Verzamelbrief opvang Oekraïne

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202619 637Vreemdelingenbeleid36 045Situatie in OekraïneNr. 3607 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 26 juni 2026InleidingRusland zet zijn agressie tegen Oekraïne onverminderd voort. Hetintensiveert de aanvallen en geeft geen enkel signaal van bereidheid totserieuze onderhandelingen. In totaal zijn in de eerste vier maanden van ditjaar meer burgerdoden en gewonden gevallen dan in diezelfde periode deafgelopen drie jaar. Sinds de grootschalige inval van Rusland in Oekraïnein februari 2022 zijn miljoenen Oekraïners gevlucht naar de Europese Unie(EU). In deze oorlog is de EU de regio en daarom bieden we op ditmoment op grond van de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB)opvang aan de vele ontheemden uit Oekraïne die een veilig heenkomenzoeken in ons land. Gemeenten, NGO’s, vele vrijwilligers en betrokkendepartementen en overheidsorganisaties werken elke dag aan hetmogelijk maken van deze opvang. Dit zullen we de komende periodegezamenlijk blijven doen.Op 6 mei jl. zijn er 136.480 ontheemden uit Oekraïne ingeschreven in deBasisregistratie Personen (BRP) die op grond van de tijdelijkebescherming krijgen. Op 30 april jl. waren er 95.960 opvangplekkengerealiseerd. Dit leidt tot een bezettingsgraad van 99,8 procent in denoodopvang.1In de Verzamelbrief Opvang Oekraïne van 28 november 2025 heeft detoenmalige Minister voor Asiel en Migratie uw Kamer geïnformeerd overde EU-gecoördineerde aanpak van de transitie uit de tijdelijkebescherming voor ontheemden uit Oekraïne2 en de nationale invullingdaarvan. Het coalitieakkoord bevat ook afspraken over het beleid tenaanzien van de ontheemden uit Oekraïne.1De meest recente cijfers vindt u op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/opvang-vluchtelingen-uit-oekraine/cijfers-opvang-vluchtelingen-uit-oekraine-in-nederland2AANBEVELING VAN DE RAAD betreffende een gecoördineerde aanpak van de uitfasering vande tijdelijke bescherming voor ontheemden uit Oekraïne – 16 september 2025 kst-19637-3607ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36071 In deze brief informeer ik uw Kamer over de Europese ontwikkelingenrondom de mogelijke verlenging van de Richtlijn Tijdelijke Beschermingmet nog een jaar, de visie van het kabinet op de transitie uit de tijdelijkebescherming en de uitgangspunten voor de verdere uitwerking hiervan.Het tweede deel van deze brief gaat in op enkele onderwerpen die thansactueel zijn: de maatregelen ter verlichting van de druk op de gemeente-lijke opvang, de aanpak van overlast in de opvang, wijzigingen in deRegeling opvang ontheemden Oekraïne per 1 augustus 2026, afwijzings-bevoegdheid Richtlijn Tijdelijke Bescherming en de afwikkeling van enkelemoties en toezeggingen, en appreciatie van een aantal onderzoeken.Deel 1: ontwikkelingen tijdelijke beschermingVerlenging Richtlijn Tijdelijke BeschermingEr is een grote variatie in het tempo en de wijze waarop door deEU-lidstaten transitie uit de tijdelijke bescherming wordt ingevuld. Medehierdoor, en vanwege de onzekerheid over het einde van de oorlog, zijn ermomenteel gesprekken op Europees niveau om de tijdelijke beschermingmet één jaar te verlengen tot 4 maart 2028, met een mogelijke beperkingvan de toepassingsreikwijdte. De verwachting is dat de Raad van de EUzal besluiten de RTB met een jaar te verlengen tot 4 maart 2028.Nederland steunt verlenging en staat welwillend tegenover een eventuelebeperking van de toepassingsreikwijdte, onder de voorwaarde dat dezebeperking uitvoerbaar en juridisch houdbaar moet zijn. Daarnaast is hetvan belang dat het tempo en de invulling van het nationale beleid voor detransitie, in lijn met de Raadsaanbeveling van 16 september 2025, ingoede verhouding staat tot dat van andere EU-lidstaten, om eventueleneveneffecten, zoals secundaire migratiestromen tussen lidstaten, zoveelmogelijk te beperken.Kabinetsvisie transitie uit tijdelijke beschermingIn de Taskforce Asiel en Migratie heeft het kabinet de afspraken uit hetcoalitieakkoord over het beleid ten aanzien