitspraakindezaak-Sacilor-Lorminesdatereeneventueelandereinvullingzoukunnenofmoetenwordengegevenaanartikel42,lid4,ofmenendebewindsliedendatdaargeenaanleidingvooris?Alsdatzois,danzouhetwellichtzinvolzijnomdatnunogtedoen.Ikneemzelfsaandatditarrestnogwatmeerruimtebiedtdanhetarrest-Kleynleektebieden.DeheerDeWit(SP):DeheerVanHaersmaBumavraagtofmetdehuidigewijzigingendieinditwetsvoorstelzijnopgenomen,ookisvoldaanaanhetarrest-Sacilor-Lormines.Mijnvraagaanhemisofhijheeftgeziendatdubbelbenoemingenendubbelelidmaatschappennogsteedsmogelijkzijntussendeeneendeandereafdelingwatbetreftdestaatsraden.Isdatnaarzijnmeningaanvaardbaar?DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Ikhebdatgezienenikhebookuwvoorsteldaaropgezien.HetiszeeraanvaardbaaromdatdejurisprudentieuitEuropanietzegtdatmennietfunctiesinbeideafdelingenmaghebben.Diejurisprudentiezegtweldatmennietbetrokkenmagzijnbijeenzelfdezaak.Indezaak-Sacilor-Lormineswordtdatbeperkteruitgelegddanwijwellichtopgrondvanhetverledenzoudenkunnendenken.Dushetdubbelbenoemenisniethetprobleem,alsmaarduidelijkentransparantisdateenstaatsraadbijeenbepaaldezaakbetrokkenisgeweest.Wijzienookinditwetsvoorsteldathetaantaldubbelbenoemingenzeerwordtbeperktominbepaaldegevalleniniedergevaldiekruisbestuivingtussendeafdelingentehoudenzonderiedereenrechtspraakenwetgevingtelatendoen.Ikvindhetzelfwijsomhetzotedoen.Doorhetaantalbeperkttehouden,voorkomjedatditzichindepraktijkzalvoordoen.VanHaersmaBumaTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2475 DeheerDeWit(SP):Hetcrucialepuntisnatuurlijkhetbegrip’’dezelfdezaak’’,dusdatjeindeenehoedanig-heidnietmagoordelenoverdezelfdezaakwaarinjealsrechtsprekendpersoonwordtgeroepen.Isuzelfdanwelduidelijkwatverstaanmoetwordenonder’’dezelfdezaak’’?Vindtudatditvoldoendegeregeldisinhetwetsvoorstel?DeheerVanHaersmaBuma(CDA):HetrecenteEuropesearrestbiedtdaaroverdenodigeduidelijkheid,indezindathetbeperktmoetwordenuitgelegdendathetomdezelfderechtsvraaggaatineenbepaaldgeschil.Datisechteenzeerbeperktprobleemwaarbijaandeordekomtofeenstaatsraadeenanderezaakmagbehandelen.Eendubbelbenoemingisdusabsoluutnietvoldoendeomtemenendatdaardooreenvermengingvanbelangenplaatsvindt.IkvindhetvanbelangdatdeRaadvanStateenhetkabinetuitstralen–enikwildatzelfookdoen–daterbijderechtzoekendegeenangstmeerisvooreenconflictvanbelangen.Ikgazometeennoginoppuntenwaarbijikdatrisicogroteracht,bijnevenfunctiesendergelijke.Dedubbelbenoemingzieikechternietmeeralseenprobleem.Sterkernog,ikziehetzelfsalseenvoordeelomdatjetussendeafdelingendekruisbestuivinghoudtendeAfdelingwetgevingrechtstreekswordtgesterktdoordeAfdelingbestuurs-rechtspraak.DeheerDeWit(SP):DeheerVanHaersmaBumavindtdeoplossingvandedubbelbenoemingengeenverwer-pelijkeoplossing.Ikbegrijpdaaruitdatdedubbel-benoemingenvoorhemaanvaardbaarzijn.Wordtdaarmeetenopzichtevanderechtzoekendenietsteedsopnieuwdeschijngewektvanpartijdigheid,afhankelijk-heidofonevenwichtigheid?Metanderewoorden:bestaatniethetrisicodatderechtzoekendehetideeheeftdatdeRaadvanStateniethetcollegeiswaarhijzijnrechtkanvindenomdatdedingendaardoorelkaarlopen?DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Datvindiknoujuistniethetgeval.Wijmoetenhetelkaarooknietaanpratendatditwelzois.DaarbijkijkiknaardescheidingdiedoorEuropawordtgeëist.Europageeftaandaterbijeendubbelbenoeminggeensprakeisvaneenschijnvanbelangenverstrengeling.Datkomtpasineenveellaterstadium.Jemoetervoorzorgendatdatnietgebeurt.Dieschijniserpaswanneerwijzeggendatwijhetnietvertrouwen.Hetismeerhetuitsprekenvandieschijndanhetfeitelijkaanwezigzijnvaneenbelangenverstrengelingofeenschijndaarvanofeenschijnvanhetontbrekenvanmachtenscheiding.Ikkijknaarhettegenovergesteldeenziedewinstdaarvan.Ikzieookdathetbestuursrechteenonderdeelvanhetrechtiswaarindiekruisbestuivingmethetbestuurnodigis.Hetisimmerseenheelaparte,nieuwevormvanrecht.Ikzieookdathetbijdewetgevingsadviseringheelzinvolkanzijndatiemandbetrokkenisbijuitspraken.Datvindikwaardevol.IkvinddeRaadvanStatewaardevolendaaromwilikdiehouden,maarikvinddatwijruimhartigmoetenvoldoenaandeeisendieEuropastelt.ZoudeKamerzeggendatjerechtspraakmoetscheidenvandeadvisering,dankomjelangzamerhanduitopeenheelandercollege.Dankomjeinderdaadtoeaandederdefaseherzieningrechterlijkeorganisatie,dienaarmijnmeningvelestappentevergaatenmeerkapotmaaktdanovereindlaat.Nugaikinopdeomvangvandevolleraad.DeCDA-fractievindtdewijziginginhetvoorstelvandeministermetbetrekkingtotdeomvangvandevolleraadjuist.Immers,devolleraadkrijgteenbeperkteretaakdaninhetverledenendusishetlogischdatdevolleraadkleinerwordt.Deeenheidvanderaadiswelheelwezenlijk.WatwaarborgtnunogdieeenheidvandeRaadvanStatealscollege?DeRaadvanStatealscollegekrijgtimmerseenzeerbeperktetaak.HoekunjedannogsprekenvanéénRaadvanState?IkbenalslidvandeTweedeKamerontzettendbenieuwdwatergaatgebeurenmetallestoelendieoverzijn.Zoalsbekend,heeftdevolleraaddezelfdestoelenalsdeTweedeKamer.IkvindnietdatdiezomaaroveralinNederlandgebruiktkunnenworden.Minstenstienstoelenzullenoverzijn.Ikvraagdeministerswatermetdiestoelengaatgebeuren.Dankomikopdestaatsradenenhetbegrip’’staats-raad’’.Deministergeeftaandathetbegrip’’staatsraad’’inbuitengewonedienstanderszalwordeningevuld,namelijkdatinveelmeergevallenvanhetbegrip’’staatsraad’’wordtuitgegaan.BenjelidvandeRaadvanStatealsjelidbentvandevolleraadenhetcollegedatdegrondwettelijketakenuitvoertenbenjestaatsraadalsjedaargeenlidvanbent?Ofheetiedereenstaats-raad,waarbijdannogeendeellidvandeRaadvanStateis?Graaghoorikeenantwoordopdezevraag.Ookdaargeldtimmersdevraagofheldergenoegiswiewelkefunctieheeft.Dangaikinopdenevenbetrekkingenvandestaatsraden.Ikgafalaandatikdaaropterugzoukomen.LidvandeRaadvanStateiseenfunctiediemenzonderlastofruggespraakmoetuitvoeren.Beïnvloedingdoornevenfunctiesmagdaarbijnietmogelijkzijn.Nuleertdeervaringdathetaantalnevenfunctieszeerbeperktis.Hetwetsvoorstelmaakthetmogelijkdatmennaaststaatsraadondernemeris.Hieroverhebikookschriftelijkeenvraaggesteld.Hetisalthansnietuitgesloten.Alleeneenpaarpubliekefunctieszijnuitgeslotenenspecifiekezakenzoalshethoudenvaneenadvocatenkantoor.TegelijkertijdkanikmijnietvoorstellendateenlidvandeRaadvanStateerdaarnaastbijvoorbeeldeenadviespraktijkopnahoudt.Waaromishetondernemer-schapnietgewoonuitgezonderd?Hoewordterindepraktijkmeeomgegaan?KaneenlidvandeAfdelingrechtspraakdieasielzakendoet,tevensactiefzijninVluchtelingenwerk?Wordterpergevalkritischnaargekeken?DankomikopdebenoemingswijzevandeledenvandeRaadvanState.HetmogeduidelijkzijndatikalslidvandeHogeCollegesvanStaatgraagoveralbijwilzijn.Tochkanikdeministersvolgenalszijzeggendatdebenoemingswijzevanditorgaannietmoetwordengewijzigd,omdatdeanalogiemetdeHogeRaadnietopgaat.Ikhebmijdaardoorlatenovertuigen.Zelfrealiseerikmijookdathetgaatomeencollegedatineersteinstantieadviseurisvanderegering.AlsdeKamerbetrokkenzouzijnbijdiebenoeming,zoudatscheefkunnenzijn.Ikvreesnoghetmeestedatdepolitiseringvandebenoemingenhierdoorwordtaangemoedigd,terwijlikdezeeerderzouwillenterugbrengen.VanHaersmaBumaTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2476 ©DeheerDeWit(SP):Voorzitter.IkspreekdezebijdrageuitmedenamensdewoordvoerdervanGroenLinks,dievanavondhelaasnietaanwezigkonzijn.MijnfractieheeftsteedsgrotenadrukgelegdophetvertrouwendatburgersmoetenhebbeninderechtspraakinNederland.Datgeldtookzekervoordebestuursrechtspraak.Departiculierdieeengeschilheeftmeteenoverheids-orgaan,moetmetvertrouwendegangnaarderechterkunnenmakenenzichverzekerdwetenvaneeneerlijkproces,metallewaarborgendiewijvanzelfsprekendvinden.Ookderechtsbeschermingtegendeoverheidmoetvandeallerhoogstekwaliteitzijnenmoethetvertrouwenvandeburgerszientewinnen.DeAfdelingbestuursrechtspraakvandeRaadvanStateisinditverbandeenhogerberoepsorgaandatdeafgelopenjarenveelkritiekheeftgekregen,ookvanmijnfractie.NahetProcola-arrestuit1995,waarineenschendingvanartikel6werdgeconstateerd,omdatviervandevijfrechtersmoestenrechtsprekenovereenkwestiewaaroverzijreedseerderhaddengeadviseerd,wasNederlandgewaarschuwd.EenklachttegendeRaadvanState,tegenNederland,werdin2003behandelddoorhetEuropeesHofvoorderechtenvandemensenwerdbekendalsdezaak-KleynofteweldeBetuweroute-zaak.UiteindelijkwerdmettwaalftegenvijfstemmendoorhetHofgeoordeelddatartikel6vanhetEuropeesVerdraginzakedeRechtenvandeMensnietisgeschon-den.DeverenigingvanadviserendeenrechtsprekendetakenisnietinstrijdmetdeminimumregelsdiehetEuropeesVerdragindezenstelt.Dezaak-SacilortegenFrankrijkuit2005heeftnogenigevragenopditpuntverhelderd.Hetsamengaanvanadviserendeenrechtsprekendefunctiesinééninstellingisnietperdefinitieinstrijdmetartikel6vanhetEuropeesVerdrag.Daarnaastzouslechtsinuitzonde-ringsgevallensprakezijnvanhetcriteriumdaterwordtgeoordeeldoverdezelfdezaakalswaaroverisgeadvi-seerd.Deconstateringdatindezaak-Kleyngeenschendingvanartikel6vanhetEuropeesVerdragisvastgesteld,neemtnietwegdatdestructuurvandeRaadvanStateheroverwegingverdient.DeRaadvanStateisnaarmijnmeningnogsteedsindegevarenzone.Vermengingvantakenverdraagtzichslechtmetdeeisenvanonpartijdig-heidenonafhankelijkheidvanderechtspraak.DestructuurvandeRaadvanStateisreedsaandeordegekomenbijdederdefasevandeherzieningvandeWetopderechterlijkeorganisatie,waarbijhethogerberoepinhetbestuursrechtopnieuwzouwordenvormgegeven.DeSP-fractieisvanmeningdatdeAfdelingbestuurs-rechtspraaknietlangeronderdeelmoetuitmakenvandeRaadvanState.Eenechtesplitsingvantakenligtveelmeerinderede.Ermagbijderechtzoekendegeenenkeletwijfelbestaanoverdeonpartijdigheidvanderechtersdiezijnzaakbehandelen.Dezetwijfelkanweldegelijkaanwezigzijn,nuhetoverheidsadviesorgaanookrechtspreektinhoogsteinstantie.WetgevingsadviesenrechtspraakblijvenplaatsvindenonderdenoemervandeRaadvanState.DeSP-fractievindtditgeenwenselijkesituatieenspreektdewensuitdatdebestuursrecht-spraaknietlangereentaakblijftvandeRaadvanState.