Verslag bijeenkomst van de NAVO-ministers van Defensie op 17 en 18 oktober 2024 in Brussel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 676NAVONr. 471 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 28 oktober 2024Op 17 en 18 oktober 2024 vond in Brussel een bijeenkomst plaats van deNAVO-Ministers van Defensie (DMM). In deze brief informeer ik uw Kamerover het verloop en de uitkomst van de DMM. Tevens maak ik van degelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren over de inzet van eenforensisch opsporingsteam in Oekraïne. Mede namens de Minister vanBuitenlandse Zaken informeer ik u over het besluit een Nederlandsebijdrage te leveren aan de VS-geleide United Nations Command (UNC) inZuid-Korea.OekraïneDe Oekraïense president Zelensky en de Minister van Defensie Umerovlichtten verschillende onderdelen uit het Victory Plan van presidentZelensky toe aan de NAVO-bondgenoten in de NAVO-Oekraïne Raad(NUC). Het plan bestaat uit een vijftal kernpunten, waaronder het verzoektot verstrekken van een uitnodiging tot NAVO lidmaatschap en hetversterken van de Oekraïense verdediging tegen Rusland, inclusief hetopheffen van Westerse inzetrestricties op gedoneerde wapensystemen enmunitie. Ook doet de president voorstellen voor (toekomstige) samen-werking met Oekraïne op vlak van economie en Europese veiligheid.Daarnaast bevat het plan een drietal geclassificeerde annexen. Tevensschetsten president Zelensky en Minister Umerov de moeilijke situatie aanhet front en riepen ze bondgenoten op reeds toegezegde steun sneller televeren.In reactie hierop benadrukte Nederland het belang van het onverminderdvoortzetten van steun aan Oekraïne. Daarbij zijn substantiële financiëletoezeggingen van bondgenoten voor toekomstige militaire steunessentieel. Bovendien was er onder de bondgenoten brede consensus datopschaling van de defensie-industrie in Oekraïne nodig is, zodat Oekraïnein toenemende mate ook zijn eigen productiecapaciteit kan inzetten. Defocus moet daarbij liggen op interoperabiliteit van de Oekraïense kst-28676-471ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4711 strijdkrachten met de NAVO, zodat gelijktijdig wordt geïnvesteerd in deEuro-Atlantische integratie van Oekraïne.Nederland levert een belangrijke bijdrage aan de luchtverdediging vanOekraïne via onder andere het Patriot-initiatief en de F16’s. Nederlandkondigde ook het «drone action plan» aan, ter waarde van 400 miljoeneuro. Een aanzienlijk deel hiervan zal, conform de diverse oproepen in deNUC, in Oekraïne geproduceerd gaan worden, en ander in samenwerkingmet de Nederlandse defensie-industrie. Daarnaast werkt Nederlandsamen met Tsjechië en Denemarken bij de aankoop van 155 mmartilleriemunitie. Deze order van circa 270 miljoen euro wordt verspreidover enkele maanden, geleverd in 2025, om Oekraïne consequent tevoorzien van voldoende 155 mm munitie. Nederland deed ook de oproepaan andere landen om bij te blijven dragen aan dit Tsjechische initiatief.Nederland heeft tijdens deze DMM andermaal bepleit dat Oekraïne demogelijkheden krijgt om alle volgens het internationaal recht gelegiti-meerde doelwitten in Rusland aan te grijpen, in lijn met de motiePaternotte c.s1.Afschrikking en verdedigingRusland vormt een directe en de meest ernstige bedreiging voor deveiligheid van bondgenoten en voor de vrede en stabiliteit van hetEuro-Atlantisch gebied. Sinds de grootschalige Russische inval inOekraïne op 24 februari 2022 hebben bondgenoten daarom versneldegrote stappen gezet in de versterking van de afschrikking en verdedigingvan het bondgenootschap. Een sterke NAVO, met een geloofwaardigeafschrikking en verdediging, is cruciaal in een steeds onveiligere wereld.De Ministers bespraken de uitvoerbaarheid van de verdedigingsplannenen de daaruit voortvloeiende aanvullende capaciteitsdoelstellingen.Bondgenoten achten het van groot belang de nieuwe militaire plannenuitvoerbaar te maken met een zo laag mogelijk risico. Alleen door hetrealiseren van voldoende militaire capaciteiten kunnen bondgenoten dezerisico’s verlagen. Er is brede overeenstemming onder bondgenoten dat2% de absolute ondergrens is. De toenemende dreigingen en de daaruitvoortvloeiende capaciteitsdoelstellingen van de NAVO vragen veelcapaciteiten van ieder land.Nederland gaf aan dat het van groot belang is dat de NAVO overvoldoende militaire capaciteiten beschikt om de plannen uit te voeren metacceptabele risico’s. Er is acuut behoefte aan meer luchtverdedigingscapa-citeit en strategic enablers. Ik heb benadrukt dat het kabinet een flinkeinvestering doet in Defensie, met een stijging van 2,4 miljard eurostructureel en de aanschaf van specifieke capaciteiten waarbij de targetsuit de NAVO defensie capaciteitsplanning (NDPP) richtinggevend zijn.De minimale capaciteitenbehoefte die de NAVO onlangs heeft opgesteldop basis van de nieuwe verdedigingsplannen, betekent een forseuitdaging voor de krijgsmachten van alle bondgenoten, ook voorNederland. In het bondgenootschap is de consensus dat gezien detoegenomen dreiging er meer NAVO-capaciteiten nodig zijn. We moetensterk zijn, dit uitstralen, en in staat zijn om die kracht in te zetten.Samenwerking met de EU en de Indo-Pacific partnersDe Ministers van defensie van Australië, Japan, Nieuw-Zeeland enZuid-Korea (IP4) namen voor het eerst deel aan de DMM. Ook deEuropese Unie was vertegenwoordigd. Bondgenoten spraken met de1Kamerstuk 21 501-20, nr. 2100 van 25 juni 2024.Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4712 Indo-Pacific partners over gemeenschappelijke uitdagingen op het gebiedvan veiligheid. Zij herbevestigden dat stabiliteit en veiligheid in deIndo-Pacific direct verbonden zijn met stabiliteit en veiligheid in hetEuro-Atlantisch gebied. Bondgenoten en partners spraken hun ernstigezorgen uit over de toenemende militaire samenwerking tussen Rusland,China, Iran en Noord-Korea. Door de levering van militaire capaciteiten,zoals aanvalsdrones en ballistische rakketten aan Rusland en hetondersteunen van de Russische defensie-industrie, houden deze landende Russische oorlog tegen Oekraïne in stand. Zij raken daarmee direct deveiligheid en stabiliteit van Europa.Nederland heeft aangegeven dat in de huidige veiligheidsomgeving derelatie met IP4 en EU partners steeds belangrijker is voor de NAVO, om zogrensoverschrijdende veiligheidskwesties en mondiale uitdagingen aan tepakken. Het is belangrijk informatie uit te wisselen met partners op hetgebied van uitdagingen uitgaande van Rusland en China. Naast deChinese steun aan Rusland vormt China als zelfstandige actor ook eenmondiale uitdaging op hybride terrein, onderstrepen ook de IP4 partners,zoals door het verspreiden van desinformatie en assertieve activiteiten inhet cyberdomein. Het belang van een verdere intensivering van desamenwerking tussen NAVO, de EU en de IP4 om weerstand te biedentegen deze uitdagingen werd door velen onderstreept.Voor de voortzetting van de steun aan Oekraïne en de afschrikking enverdediging van het bondgenootschap is het noodzakelijk om deproductiecapaciteit van de defensie-industrie te verhogen. Europeselanden moeten hierin hun verantwoordelijkheid nemen. Van belang issamenwerking en coördinatie tussen EU en NAVO. Een gezamenlijkeinspanning is nodig om de huidige belemmeringen bij de opschaling vande defensie industrie aan te pakken. Dit om gezamenlijk het munitietekortaan te pakken, vraag te bundelen en in te zetten op standaardisatie eninteroperabiliteit. De NAVO en EU moeten elkaar hierbij wederzijdsversterken. Zo kan de EU door financiering en via industriepolitiek deopschaling van de industrie bevorderen. De NAVO is sterk in defensie-planning en het gezamenlijk ontwikkelen van militaire capaciteiten. Derode draad is slimme samenwerking: bij het bieden van capaciteiten voorde plannen, bij aanschaf van nieuw materieel en voorraden, bij onderzoeken