van de ontheemden uitOekraïne bekrachtigd en in lijn hiermee zijn visie op de transitie uit detijdelijke bescherming geformuleerd langs drieslag van:1.Ondersteuning bij vrijwillige terugkeer naar Oekraïne in samenhangmet wederopbouw;2.Het verkennen van de mogelijkheden en kansrijkheid van hettoeleiden van ontheemden uit Oekraïne naar reguliere vergunningen,in het bijzonder werkvergunningen;3.Een vangnet in de vorm van een transitiedocument voor ontheemdenuit Oekraïne.Het bovenliggende beleidsdoel is om de zelfredzaamheid en participatievan ontheemden uit Oekraïne die nog niet zijn teruggekeerd verder tebevorderen, zodat de groep ontheemden die een beroep doet op socialevoorzieningen zo klein mogelijk blijft.ToelichtingDe oorlog in Oekraïne duurt nog altijd voort. Er is sprake van eenuitputtingsoorlog waarvan het einde nog niet in zicht is3. Inmiddels zijnruim 5 miljoen Oekraïners het land uit gevlucht en de verwachting is dateen grote groep Oekraïners nog langdurig in de EU zal verblijven en datgrootschalige terugkeer op korte termijn nog niet aan de orde is. Het3Kamerstukken 21 501 20, nr. 2379Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36072 longitudinaal surveyonderzoek van het WODC bevestigt dit ook: 83procent van de ontheemden uit Oekraïne heeft de intentie om dekomende twee jaar in Nederland te blijven. Een kleiner deel, 43 procent,heeft op dit moment ook op de langere termijn geen intentie terug tekeren. Dit stelt Oekraïne voor een enorme demografische uitdaging. DeOekraïense autoriteiten benadrukken het belang van de terugkeer van hunburgers, die nodig zijn voor het de wederopbouw van het land. Ook zal erzonder ingrepen van het kabinet een niet te dragen en structureleoverbelasting van de IND, het COA, de rechtspraak en andere betrokkenorganisaties binnen de migratieketen ontstaan.4 Ondertussen brengt hetbieden van tijdelijke bescherming ook de nodige druk op gemeenten,uitvoeringsdiensten en de sociale voorzieningen met zich mee inNederland.Om deze redenen zet het kabinet in de eerste plaats in op faciliteren vanwederopbouw en realiseren van vrijwillige terugkeer. Tegelijkertijd is hetvan belang om realistisch te kijken naar de komende periode en in kaart tebrengen welke voorbereidingen nodig zijn om een mogelijk langdurigerverblijf van de ontheemden mogelijk te maken, dat zo min mogelijk drukop sociale voorzieningen met zich meebrengt en terugkeer op enigmoment bevordert. Dat doen we in lijn met de EU Raadsaanbeveling van16 september 2025. Voorop staat dat we de samenleving en deontheemden uit Oekraïne en perspectief bieden voor de komende jaren.Centraal vraagstuk bij de vormgeving van de transitie uit de tijdelijkebescherming betreft het effect van het beleid op (het gedrag van)ontheemden. Daarbij is het van belang een balans te vinden tussen hetbieden van bescherming, de inzet op wederopbouw en vrijwilligeterugkeer, het beperken van de belasting voor gemeenten die opvangbieden en het beperken van de druk op de migratieketen en socialevoorzieningen.Met dit in gedachten is de inzet van het kabinet dat ontheemden zolang zehier zijn zoveel mogelijk meedoen en bijdragen aan de Nederlandsemaatschappij en daarbij zo hun rechten en plichten zoveel mogelijk aan dereguliere stelsels ontlenen. Het kabinet wil instroom in de asielprocedurevoorkomen en de asielketen niet verder belasten. Om de groep diegebruik maakt van (sociale) voorzieningen zo veel mogelijk te beperken,zet het kabinet in op het verder bevorderen van zelfredzaamheid enparticipatie, bijvoorbeeld door arbeidstoeleiding en taalondersteuning. Dedoelstelling is om de huidige arbeidsparticipatie van 62 procent waarmogelijk te verhogen en in te zetten op passend en duurzaam werk.Daarnaast verkent kabinet of en in hoeverre ontheemden kunnendoorstromen naar een reguliere vergunning voor werk, studie etc. In dezeverkenning wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn en hoe kansrijkdit is. Hierin neemt het kabinet ook de maatschappelijke gevolgen,uitvoeringsaspecten en de kosten in beschouwing. De inschatting is dateen deel van de ontheemden