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):DevraagdieikaandeheerDeWitstel,ishetspiegelbeeldvandevraagdiehijaanmijheeftgesteld.WaaromisdeheerDeWithetnieteensmetdeuitspraakvanhetEHRMdatergeenschijnisvanbelangenverstrengeling?DeheerDeWit(SP):IkhebslechtsgesprokenoverdewensvandeSP-fractieomdebestuursrechtspraakbijdeRaadvanStatewegtehalen,dietaakbijvoorbeeldondertebrengenbijhetgerechtshofeneventueeluitsprakenincassatietelatendoendoordeHogeRaad.Ikroepdediscussieoverdederdefaseinherinnering.Mijneerstebezwaartegenhetvoorliggendewetsvoorstelisdatdubbelebenoemingenmogelijkblijven.Hetuitgangspuntvanhetwetsvoorsteliszelfsdatdittotdemogelijkhedenbehoort.Indeloopvanmijnbetoogzalikingaanopdeproblemendiedaardoorzullenwordenveroorzaakt.Hetisdanlastigomnategaanwanneereringevalvanadviseringovervoorgesteldewetgevingenrechtspraaknietdeschijnisvanpartijdigheid.Danisdevraagwelkerechtsvragenaandeordezijn.Datonderzoeken,isonderanderenaardemeningvanverschillendegeleerdeneenmoeilijkekluswaarovernietsindewetisgeregeld.DiegeleerdenvragenzichafwateroverhoopmoetwordengehaaldalsvijfjaargeledeneenadviesisgegevenovereenwetsvoorstelenalspasdaarnaeenprocedurebijdeRaadvanStatevolgt.Danishetbelangrijkomtevoorkomendaterproblemenontstaan.DeSP-fractiespreektdusdewensuitdatbestuurs-rechtspraaknietlangereentaakblijftvandeRaadvanState.Deomstandigheiddateenburgerineengeschilmetdeoverheidzijnrechttrachttehalenbijeenorgaandatdebelangrijksteadviseurvanlaatstgenoemdeis,istebeschouwenalseenobjectiefgerechtvaardigderedentottwijfelaandeonpartijdigheidvandeafdelingBestuurs-rechtspraak.Aandiesituatiezoudanookeeneindmoetenkomen.Hetzieterechternaaruitdatdediscussieoverdederdefasenoglangopzichlaatwachten.Devraagiszelfsofdieooitnogzalwordengevoerd.HetisdanookgoeddatnuwordtgetrachtomdeWetopdeRaadvanStateeenzodanigestructuurtegevendatderisico’sdiedierechtspraakmetzichbrengtzoveelmogelijkwordenvermeden.HetvoorliggendewetsvoorstelstrektertoeomnaastdeafdelingBestuurs-rechtspraakeenafdelingAdviseringinterichten.Ditzou,meerdannuhetgevalis,moetenleidentoteenconcentratievanwerkzaamhedeninzoweldeenealsdeandereafdeling.Daarnaastkenthetwetsvoorsteleenexplicietverbodvoorstaatsradenomteoordelenoverrechtsvragenwaarbijzijindeadviesfasebetrokkenzijngeweest.Datzijnpositievepunten,maardielossennietalleproblemenop.Hetisvangrootbelangomhetvertrouwenvandeburgerinderechtspraakovereindtehouden.Iedereschijnvanpartijdigheidofvooringeno-menheiddienttewordenvermeden.Ditwetsvoorstelkandatslechtsinzeerbeperktematebewerkstelligen.Wetgevingsadviseringenbestuursrechtspraakblijvendanhoofdtakenvanééninstelling,namelijkdeRaadvanState.Laatstgenoemdorgaanverdedigtzijnrechtspre-kendefunctiejuistdoortewijzenophetbelangvandeervaringsuitwisselingenvermengingvanadviestakenenrechtsprekendetaken.DeRaadvanStatekannietmeeropgeloofwaardigewijzedeonafhankelijkheidendeonpartijdigheidvanzijnrechtspraakgestaltegevendoorslechtseenaparteafdelingwetgevingsadviseringintestellen.Mijnfractiemeentdatditwetsvoorstelnietzalbijdragentotmeeronpartijdigheidenonafhankelijkheid.Datzouechterwelhetdoeldaarvanmoetenzijn.WatTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2477 betekenteigenlijkdeopmerkingdatdeschijnvanonpartijdigheiddienttewordenvermeden?VolgensdegevestigderechtspraakvanhetEHRMinzakehetEVRMmoeteraantweevereistenwordenvoldaan.Indeeersteplaatsmoetdepersoondiebelastismetrechtsprekendetaken,vrijzijnvanvooroordelenoverdezaak.Indetweedeplaatsdienenervoldoendeobjectievewaarbor-gentezijnomenigobjectiefgerechtvaardigdetwijfeltevoorkomen.DeRaadvanStateblijftechterbelastmetzoweladviseringalsrechtspraak,eensituatiedieertoekanbijdragendatobjectievetwijfelkanrijzenbijderechtzoekendeoverdepartijdigheidvandeRaadvanState.Alsadviseursstaanstaatsradenineenandereverhoudingtotdewetgeverendeuitvoerendemachtdanalsrechter.Welkeindrukkrijgteenrechtzoekende,alshijinlaatsteinstantiebijdebelangrijksteadviseurvandeoverheiduitkomt?Mijnfractieachtdezetwijfelnietinovereenstemmingmetdewens,hetvertrouwenvandeburgerinderechtspraaktevergroten.Hetvoorkomenvaniedereobjectiefgerechtvaardigdetwijfelaandeonpartijdigheiddientvooroptestaan.DaarbijkomtdatzichrecentelijkvoorhetEuropeesHofeenzaakheeftvoorgedaanwaarbijimplicietderolvandeRaadvanStatetersprakeisgebracht.HetginghieromdeSomalischeasielzoekerSalahSheekh,diezonderinhogerberoeptezijngegaanbijdeRaadvanStatewerdontvangeninzijnklachtvoorhetEuropeseHof.HetHofoordeeldedathetpasserenvandeRaadvanStatewastoegestaanomdatnietkonwordenverwachtdatdegangnaardeAfdelingbestuursrechtspraaknieuwegegevenszouopleveren.Implicietblijkthieruitdatdebeslissingopvoorhandvaststond,zodathogerberoepbijdeRaadvanStatebijasielzakennietalseeneffectiefrechtsmiddelkanwordenbeschouwd.Mijnfractiebeschouwthetwetsvoorstelalseenverbeteringtenopzichtevandehuidigesituatie.Hetgaatechternietvergenoeg.MijnfractievindtheteengrootbezwaardatmogelijkblijftdatpersonenzowellidzijnvandeAfdelingadviseringalsvandeAfdelingbestuurs-rechtspraak,oftewelhetdubbellidmaatschap.Naardemeningvanmijnfractieishetnietvoldoendeomhetaantallidmaatschappenzoveelmogelijktebeperken.StaatsradenwordenimmersinderegelsbenoemdinzoweldeAfdelingadviseringalsdeAfdelingbestuurs-rechtspraak.HetbelangrijkstepuntvankritiekopdeRaadvanStateisdateenpersoonzoweleenadvise-rendealseenrechtsprekendefunctieheeft.Deconstate-ringdatderechtspraakvanhetEuropeseHofvoordeRechtenvandeMenszichdaartegennietverzet,isjuistindezindathetgeenschendingvanartikel6vanhetEuropeesVerdragvoordeRechtenvandeMensoplevert.Volgensmijnfractieisdatniethetleidendcriterium.Devraagmoetzijnofhetwenselijkisdatpersonenzowelbelastzijnmetadviseringalsrecht-spraak.Volgensmijnfractieisdatniethetgeval.Dubbellidmaatschapmoetwordenvoorkomen.IkhebdanookeenamendementingedienddatbeoogtomledenvandeRaadvanStateafzonderlijktebenoemenindeAfdelingrechtspraakendeAfdelingadvisering,zonderdatereenmogelijkheidbestaattotdubbellidmaatschap.Indememorievantoelichtingendenotanaaraanleidingvanhetverslagissteedstelezen’’datergoedeargumentenzijn’’omhetdubbellidmaatschapnietuittesluiten.Ikleesechtersteedsmaaréénargument,namelijkdatuitoefeningvanbeidetakendekwaliteittengoedezoukomen.Rechterlijkeervaringisnuttigbijadvisering.Ervaringenalsadviseurzijnnuttigenbruikbaarbijhetrechterlijkwerk.Diteneargumentovertuigtmijniet.Erzijnongetwijfeldandereconstruc-tiesdenkbaarwaarbijdeopgedaneervaringennietverlorengaan,maarjuistdienstbaarzijnaanhetuitoefenenvannieuwetaken.Eenroulatiesysteemisdenkbaar,zoalsvoorderechtersvandeverschillendesectorenvanderechtbank.LedenvandeAfdelingbestuursrechtspraakzoudenopeenlatertijdstiptoekunnentredentotdeAfdelingadvisering.Bijhetomgekeerdeblijfthetrisicogrootdatzijeenzelfdezakenonderogenkrijgenalswaaroverreedsgeadviseerdwerd.Denoodzaakvanhetdubbellidmaatschapisvoormijnfractiedanooknietovertuigendaangetoond.HiermeezegiknietdathetbestaanvandubbelelidmaatschappenerontegenzeglijktoeleidtdatdeAfdelingbestuursrecht-spraakzichnietonafhankelijkenonpartijdigzalopstellen.Ambtshalvewordtimmersgetoetstofdestaatsradennietbetrokkenzijngeweestbijeerdereadviseringoverdezelfderechtsvraag.Ondankshetfeitdatgetrachtwordtdoorwaarborgenderisico’sdieklevenaandubbellidmaatschapteelimineren,pleitmijnfractieervooromdubbellidmaatschapniettoetestaan.Hetisvanhetgrootstebelang,iedereschijnvanpartijdigheidofvooringenomenheidtevermijden.Ikdenkdatditmoeilijktebewerkstelligenismetdevoorliggenderegeling.DeheerVanderStaaij(SGP):BegrijpikgoeddathetbetoogvandeheerDeWitisopgehangenaanhetvoorkomenvaneenschijnvanpartijdigheid?Hetisookmogelijkomteredenerendat,voorzoverdieschijnkanbestaan–watmetditwetsvoorsteldoorallerleivoorzieningenwordtweggenomen–eropwordttoegeziendatindezelfderechtsvraagnietzoweladviserendalsrechtsprekendwordtopgetreden.DeheerDeWit(SP):Ja.Daarkomikjuistaantoe.Ophetmomentdatderechtspraakaandeordeis,moetwordenvastgesteldwieineeneerderefasetemakenheeftgehadmetdeadviseringenofdezelfderechtsvraagaandeordeis.Datismoeilijkomdatdanmoetwordenvastgesteldwiedestijdsbetrokkenwarenbijhetwetsvoorstel.Waargingdeadviseringtoenover?WaaristoenalsRaadvanStatedenadrukopgelegd?InrelatietotdergelijkepraktischevragenbenikhetmetprofessorBarkhuyseneensdathetmoeitekostomdatopeenlangeretermijntebeoordelenendatfoutennietzijnuittesluiten.Inhetverledenishetvoorgekomendatdetweetakennietgoedgescheidenwaren.Ermoetwordenvastgesteldofsprakeisvandezelfderecht-spraak,waarbijveelproblemennaarvorenkomendienietinhetwetsvoorstelzijngeregeld.Wanneerheefteenenanderookalweerplaatsgevonden?Wiewarendaarbijbetrokken?Welkerechtsvragenzijntoenbeantwoord?Hoekanwordenvoorkomendatadviseringenrecht-spraakdoorelkaarlopen?Ikvinddathetwetsvoorsteltekortschietopdezepunten.Demogelijkheidblijftbestaandatmensendieeerderbetrokkenwarenbijdeadvisering,alsrechtsprekerdezelfdezakenkrijgenvoorgelegd.Traceringisachterafmoeilijk.DeheerVanderStaaij(SGP):Datiseenanderargumentdatgerelateerdisaandeschijnvanpartijdig-heid.Uvraagtzichdaarbijafofhetcriteriumdatwordtgeboden,welwerktindepraktijk.Mijnreactiedaaropisdatindepraktijkalmetdatcriteriumwordtgewerkt.DatDeWitTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2478 blijktheelgoedmogelijk.Zietunietteveelberenopdeweg?DeheerDeWit(SP):Ishetwenselijkdathetsysteemvandubbelbenoemingenmogelijkblijft?Ikzegdatwijdatnietmoetendoenomdatdaardoorjuisthetrisicoblijftbestaanopdeschijnvaneenpartijdigoverheids-orgaandatbelastismetrechtspraak.Daarbijmoetenheelingewikkeldevragenwordenbeantwoord,zoals:watiseenrechtsvraagenisdiealdannietaandeordegeweest?Ditiseenmoeilijkeconstructiewaarmeedeproblemendieeigenlijknogsteedsaandeordezijn,nietwordenopgelost.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):OmdatdeheerDeWithierzoopblijfthameren,komikterugopditpunt.HoeveelwaardehechthijaaneenuitspraakvanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMens?DeheerDeWit(SP):Daarhechtikheelveelwaardeaan.Dieuitsprakenbiedenechtergeenoplossingendatblijktookheelduidelijkuitdestukken.Deuitsprakensluitennietuitdatineenconcreetgevaldingenfoutgaanomdatdaarinvagebegrippenstaanzoals’’dezelfderechtsvraag’’.Datmoetheelconcreetwordenuitgezocht.Vanwegehetsimpelefeitdatinhetsysteemvanditwetsvoorsteldubbelbenoemingenmogelijkblijven,ontstaathetrisicovaneenschijnvanpartijdigheid.Bovendienmoeteenprobleemwordenopgelostwantwatis’’dezelfderechtsvraag’’?DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Datzijndubbel-benoemingendievolgensdeuitspraakvanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMenszijntoegestaan.DeheerDeWit(SP):Ja,dathebiknatuurlijkgelezen.Voormijisdatechternietdewaarborgdatvoordebesteoplossingisgekozen.Inhetconcretegevalwaarunaarverwijst,washetgeenprobleem.Deoplossingenwaarvoorwijkiezeninhetwetsvoorstelblijvenechtervaag.Ikzaldepraktischeargumentenvoordebeoordelingvanhetcriterium’’dezelfdezaak’’nietnoemen.IkverwijsdaarvoorgemakshalvenaardeartikelenvanprofessorBarkhuysenendeheerDeBockinhetlaatstenummervanhetNederlandsJuristenblad.MijnconclusieisdatmetditwetsvoorsteldeProcolaschaduw–dietermwordtookdoorBarkhuysengebruikt–blijfthangenoverderegelingendiewijnuwillentreffen.Methetamendementhebikookgeprobeerdhetovergangsrechttewijzigen.ArtikelXIVhebikaangepastaanhetstrevenvanmijnamendementomdedubbel-benoemingenuittesluiten.Ditisookinhetovergangs-rechtopgenomen.Totmijnvreugdewordtinhetwetsvoorsteluitgegaanvandekwalificatiesvanderechtsprekendepersonen,dieiniedergevaleenjuridischeopleidingdienentehebben.Devraagisechterofdatvoldoendeis.Moetjeniet,netalsbijiedereandererechter,eisendatereensoortrechterlijkeopleidingwordtgevolgd?Zoujenietmoeteneisendatzijiniedergevaleenopleidingtotrechter,deRAIO-opleiding,moetenhebbengenoten?Ikbenbenieuwdwatdebewindsliedenvindenvandezwaardereeisomnietalleeneenjuridischeopleidingmaarookeenopleidingtotrechterverplichttestellen.Aandehandvandieopleidingweetzo’npersoondanhoehijrechtmoetspreken.