Reactie op het EU-voorzitterschap van Denemarken, de Nederlandse inzet tijdens dit voorzitterschap en reactie op de Grøn Trepart (het Deense Landbouwakkoord)

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-32Landbouw- en VisserijraadNr. 1707 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSEL-ZEKERHEID EN NATUUR Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 mei 2025Met deze brief reageer ik op het verzoek van de vaste commissie voorLandbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur om een reactie op hetEU-voorzitterschap van Denemarken, de Nederlandse inzet tijdens ditvoorzitterschap en een reactie op de Grøn Trepart (het Deense Landbouw-akkoord) (kenmerk verzoek: 2025Z09487/2025D23016).EU-voorzitterschap van DenemarkenDenemarken is van 1 juli tot en met 31 december van dit jaar voorzittervan de Raad van de Europese Unie (EU). Op dit moment heeftDenemarken het werkprogramma en de prioriteiten voor het aankomendEU-voorzitterschap nog niet gepresenteerd. Het inkomende voorzitter-schap presenteert pas kort voorafgaand aan de start van het voorzitter-schap het werkprogramma en de prioriteiten, zodat het lopende voorzitter-schap in het uitvoeren van zijn prioriteiten niet wordt gehinderd. Daaromzal Denemarken zijn werkprogramma medio juni presenteren. Zoalsgebruikelijk, zal ik mijn appreciatie van het werkprogramma van hetEU-voorzitterschap met de Kamer in het verslag van de Landbouw- enVisserijraad delen. In dit geval in het verslag van juli a.s.De Europese Commissie (hierna: Commissie) heeft voor de komendemaanden verschillende wetgevende voorstellen aangekondigd, of heeftdeze recent gepubliceerd. Deze voorstellen zullen daarmee voor eenbelangrijk deel de focus van het Deens EU-voorzitterschap bepalen. Eenvoorbeeld van deze voorstellen is het recent verschenen voorstel voor devereenvoudiging van het huidige Gemeenschappelijk Landbouwbeleid(GLB), waarover de Kamer binnenkort via een BNC-fiche zal wordengeïnformeerd. Daarnaast zijn er verschillende voorstellen die in deonderhandelingsfase zitten, zoals een voorstel voor het gebruik vanNieuwe Genomische Technieken (NGTs) in de plantveredeling, dewijzigingsvoorstellen voor marktvoorschriften en sectorale steunmaatre-gelen in de wijnsector en voor gearomatiseerde wijnproducten, en de kst-21501-32-1707ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17071 gerichte wijziging van de gemeenschappelijke marktordening om depositie van de boer in de keten te verbeteren. De Kamer is ten aanzien vandeze voorstellen over het kabinetsstandpunt geïnformeerd1. Voorbeeldenvan andere voorstellen die binnenkort zullen worden gepresenteerd, zijnde hervorming van het GLB en het Meerjarig Financieel Kader (MFK).Daarnaast heeft de Commissie via de Visie voor Landbouw en Voedselverschillende voorstellen aangekondigd, waarover de Kamer reeds isgeïnformeerd2. Voor visserij vindt momenteel een evaluatie van hetGemeenschappelijk Visserijbeleid (GVB) plaats en wordt het jaarlijksevoorstel voor de vangstmogelijkheden verwacht. De Kamer wordt via degebruikelijke processen over het kabinetsstandpunt ten aanzien van dezevoorstellen geïnformeerd.Het Deense LandbouwakkoordOp 13 en 14 mei jl. bracht ik een werkbezoek aan Denemarken, waar ikmet verschillende partijen onder meer over het Deense Landbouwakkoordheb gesproken. Onder leiding van Minister Jeppe Bruus maakt het nieuweMinisterie van Groene Transitie een begin met de implementatie van hetakkoord en de voorbereiding van de noodzakelijke wetgeving. Veel detailsmoeten nog worden uitgewerkt.Het Deense Landbouwakkoord, dat in november 2024 door een grotemeerderheid van het Deense parlement werd bekrachtigd, omvatmaatregelen om de broeikasgasuitstoot te verminderen, de natuur teversterken en de nitraatuitstoot op het grond- en kustwater te verkleinen.Grofweg bestaat het uit drie delen: een klimaatbelasting, het omzetten vanlandbouwgronden voor natuurherstel en een plan voor de reductie van destikstofemissie.Denemarken gaat werken met een belasting op de gemodelleerde uitstootvan broeikasgassen door vee. Dit betreft een heffing van € 16,– per tonCO2-equivalent in 2030 dat zal oplopen tot € 40,– per ton CO2-equivalentin 2035. De opbrengsten