Rapportage 2024 Mensenrechten, Democratie, Internationale Rechtsorde en herinrichting decentraal Mensenrechtenfonds

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202532 735Mensenrechten in het buitenlands beleidNr. 405 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 mei 2025Graag bied ik u hierbij de Rapportage Mensenrechten, Democratie,Internationale Rechtsorde aan met de inzet en resultaten van hetNederlands buitenlandsbeleid op deze thema’s in 2024.Ook informeer ik uw Kamer middels deze brief over de herinrichting vanhet decentrale gedeelte van het Mensenrechtenfonds.In de met uw Kamer gedeelde kabinetsreactie op de recente evaluatie vande directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie (IOB) van hetmensenrechtenbeleid (2017–2022)1 zijn de aanbevelingen m.b.t. hetMensenrechtenfonds overgenomen. De IOB heeft specifiek aanbevolendat er meer focus en strategische aansturing van het mensenrechten-beleid in de landenpraktijk nodig is o.a. door meer geografische focus aante brengen en het aantal mensenrechtenthema’s waarop Nederland inzetper land te beperken. In lijn met deze aanbevelingen, en mede in het lichtvan de bezuinigingsopgave, waarin het mensenrechtenfonds zoveelmogelijk is ontzien, is besloten tot de herinrichting van het decentralegedeelte2 van het Mensenrechtenfonds.Dit decentrale gedeelte van het Mensenrechtenfonds wordt gedelegeerdnaar het postennet. Het fonds wordt vervolgens door de ambassadesingezet om m.n. lokale organisaties te steunen die zich op verschillendemanieren inzetten voor mensenrechten. Momenteel maken nog 84 posten(bilateraal en multilateraal) gebruik van dit fonds. Na een zorgvuldigafgewogen proces is een meer gefocuste strategische landenlijst tot standgekomen. Hiervoor is een aantal inhoudelijke factoren meegewogen,waaronder de mensenrechtensituatie in het land, de impact van deNederlandse inzet, de Nederlandse belangen in het land alsmede de1Evaluatie van het Nederlandse mensenrechtenbeleid | Resultaten | Directie InternationaalOnderzoek en Beleidsevaluatie (IOB)2Het centrale Mensenrechtenfonds is, mede op advies van IOB, al in 2022 aangepast. Via hetcentrale Mensenrechtenfonds zet Nederland zich momenteel wereldwijd in voor debescherming van journalisten en mensenrechtenverdedigers, online en offline, met het Safetyfor Voices programma voor de periode 2023–2027. kst-32735-405ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 735, nr. 4051 beschikbare Nederlandse expertise. Ook is rekening gehouden met demanagement- en beheercapaciteit op de posten.De nieuwe verkorte landenlijst voor het decentrale gedeelte van hetMensenrechtenfonds bestaat uit 31 bilaterale posten en 5 multilateraleposten. Deze posten krijgen met ingang van 2026 meer financiële ruimteom waar mogelijk de mensrechteninzet te intensiveren en de impact vanhun werk te vergroten. Aan deze geselecteerde posten zal wordengevraagd hun inzet te concentreren op maximaal twee van de 5+1thematische prioriteiten3 uit de beleidsnota Mensenrechten, Democratieen Internationale Rechtsorde.4Het inperken van het aantal posten dat van het Mensenrechtenfondsgebruik maakt, zal zijn weerslag hebben op de huidige brede geografischereikwijdte van het Nederlandse mensenrechtenbeleid. Tegelijkertijd is deverwachting dat door deze gerichtere thematische en geografische inzeten meer budgettaire ruimte per post, de impact van het mensenrechten-beleid in de landen waar Nederland actief is, wordt vergroot en zal leidentot grotere effectiviteit van het Mensenrechtenfonds.Posten die niet langer decentraal Mensenrechtenfonds ontvangen blijvenvanzelfsprekend via diplomatieke kanalen bijdragen aan het Nederlandsemensenrechtenbeleid. Nederland blijft alert op de mensenrechtensituatiein landen waar het mensenrechtenfonds niet beschikbaar is.De nieuwe landenlijst zal, gelet op de gevoeligheid van het onderwerp,bilaterale overwegingen en de veiligheid van implementatiepartners, nietopenbaar gemaakt worden. De landenlijst kan desgewenst wel tervertrouwelijke inzage met uw Kamer worden gedeeld.De Minister van Buitenlandse Zaken,C.C.J. Veldkamp3Vrijheid van meningsuiting online en offline, gelijke rechten voor vrouwen en meisjes, gelijkerechten voor lhbtiq+ personen, vrijheid van religie en levensovertuiging, beschermenmensenrechtenverdedigers en maatschappelijke ruimte + Accountability.4Beleidsnota Mensenrechten – Democratie – Internationale Rechtsorde | Beleidsnota |Rijksoverheid.nlTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 32 735, nr. 4052