©MevrouwGriffith(VVD):Voorzitter.In1994ishetNederlandsestelselvanbestuursrechtspraakingrijpendherzien.Indeeerstefaseiseenbelangrijkdeelvandebestuursrechtspraakineersteaanlegopgedragenaanderechtbanken.DetweerechtsprekendeafdelingendiedeRaadvanStatedestijdskende,werdentoensamenge-voegdtotdehuidigeAfdelingbestuursrechtspraak.Indetweedefasezijnkantonsectorengevormdbijderechtbanken.Indederdefasezoudeverdereintegratievandebestuursrechtspraakinderechterlijkemachtaanbodkomen.HetvoorliggendewetsvoorstelbetrefteenherstructureringvandeRaadvanState.DeVVD-fractiehechteraanoptemerkendater,andersdanindememorievantoelichtingstaatvermeld,metditwetsvoor-stelnadrukkelijkgeenonomkeerbarebesluitvormingplaatsvindtdievaninvloedisopdederdefase.Devoorstellendiezijngedaaninditvoorliggendewetsvoor-stel,betekenenvoordeVVD-fractiegeenszinsdatdeRaadvanStatevanzelfsprekendzijnrechtsprekendetakenindetoekomstigediscussieoverdederdefasezalbehouden.Dederdefaseisbijmijnfractienogvolopinbeeld.Kunnendeministersdediscussieoverdederdefaseingangzetten?DeVVD-fractievindtdenotaKeuzevoordebestuursrechtspraakuit2001hierinleidend.KandeministeralvastbezienofdenotaaanpassingbehoeftenofdezeaanpassingennaardeTweedeKamergestuurdkunnenworden?DenoodzaaktothetvoorliggendewetsvoorstelzitvoormijnfractiemetnameindetweeuitsprakenvanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMens,namelijkdearresten-Procolaen-Kleyn.DezearrestenhebbenvragenopgeroepenoverdeonpartijdigheidvandeRaadvanState.MijnfractievindthetzaakdatdeonafhankelijkheidenonpartijdigheidvandeRaadvanStatebeterwordtgewaarborgd.InditlichtzienwijdanookdenoodzaakintotherstructureringvandeRaadvanState.Naaraanleidingvanhetvoorliggendewetsvoorstelbrengtmijnfractiedevolgendepuntennaarvoren.AllereerstmerkikopdatdeVVD-fractiezichkanvindenindescheidingdiewordtaangebrachttussendetweetakenvandeRaadvanState.Hetgaatomtweeaparteengelijkwaardigeafdelingen,namelijkeenafdelingvoorwetgevingeneenafdelingvoorrecht-spraak.HetwetsvoorstelmaakthetechternogsteedsmogelijkdateenlidvandeRaadvanStatetegelijklidisvandeAfdelingbestuursrechtspraakendeAfdelingadvisering.Deministernoemtverschillendeargumentenomdedubbelbenoemingentochtelatenvoortbestaan.DubbelbenoemingenbevorderenvolgensdeministerdeeenheidvandeRaadvanState.Voortszorgendubbel-benoemingenervolgensdeministervoordatereenwisselwerkingistussenbeideafdelingen.Mijnfractievindtdeargumentenvandeministernietsterkennietovertuigend.Ikzougraagvandeministerwillenwetenhoeveeldubbelbenoemingeneropditmomentzijn.Ookverneemtmijnfractiegraaghoedeministerdenkthetaantaldubbelbenoemingenindetoekomsttebeperken.Debepalinginartikel42,lid4endetransparantiediebeoogdwordtdoorplaatsingopdewebsitevandenamenvandebetrokkenledenvandeRaadvanState,vindtmijnfractienietafdoende.DoordezeconstructieDeWitTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2479 blijftwatdeVVD-fractiebetreftdeschijnvanpartijdig-heidbestaanenkomendeonafhankelijkheidendeobjectiviteitvandeRaadvanStateinhetgeding.Graageenreactievandeministerdaarop.Mijntweedepuntisdebenoemingvoorhetleven.Deleden,destaatsradenendestaatsradeninbuitengewonedienstdiebijdeAfdelingBestuursrechtspraakendeAfdelingAdviseringbelastzijnmetadviseringofrechtspraak,wordenvoorhetlevenbenoemd.Kloptdit?Voorledenbelastmetderechtspraakzietmijnfractiederechtvaardigheidinlijnmetartikel117GWwelin,zekeralsjedielijndoortrektnaarderechterlijkemacht.Voormijnfractieisechteronduidelijkwaaromdebenoemingvoorhetlevenookmoetgeldenvoordestaatsradenbelastmetdeadvisering.Volgensartikel74GWwordendeledenvandeRaadvanStatebijKoninklijkBesluitvoorhetlevenbenoemd.DeGWzegtnietsoverdebenoemingvoorhetlevenvanstaatsradenbelastmetdeadvisering.Helderisnatuurlijkdatstaatsradeninbuitengewonedienstbelastmetdeadviseringvoortenminstedriejaarwordenbenoemd.Opditverschilinbenaderingtussenadviseringenrechtspraakhoorikgraageentoelichtingvandeminister.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):BentunietbangdatdanjuisteenverderepolitiseringvandeRaadvanStatedreigt,omdatjeiemandnadriejaarwegstuurtalsdiepersoonopeengegevenmomentnietzint?MevrouwGriffith(VVD):Hetzelfdegeldt,neemikaan,voorderaadsledeninbuitengewonedienst.Zijwordenookmaarvoorbeperktetijdbenoemd.Bentudaarookbangvoor?DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Nee,daarbenikhetjuistzeermeeeens.Zijwordentijdelijkaangetrokkenvooreenspecialecompetentie,omdatdaareentekortaanis.Datiseenandersoortbenoeming.Zozieikdat.IkbedoelnietdeledenvandeRaadvanState,maarspecifiekdemensendiejebenoemt.Iknoemmaareendwarsstraat.Erkomteenkabinetswisselingendanwordtergedacht:wijmoetenmaarweereensiemandhebbendiewellichtwatminderkritischis.MevrouwGriffith(VVD):Ikmaaktedieopmerkingexplicietoverdestaatsradeninbuitengewonedienst,omdatdaaropdieangstvantoepassingzoukunnenzijn.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Ophetgeheel.MevrouwGriffith(VVD):Mijnfractievaltopdatertenaanzienvandeledenwelinstaatdatzijvoorhetlevenwordenbenoemd.Nuisechtereennieuweformuleringaangebracht:leden,staatsradenenstaatsradeninbuitengewonedienst.Voorledendiezichbezighoudenmetderechtspraak,kanmijnfractiezichdaarinvinden.Datdieledenvoorhetlevenwordenbenoemd,isgeenprobleem.Datgeldtzekerookvoordestaatsraden.Maaralshetgaatomdeadvisering,zienwijhetbelangdaarnietvanin.Daargaathetmijom,omdatverschil.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Ikziedatverschilwel.VoordestaatsradenindeAfdelingadviseringgeldthetzelfdealsvoordeAfdelingbestuursrechtspraak:jewiltbenoemenendanverdergeenbeïnvloedingondergaandoorwisselingenenzovoorts.MevrouwGriffith(VVD):Nietalshetgaatomledendierechtspreken.Hetgaatmijpuuromdeledendiebelastzijnmetdeadvisering,althansdeledenniet,maardestaatsraden.TenaanzienvandeledenstaatgewoonindeGWdatzijvoorhetlevenwordenbenoemd.Voorzitter.Mijnderdepuntisdeschrappingvandebepalingoverniet-juristenbijdeAfdelingbestuursrecht-spraak.Opvallendindenotavanwijzigingisdatdemogelijkheidomniet-juristentebenoemen,isgeschrapt.Ikwijsinditverbandopartikel2,lid4,incombinatiemetlid6.Ineersteinstantieachtderegeringhetwenselijkominbijzonderegevallenniet-juristentebenoementotlidvanderaad.DatisoverigensookinlijnmetdehuidigeWetopdeRaadvanState,zieartikel12,lid2.Vervolgenswordtdezebepalinggeschrapt,omdesimpeleredendatdubbelbenoemingennumogelijkzijn.VoormijnfractieisonduidelijkwaterveranderdissindsdehuidigeWetopdeRaadvanStateendenotavanwijzigingvandecember2006.Waaromverdienthetopeensvanuithetoogpuntvanjuridischekwaliteitvanderechtspraakdevoorkeur,hetlidmaatschapvandeAfdelingbestuursrechtspraakvoortebehoudenaanjuristen?Mijnfractievindtdatdeministerhiermeeweldegelijkvooruitlooptopdeuitkomstenvandebredemaatschappelijkediscussieoverhetbetrekkenvanniet-juristenbijderechtspraak.Debestaandewettelijkesituatiewordtzonderdeugdelijkemotiveringenaanleidinggewijzigd.Mijnfractievraagtzichdanookafwatdenoodzaakdaartoeis.Graageenreactievandeministerdaarop.MijnvierdepuntbetreftderolvandeTweedeKamerbijdebenoemingvandeledenbelastmetderecht-spraak.DeVVD-fractieheeftookinhetverslagalvragengesteldoverdezebenoemingsprocedure.Dangaathetmetnameomdeledenbelastmetrechtsprekendetaken.DeRaadvanStatebehoortmetdeEersteendeTweedeKamer,deAlgemeneRekenkamerendeNationaleOmbudsmantotdeHogeCollegesvanStaat.MijnfractievindthetwenselijkdatdeTweedeKamernetalsbijdebenoemingvandeledenvandeHogeRaadendeledenvandeAlgemeneRekenkamereenrolspeelt.HetfeitdatdeTweedeKamernietwordtgenoemdinartikel74,lid2,gaatwatbetreftdeVVD-fractienietop,omdathetartikelgaatoverdebenoemingvoorhetleven,nietoverdewijzevantotstandkomingvandebenoeming.HetfeitdatindeGrondwetnadrukkelijkeenrolvoordeTweedeKamerisvastgelegdvoordebenoemingenvandeHogeRaadendeAlgemeneRekenkamer,doetdaarvolgensdeVVD-fractienietaanaf,eniseenoneigenlijkargumentvandeminister.Wijzienwelaanleidingvooreenwijzigingvandebenoemingsprocedure,waarbijvolgensdeVVD-fractiedeGrondwetnietgewijzigdhoeftteworden.Ditgaatintegendeargumentendiedeministeraanvoert.DeheerVanderStaaij(SGP):MevrouwGriffithzeidatdebenoemingsprocedureaangepastmoetworden,maardatditniethoefttebetekenendatdeGrondwetmoetwordengewijzigd.Kanzijditstandpuntnadertoelichten?MevrouwGriffith(VVD):Deministerheeftinzijnnotanaaraanleidingvanhetverslagaangegevendat,alshijdebenoemingsproceduremoetwijzigenopdatdeKamerbijdebenoemingeenrolkanspelen,hijdaarvoordeGrondwetmoetaanpassen.Ikhebenerzijdsdebepalin-gendiebetrekkinghebbenopdeHogeRaadendeGriffithTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2480 AlgemeneRekenkamerbezienendeformuleringenindewetbestudeerd,enanderzijdsbezienwaterindewetstaatoverdebenoemingenindeRaadvanStateenhoedatookindeGrondwetisgeformuleerd.OpbasisdaarvankomiktotdeconclusiedatdeGrondwetniethoefttewordenaangepastomdeTweedeKamereenroltegevenbijdebenoemingenindeRaadvanState.DeheerVanderStaaij(SGP):HoeverklaartudandatopditmomentindeGrondwetinverbandmetdebenoemingenbijdeHogeRaadnadrukkelijkwordtgesprokenovereenvoordrachtvanuitdeTweedeKamer,terwijlinhetartikelindeGrondwetdatoverdeRaadvanStategaat,daarovernietwordtgesproken?Ookuitdewetsgeschiedenisblijktdatdaarvoornadrukkelijknietisgekozen.Indetekstwordtgesprokenovereenbenoe-mingbijKoninklijkBesluit.MevrouwGriffith(VVD):DewijzevanbenoemingiseenbenoemingbijKoninklijkBesluitvoorhetleven.Hetgaatdaarbijdusomdewijzevanbenoeming;zostaatheterexplicietin.ErstaatdaarbijnietnadrukkelijkaangegevendatdeTweedeKamerdaarbijgeenrolhoefttespelen.Ikbegrijpdeargumentatievanuwel.UvindtdatalsdewetgeverhadgewilddatdeTweedeKamerbijdebenoemingeenrolzouspelen,menditindewetsteksthadkunnenopnemen.DebepalingisechtervolgensmijtotstandgekomenomaantegevendatheteenbenoemingvoorhetlevenbetreftendatdiebenoemingbijKoninklijkBesluittotstandkomt.IkzienietindatuithetfeitdatderolvandeTweedeKamerindetekstenoverdeHogeRaadendeAlgemeneRekenkamerwélwordtgenoemdenindetekstenoverdeRaadvanStateniet,deconsequentiegetrokkenkanwordendatdierolerbijdebenoemingenbijdeRaadvanStatenietzoukunnenzijn.DeheerVanderStaaij(SGP):Ishetnietookeenlogischeredeneringdat,alsdegrondwetgevervonddaterookeenuitdrukkelijkerolvandeTweedeKamerzoumoetenzijn,mendatindetekstzouhebbenvastgelegd?IkwijsdaarbijophetartikeloverdeHogeRaad.Acontrariokunjedaaruitmijnsinziensafleidendatzo’nrolbijdeRaadvanStatedusuitdrukkelijknietdebedoelingisgeweest.AndersdaninbijvoorbeeldhetartikeloverdeHogeRaad,ishetdaaromindetekstoverdeRaadvanStatenietopgenomen.DateenrolvoordeTweedeKameruitdrukkelijknietdebedoelingwas,kunjeoverigensookafleidenuitdetotstandkomingvanhetartikeloverdeRaadvanState.Hetlijktmijdaaromdekoninklijkewegom,alsjedebetrokkenheidvandeTweedeKameranderswiltregelenenhetkennelijkalseenelementvanconstitutioneleaardwordtgezienomdezebetrokkenheidvormtegeven,ditookindetekstvandeGrondwetdoortevoeren.MevrouwGriffith(VVD):ErwordtgezegddatdebenoemingbijKoninklijkBesluittotstandkomt.Ikziedaarinruimte,zodatderolnietindeGrondwethoefttewordenvastgelegd,maarditwellichtwelbijlagereregelgevingkanwordengedaan.DeVVD-fractievindtdatnietallesindeGrondwethoefttewordenvastgelegd.DeheerVanderStaaij(SGP):Nee,nietalleshoeftindeGrondwettewordenvastgelegd.IshetechternietmerkwaardigdatderolvandeTweedeKamerbijbenoemingenbijdeRaadvanStatebijlagereregelge-vingkanwordenvastgelegd,terwijlbijvoorbeeldderolvandeTweedeKamerbijbenoemingenindeHogeRaadbelangrijkgenoeggeachtwordtomindeGrondwetvastteleggen?Volgensmijontstaatzoeenonevenwichtig-heid.MevrouwGriffith(VVD):Datvindenwijniet.Wijziendieonevenwichtigheidniet.Ikkombijmijnvijfdepunt,namelijkderechtstreekseadviseringaandeKamer.Oppagina9vandenotanaaraanleidingvanhetverslag,bijhetonderdeeloverrechtstreekseadviseringaandeTweedeKamer,staanenkeleopmerkelijkepassages.Zijzijnnietalleenopmerkelijk,maarooksuggestief;deVVD-fractievindtzezelfskwalijk.DeministergeeftaandatrechtstreekseadviseringaandeTweedeKamernietalleenvertragendzouwerkenvoorhetwetgevingsproces,maarookzoukunnenleidentotpolitiseringvandewetgevings-adviseringdoorderaad.VoortszoueruitoneigenlijkemotievenadviesaandeRaadvanStatekunnenwordengevraagd.Ookzouderaadalsalibivoormoeilijkepolitiekebeslissingenkunnenwordengebruikt,waarbijderaadinderolgedwongenzoukunnenwordenvaneensoortscheidsrechterbijpolitiekegeschillenovereenamendement.Toenikditlas,dachtik:Hierisietsaandehand.Vandaardatikeenpaarvragengeformuleerdheb.Kanderegeringaangevenwaaropdezebevindingenofveronderstellingengebaseerdzijn?Kanzijklipenklaaraangevendatdeadviezenvanderaadopgeenenkelewijzeeningeenenkelgevalgepolitiseerdzijn?Kunnendebewindsliedenookzeggenopwelkegrondenenopbasisvanwelkedossierszijtwijfelenaandekwaliteitenvandewetgevingsadviseuromtoteenonafhankelijk,onpartijdigadviestekomen?Hebbenzijvoorbeeldenvandossierswaaruitblijktdatderaadalseenscheidsrechterofalibibijpolitiekegeschillenovereenamendementheeftgefungeerd?Alsdievoorbeeldenerzijn,zouikdaargraagkennisvanhebben.Mijnvraagiseigenlijkmeer:vanwaardeargwaanjegensdeTweedeKamer,vanwaardeangst,vanwaarditwantrouwen?Watvindendeministersvanhetinstellenvaneenonderzoeknaarmogelijkepolitiseringvanadviezenvanderaadinhetverledenenindetoekomst?DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Ikmoetzeggendatikmetverbazingnaaruwbetoogluister.DeheerDeWitwasnoggematigd,vergelekenmetdeveranderingendieuallemaalwilindeRaadvanState.WaarkomtdiegrotewijzigingvandaaninwatikvandeVVD-fractiegewendbentehorenoverhetbehoudvandeRaadvanStatealsadviseurvanderegeringbinnendecontextvandeGrondwet?Watblijftdaarinuwbijdragevanover?Ikzitechtmetstijgendeverbazingnaaruteluisteren.MevrouwGriffith(VVD):WijhebbennatuurlijkrespectvoorhetwerkvandeRaadvanState,zekeralshetgaatomzijnonafhankelijkheidenonpartijdigheid.WijhebbeninhetverslagvragengesteldoverdewijzewaaropdeKamerderaadomadvieszoukunnenvragen.Ikvindhetdanookvolkomenlogischomineenplenairdebatderegeringopditpuntomnadereophelderingtevragen.UwektdeindrukdateraandeRaadvanStatealsuniekinstituutvanderegeringgeenvragengesteldzoudenkunnenworden.Ditgaatheelver.IkvinddatdeKameradviesmoetkunnenvragenaandeRaadvanStateoverGriffithTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2481 amendementenofanderevoorstellen.Iksnapuwconclusiedanookniet.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Hetgaatmijomdeoptelsomvanuwopmerkingen.UsprakeerderaloverdetijdelijkebenoemingenoverhetuitdeGrondwethalenvandefunctievandeRaad.Samenmethetvoorsteldatwijnubespreken,gaathetomzulkemajeurewijzigingenvanditinstituutdaterweinigoverblijftvandeRaadvanStatezoalswijdiekennen.Hetwordteenveelpolitiekerinstituutinonsrechtsstelsel.IkvindditeengrotewijzigingtenopzichtevanwatikvandeVVD-fractiegewendbentehorenindediscussieoverdeRaadvanState.Daaroverspreekikmijnverbazinguit.InvergelijkingdaarmeevindikdeinbrengvandeheerDeWitnoggematigd.MevrouwGriffith(VVD):IkbenblijdatikdeheerDeWitnogkanovertreffen!Ikzouuwvraageigenlijkwillendoorgeleidennaarbeideministers:vindenzijdatermetdewijzigingsvoorstelleninzakedubbelebenoemingenendeadviseringaandeKamersprakezalzijnvaneenverdere’’politisering’’vandeRaadvanState?Ikhoopdatumijnvoorstelzultsteunenomditteonderzoeken.Deministerduidtheelnadrukkelijkophetverleden,alshijwijstopdezegevaren,maarhetgaatmijookomdetoekomst.IkwilevenminalsudatdeRaadvanStateeeninstrumentofeenorgaanzouwordendatdoordeKamerbestuurdwordt.Ikdeeldusuwzorg.Alsumijnverzoekomeenonderzoeksteunt,danvindtumijookaanuwzijde.Tenslottedenevenfuncties.KanderegeringaangevenwathetregimeisvoorhetopenbaarmakenvannevenfunctiesbijdeRaadvanState?Enisditinovereenstemmingmetderegelsopditpuntvoorledenvanderechterlijkemacht?©DeheerWolfsen(PvdA):Voorzitter.Ikbegrijpdatmenzichzorgenheeftgemaaktoverdelengtevanmijninbreng,maarhetfeitdatikzoroyaalhebingeschreven,heefttemakenmetdeomstandigheden.VandeGriffiekreegikopeengegevenmomenteenmailtjemetdemededelingdatikmijsnelmoestinschrijven,maarwijwarenbezigmethetuitventenvanhetprachtigeregeerakkoord.Hoeweldatakkoordzicheigenlijkzelfvertelt,ishetgoedomeentoelichtingtegevenendatvraagttijd.Tegelijkertijdmoestikmijdusvoorbereidenopdebehandelingvanditwetsvoorstel.DeRaadvanStateisechtereenzeeroudorgaan.Degeschiedeniservangaatterugtotdezestiendeeeuw.Toenikvandierijkegeschiedeniskennisnam,dachtikweleenuurtjenodigtehebbenomdaaroverietstekunnenzeggen.Ikkannuiedereengeruststellen.Ikhebmaarvijfblaadjesvoorme.DieblaadjeshebbeneenverschillendekleurendaarmeebrengikdevariëteitvandeRaadvanStateooktotuitdrukking,maardelengtevanmijninbrengzalwaarschijnlijkreuzemeevallen.Ikhebmijvoordezebehandelinginhetweekenddusenigszinsingelezen.Zoalsdecollega’sookalzeiden,heeftditHogeCollegevanStaateenrijkegeschiedenis,eengeschiedenisdieteruggaattotdezestiendeeeuw.Ikhebdieniethelemaalgelezen,maarerwelmeteerbiedkennisvangenomen.DanleesjedathetvoortbestaanvandeRaadin1848kantjeboordwas.IemandbadzelfsindeKamerdatderegeringhetlandhetnietmoestaandoenomditcollegeinstandtehouden.Diediscussieisgelukkigverledentijd.IndeFransetijdisdeRaadvanStateenigetijdopgeheven,maardatwaseenkleinintermezzo.VandaagisergeenenkeletwistmeeroverhetnutvanhetvoortbestaanvandeRaadvanStateendaarbenikhetzeermeeeens.VandaagzullenwijhetechterniethebbenoverhetverledenvandeRaadvanState,maaroverdetoekomstervan.Inhetwetsvoorstelwordtgesprokenvaneenkleineherstructurering.ErkomteenzelfstandigeafdelingAdviseringnaastdereedsbestaandeafdelingRecht-spraak.Datvindenwijeengoedvoorstel.DeRaadvanStateheeftopdezewijzigingzelfvaakaangedrongen,maarderegeringheeftzichtotophedendaartegenverzet.Nuheeftzijhetverzetopgegeven.Deregeringisom.IkvondindegeschiedeniseenkrachtigverzetvandestijdsministerHirschBallin.HijwasooktegenhetinstellenvaneenzelfstandigeafdelingAdvisering.Hoeweldezeministervandaagditwetsvoorsteleigenlijkbijtoevalmoetverdedigen,neemikaandathijdatwelzaldoen.Deregeringwasmetnamedestijdstegen,omdatdiewijzigingdepositievandevolledigeRaadzouaantasten.DeheerVanHaersmaBumamaaktedaareengrapjeovertoenhijvroeg:watgaatergebeurenmetdestoelen?Hetisechterwaar:dewijzigingtastdepositievandevolledigeraadaan.Destijdszeideregeringook:dewijzigingraaktdeRaadvanStateinzijnkernendaaromzijnwijnietvoorzo’nzelfstandigeafdeling.Nuiszijdaarwelvoor.Wijsteunenhaardaarin.Wijhebbennatuurlijkwelzienaankomendatditwetsvoorstelzouwordeningediend.Hetpastbijeenreekswetsvoorstellen.Debriefvan28april2004handeldeoverdederdefasevandeHRO.Collega’shebbendaaralietsovergezegdenikzaldatnietmeerdoen.Diebriefhebbenwijbesprokenineenalgemeenoverleg.Hetresultaatvandatoverlegvormtvoormijdecontextwaarinwijditwetsvoorstelgaanbeoordelen.Samengevatwashetresultaatvanhetoverleghetvolgende.MinisterKorthals,toenministervanJustitie,haddemooienotaKeuzenvoordebestuursrechtspraakuitgebracht.CollegaGriffithheeftdaaraangerefereerd.WijwildennietdatdeministervanJustitiedienotaindeprullenbakzougooienenzeidendanookdathijdatnietmochtdoen.NieteendeelvandeTweedeKamer,zoalsindenotanaaraanleidingvanhetverslagstaat,maardemeerderheidervanwasvoorhetoptermijnopnieuwbesprekenvandederdefase.Dathoefdenietdirecttegebeuren,maarzijmoestweerwelterhandwordengenomenenermoesteenkeuswordengemaaktuitdemogelijkhedendiedoorministerKorthalswarenbeschreven.Misschienzalikhieroverindederdetermijneenmotieindienen,tenzijdeministerenthousiastzegt:ikzaldieherzieningnukrachtdadigterhandnemenendederdefaseuitvoeren.Alshijdatdoet,kunnenwijdiemotieachterwegelaten,maaranderszalikdiezekerindienen.Uithetalgemeenoverlegdestijdsbleekdatwijgeensteunzullenverlenenaanalleswatdederdefasegaatvertragen,deinvoeringdaarvanbemoeilijktofwatdaarmeeinstrijdis,bijvoorbeelddeinstellingvaneenrechtseenheidkamer.DemeerderheidvandeKamerheeftzichdaartegenuitgesproken.Wijzijndaardusoptegen.GriffithTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2482 Hoewijtezijnertijdoverdederdefasegaandenken,wetenwijnogniet.DeCDA-fractiezeiindertijdbijmondevandeheerBiesheuveldatdehelerechtspraakbijdeRaadvanStatewegmoet.Zoverbeniknogniet,maariksluithetnietuit.Hetiseendiscussievoorlater.DeheerVanderStaaij(SGP):Ikmaakeenopmerkingvoordegeschiedschrijving.DeheerWolfsenrefereerdeaaneendebatdatwijin2004hebbengevoerdoverdederdefase.Hijzeidatdeconclusievandatdebatwasdaterietsmoestgebeuren.Ikhebdestukkennogevenbekeken,maarerisgeenmotieingediend.DeheerWolfsenzeiindatdebatzelfietsindetrantvan’’wijmoetenoverenkelejarennogmaareensbekijkenhoedekwestieerbijstaat’’.Datistochwelietsandersdandatergezegdzouzijndatdiederdefasehoedanookzoumoetenterugkomen.DeheerWolfsen(PvdA):Namensdiversepartijenisindatdebatgezegddatdeuitvoeringvandederdefaseterhandzoumoetenwordengenomen.Rustigalswijzijn,hebbenwijerbijgezegddathetnietgelijkdevolgendedaghoefdetegebeuren.Maarhetmoestzekergaangebeuren.Ikzouhetzeeropprijsstellenalshetindekomendekabinetsperiode–ikhoopdatdievierjaarduurt–gaatgebeuren.Ditvoorstelpastopzichzelfinderesultaten,zijhetmetenigenuanceringenenzijhetmetenigeserieuzeaanpassingen.DeheerDeWit(SP):IkkeerterugnaardemotiediedeheerWolfsenaankondigde.Infeiteisdemotiegerichtaanhetnieuwekabinet.Iseralenigideeoverdegedachtenvanhetnieuwekabinetopditpunt?Ishetpuntalbesprokendoordecoalitiepartijen?DeheerWolfsen(PvdA):Inhetregeerakkoordishierovervoorzovermijbekendnietsafgesproken.Rechtspraakkomterüberhauptnietinvoor.Datiseenkleingebrek,maarhetfunctioneertnatuurlijkheelbehoorlijk.Erisnietsoverafgesproken,dushetiseenopenkwestie.EenmeerderheidindeKameriservoor,dushetzalwordenaangepakt.IkneemaandatookeennieuwkabinetmotiesvandeKamerzaluitvoeren.HetzwaartepuntindeRaadvanStateisindeloopvandejarengaanverschuivenvanadviseringnaarrecht-spraak.Hetonderdeelvanderechtspraakiszeeromvangrijkgeworden,naarmijnschattingongeveerdriekwartvanhetwerk.Slechtseenkwartvanhetwerkbetreftdeadvisering.Ookindeuitingenziejedieverschuiving.IneenvandelaatstenummersvanhetNJBstaateenadvertentiemetdevolgendetekst:’’DeRaadvanStateiseenrechtsprekendcollege’’.Daarnaastwordterookadviseringverzorgd,aldusdetekst.Menblijktzichmeereenrechtsprekenddaneenadviserendorgaantevinden.Jekuntjeafvragenofhetaccentnietteveelwordtverlegd.Vandaardediscussieoverdederdefasediewijmoetengaanvoeren.Indegeschiede-nisvandeRaadvanStatelijktrechtspraakalseensoorthoogsteeertewordenbeschouwd.Iklashetprachtigeboektergelegenheidvan450jaarRaadvanState.StaatsraadKanverteltdaarindathemopeengegevenmomentwerdgevraagdofhijálindeAfdelinggeschil-lenzat.Kennelijkwerdhetzoervarendatjedanechtgearriveerdwas.Kennelijkvindtmendierechtspraaksteedsbelangrijker.Ookdaaromvindenwijhetbelangrijkomindiederdefasegoedtesprekenoverdeverdeling.Dewensenvanderegeringzijn:onderscheidtussenadviseringenrechtspraak,benadrukkenvangelijkwaar-digheid,bewakenvanevenwichttussenbeidetaken–datsteunenwij–instandhoudenvandewederzijdsebevruchtingenbehoudvanbeidehoofdtaken.Datlaatsteisnatuurlijkzeerafhankelijkvandeuitkomstenvandederdefase.Hetisduidelijkdatmijnfractienietzovoordiewederzijdsebevruchtingis.Hetwetsvoorstelisnodigvanwegedearresten-Procolaen-Kleyn.Discussiesoverdeschijnvanpartijdigheidmoetenwijdoenverstom-men.Daaromwordtindewetookdiewaarborgingebouwd.Adviserendestaatsradenmogenvervolgensnietoverdezelfdezakenrechtspreken.Wijzijnheteensmetdiegoedewettelijkewaarborgenindewet.Tochvreesikdatdehoopdatdaarmeedediscussiezalverstommen,ijdelzalzijn.Indegeschiedenisziejeelkekeerweerstukken,ookvanstaatsraden,overdehoopopstilte,maarhetwordtnietstil.Diediscussieblijftmaarvoortgaan,endatisnietgoed.Datmoetenwijalswetgeverzo’nbijzonderhoogcollegenietwillenaandoen.Wijmoetenproberendediscussieechttedoenophouden.Daaromsteuntmijnfractiekrachtigdeinstellingvaneenzelfstandigeafdelingadvisering.Eenkleinestap,maarweléénindegoederichting.Wijhebbenechternogwelenkeleserieuzebezwaren,tebeginnenmetdejuridischeconstructie.IndeGrondwetstaatdatófdeRaadvanStaterechtspreektofadviseert,ofeenafdeling.IneenmooiartikelvandeheerBockinéénvandelaatstenummersvanhetNJBwordtdatnogwatkrachtigergeaccentueerd.Hijzegt,enikbenhetmethemeens,datdatindehuidigewetgoedisgeregeld.Daarinstaatnamelijk:’’EenafdelingvandeRaad,genaamdafdelingbestuursrechtspraak,isbelastmethetbehandelenvandebijwetaanhaaropgedragengeschillen.’’DatspoortmetdeGrondwet,waarininartikel71staat:’’DeRaadvanStateofeenafdelingwordtgehoord...’’Indehuidigewetstaatinartikel28nieuw:’’DeRaadisbelastmetdeberechtingvandebijdewetaanhemopgedragengeschillen.’’DeRaadzelfgaatdusweerrechtspreken,eneenafdelingvandeRaadgaatdatuitvoeren.DatschuurtmetdeGrondwet,zodatikgraageenaanpassingzieopdatvlak.Zoniet,danoverweegikamenderingomdegoeddoordachteheldereconstructiedienuindewetstaat,tehandhaven.Hetpuntvandedubbelebenoemingeniseenheikelekwestie.Ikvindhetbestlastigomdatpunthieraantesnijden,wanthetiseengevoeligpunt.Formeelmaghet,wanthetEuropeesHofvoorderechtenvandemensheefthetnietverboden.Daaromwiliksoepelzijntenopzichtevanallezittendeleden.Iedereendienubezigismetdiebeidetaken,moetdatkunnenblijvendoen,aangezienereengoedewaarborgindewetis,dieproblemenindetoekomstvoorkomt,maarhetligtinmijnfractietochzwaarderdanikhadgedacht.Metnieuwedubbelebenoemingenmoetenwijdaaromstoppen,andersblijftdekritiekbestaan.Hetisookwattegenstrijdig,wantwijmakenweltweezelfstandigeafdelingen,maarindepersoonheffenwijdatweerop.Datisgek,enhetismoeilijkaandebuitenwerelduitteleggen.InTrouwstondlaatsteenartikel:KritiekkostgezagRaadvanState.Daarmeebenikhetvanharteeens.DeheerVanderStaaij(SGP):Brengtudiekritiekniettegemakkelijkterugtotdestructuurendedubbelelidmaatschappen,terwijlikzelfsindezeKamervaakheelWolfsenTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2483 veelkritiekhooropuitsprakenvandeRaadoverbijvoorbeeldfijnstof?Ookinhetbestuursrechtkunneneruitsprakenkomendiedeeneofdeanderepartijnietwelgevalligzijn.DeheerWolfsen(PvdA):Datklopt,iedereenheeftweleenskritiek.DeHogeRaadzalheelbewustnooitadviezenuitbrengenoverkwestieswaarmeehijlaternogmeetemakenkankrijgen.Hetmagformeel,maardatblijftookindewetenschappelijketijdschriftenkritiekondervinden.ZoblijfjedeRaadvanStateonderwerpvandiscussiemaken.Brengeenhelderescheidingaan.Datisveelbeter.Danzaldekritiekechtverstommen,ookalheeftdeKamersomskritiekopuitsprakenvandeRaadvanState.Derechterheeftaltijdgelijk,toteenhogererechterzegtdathetnietzois.Maarmensenmoetenhetookzovoelen,ookbuitendezezaal.Diekritiekisvaakfeitelijkonterecht,maarmenvoelthetwelzo.Eengrootvoordeelvaneenscherperescheidingisdatjemeervariatiekuntaanbrengenindeafdelingadvisering.Vanafdejarenzeventigheeftdenadrukgelegenophetaantrekkenvanmensendierechtgingenspreken,zodaterinmiddelsbijnaalleenmaarjuristenindeRaadzitten.Datistocheigenlijkgek.Alsjediehelderescheidingaanbrengt,kunjedievariatieinadviseursookaanbrengen.Dankunjezewaarschijnlijkookweer’’gewoon’’gaanbenoemen,alisdatnietvoorhetleven.Tot20,30jaargeledenwerdiedereenookingewonedienstbenoemd,dusnietvoorhetleven.Echter,toeniedereenrechtmoestgaanspreken,werdiedereenvoorhetlevenbenoemd.Alsjederechtspraakdaarweghaalt,kunjedebenoemingendusweergewoonmaken.Ikzoudaarvoorzijn.DeopmerkingendiemevrouwGriffithdaaroverheeftgemaakt,steunikdanookvanharte.Overigenswelindemildevariant:iedereendieerzitongemoeidlaten,maarnieuwebenoemingenvoortaannietmeervoorhetleven.OokdeRaadvanStatezelfaccentueertvaakinhetjaarverslaghetgrotebelangvanonafhankelijkheidenonpartijdig-heidinhetuitoefenenvanbeidefuncties,ooktenopzichtevanelkaar.Zelfsstaatsraden,hoegelouterd,goedopgeleidengeselecteerdook,kunnennietonafhankelijkenonpartijdigzijntenopzichtevanzichzelf;datiseenbijnabovenmenselijkeeis.Vervolgenskomiktesprekenoverhetpuntvandevoordracht,waaraanmevrouwGriffithtotmijngenoegeninhaarbetoogookaandachtheeftbesteed.Demanierwaaropstaatsradenmetrechtspraakbelast,wordenbenoemd,zouwatonsbetreftaangepastmoetenworden.BijdeHogeRaadgaathetviaeenvoordrachtvandeTweedeKamer.IkzougraagziendatookvoorderechtsprekendeledenvandeRaadvanStateditgaatgelden,zekernuvoorheteerstindegeschiedenisderegeringzegtdathetnietuitgeslotenlijktdatderechtspraakdefinitiefbijdeAfdelingbestuursrechtspraakblijft.Allemensendiedaarinbuitengewonedienstzijnbenoemd,wordennufulltimeindienstgenomen.Hetverbodopparttimebenoemingenwordtopgeheven,waarmeeikhetzeereensben.Nuereigenlijkvastigheidinkomt,meenikdatwijditpuntserieusonderogenmoetenzien.HetisnietvoorheteerstdathetindezeKamerwordtbesproken.IkzougraagwillendatdiewijzevanbenoeminginovereenstemmingwordtgebrachtmetdewijzevanbenoemingvoorledenvandeAlgemeneRekenkamer,deHogeRaad,deNationaleombudsmanendeCommissievantoezichtopdeveiligheidsdiensten,dieeenrechtmatigheidsoordeeluitspreektoverhetwerkvandeveiligheidsdiensten.Rechtsprekendestaatsradendoenookeenrechtmatigheidstoetsenmoetjedaaromopdezelfdewijzebenoemen.IkontdekteoverigensdatdiediscussieindezeKamereigenlijkalhonderdjaarloopt.Erzijntweebelangrijkemomentenindegeschiedenis.HeteneiswaaroprechtspraakdoordeRaadvanStateüberhauptmogelijkwerdgemaakt.Datwastentijdevandegrondwetswijzi-gingvan1887.IkvindheteeneerdatikhiervandaagSamvanHouten,eenliberaalKamerlid,magciterentoenhijdeelnamaandediscussieoverditonderwerpindatzelfdejaar.Eerstwasin1848overigensaldewijzevanbenoemingvandeledenvandeHogeRaaduitvoerigindeKamerbesproken;deregeringwildedietoenuitdeGrondwethalen,maardeKamerstemdedaarnietmeeinomdeonafhankelijkheidvandeHogeRaadteaccentueren.In1887wildeeenvandeKamerledenhetalsnoguitdeGrondwethalen,waartegeneenmeerder-heidvandeKamerzichtoenheeftverzet.SamvanHoutenheefttoengezegddatalsjerechtspraakbijdeRaadvanStatemogelijkmaakt,jedebenoemingvoorderechtsprekendeledendaaropdezelfdewijzemoetlatenplaatsvinden.Hijheeftertoenookeenamendementoveringediend.Ikciteerhem:’’IndienmennumeentdatdeHogeRaad,wiensfunctiënbijdieindelingindeeersteplaatszullenzijnvanburgerrechtelijkeaard,desnietteminmoetwordensamengesteldmetmedewerkingenonderinvloedvanenevoordrachtvandeTweedeKamer,danisbijmijnamendementeenvoudigdevraagofditnietevenzeertoepasselijkisophethoogsteadministratiefgerechtshof,ofditinwaarborgenvanonafhankelijkheidmoetachterstaanbijdeHogeRaad.Indienerverschilmoetzijn,danzouikveeleerzeggendathetadministratiefgerechtshofnogmeeronafhankelijkmoetzijnvanderegeringdandeHogeRaadwiensfunctieinhetalgemeendeberechtingzalzijnvandegeschillenwaarbijderegeringnietisbetrokkentusseningezetenen,terwijlhetadministratiefgerechtshofbijvoorkeurdemoeilijkezakenkrijgt,waarbijdebevoegdhedenvanderegeringinhetdebatzijn.DitcollegezaldusnogmeerdaneniganderonafhankelijkmoetenzijnvanderegeringennietdoortrokkenmethetgeenThorbeckeadministratieveinzichtennoemde.IkmeendusdatdeconsequentievanditbehoudvandevoordrachtvandeKamertenopzichtevandeaanvullingvandeHogeRaadeigenlijkàfortioriertoezoumoetenleidenomvoorhethoogstecollegedatdeadministratieverechtspraakzalhebben,ookeeninvloedderKamerteerkennenenteregelen.’’UiteindelijkvindteendiscussieplaatsoverdevraagofditindeGrondwetmoetwordenopgenomen.Alhoeweldaarweleenmeerderheidvoorwas,heefthijhetamendementuiteindelijkingetrokkenomdatderegeringerheftigtegenwas.DeheleGrondwetdreigdetesneuvelen.Hijzeibijdeintrekkinghetvolgende.’’NuevenwelindeGrondwetdebepalingisopgeno-mendatervoordeHogeRaadenevoordrachtzalzijn,geloofikdathetbeterisdiebepalingookvoorhethoogsteadministratievegerechtshofoptenemen,ofschoondenietaannemingvanmijnamendementdewetgeverdebevoegdheidgeenszinszalontnemenomtochenevoordrachtofalthanseneaanbevelingvandeTweedeKamerbijdewetoptenemen.’’WolfsenTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2484 