Amendement van de leden Bikker en Diederik van Dijk over een verbod op het speciaal tot stand brengen van ELS

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202636 677Wijziging van de Embryowet naar aanleiding vande derde wetsevaluatieNr. 8 AMENDEMENT VAN DE LEDEN BIKKER EN DIEDERIK VAN DIJKOntvangen 9 april 2026 De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:Artikel I, onderdeel O, wordt als volgt gewijzigd:1. De aanhef vervalt.2. Onderdeel 1 vervalt.3. Onderdeel 2 wordt als volgt gewijzigd:a. De onderdeelsaanduiding «2.» vervalt.b. «Het eerste lid (nieuw)» wordt vervangen door «Artikel 24, eerstelid».4. Onderdeel 3 vervalt.Toelichting Het wetsvoorstel wijzigt de definitie van een embryo, onder andere zodat embryo’s die tot stand zijn gebracht door het samenbrengen vanpluripotente stamcellen ook onder de definitie van een embryo vallen.Deze embryo like structures (ELS) bootsen een intact «klassiek» embryona, maar zijn niet ontstaan uit de samensmelting van een in het menselijklichaam geproduceerde eicel met een of meer in het menselijk lichaamgeproduceerde zaadcellen, maar uit stamcellen die zijn gevormd uit«normale» lichaamscellen en zo zijn geprogrammeerd dat ze zich gaangedragen als embryonale stamcellen. ELS kunnen beschouwd worden alsmodelembryo’s die de driedimensionale ontwikkeling van een embryogeheel of gedeeltelijk nabootsen. Met ELS kan onderzoek worden gedaannaar processen die in een embryo plaatsvinden zonder dat daarvoorembryo’s door middel van bevruchting tot stand hoeven te wordengebracht. De meeste typen ELS bootsen slechts een embryo gedeeltelijkna. Deze ELS missen namelijk voorlopercellen en structuren die essentieel kst-36677-8ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 677, nr. 81 zijn voor een complete embryonale ontwikkeling. In de toekomst zal hetvermoedelijk ook mogelijk zijn om een type ELS tot stand te brengen datwel een intact embryo nabootst en dat zodanig op een «klassiek» tot standgebracht embryo lijkt, dat – als de omstandigheden daarvoor juist zoudenzijn – het niet uit te sluiten is dat dat deze zich kan ontwikkelen tot eenmens.Indieners hebben de overtuiging dat er een ethisch verschil blijftbestaan tussen «klassieke» embryo’s en ELS. Echter, als ELS een intactembryo nabootsen is het onderscheid met een «klassiek» embryo in depraktijk moeilijk te maken Als een bepaald type ELS de mogelijkheid inzich draagt om zich tot een mens te ontwikkelen, dan is dezelfde terug-houdendheid als bij een klassiek embryo, met dezelfde potentie totontwikkeling tot een mens, gerechtvaardigd. Daarom stellen indienersmet het amendement voor om het verbod zoals in artikel 24 isopgenomen op het speciaal tot stand brengen en gebruik voor weten-schappelijke onderzoek ook te laten gelden voor ELS die een intact«klassiek» embryo nabootsen. ELS die slechts gedeeltelijk een embryonabootsen vallen niet onder de definitie van «embryo». Kweek enwetenschappelijk onderzoek van deze typen ELS blijft toegestaan.BikkerD. van DijkTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 36 677, nr. 82