echter niet (direct) in aanmerking komt vooreen reguliere vergunning. Om te voorkomen dat deze groep de asielpro-cedure ingaat, komt hiervoor een transitiedocument beschikbaar, dateveneens een overgang naar reguliere stelsels behelst. Uw Kamer wordtvóór 15 september nader geïnformeerd over de uitkomsten van deverkenning naar reguliere vergunningen en de precieze uitwerkingdaarvan in combinatie met een transitiedocument. De kosten voor detransitie uit de tijdelijke bescherming worden uitgewerkt wanneer dejuridische en uitvoeringsconsequenties inzichtelijk zijn gemaakt en4In de verzamelbrief OEK 26 januari 2024, de verzamelbrief OEK 4 juli 2025 en de verzamelbriefOEK 28 november 2025 heb ik u hierover reeds geïnformeerd.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36073 geborgd in de departementale begrotingen. Tot het einde van de tijdelijkebescherming en gedurende de transitieperiode naar een eventueel anderverblijfsrecht, blijven de huidige regelingen onder de Tijdelijke wetOpvang Oekraïne van kracht.Ook wanneer een groter deel van de groep Oekraïense ontheemdenzelfredzaam is, zien we dat de druk op de woningmarkt dermate groot isdat het merendeel van de groep niet binnen afzienbare tijd op eenreguliere manier in eigen huisvesting kan voorzien, en dus in opvang zalverblijven. Het kabinet voert doorlopend gesprekken met gemeenten envertegenwoordigers van verhuurders over de mogelijkheden om zich nual voor te bereiden op de periode na afloop van de RTB, door nu al aan deslag te gaan met het ontwikkelen van aanvullende vormen vanhuisvesting. Dat kan bijvoorbeeld gaan over woningen in een getransfor-meerde opvanglocatie, projecten met verplaatsbare woningen oftoepassingen van het beter benutten van de bestaande woningvoorraad.Deze aanvullende vormen van huisvesting kunnen op de korte termijneerst gebruikt worden als opvang, zolang de RTB nog loopt, en kunnen opde langere termijn ook gebruikt worden voor andere woningzoekendenwanneer de ontheemden hier geen gebruik meer van hoeven te maken.Het kabinet werkt tevens aan een bestuurlijk akkoord met medeoverhedenen woningcorporaties met afspraken over aanvullende huisvesting. Dehuisvestingsopgave voor ontheemden uit Oekraïne wordt hier ook inmeegenomen. Waar de transitie naar huisvesting op de korte termijn nogniet mogelijk is, blijft het recht op opvang als vangnet bestaan.Om gemeenten beter in staat te stellen hun opvang- en huisvestingscapa-citeit in stand te houden en verder te ontwikkelen, wordt per 1 juli dedoelgroepflexibele regeling geïntroduceerd. Deze regeling biedtgemeenten meer ruimte voor investeringen in opvanglocaties door uit tegaan van een langere investeringstermijn. Daarnaast maakt de regelinghet mogelijk locaties flexibel in te zetten voor verschillende asiel- enmigratiedoelgroepen. In tegenstelling tot de bestaande Bekostigingsre-geling Opvang Ontheemden Oekraïne (BoOO) is deze regeling nietgekoppeld aan de looptijd van de tijdelijke bescherming.De medeoverheden zijn onze belangrijkste partner bij de transitie uit detijdelijke bescherming. Het kabinet is de gemeenten in Nederlanderkentelijk voor de goede samenwerking en hun inspanningen bij deopvang van ontheemden uit Oekraïne. Het kabinet hecht er daarom aandat medeoverheden, naast de uitvoeringsinstanties en toezichthouders,nauw betrokken blijven bij de verdere beleidsvorming en de uitwerkingvan de transitie uit de tijdelijke bescherming. Daarbij staat uitvoerbaarheidvan beleid centraal. Om deze samenwerking verder te bestendigen, nodigthet kabinet de VNG uit als agendalid bij de overleggen van de TaskforceAsiel en Migratie. Daarnaast zet het kabinet in op een herziening van hetBestuurlijk Afsprakenkader (BAK 3.0), waarin afspraken worden gemaaktover rollen, verantwoordelijkheden, uitvoerbaarheid en de ondersteuningvan gemeenten gedurende de transitieperiode.Wederopbouw en ondersteuning bij vrijwillige terugkeerDe inzet van het kabinet is zoveel mogelijk vrijwillige terugkeer vanwegede wederopbouw van onze bondgenoot Oekraïne. Dit sluit zowel aan bijde wens van de Oekraïense overheid, als bij de Raadsaanbeveling.5 Hetterugkeerbeleid is momenteel in ontwikkeling. Bij de uitwerking van hetterugkeerbeleid wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de regulierewerkwijze van de bestaande partijen uit de migratieketen, zoals de DTenV.5Kamerstukken II, 2024/2025, 19 637, nr. 3451 en Kamerstukken II 2024/2925 19 637, nr. 3497.