Datisooklogisch,wantdeaanstellingvoorhetlevenvandestaatsradenislaterookbijeengewonewetgeregeld.DiestaatooknietindeGrondwet.LaterisdienatuurlijkgecodificeerdindeGrondwet.Datisdusallemaalvolslagenlogisch.Danhebiknogeencitaat,vandezelfdeSamvanHouten,nadathijhetamendementhadingetrokken.Hijzegtdanhetvolgende.’’WantishetnietverbodenindeGrondwet,danisdewetgevervolkomenvrijeendergelijkebepalingtemaken,inzonderheidwanneer,zoalsderegeringveronderstelt,eneafdelingvandeRaadvanStatedaarmeebelastzalworden,daartenaanzienvandeRaadvanStatedewetgevendemachtbijdeGrondwetvolkomenvrijis.’’Ookdatislogisch.Laterisdebenoemingvoorhetlevendusookeerstindegewonewetgeregeld.Hijheefthetamendementingetrokken.DeRaadvanStategingopdatmomenthelemaalnietrechtspreken.DatislaterdeCentraleraadvanberoepgeworden.Hetheeftnogjarengeduurdvoordathetallemaalgeregeldwas.Dediscussiehieroverwastoenwelheelheftig.DeheerVanHaersmaBuma(CDA):Voorzitter,ishetgeoorloofddatikdanookevennaardeHandelingenvan1887opzoekgaomeentegenreactiehieropvoortebereiden,zodatikhetnietnu,metdewoordenvan2007,hoeftedoen?Devoorzitter:Alsudatsneldoet.DeheerWolfsen(PvdA):Ikciteerdeeenliberaaldusikzalmijvandaagliberaalopstellen.Ikmoetmijtegenovermijneigenfractieverontschuldigen,wantikganogeenliberaalciteren.Ditiseenbelangrijkmomentindegeschiedenis.ToenkwamdeAROB-wetgeving.Daarbijontstonddezelfdediscussie,wantdaarbijgingderechtspraakfeitelijknaardeRaadvanState.InhetverslagvandevergaderingvandeTweedeKamerverschijntookweerdesuggestieomdebenoemingviadeKamertelatenverlopen.Ikciteeruithetverslagvandezevergadering.Eerdervermeldeveleleden–ikleesdenamenernietbij,maarhetzaleenmeerderheidzijngeweest–steldendevraagwaaromvoordewijzevanbenoemingvandestaatsradengeenaansluitingisgezochtbijdewijzevanbenoemingvandeledenvandeHogeRaad,derhalvebenoemingdoordeKroonopvoordrachtvandeTweedeKamerderStaten-Generaal.Alsdatnietgebeurt,vreestmendaterafbreukwordtgedaanaandeonafhankelijkheid.DatiseenconsequenteTweedeKamer,wantdatishetmomentdathetwordtingevoerd.Deregeringvindthetingewikkeld,maarziethetpuntenwijsteropdatdestaatscommissieHROwordtingesteld.Danwordthetlaterallemaalgeregeld.Hetisdusvooruitgeschoven.Dierechtspraakwordtertijdelijkondergebracht.DeKamerwasnatuurlijkmildenheeftdezaaktoenlatenrusten.MaardeEersteKamerbegonopnieuw.Mijnfractiewildetoeneenopenbareaanbeveling.DeVVDsteldeopnieuwconcreetvooromdebenoemingsprocedurevoorderechtsprekendeledenvandeRaadvanStatedezelfdetemakenalsvoordeHogeRaad.Hetantwoordvanderegeringlaatzichraden:deHROkomteraan,weesgeduldig,hetistijdelijk,dusenz.Nustaanwijvoordevraagofwijderechtspraakdaardefinitiefondermoetenbrengen.WijzijnhetaanonszelfalsTweedeKamerenaanonzevoorgangersverplichtomhethieropnieuwteagenderen.Vandaardatwijzeerhechtenaaneenaanpassingvandezewetindezezin.DeheerVanderStaaij(SGP):Datwaseeninteressanteuiteenzettingover1887,maarnetzominalshetciterenvaneenliberaaluit1887vanbelangisomtebegrijpenhoebijvoorbeeldnudepositievanhetbijzonderonderwijsis,netzominishetvanbelangomnutebegrijpenhoedeconstitutionelepositieismethetoogopdeRaadvanStateendebenoemingvandiensleden.IsbijdeGrondwetvan1983nietjuistheldertotuitdrukkinggekomen,bijvoorbeeldbijdetotstandkomingvanartikel118,datoverdeHogeRaadgaat,datderedenvoordevoordrachtvanuitdeKamernietgelegenisinhetfeitdatheteenhoogsterechtscollegeis,maarjuistinhetfeitdatdaarrechtwordtgesprokeninzakedevervolgingvanbepaaldeambtsmisdrijven?DeheerWolfsen(PvdA):Datargumentwordtbijherhalinggenoemd.Hetwordtookindenotanaaraanleidingvanhetverslaggenoemd.Ikhebhetnuachterwegegelaten,maarindiezelfdegeschiedeniswordtheelmooiuitgelegdhoediebenoemingooitindeGrondwetisgekomen.DatwasnietomdatdeHogeRaadookambtsmisdrijvenvervolgtvandeledenvanderegering,wanthijvervolgtookambtsmisdrijvenvandeledenvandeStaten-Generaal,dusdatargumentvaltweg.Hetishistorischheelgoedteverklaren,omdatvroegerdeHogeRaadwerdsamengesteldengekozendoordehovenuitdeverschillendeprovincies.DatisinstandgehoudenendatwerdlaterdeStaten-Generaal.ZijblevendusdeHogeRaadkiezen.Datisgoedverklaarbaarvanuitdehistorie.Toenderegeringvoorsteldeomdatopteheffen,in1848,zeideKamer:hoho,datisertoeningekomen,maardatiseenvoorrechtofeenparelvandeTweedeKamerendatwillenwijgraagzohouden,juistomdeonafhankelijk-heidtewaarborgen.DatstaatletterlijkindeHandelin-gen.Iederekeerwordthetargumentvanstalgehaalddathetkomtvanwegedieambtsmisdrijven,maardatisnochhistorischjuist,nochblijkthetuitdediscussiesindithuis.DeheerVanderStaaij(SGP):Datkanzozijnvooreerderegrondwetsherzieningen,maardeheerWolfsenzaltochnietontkennendatditbijdegeschiedenisvandegrondwetsherzieningvan1983weldegelijkalseendragendemotiveringisaangereiktvooreenvoordrachtvandekantvandeKamer?OmdatditnadrukkelijknietvantoepassingwerdgeachtinhetgevalvandeRaadvanState,isdatnietindeGrondwetopgenomen.DeheerWolfsen(PvdA):Diediscussieisiederekeeropnieuwopgekomen.In1983isdebenoemingvoorhetlevenindeGrondwetgecodificeerd,omdatdestaatsra-deninmiddelsrechtspraken.Toeniseropnieuwovergedebatteerd,maarhetwasaleengegeven.Opspannendemomentenindegeschiedenis,wanneerernietbijtoevaloverwerdgesproken,zoalsbijdeAROB-wetgeving,maaropmomentendatheterechtopaankwam,isgezegddatdebenoemingechtopdezewijzebijdeKamermoestblijven.Datspeeldein1848,toendeKamerdatterughaalde,enaanheteindvandenegentiendeeeuw,toeneenKamerliddateruitwildeamenderen.Laterwashetgewoongebruikelijk.WolfsenTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2485 DeheerVanderStaaij(SGP):Ikbegrijpderedenering,maareerlijkgezegdblijfikhetzwakvindendatwathetmeestcruciaalis,namelijkdegeldendegrondwetstekstendemotiveringdiedaaraantengrondslagligt,datbetoogjuistnietondersteunt.DeheerWolfsen(PvdA):IndegeldendeGrondwetwordtalleengeregelddatdebenoemingplaatsvindtbijKB.Dewijzewaaropdatfeitelijkplaatsvindt,kunjeineengewonewetregelen,zoalsdebenoemingvandeledenvantoezichtopdeinlichtingendiensten.DatiseengewonewetdielooptviadeKamer.DatstaathelemaalnietindeGrondwet.DeOmbudsmanstaatwelindeGrondwet,maardatisopzichzelfgeenvereiste.Sterkernog,erisooitserieusovernagedacht.Jekunterweerandersovergaandenken.HetmeestrelevanteishoeeenmeerderheidvandeKamereropditmomenttegenaankijkt,datbenikmetdeheerVanderStaaijeens.Opditmomentgeldtnietdeeisdatmenjuristis.DezeeisgeldtalleenvoordevoorzittervandeAfdelingrechtspraak.Ookdatiseendiscussiedieallangloopt,moetikinalleeerlijkheidbekennen.Mijnfractieheefthierinwisselendestandpunteningenomen.Somswaszijervoor,somstegen.Ikvondhetoorspronkelijkevoorstelmooi.Daarwasikhetmeeeens.DatkonooksteunenopeenmeerderheidindezeKamer,zoalseenkeerbleekbijeendebatoverderechtspraak.Bijeenmeervoudigekamermoeteenmeerderheidjuristzijnenbijeenenkelvoudigekamermoetmenookjuristzijn.Datvondikmooi.IkkwambijtoevaltegendatministerHirschBallinindejarennegentigbijdesamenvoegingvandetweeafdelingenvandeRaadvanStatebijdeAROB-wetgevingkrachtigheeftverdedigdhoegoedhetisomookniet-juristenerbijtehebben.Datzouhijeensterugmoetenlezen.Toenwerderookgezegddatjeaandeenekantweljuristenmoethebbenenaandeanderekantniet.Daardoorwordthetjuridischeelementwatmildergemaakt.Aandekantwaargeenjuristenzitten,moetenwatmeerjuridischeelementenwordeningebracht,zodatereensoortsyntheseontstaat,zoujekunnenzeggen.Daarwasikhetzeermeeeens.Ikbenhetnueensmetwatdeministertoenzei,maarderegeringisvanstandpuntgewisseld.Ikvondhetoorspronkelijkevoorstelmooi,maarikkandenotavanwijzigingookwelbegrijpen.Deregeringzegtdatjeditmoetbezienoverdehelerechtspraak,endaarzitwelwatin.Ikluistergewoonnaarhoedecollega’sertegenaankijkenendankunnenwijaanheteindvandedagofmorgenonzemindopmaken.Ikkanookwellevenmetzoalshetnuis.ProfessorDeRoosheeftlaatsteenrapportuitgebrachtoverdeelnamevanniet-juristenaanderechtspraak.Wijzullennogeenheeldebathebbenoverdehelerechtspraak,maarwijzoudenhetooknukunnenregelen.Ikwachtdereactiesvandecollega’sevenaf.MevrouwGriffith(VVD):IsdeheerWolfsennietvanmeningdatdewetmoetzijnzoalsdieis?Diekomtimmersovereenmetzijneersteidee.Nuiseenenandergeschrapt.DeheerWolfsen(PvdA):IkbenhetmetmevrouwGriffitheens.Alszijervoorpleitomeenenanderweeroptenemen,zalikhaarsteunen.WatzullendetakenvanhethogecollegeRaadvanStatestrakszijn?Voorgesteldwordtomdatorgaantebelastenmetdewaarnemingvanhetkoninklijkegezag.Ikbengeengrootvoorspeller,maardurfdesondankstevoorspellendatditzichdekomendejarennietzalvoordoen.Verderdienthethogecollegealleennogjaarverslagenvasttestellenenishetbetrokkenbijbenoemingen.Datisietwatvreemd.Feitelijkwordtdevolleraaddaarmeeopgeheven.DeCDA-fractieheeftvoorgesteldomhetaantalledenterugtebrengentoteendriemanschapdatwordtbelastmetdewaarnemingvanhetkoninklijkegezagendejaarverslagen.Watmijbetreftkandevicepresidentdaarvanonderdeeluitmaken,evenalsdevoorzittervandeAfdelingbestuursrecht-spraakendeoudsteinrangvandeAfdelingadvisering.Daarmeeishetvreemdeonderscheidtussenledenenstaatsradenernietmeer.Hetlijktmijbeteromnietdatdriemanschaptebetrekkenbijdebenoemingenmaardeafdelingenzelf.Ikzouhetnamelijkvreemdvindenalsnietdevolledigeafdelingerbijbetrokkenwerd,alsereennieuwepersoonopdeAfdelingrechtspraakofopdeAfdelingadviseringkwam.Dejaarverslagenkunnendoordevicepresidentwordenvastgesteld.Diezienerimmersaltijdvoortreffelijkuit.Ishetmogelijkomeenenandernaderuittewerkeneninhetwetsvoorsteloptenemen?OnzevoorkeurgaaternaaruitdatdenieuweafdelingvandeRaadvanStateookdeTweedeKamerrecht-streeksadviseert.OpditmomentadviseertdeRaadvanStatezowelderegeringalsdeTweedeKameroverinitiatiefwetsvoorstellen.Deargumentendiewordengegevenomdatniettoetestaan,begrijpiknietgoed.WatdatbetreftbenikhetmetmevrouwGriffitheens.Eenenanderzouvertragendwerken.Naarmijnideeisdatjuistniethetgeval.Wijbepalenimmerszelfhettempovanhetprocesvanwetgeving.AlswijdeRaadvanStateofderegeringnietomadviesmogenvragen,doenwijdaarvooreenberoepopiemandanders.Diewerkwijzeisoverigenstebetreuren,omdatdieafbreukdoetaandetaakvanhetbijzonderecollegevandeRaadvanState.HetheeftmijnvoorkeuromdeRaadvanStateintesluiteninplaatsvandieuittesluiten.MevrouwGriffithheeftzichbehoorlijkopgewondenoverhetargumentvandepolitiserendewerking.Eerlijkgezegdkanikdatookwelbegrijpen,omdatuitdegeschiedenisisoptemakendateraltijdsprakeisgeweestvaneendepolitiserendewerking.IkdoelwatdatbetreftonderandereopdeonderzoeksraadendeWetInburgering.Deadviezenzijnonsaltijdopbijzonderverstandigewijzegegeven.IksluitmijdusaanbijdeargumentatievanmevrouwGriffithenzalopdatpunteenamendementindienen.Ikhebbegrependatveeladviezennietopenbaarzijn.Ikpleitvooropenbaarmakingvandeadviezen,zodradiewordenverstuurd.Alleandereadviescollegeszorgendaarimmersookvoor,zekeralsderegeringookaanandereadviseursadviesheeftgevraagd.IknoemonderanderedeRaadvoordeRechtspraak.Ikbenheteensmethetschrappenvan’’maximaenminima’’uitdewet.Datiseenbegrotingskwestie.Ookbenikheteensmethetpuntvanhetvervallenvandeverplichtedeeltijdaanstellingen.Ikhebenkelevragengesteldoverdegevolgenvoorsalarissenenzovoorts.Daaropzalikterugkomentijdensde’’Dijkstaldiscussies’’.IkverbaasmijernogsteedsoverdatdeAfdelingbestuursrechtspraaknogsteedsniettotderechterlijkeWolfsenTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2486 machtbehoort.Datgeldtoverigensookvoortweeanderecolleges.Datneemtnietwegdatikdeministererkentelijkbenvoorhetfeitdattenaanzienvandeopenbaarmakingvannevenfunctieshetregimeindenotavanwijzigingisaangepast.Dathoudtindatmenonderhetzelfderegimevaltalsrechtersinanderecolleges.Wijhebbennogveelvragen.Wijhebbenookdenodigeamendementenvoorbereid.Hetisechterbelangrijkdatwijhieroverconstructiefkomentespreken.Ikwachtdanookafwatderegeringinhetwetsvoorstelaanpastalvorenstekomentotadvisering.Hetlijktmijnietverstandigomdezaakopscherptezettendoormiddelvanamendementen.