van de CO2-heffing worden via innovatiesteunteruggegeven aan de landbouwsector. Deense boeren hebben dekomende jaren de tijd om hun uitstoot te verlagen voordat de heffing inwerking treedt. Dit kan bijvoorbeeld door technologische innovaties,voederadditieven of minder vee te houden, al is dit laatste geen doel opzich. Daarnaast komt er een fonds van € 5,8 miljard voor bosaanleg(250,000 ha), het vernatten van veengronden (140,000 ha) en strategischegrondaankopen. Hieronder valt ook € 1,3 miljard voor een subsidiere-geling voor het vergroten van koolstofvastlegging in landbouwbodems.Ongeveer 15% van het huidige totale Deense landbouwareaal zal wordenomgezet in natuur en bos. In het akkoord is door de partijen gekozen vooreen decentrale uitvoering.In de basis lijkt Denemarken op Nederland – qua grondsoorten, quauitdagingen en hoe de landbouw er min of meer uit ziet – maar er zijn ookbelangrijke verschillen zoals cultuur en landbouwstructuur. Dit zorgtervoor dat het Deense Landbouwakkoord niet meteen toepasbaar is inNederland. De Deense landbouwsector is meer grondgebonden engrootschaliger. Een gemiddeld Deens melkveebedrijf telt 250 melkkoeien,wat twee keer zo veel is als in Nederland. Ook ligt de prijs van landbouw-grond in Denemarken een stuk lager. Ten slotte heeft de stikstofproble-1BNC-fiche Verordening Nieuwe Genomische Technieken || Kamerstuk 22 112, nr. 3773BNC-fiche Herziening verordeningen Gemeenschappelijk Marktordening Wijn || 22 112, nr. 4051BNC-fiche Herziening Gemeenschappelijke Marktordening || Kamerstuk 22 112, nr. 39962BNC-fiche Mededeling Visie voor Landbouw en Voedsel || Kamerstuk 22 112, nr. 4016Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17072 matiek in Denemarken met name betrekking op de waterkwaliteit, terwijlin Nederland ook de stikstofemissie naar de lucht een urgentie kwestie is.Naast de verschillen kunnen we in het kader van ons klimaat- en stikstof-beleid wel leren van de Deense multi-stakeholderaanpak om debroeikasgas- en stikstofemissies te reduceren. Net als het DeenseLandbouwakkoord zet dit (Nederlandse) kabinet ook in op doelsturing,waarbij boeren de vrijheid hebben om zelf keuzes te maken ten aanzienvan te nemen maatregelen. Het kabinet kiest echter wel voor een aanpakdie past bij de Nederlandse situatie en context van de stikstofopgave.Zoals aangegeven in de Contourenbrief bedrijfsspecifieke emissienormenstikstof en broeikasgassen, wordt in Nederland toegewerkt naar uitein-delijk afrekenbare normen voor stikstof- en broeikasgasemissies.3 Er zijnechter nog verschillende stappen te zetten en keuzes te maken ten aanzienvan de eenheden, hoogtes en sturingswijze.Ik vind het belangrijk dat boeren met hun vakmanschap aan de benodigdeemissiereductie kunnen bijdragen. Betrouwbaarheid en langjarigeduidelijkheid zijn daarbij cruciaal, zodat bedrijven haalbare investerings-plannen kunnen maken. Ook dat wordt door de Deense regeringnagestreefd. Hiernaast speelt innovatie bij emissiereductie in relatie tot deklimaat- en natuuropgave een belangrijke rol. De Denen zetten onderandere in op meer gebruik van biogas, maar kijken ook naar beheersmaat-regelen en technologische innovaties. Innovatiesamenwerking tussenNederland en Denemarken kan beide landen verder helpen. Eind juni 2025vindt er daarom een innovatiemissie naar Kopenhagen plaats die gerichtis op klimaat, verduurzaming en digitalisering in de veehouderij. Eenander voorbeeld dat ook tijdens mijn bezoek aan Denemarken aan bodkwam, is de goede innovatiesamenwerking tussen Wageningen University& Research, en de Universiteit van Aarhus.Kortom, Nederland en Denemarken staan voor veel vergelijkbareuitdagingen en het land is een partner om samen mee op te trekken, ookals het gaat om onze inzet in Brussel. Belangrijk is meer ruimte te creërenvoor het vakmanschap van boeren om oplossingen voor problemen tevinden. Elk land, elke regio, heeft eigen specifieke uitdagingen. We zullende uitwerking van het Deense Landbouwakkoord verder op de voetvolgen.De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,F.M. Wiersma3Brief Problematiek rondom stikstof en PFAS || Kamerstuk 35 334, nr. 331Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-32, nr. 17073