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36074 Voor de langere termijn en gedurende de looptijd van het verblijf naafloop van de tijdelijke bescherming zal het terugkeerbeleid gericht zijn ophet ondersteunen en stimuleren van terugkeer door praktische onder-steuning, naast de ondersteuning van vaardigheden en de ontwikkelingvan ontheemden zelf om zo goed mogelijk weer te kunnen landen enmeedoen in Oekraïne. Informatievoorziening zal een belangrijk onderdeelvan het terugkeerbeleid zijn, omdat ontheemden behoefte zullen hebbenaan informatie over de omstandigheden in Oekraïne, baankansen enhuisvestingsopties. Dit doen we in afstemming met EU-lidstaten en deOekraïense autoriteiten.Ontheemden die nu terug willen naar Oekraïne en graag hulp willen bijhet organiseren van hun terugkeer, kunnen ondersteuning krijgen van deDTenV.6 Deze ondersteuning bestaat onder meer uit begeleiding bij hetvertrekproces, hulp bij het regelen van reisdocumenten en vervoer, en eenfinanciële bijdrage ter ondersteuning van de doorreis naar de bestemmingbinnen Oekraïne.Daarnaast kijkt het kabinet wat nu al gedaan kan worden om terugkeer testimuleren. Uw Kamer is middels de Verzamelbrief opvang Oekraïne van28 november geïnformeerd over de pilot met VNG International en deVNG waarin een aantal Nederlandse gemeenten wordt gekoppeld aangemeenten in Oekraïne om voorwaarden en best practices voor hetondersteunen van terugkeer te verkennen. De inceptiefase van deze pilotis inmiddels afgerond en het eindrapport van de inceptiefase is bijge-voegd bij deze Verzamelbrief.Ontwikkelingen in andere EU-lidstatenOp 16 september 2025 heeft de Raad van de EU een Raadsaanbevelingvoor de transitie uit de tijdelijke bescherming vastgesteld. Deze Raadsaan-beveling bevat vier punten:1.het werken aan een transitie van tijdelijke bescherming naar anderelegale statussen (bestaand of nieuw voor deze doelgroep);2.het ondersteunen van terugkeer van ontheemden naar enre-integratie in Oekraïne;3.informatieverstrekking; en4.het belang van de onderlinge coördinatie tussen lidstaten enOekraïne.Nederland zet zich er in Europa voor in om, onder coördinatie van deEuropese Commissie, samen met de lidstaten te werken aan de uitvoeringvan deze transitie, zodat tijdig kan worden voorbereid op de periode na deRTB. Er is inmiddels meer zicht op het beleid voor ontheemden na afloopvan de tijdelijke bescherming in andere EU-lidstaten.Deel 2: actuele situatieMaatregelen verlichting druk gemeentelijke opvangDe druk op de gemeentelijke opvang van ontheemden uit Oekraïne isgroot. Het bezettingspercentage is al geruime tijd bijna 100% en er isweinig zicht op nieuwe gemeentelijke opvangplekken. Om deze redenenheb ik samen met medeoverheden een actieplan opgesteld en vastgesteldgericht op:6Zie voor meer informatie de website van de DTenV: Hulp bij terugkeer naar Oekraïne | DienstTerugkeer en VertrekTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36075 1.Sturing van het rijk op een eerlijke verdeling over het land en hetaanspreken van regio’s die niet aan hun inspanningsverplichtingvoldoen;2.Het toewerken, van een systeem waarin ontheemden uit Oekraïnezich bij elke gemeente kunnen aanmelden, naar een systeem waarinontheemden zich bij een beperkt aantal landelijke locaties kunnenmelden voor aanmelding en registratie en waar coördinatie opdoorplaatsing in het land plaatsvindt, nadat door de IND is bevestigddat wordt voldaan aan de voorwaarden voor tijdelijke beschermingop grond van de RTB;3.Bij de huidige verlenging van de RTB tot maart 2027 zijn enkeleverduidelijkingen opgenomen, zoals de mogelijkheid om tijdelijkebescherming af te wijzen indien de ontheemde elders in de Unietijdelijke bescherming heeft gekregen. Per 15 juni jl. toetst