©DeheerVanderStaaij(SGP):Voorzitter.DeRaadvanStateheeftdoordetijdheeneenopmerkelijkelevens-krachtgetoond.Hetisimmerseeninstituutmeteenzeerlangegeschiedenis.Datbetekentbepaaldnietdaterintakenenfunctionerengeenveranderingenzijngeweest.Integendeel.EriseenwereldvanverschiltussendeRaadvanStatevannuendeRaadalsalgemeneregeringsraaddiedevorstofzijnlandvoogdadviseerdeonderdeBourgondischeenHabsburgselandheren.HetgeheimvandezelevenskrachtvandeRaadligtnietindelaatsteplaatsindeflexibiliteitwaarmeedetaak-uitoefeningvandeRaadvanStatesteedsweerbijdetijdisgebracht.DaardoorbleekhetvoordeRaadbijwisselendestaatkundigeomstandighedentelkensweermogelijk,eenwaardevolleengewaardeerdeplaatsinhettotaleconstitutionelebestelteveroveren.Hetisdieveerkrachtenflexibiliteitdiewatonsbetreftookinditwetsvoorstelnaarvorenkomt,waarineenherstructureringvandeRaadvanStatewordtgeregeld.DatkrijgtbeslagdoordeadviseringoverwetgevingteconcentrerenineenkleineraantalledeneneenafzonderlijkeafdelingbinnendeRaadtebelastenmetdevaststellingvandeadviezenvanderaad.AlbijdeGrondwetsherzieningvan1983isdemogelijkheidgebodenomeenzelfstandigeAfdelingwetgevingintestellen.DetoenmaligestaatsraadJ.M.Polakschreefindetachtigerjarenalineenbundel,dieverscheenbijdeherdenkingvan450jaarRaadvanState,datheternietnaaruitzagdatopkortetermijndaadwerkelijkzo’nveranderingzouwordengerealiseerd.’’Erisvoorlopigveelmeerwetgevendwerkaandewinkeldateengrotereurgentieheeft’’,zomerktehijnietzonderrealiteitszinop.Watdatbetreftheefthijgelijkgekregen.DatdeoudegedachtevaneenaparteAfdelingwetgevingdaadwerkelijklevenwordtingeblazen,hangtnietalleensamenmetdewensomdeadviserendefunctievandeRaadteversterkendoorconcentratievandewetgevingsadviseringbijeenkleineraantalledenvandeRaaddiedaaraaneengroterdeelvanhuntijdbesteden.Eenbelangrijkedoelstellingvandeorganisato-rischeaanpassingistevensdatwordtvoldaanaannieuweeisendieindejurisprudentievanhetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMenszijngesteldoveronafhankelijkheidenonpartijdigheidbijeencombinatievanadviseringoverwetgevingenbestuursrechtspraak.DestructuurvandeRaadvanStatemoestkortomProcolaproofwordengemaakt.DecrucialevraagisdanookofmetditwetsvoorstelopeengoedemaniertegemoetwordtgekomenaandeProcolaproblematiek,dieookinlaterearrestentotuitdrukkingkwam.HetantwoordvandeSGP-fractiehieropiseenhelder’’ja’’.Wijhebbenwaarderingvoordeflexibeleenafgewogenconstructiedieisgekozen.Hetisinderdaadeengoedstaaltjeevenwichtskunstwaarbijenerzijdsrechtwordtgedaanaandevoordelenvanhetsamengaanvanadviserendeenrechtsprekendetakenbinneneenraadenanderzijdsaanwaarborgingvandeonafhankelijkheidenonpartijdigheidvandetaakuitoefening.Wijzijnhetervanhartemeeeensdatnietgekozenisvoordebottebijlbenadering,waarinderechtsprekendetakenbijdeRaadwordenweggehaald.HandhavingvandecombinatievanrechtspraakenadviseringbinnendeRaadvanStateheeftsteedsonzesteungekregen.Deuitoefeningvanzoweldeadviserendealsderechtspre-kendetaakwintimmersaankrachtdoordekruisbestui-vingdiehierdoormogelijkwordtgemaakt.Bijdewetgevingsadviezenkangeputwordenuitervaringenuitdebestuursrechtspraakbijdeconcretetoepassingvanregelsindepraktijkenandersom.DaaromjuichenwijhettoedatderuimtediehetEuropeesHofvoordeRechtenvandeMensbiedtvoorhetsamengaanvanadviserendeenrechtsprekendetakendaadwerkelijkwordtbenut.WijvindenhetdusookeengoedetaakdatdubbellidmaatschappenvanzoweldeAfdelingadvise-ringalsdeAfdelingbestuursrechtspraakmogelijkblijven.Indeschriftelijkegedachtewisselingisopdezedubbel-lidmaatschappenevenwichtiggegaan.OmProcolarisico’steverkleinen,mogenheternietalteveelzijnenomdevoordelenvandiekruisbestuivingoptimaaltebenutten,mogenheterooknietteweinigzijn.Mijnmeningis:alsergeenproblemenzijnindepraktijk,moetenwijdezeooknietcreërenvanuitderedeneringdateraltijdeenbepaaldeschijnwordtopgeworpen.Zokunnenallerleiniet-bestaandeproblementotprobleemwordengemaaktdoor’’deschijn’’vanstaltehalen.Ikvinddatinditgevalongelukkigomdaterweldegelijkeenpositievewerkingvanhetsamengaankanuitgaan.Daarbijhoeftdatindepraktijkineengrootaantalzakengeenprobleemtezijnuithetoogpuntvanonafhankelijkheidenonpartijdigheid.Devoorzieningendiedaarnaastzijngeschapenterwaarborgingvandieonafhankelijkheidenonpartijdig-heidachtenwijdanooktoereikend,zekernualssluitstukinartikel42uitdrukkelijkisbepaalddateenlidvandeafdelingBestuursrechtspraakdatbetrokkenisgeweestbijdetotstandkomingvaneenadviesvandeRaadvanStatenietdeelneemtaandebehandelingvaneengeschilovereenzaakwaaropdatadviesbetrekkingheeft.Mijnfractieisheteensmethetkabinetdatditeenhanteerbaarcriteriumisdatbovendiennauwaansluitbijdebewoor-dingenvanhetKleinarrest.DeheerDeWit(SP):Kunnendiedubbelbenoemingentochnietdieschijnvanpartijdigheidoproepen?Vindtudatdaarvooreengelukkigeconstructieisgekozen?Erkentudatmogelijkeenschijnvanpartijdigheidwordtopgeroepenalsgevolgvanhetwetsvoorstel?DeheerVanderStaaij(SGP):Hetismogelijkomoveraleenschijntecreëren.Alsikgewoonnaardepraktijkkijk,dankanikmijtalvansituatiesvoorstellenwaarinopgeenenkelemaniereenschijnvanpartijdigheidhoeftteontstaan.AlsiemandooiteensbetrokkenisgeweestbijdeadviseringoverdeWetopderuimtelijkeordeningenalsvijftienjaarlatereenconcreterechtszaakaandeordeisoverofeenbepaaldeopvangvoorzieningaldannietWolfsenTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2487 pastbinnenhetbestemmingsplanvangemeenteXofY,wiekomterdanwerkelijkophetideedateenschijnvanpartijdigheidwordtgewektalsdiepersoonbijderechtszaakbetrokkenwordt?Bijdieadviseringkunnentotaalandererechtsvragenaandeordezijngeweest.DieschijnkanwelontstaanalsineenconcretezaakdeWetopderuimtelijkeordeninginstrijdismethetEuropeesVerdragvoordeRechtenvandeMensendeadviseringpreciesdatonderdeelbetrof.Ineendergelijkgevalwaarindezelfdekwestieaandeordeis,kaneenschijnvanpartijdigheidontstaan.Erzijnechtertallozesituatieswaarindieschijnbijgeenweldenkendmenshoeftoptekomen.DeheerDeWit(SP):DeheerVanderStaaijerkentdusdatdiedubbelbenoemingenbijderechtszoekendedeschijnvanpartijdigheidkunnenoproepen?Hijzoektalleenzijnheilindemoeilijkevraagvanwanneerdezelfderechtsvragenaandeordezijngeweest.Niemandkandaarnogietsoverzeggen.Watmoeterprecieswordenonderzocht,zekeralshetomeenzaakvanvijftienjaareerdergaat?DeheerVanderStaaij(SGP):Ikzegdatdieschijnineenbeperktaantalgevallenaandeordekanzijn.Voordatbeperkteaantalgevalleniseenpassendevoorzieninggetroffen.Waaromzoudenwijhetkindmethetbadwaterweggooienenomwillevanhetbeperktegevallenwaarinsprakekanzijnvaneenprobleem,waarvoorbovendieneenpassendevoorzieningkanwordengetroffen,dezakenrigoureusscheiden?Dandenkikaanwatdegeachtecollegaooitzei:deguillotineiseenprobaatmiddeltegenhoofdpijn,maarisniethetaangewezenmiddel.DeheerDeWit(SP):Watiseroptegenomelkeschijntevermijdenentezeggendat,alswijhettochregelen,wijhetmaargoedregelendoorervoortezorgendatgeendubbelbenoemingenvoorkomen,zodatnietdeschijnvanpartijdigheidkanontstaanenereenstukmindermoeilijkevragenhoeventewordenbeantwoord?DeheerVanderStaaij(SGP):Mijnredeneringisdatinheelveelsituatiesdieschijngewoonnietaandeordeis.Alleenvoordegevallenwaarinhetpuntwelspeelt,moeteenoplossingwordengevonden.Datgebeurtookmetditwetsvoorstel.Ikhoudvragenbijhetgebruikvandeterm’’zaak’’inartikel42,alshetgaatomdeaansluitingophetKleynarrest.Ikerkendatdieterminologiedaardoorwordtingegeven,maarindetoelichtingwordtbenadruktdathiermeenietopdegangbarebetekenisvan’’eenzaak’’,namelijkeenrechtszaak–eenconcreetdossiermetzaaknummer–wordtgedoeld,maardathetom’’eenzelfderechtsvraag’’gaat.Alshierkennelijk’’dezelfderechtsvraag’’wordtbedoeld,kunjedanooknietbetervoordieterminologiekiezen,inplaatsvanvoordeenigszinsverwarrendeterm’’zaak’’?Tweeartikelenverder,inartikel44onderc,wordtnamelijkookdeterm’’zaak’’gebruikt,maardanindemeergangbarebetekenisvanhetwoord,namelijkindievaneenconcreterechtszaak.Intweedichtbijelkaarstaandeartikelenwordtdeterm’’zaak’’derhalveinverschillendebetekenissengebruikt.VolgensmijkomthetookniethelemaalovereenmetdeAanwijzingenvoorderegelgevingomopdiemaniermetbegrippenomtegaan.Waaromkunjeinartikel42nietvoordeterm’’rechtsvraag’’kiezen?Ikzouhieropgraageenreactievandeministerwillenhebben.EenopvallendevernieuwingisverderdatvolgenshetwetsvoorstelderechtsprekendetaaknietlangeraandeAfdelingbestuursrechtspraak,maaraandeRaadvanStatezelfwordtopgedragen.Hiermeewordteigenlijkdezelfdeconstructiegekozentenaanzienvanadvisering:deRaadvanStateheeftformeeldetaakendeAfdelingvoertdezealshetwareuit.HiermeewordtenerzijdsdeeenheidvandeRaadenanderzijdsdeonderscheidentaakuitoefeningpassenduitgedrukt.Eenbijkomendvoordeelisdatdegewoonteom,ookindezeKamer,tesprekenoveruitsprakenvandeRaadvanStateinplaatsvanoveruitsprakenvandeAfdelingbestuursrechtspraak,wordtgelegaliseerd.Daarmeewordtaangeslotenbijhetgewonespraakgebruik.Informelezinvraagikmijoverigenswelafofmetdiegekozenbewoordingeninhetwetsvoorstelnuookdaadwerkelijkeennieuweinvullingwordtgegevenaandemogelijkheidvanartikel71vandeGrondwet,waarinwordtbepaalddatdeRaadvanStateofeenafdelingvandeRaadvanStatewordtgehoordoverwetsvoorstellen.UitdememorievantoelichtingenhetNJB-artikelvandeheerDeBock,waarnaarzojuistwerdverwezen,hebikbegrependatdezemogelijkheidnuwordtaangegrepenomeenafdelingvandeRaadtebelastenmetadvisering.Alsjeprecieskijkt,valthetmijopdatditwetsvoorstelweliswaarbepaaltdatdeadviezenwordenvastgestelddoordeAfdelingadvisering,maardatvolgensdelettervanhetnieuweartikel17hetweldeRaadvanStateisdiewordtgehoord.BlijftdeRaadvanStatedaninfeiteniethetorgaandatwordtgehoord?Wordterinfeitedanweergeengebruikgemaaktvandemogelijkheidvanartikel71GrondwetomdeadviseringechtaandeAfdelingadviseringoptedragen?Ikhoorgraagvandebewindsliedenhoedezepraktijkzichpreciesverhoudttotdegrondwettelijkebepaling.DePvdA-fractieheeftindenotanaaraanleidingvanhetverslagaandachtgevraagdvoordemogelijkheiddatdeKamerdeRaadvanStateomadviseringvraagt.Erkandanbijvoorbeeldoveramendementenrechtstreeksennietviahetkabinet–debekendeU-bochtconstructie–omadvieswordengevraagd.DePvdA-fractieheeftgepleitvooreenwetswijzigingopditpunt,zodatdeconstitutionelemogelijkheiddiehiervooronbetwistwordtgeboden,ookdaadwerkelijkwordtbenut.DeSGP-fractiewilhieruitdrukkelijkhaarsteunuitsprekenvoorditpleidooivandePvdA-fractie.Inhetlichtvandeervaringenvandeafgelopenjarennemenwijopditmomentduseenanderstandpuntindanwijinhetverledenweleenshebbeningenomen.Hetiseenoudediscussie.Deargumentenvoorentegenzijnalmeermaalsopeenrijgezet.Deargumentendiederegeringooknuweergeefttegenhetscheppenvandiemogelijkheid,kunnenmijnfractiealmetalnietovertuigen.Juistvanuitdeconstitutionelemede-verantwoordelijkheiddiedeKamervoorwetgevingheeft,pasthetgoedomookzelfstandigdebevoegdheidtehebben,deRaadvanStatetekunnenraadplegen,bijvoorbeeldoveramendementen.MetdeheerWolfsenzegikdatderaadplegingvandeRaadvanStatejuistdepolitiserendkanwerken,inplaatsvanpolitiserend.Debedenkingenrichtenzichmetnametegeneenver-meendepolitiserendewerking.InditverbandisdeadviseringdoordeRaadvanStateinzakehetwetsvoor-VanderStaaijTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2488 steloverdeOnderzoeksraadvoorveiligheideenheldervoorbeeld.DestijdsbestondendaaroveraanzienlijkeverschillenvanmeningtussenKamerenkabinet.Uiteindelijkisbijmotiegevraagd,deRaadvanStateomadviestevragen.Datheeftinfeitedepolitiserendgewerkt,waardoorwijergoeduitkondenkomen.WordtdeRaadvanStatenietmetallerleipolitiekegeschillenopgezadeld?IkzouzeggendatdeRaadvanStateoudenwijsgenoegisomoneigenlijkgebruikvandezemogelijkheidvoorlouterpolitiekegeschillendepasaftesnijden.Eenbelangrijkewaarborgtegenlichtvaar-diggebruikisbovendienaltijdnogdatereenKamer-meerderheidnodigisomzo’nbevoegdheidgeldendtemaken.Kortom:deechtebezwarenhiertegenzijnnogaldun,terwijldevoordelenwatmijbetreftevidentzijn.IkbenwatdatbetreftookgeïnspireerddoorwatdetoenmaligestaatsradenBormanenKonijnenbeltschrevenin’’RaadvanState:destandvanzaken’’,eenboekdatin1997isverschenen.Metdenotanaaraanleidingvanhetverslagisnogeennotavanwijziginggekomen,waarinhetoorspronke-lijkewetsvoorstelopeenflinkaantalpuntenisaange-past.DieaanpassingenbetreffenonderanderehetmaximaleaantalledenvandeRaadvanStateendeterminologie’’staatsraden’’,’’ledenvandeRaadvanState’’enzovoorts.Wijkunnenonsindieaanpassingenvinden.Ikhebnogweleenvraagtotslotbijhetontbrekenvanelkebegrenzingvanhetaantalledenvandebeideafdelingen.Kannogeensbeargumenteerdwordenwaaromernietisgekozenvooreenruimhartigeaanduidingvaneenminimum-enmaximumaantal?Waaromiselkeverwijzingnaareenaantalledenachterwegegelaten?