investeringen voor nieuwe technologie, en bij de aanpak van bottle-necks in de aanvoerlijnen. Defensie zoekt voor de verhoging van deproductiecapaciteit van munitie voor Oekraïne en voor de eigen voorraadactief naar mogelijkheden voor vraagbundeling in EU- en NAVO-verband.NAVO is leidend in de verdere standaardisatie van wapensystemen envergroting van zogeheten gebruikersgroepen van landen met dezelfde(wapen)systemen, maar de EU speelt hier ook een rol. Vanuit de EU wordtgewerkt aan het versterken van langdurige orders bij Europese munitiefa-brikanten met subsidies voor gezamenlijke aanschaf (EDIRPA; ca 300 mln.euro) en opschaling van productie (ASAP; 500 mln. euro). Dergelijkeinitiatieven vanuit de EU dragen bij aan het behalen van de NAVOcapaciteitsdoelstellingen.Inzet forensische opsporingsexperts in OekraïneHet kabinet informeert uw Kamer in deze brief ook dat Defensie medionovember 2024 wederom forensische opsporingsexperts zal inzetten inOekraïne om onderzoek te doen naar oorlogsmisdrijven gepleegd inOekraïne. Dit betreft een gezamenlijke inspanning van de Ministeries vanDefensie en Buitenlandse Zaken. Defensie zet de experts in onder de vlagvan het Internationale Strafhof (ICC). Het kabinet is van mening datoorlogsmisdrijven niet ongestraft mogen blijven. Met de inzet van dezeexperts van de Koninklijke Marechaussee onderstreept het kabinet hetTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4713 belang van het verantwoording afleggen voor oorlogsmisdaden. Defensiedraagt de kosten voor deze inzet.Nederlandse inzet United Nations Command te Zuid-KoreaHet bevorderen van de internationale rechtsorde in de Indo-Pacific isnadrukkelijk in het Nederlands belang. De Indo-Pacific vormt de belang-rijkste economische groeiregio in de wereld en is in toenemende mateook een geopolitiek zwaartepunt. Mede namens de Minister van Buiten-landse Zaken informeer ik u over het besluit een Nederlandse bijdrage televeren aan de VS-geleide United Nations Command (UNC) in Zuid-Korea.Deze bijdrage is voorzien voor initieel een periode van 2 jaar, van januari2025 tot en met december 2026, met drie functies die op roulatiebasisworden ingevuld. UNC is opgericht in 1950 om Zuid-Korea te onder-steunen tijdens en ook na de Koreaanse oorlog en is gebaseerd opresoluties 83 en 84 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties(VNVR). De voornaamste taak van het UNC is het bewaken van devoorwaarden van de wapenstilstand. Het UNC opereert onder aansturingvan de VS. Deelnemende landen zijn de Verenigde Staten, Australië,Canada, Colombia, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Nieuw-Zeeland enhet Verenigd-Koninkrijk. De Nederlandse deelname draagt bij aan het doelvan UNC en daarbij ook het handhaven van de internationale rechtsorde,versterkt onze banden en samenwerking met de andere deelnemendelanden, en verbetert onze informatiepositie in de regio.Coalitie voor de bestrijding van ISISEn marge van de DMM sprak de Amerikaans geleide anti-ISIS-coalitie overde veiligheidssituatie in Irak en Syrië en de stand van zaken van detransformatie van Operation Inherent Resolve (OIR) in Irak. De VS en Irakhebben besloten OIR in Irak in de huidige vorm te beëindigen perseptember 2025. De activiteiten in Irak zullen voor die tijd langzaamworden afgebouwd. De operaties in Syrië zullen vanuit Irak nog doorgaantot september 2026. Irak heeft de wens uitgesproken om te komen totbilaterale veiligheidssamenwerkingen met individuele landen.Nederland onderstreepte het commitment aan een stabiel en veilig Irak ende internationale rechtsorde. Onze betrokkenheid blijkt uit de huidigedeelname aan de NATO Mission Iraq (NMI) waarvoor Nederland onderandere de Force Commander levert. De exacte consequenties van de postOIR-transitie voor NMI zijn onderwerp van gesprek tussen Irak enbondgenoten.De Minister voor Rechtsbescherming,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4714