de INDhierop bij nieuwe instroom. Daarnaast wordt het bestaande triage-proces verbreed, waarbij de IND met gemeenten meekijkt bij twijfel ofiemand onder de RTB valt. Zo kan nog sneller duidelijk wordengemaakt of iemand onder de RTV valt en daarmee recht op opvangheeft. en4.Het realiseren van het structureel uitbreiden van de capaciteit. Ditloopt parallel aan voorgaande acties en is randvoorwaardelijk voorhet slagen van het totale actieplan.Beëindigen opvangOp dit moment is er een groep personen die niet (meer) onder de RTBvalt. Dit is zichtbaar in de Basisregistratie personen (hierna: BRP) vangemeenten. Het gaat om een mogelijk omvangrijke groep van enkelehonderden tot een paar duizend personen. Het is niet duidelijk of dezepersonen zich bevinden in de gemeentelijke opvang of dat zij eigen-standig wonen. Ook is niet in alle gevallen duidelijk of deze mensen alvertrokken zijn uit Nederland en dat zij nog moeten worden uitgeschrevenuit de BRP of dat zij hier nog verblijven. Gezien de schaarse opvang-plekken hecht ik er aan dat indien personen zonder bescherming onder deRTB in gemeentelijke opvangplekken verblijven, de opvang van dezepersonen beëindigd wordt. Het Rijk zal verkennen of deze cijfers nadergeduid kunnen worden en zal gemeenten faciliteren om de opvang, indienaan de orde, te beëindigen.Aanpak overlast in de opvangOp 4 juli 2025 heb ik uw kamer geïnformeerd over de uitkomsten van deevaluatie van het handelingsperspectief bij overlast in de opvang en hetvoornemen om aanvullende maatregelen te treffen ter ondersteuning vangemeenten bij de preventie en aanpak hiervan. Uit de evaluatie blijkt datmet name bij (gewelds)incidenten en complexe zorgproblematiek,waaronder verslavingsproblematiek, behoefte bestaat aan aanvullendhandelingsperspectief. In samenwerking met diverse maatschappelijkeorganisaties is hiertoe een drietal maatregelen genomen.De Bijzonder Begeleide Opvang (BBO)Op 11 februari 2026 is een samenwerkingsovereenkomst getekend methet Leger des Heils en de taskforce «De vliegende brigade» voor derealisatie van «bijzonder begeleidende opvanglocaties voor Oekraïenseontheemden» (BBO). Dit zijn GOO-locaties waar ontheemden met ernstigepsychosociale problematiek die overlast veroorzaken apart wordenTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36076 opgevangen en intensief worden begeleid door het Leger des Heils.7 Devliegende brigade voert de triage uit voor deze locaties. Het Rijk draagtzorg voor de financiering van deze locaties onder de voorwaarden van deBooO en wanneer deze in gaat, de DFR. Aanvullend hierop wordt gekekennaar passende (ggz- en/of verslavings)behandelingen. Deze behandelingzal (afhankelijk van de zorgbehoefte) zoveel mogelijk in de reguliere zorgin de regio plaatsvinden. Met deze locaties wordt getracht de overlastpro-blematiek op reguliere opvanglocaties te verminderen als ook een beterpassende omgeving te bieden aan een groep ontheemden met eencomplexe zorgbehoefte. Voor de realisatie hiervan zijn gemeenten nodigdie deze locaties huisvesten. Hierbij wordt ingezet op een landelijkdekkend aanbod van regionale locaties. Dat betekent dat iedere gemeentemet een BBO-locatie uitsluitend ontheemden huisvest uit haar eigen regio– tenzij anders afgesproken. Op dit moment wordt met een aantalgemeenten gesproken over het realiseren van deze locaties. Geïnteres-seerde gemeenten kunnen zich melden bij de Nationale Opvang Organi-satie (NOO).PREVUAMet het Trimbos-Instituut is een aanpak ontwikkeld voor het opzetten vaneen landelijke infrastructuur voor verslavingspreventie voor ontheemdenuit Oekraïne in gemeentelijke opvanglocaties (PREVUA). Kern van dezeaanpak is om de bestaande infrastructuur voor verslavingspreventie inNederland mede te activeren voor de doelgroep ontheemden. In eentraject zal Trimbos, in samenwerking met OPORA Foundation en Jellinek:1.een onderzoek uitvoeren naar de problematiek en de behoeften vangemeentelijke opvanglocaties rondom verslaving;2.een passende training ontwikkelen voor professionals rondom deOekraïne-opvang in hun preventieve rol en een pilot uitvoeren in