©DeheerSlob(ChristenUnie):Voorzitter.Ikbendelaatstesprekerinderij.Indatopzichtpastmijenigeterughou-dendheid,allereerstomdateralheelveelisgezegd,totaanuitermateinteressantehistorischeexposéstoe.Mijpastechterookterughoudendheidomdatmijnfractiedooromstandighedennietaandeschriftelijkeinbrengheeftkunnendeelnemen.Onzeexcusesdaarvoor.Uithetfeitdatwijhieraanwezigzijn,blijktechterookweldatwijditonderwerpzeerhoogachtenendatgeldtookheteeuwenoudeinstituutwaarwijoverspreken.Wijwillenergraagbijzijn.Mijnfractieishetingrotelijneneensmethetvoorliggendewetsvoorstel.Dekeuzeomdewerkzaamhe-denvandeRaadvanStatetespecialiserenendeschijnvanpartijdigheidtevermijdendoordeinstellingvaneenAfdelingadviseringheeftdesteunvanmijnfractie.Datsluitnaaronzemeningnietuitdaterindekomendejarennogeensapartverderkanwordengesprokenoverdederdefasevandeherzieningvanderechterlijkeorganisatie.IkzegdatooktegendeheerDeWit,diebenieuwdwashoedeverschillendefractiesdaaroverdenken.Wijstaandaaropenvoor,zonderdatwijonsnualwillenvastleggenopdeverschillendeoptiesdieindatopzichtalderondedoen.Watdedubbellidmaatschappenbetreft,willenwijditdebatgraaggebruikenomdaarvooronszelfnogtotconclusiestekomen.Diehebbenwijnognietgetrokken.Erisinonzefractieuitvoerigovergesproken.Onsvielwelietsop.Nadatverschillendefractiesindeschriftelijkeinbrengkritischeopmerkingenhaddengemaaktoverdematewaarinhetscherpereonderscheidtussenderechtsprekendeendeadviserendetakenongedaanwordtgemaaktdoordemogelijkheidvaneendubbel-lidmaatschap,isderegeringindenotanaaraanleidingvanhetverslagopzijnzachtstgezegdwatminderluidruchtigoverdezemogelijkheid.Datgeefthetwetsvoorsteltocheenenigszinsdubbelkarakter,omhetopdiemanierteverwoorden.Enerzijdsvoorziethetwetsvoorstelineenscherperonderscheidomdeschijnvanniet-onafhankelijkheidtevermijdenenanderzijdsdoendeonderbouwingendetoelichtingdieaan-scherpingteniet,doorhetdubbellidmaatschapnadrukke-lijkmogelijktehouden.Ergenszagenwijzelfsstaandatmenhetdubbelelidmaatschapzouwillenbevorderen.Wijvragendebewindspersonenommorgenwatuitgebreiderintegaanopdeverschillendevragendiedoormijncollega’shiervanavondzijngesteld.Derisico’szijnmogelijkbeperkt;ikdenkdanmetnameaandewettelijkewaarborgendiezijngecreëerd,maarzewordentochookweernietgeheeluitgesloten.Devraagisnatuurlijkofwijdatmetelkaarzowillenindetoekomstenofwijdaarinmisschienniettochietsstrakkermoetenzijn.IkvraagdebewindspersonenmetnameomintegaanophetamendementvandeheerDeWit–volgensmijisdathetmeestvergaandevoorstelopdatpunt–maarookopdesuggestievandeheerWolfsenomovertegaantoteenbevriezing,alsikhetzomagsamenvatten.Ikvraagdebewindsliedendaarbijookmeetenemendathetmisschienjuistvoorhetdubbel-lidmaatschapgoedisombovengrenzentehanteren.Datzoueensignaalzijndatdeformuleringvanartikel42,lid4nogeenkeerkrachtigzouondersteunenenhetzoumogelijkeenextrawaarborgkunnenbieden.Ikvraagdebewindsliedenomdaarmorgenuitgebreidopintegaan.Dathebbenwijnodigomtotconclusiesopditpunttekunnenkomen.Denotavanwijzigingdiewijhebbenontvangen–hetwarenertwee,maarikdoelmetnameopdeeerste–heeftnaarmeningvanonzefractieduidelijkeverbeterin-genopgeleverd,onderanderetenaanzienvanhetverlagenvanhetaantalledenvandevolleraadenhetafzienvanminimum-enmaximumaantallenindewet.Deaanvankelijkgekozenaantallenwarenbetrekkelijkarbitrair.Tochvraagthetloslatenvanaantallenerwelom,deomvangvandeRaadvanStategoedtemonitoren.EenteomvangrijkeRaadvanStatelijktonsnietwenselijk.Inditverbandhebikzojuistdesuggestiegedaanomeensnatedenkenoverhethanterenvanbovengrenzenbijdedubbellidmaatschappen.OphetpuntvanderechtstreekseadviseringaandeKamersluitmijnfractiezichaanbijpleidooiendiehieromtrentzijngevoerd.WijkondenzelfgeenbetervoorbeeldbedenkenalsdatvandeheerVanderStaaij,diehethadoverdediscussieoverdeOnderzoeksraadvoorVeiligheid.IkdenkdatministerRemkesdaaroverwelwatherinneringenheeft.Ikvondheteengoedvoorbeeld,omdatdeheerVanderStaaijmijnsinziensgelijkheeftalshijzegtdatdemanierwaaropditisgegaan,depolitiserendheeftgewerktopdediscussiediewijoverditonderwerphadden.DitheefteruiteindelijkooktoegeleiddatdeKamersamenmetdeministertoteenafrondingvandetochwelheftigebehandelingvanhetvoorstelkonkomen.Onzefractievindtweldat,alsdemogelijkheidgecreëerdwordt,deKamerookeengroteverantwoordelijkheiddraagtomdaaropeenprudenteVanderStaaijTweedeKamerRaadvanState13februari2007TK4242-2489 wijzemeeomtegaan.Ditkanonderanderewordengewaarborgddoorduidelijkaftesprekendatermeer-derhedenvoornodigzijnomvandezemogelijkheidgebruiktemaken.Eenvanmijnvoorgangers,deheerSchutte,heefthiervoorinhetverledenaleenseenpleidooigehouden.Hetisdusaleenbehoorlijkoudediscussie.Mijnsinzienspasthetechterbijhetwetsvoor-steloverdeherstructureringvandeRaadvanStatedatwijnubespreken,omhierovernogeensindringendmetelkaartespreken.Erzijnveelvragengesteld;ikgadienietallemaalherhalen.Ikhebalaangegevendatdedubbellidmaat-schappenvooronzefractieeenbelangrijkpuntzijn.Daaroverwillenwijgraagverderspreken.Ikzegerdirectbijdatwijonsgraaglatenovertuigendoorderegering.Ikvraagdeministerdaarom,daaropuitgebreidintegaan.VerdervraagikhemintegaanopdeverschillendeoptiesdiezijngenoemdenopdewettelijkewaarborgendiekunnenvoorkomendatwijblijvendoorgaanmeteensituatiewaaroverdeheerWolfsenzeidatdeschijnvanpartijdigheidnogsteedsaanwezigzalblijven.IemandanderssprakoverdeProcolaschaduwdieoverdeRaadvanStatezoublijvenhangen.Datmoetenwijnietwillen,duslatenwijhierinmetelkaarzoekennaareengoedeweg.Wijsprekenhierovermorgenverder.Dealgemeneberaadslagingwordtgeschorst.Devoorzitter:Deregeringzalmorgenochtendom10.15uurantwoorden.Sluiting22.10uur©Lijstvaningekomenstukken,metdedoordeVoorzitterterzakegedanevoorstellen:1.devolgendebrieven:een,vandeminister-president,ministervanAlgemeneZaken,tengeleidevanverslageneindverslagvanhetInnovatieplatform(27406,nr.101);vijf,vandeministervanBuitenlandseZaken,teweten:een,overdestandvanzakenimplementatievanEG-richtlijnenwetgevingvierdekwartaal2006(21109,nr.167);een,tengeleidevanagendaRaadAlgemeneZakenenExternebetrekkingen(21501-02,nr.724);een,tengeleidevanverslagRaadAlgemeneZakenenExterneBetrekkingen(21501-02,nr.725);een,inzakebeantwoordingvraagvanhetlidPechtoldoverdesituatieinSomalië(21501-02,nr.726);een,tengeleidevanderderapportageVerdraginzakeESOCUL-Verdrag(30800-V,nr.62);een,vandeministersvanBuitenlandseZakenenvanDefensie,overdevoortzettingNederlandsemilitairebijdrageaandeNAVO-trainingsmissieinIrak(29521,nr.36);vijf,vandeministervanJustitie,teweten:een,tengeleidevankabinetsreactieadviesvandeAdviescommissievoorVreemdelingenzaken(19637,nr.1128);een,inzakebeantwoordingvragenvanhetlidAlbayrak(23490,nr.444);een,overeenonderdaklocatievoorgezinnenmetminderjarigekinderen(29344,nr.61);een,tengeleidevanmonitorWetschuldensaneringnatuurlijkepersonen(30800-VIen24515,nr.72);een,overherbezinningburgerlijkprocesrecht(30951);een,vandeministersvanJustitieenvoorIntegratie,Jeugdbescherming,PreventieenReclassering,tengeleidevaneindrapportagevandevisitatiecommissieEmancipatiebijhetministerievanJustitie(30420,nr.32);een,vandeministersvanJustitieenvanBinnen-landseZakenenKoninkrijksrelaties,tengeleidevanagendainformelebijeenkomstministersvanJustitieenBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties(23490,nr.445);een,vandeministervoorBestuurlijkeVernieuwingenKoninkrijksrelaties,inzakereactievandeStichting’’wijvertrouwenstemcomputersniet’’(30800-VII,nr.36);vier,vandeministervanOnderwijs,CultuurenWetenschap,teweten:een,tengeleidevandeagendavandeInformeleCultuur-enMediaraad(21501-34,nr.77);een,tengeleidevaneindrapportagevandeVisitatie-commissieEmancipatie(VCE)(30420,nr.29);een,overdesituatieenvoorgenomenactiestenaanzienvanhetIslamitischCollegeAmsterdam(ICA)(30800-VIII,nr.97);een,overderestauratieachterstandenindemonumen-tenzorg(30800-VIII,nr.98);twee,vandestaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschap,teweten:een,overhetvoornemengebruiktemakenvanartikel6.10eerstelidWetophethogeronderwijsenweten-schappelijkonderzoek(28879,nr.16);een,overdebriefaandeOpenUniversiteitoverdeinbeddingvandezeinstelling(30832,nr.17);vier,vandeministervanFinanciën,teweten:een,overdepositievangrensarbeiders(26834,nr.13);een,tengeleidevanrapport’’Onderwegnaarbalans-doorlichtingreorganisatieBelastingdienst’’(30800-IXB,nr.18);een,overdestandvanzakenronddetoeslagen2007(30800-IXBen30800-XI,nr.19);een,tengeleidevanvoorstelvanwetgevingsprogrammavoor2007vandeDirectiefinanciëleMarkten(30800-IXB,nr.20);een,vandeministersvanFinanciënenvanJustitie,overdefrequentewijzigingvanwet-enregelgevinggedurendehetjaar(29515,nr.181);twee,vandeministervanVolkshuisvesting,Ruimte-lijkeOrdeningenMilieubeheer,teweten:een,overderuimtelijkeontwikkelingenindesnelweg-zone(29435,nr.189);een,tengeleidevandeeindrapportageVisitatie-commissieEmancipatie(VCE)(30420,nr.31);zes,vandestaatssecretarisvanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,teweten:een,tengeleidevanconceptagendavoordeMilieuraad(21501-08,nr.235);een,overhetZwitsersonderzoeknaargezondheids-effectenblootstellingenelektromagnetischevelden(27561,nr.31);een,tengeleidevanhetontwerpbesluitStortplaatsenenstortverbodenafvalstoffen(zeerlaagradioactiefafval)(27664,nr.47);een,overhetimpulsprogrammazwerfafval(28694,nr.39);een,overdevoortgangvandeRuimtevoorruimte-regeling(30800-XI,nr.82);SlobTweedeKamerIngekomenstukken13februari2007TK4242-2490

Versie 80c6a45b4e82a66bff9bc4a0b5200cf31429036d65a1fca1510666722bf3efe9 · Officiële bron.