éénregio; en3.een landelijke infrastructuur voor verslavingspreventie uitrollen.Deze laatste stap wordt bereikt door de preventiemedewerkers van de elfregionale instellingen voor verslavingszorg te equiperen om medewerkersvan opvanglocaties en gemeenten te ondersteunen bij verslavingspre-ventie van ontheemden door middel van trainingen en passend beleid.Doel is dat, na afloop van het traject met Trimbos, de infrastructuur voorverslavingspreventie in Nederland voldoende versterkt is zodat preventiein Oekraïne-opvanglocaties meegenomen kan worden in de regulierewerkzaamheden. Ondersteuning vanuit deze instellingen zal op verzoekvan gemeenten plaatsvinden. Aanvullend zal Trimbos voorlichtingsmate-riaal (passend voor de doelgroep en in eigen taal), een e-learning en eenhandreiking verslavingspreventie ontwikkelen voor locatiepersoneel opopvanglocaties.Inzet op taakuitbreiding van taskforce De vliegende brigadeHet omgaan met ontheemden met complexe zorgbehoefte die overlastveroorzaken, vraagt om specifieke kennis en kunde. Met de taskforce «Devliegende brigade» is overeengekomen het huidige taakpakket uit tebreiden met het bieden van ondersteuning op het gebied van zorggerelateerde overlast. De vliegende brigade kan gemeenten adviserenover hoe zij, binnen de kaders en regelingen van het Rijk, om kunnen gaanmet complexe zorgcasuïstiek.7Gemeenten dienen hierbij rekening te houden met eventuele toepasselijke aanbestedingsrech-telijke verplichtingen.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36077 Wijzigingen Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) per1 augustus 2026Naast het lange termijnbeleid zijn er ook ontwikkelingen in het huidigebeleid voor ontheemden uit Oekraïne. Per 1 augustus 2026 is er een aantalwijzigingen van de RooO voorzien.De eerste wijziging betreft een wijziging om gezondheidsgegevens vanontheemden uit Oekraïne beter te waarborgen. Op 7 juni 2023 heeft deAfdeling advisering van de Raad van State een advies vastgesteld overhet wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne. De Afdelingbenadrukte onder meer het belang van een passende en specifieke regelsvoor de verwerking van gezondheidsgegevens van ontheemden uitOekraïne. Vervolgens is door het Ministerie van JenV aan de wet eenbepaling toegevoegd waarin de bevoegdheid om waarborgen vast testellen wordt gedelegeerd. De beoogde wijziging van de RooO zorgtervoor dat er op het niveau van de gemeente specifieke maatregelengetroffen worden, waarmee de verwerking van gezondheidsgegevens vanontheemden uit Oekraïne voldoende wordt afgeschermd.De tweede wijziging betreft een periodieke indexering van het kleedgeld,eetgeld, en de eigen bijdrage voor de catering. Het kleedgeld wordt per1 april 2026 verhoogd van € 62,66 naar € 65,77. Het eetgeld voorgezinnen van één of twee personen wordt verhoogd van € 252,18 naar€ 260,97. Als laatste gaat het bedrag voor de eigen bijdrage voor decatering omhoog, omdat deze gekoppeld is aan het eetgeld. Dit bedraggaat van € 252,18 per persoon naar € 260,97 per persoon.Advies Advocaat-Generaal (AG)Mijn voorganger heeft uw Kamer reeds geïnformeerd over de prejudiciëlevragen die de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State op2 april 2025 aan het Hof van Justitie van de Europese Unie (hierna: Hof)heeft gesteld8. De rechtsvraag die bij het Hof voorligt is onder andere ofde behandeling van de asielaanvraag, die ten grondslag ligt aan detijdelijke bescherming, kan worden opgeschort zolang de RichtlijnTijdelijke Bescherming loopt. Op 16 april 2026 concludeerde de Advocaat-Generaal (AG) dat de behandeling van de asielaanvraag niet kan wordenopgeschort en dat de uiterste beslistermijn van 21 maanden uit deProcedurerichtlijn van toepassing is. Indien het Hof dit advies volgt, heeftdit zeer grote uitvoerings- en financiële gevolgen voor de IND. Het is opdit moment niet bekend wanneer het Hof uitspraak doet.Moties en toezeggingenMotie Boomsma en Van Zanten over het vragen van een bijdrage ofpremie van werkende ontheemden uit Oekraïne voor zorgkostenNaar aanleiding van de motie Boomsma en Van Zanten9 en de motie vanClaassen en Vondeling10, die oproepen om werkende ontheemden uitOekraïne mee te laten betalen aan het Nederlandse zorgstelsel, isonderzocht of ontheemden uit Oekraïne een bijdrage of premie kunnenbetalen voor zorgkosten.Het vragen van een afzonderlijke eigen bijdrage voor medische zorg iszeer complex gebleken en als zelfstandige maatregel op korte termijn niette realiseren. Hieraan ligt onder meer ten grondslag dat gemeenten alsvoor de hand liggende uitvoerende partij niet betrokken zijn bij de8Kamerstukken II, 2024/2025, 19 637, nr. 34519Kamerstukken II, 36 600 XX, nr. 2210Kamerstukken II, 29 689, nr. 1283Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36078 Regeling Medische zorg ontheemden uit Oekraïne (RMO). Aansluiten bijde bestaande eigen bijdrage-systematiek is ook niet mogelijk omdat ookvan de groep werkende ontheemden in de particuliere opvang eenbijdrage gevraagd zou moeten worden. Deze groep betaalt nog geeneigen bijdrage omdat zij zelf in onderdak voorzien. Ook voor zorgverze-keraar DSW, uitvoerder van de RMO, is het niet mogelijk om op kortetermijn een eigen bijdrage te heffen vanwege het moeten inrichten vaneen nieuwe werkwijze hiervoor, inclusief een nieuwe grondslag. Dit wordtingeschat als een zeer ingewikkeld en tijdrovend proces, onder andereomdat de benodigde toegang tot inkomensgegevens ontbreekt. Deopbrengsten van een bijdrage voor zorgkosten zouden, tot slot, niet inverhouding staan tot de uitvoeringslasten.11Hoewel het dus niet wenselijk is om op korte termijn een eigen bijdrage teheffen voor zorgkosten, betalen werkende ontheemden die in de opvangverblijven per 1 oktober 2025 wel een hogere eigen bijdrage op basis vanexploitatiekosten. Daarmee is invulling gegeven aan de wens omwerkende ontheemden meer bij te laten dragen aan de kosten van deopvang op een manier die uitvoerbaar is voor gemeenten.Toezegging – De Minister zegt toe om samen met de IND te achterhalenwaar Oekraïense ontheemden precies vandaan komen, en of het primaireof secundaire migratie isTijdens het Commissiedebat van 20 maart 2025 heeft de toenmaligeMinister van Asiel en Migratie, naar aanleiding van een vraag van het lidVan Zanten (BBB), toegezegd om samen met de IND te onderzoeken ofkan worden vastgesteld waar Oekraïense ontheemden die in Nederlandbescherming aanvragen vandaan komen, en of hierbij sprake is primaireof secundaire migratie.Samen met de IND is vervolgens onderzocht of deze informatiebeschikbaar is of beschikbaar kan komen. Echter, omdat de ontheemdenuit Oekraine niet de asielprocedure doorlopen, worden ook de regulieregesprekken (gehoren) waarin deze informatie naar boven komt nietgevoerd en is deze informatie via de registratiesystemen van de IND nietbeschikbaarWel heeft in opdracht van het toenmalige Ministerie van Asiel en Migratiebureau Regioplan onderzoek gedaan naar kenmerken, reisroute enmotieven van ontheemden uit Oekraïne die zich in 2025 bij aankomst inNederland melden bij een crisisnoodopvang locatie (hierna: CNO). U bentover de uitkomsten geïnformeerd in mijn brief van 19 mei jl.12 Ditonderzoek laat onder meer zien dat in 2025 de belangrijkste herkomst-regio» s de vier grote regio’s Odesa (13%), Kyiv (13%), Dnipropetrovsk(10%) en Charkiv (7%) waren. Dit betekent tegelijkertijd dat de rest van deonderzochte instroom uit een groot aantal andere regio’s komt.Appreciatie onderzoekenVan Onzekerheid naar Perspectief: het mentale welzijn van Oekraïensejongeren in NederlandOp 3 juni 2026 heeft OpenEmbassy en Loket Ontheemden OekraïnePsychosociale hulp (LOOP) in opdracht van het Ministerie van Justitie enVeiligheid het rapport «Mentale Gezondheid vanuit het Perspectief van11Aan werkende ontheemden zou een maandelijks vast bedrag van € 26 gevraagd kunnenworden omdat rekening gehouden moet worden met het effect van de zorgtoeslag waar geenaanspraak op gemaakt wordt. Een verhoging van € 26 is echter zeer beperkt en brengt weinigop in relatie tot de uitvoeringslasten wanneer dit afzonderlijk moet worden geregeld.12Kamerstukken II, 36 045, nr 295Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 36079 Oekraïense jongeren» gepubliceerd. Dit kwalitatieve onderzoek vondplaats na aanleiding van signalen over de staat van mentale gezondheiden kwetsbaarheid van Oekraïense jongeren, die een substantieel deel vande Oekraïense ontheemden in Nederland vormen. In dit tweedeligeonderzoeksrapport staat het perspectief van Oekraïense jongeren en hunmentale gezondheid centraal. Om het perspectief en de ervaringen vanOekraïense jongeren op te halen, zijn twee rondes met expertpoolsgeorganiseerd. De expertpool is een kwalitatieve onderzoeksmethodeontwikkeld door OpenEmbassy, waarin jongeren in een veilige en cultuursensitieve groepssetting samenkwamen. In deel één van het onderzoeklag de focus op het ophalen van de ervaringen van de Oekraïensejongeren in relatie tot hun mentale gezondheid. In deel twee van hetonderzoek zijn concrete oplossingen ontworpen die aansluiten bij hunperspectieven en leefwereld.Het rapport bevestigt het belang van het betrekken van jongeren bijbeleidsvorming en de door hen aangedragen suggesties kunnengeïmplementeerd worden op bijvoorbeeld opvanglocaties.Voor de uitgebreide bevindingen en oplossingen verwijs ik u naar hetbijgevoegde rapport van OpenEmbassy en LOOP.Factsheets van het WODC werk, wonen en welzijn van Oekraïensevluchtelingen in Nederland met de titelsBijgevoegd vindt u de drie factsheets van het WODC werk, wonen enwelzijn van Oekraïense ontheemden in Nederland met de titels: (1)«Ontwikkelingen in arbeidsmarktparticipatie en taalvaardigheid vanOekraïense vluchtelingen»,(2) «Ontwikkelingen in de woonsituatie enwoonervaringen van Oekraïense vluchtelingen», en (3) «Psychosociaalwelbevinden van Oekraïense vluchtelingen in Nederland». Deze factsheetszijn onderdeel van het onderzoeksprogramma Longitudinaal Onder-zoeksCohort Oekraïense Vluchtelingen (LOCOV). Er is onderzoek verrichtnaar de ontwikkelingen op het gebied van arbeidsparticipatie, taalbe-heersing, welzijn, woonsituatie en de sociale verbondenheid vanOekraïense ontheemden in Nederland. Hierbij is gebruik gemaakt van demeest recente cijfers, afkomstig uit 2025, in vergelijking met eerderecijfers uit 2023.Concluderend kan men stellen dat de arbeidsparticipatie (die al hoog was)de afgelopen jaren licht is toegenomen, maar veel Oekraïners nogbeneden niveau werken. waardoor arbeidspotentieel verloren gaat. VeelOekraïners worstelen met de Nederlandse taal, gemiddeld geven zijzichzelf een 3 op een schaal van 1–10. Op het gebied van mentalegezondheid zien we dat deze in vergelijking met cijfers uit 2023 achteruitis gegaan. Sociale relaties kunnen een beschermende factor zijn voor dementale gezondheid en participatie bevorderen. In vergelijking metNederlanders hebben Oekraïners meer sociaal contact, maar vooralbinnen de eigen gemeenschap. Sociaal contact met Nederlanders neemtniet toe bij langer verblijf in Nederland. Een meerderheid van de Oekra-ïners verblijft nog steeds in GOO locaties. De woontevredenheid in deGOO is afgenomen, en een derde van de ontheemden ervaart onvei-ligheid in de opvang. Dit ziet met name toe op geluidsoverlast, overlastvan alcohol- en drugsmisbruik en verbaal geweld. Deze komt vaker voorin grote opvanglocaties met weinig privacy.Het WODC doet ook enkele beleidsaanbevelingen. Zo doet het WODC deaanbeveling dat het wenselijk is om te kijken naar kleinschaligereopvanglocaties, investeringen te doen in de ondersteuning en versterkingvan de mentale gezondheid en sociale verbinding, en tot slot verbeteringvan toegang tot kinderopvang en meer begeleiding naar passend werk incombinatie met het aanbieden van taalles of duale leer-werktrajecten meteen focus op taal.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 360710 Tot slotIk vertrouw erop uw Kamer inzicht te hebben gegeven in de aanpak vande transitie uit de tijdelijke bescherming. Een aanpak die aansluit op deafspraken die we in EU-verband hierover maken. Ik ben voornemens uwKamer na de zomer te informeren over de voortgang.De Minister van Asiel en Migratie,G. van den BrinkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 19 637, nr. 360711