Verslag Eurogroep en Ecofinraad 15 en 16 juli 2024

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202421 501-07Raad voor Economische en Financiële ZakenNr. 2058 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 27 augustus 2024Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 15 en16 juli 2024.Tevens ga ik ook in op een aantal andere zaken. Ten eerste stuur ik u devoorlopige beoordeling van de Europese Commissie van het eerstebetaalverzoek van Nederland in het kader van het Herstel enVeerkrachtplan. Ten tweede stuur ik u een non-paper ten behoeve van demogelijke herziening van de verordening en richtlijn betreffende pruden-tiële vereisten voor beleggingsondernemingen (de Investment FirmRegulation en Investment Firm Directive). Ten derde doe ik u verslag vande ontwikkelingen inzake de digitale euro, conform mijn toezegging aanuw Kamer hierover.De Minister van Financiën,E. Heinen kst-21501-07-2058ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20581 Verslag Eurogroep en Ecofinraad 15 en 16 juli 2024 Eurogroep in reguliere samenstellingMacro-economische ontwikkelingen en begrotingsbeleid in deeurozoneDe voorzitter van de Eurogroep gaf een toelichting op het geaggregeerdebegrotingsbeleid van lidstaten in de eurozone, de zogenoemde fiscalstance. Hij constateerde onder andere dat de schulden in diverse lidstatentoenemen. In dat verband wees hij op het belang van de implementatievan de nieuwe begrotingsregels uit het Stabiliteits- en Groeipact (SGP)om schulden te verlagen. In aanvulling daarop gaf de voorzitter van hetEuropees Begrotingscomité (European Fiscal Board; EFB) een kortebeschouwing op de macro-economische ontwikkelingen. De verwachtingis dat de economische groei in 2025 verder stijgt, van 0,4% in 2023 naar0,8% in 2024 en 1,4% in 2025. De inflatie zal naar verwachting eind 2025dalen tot net boven de doelstelling van 2%. Ook de voorzitter van het EFBonderstreepte het belang van goede implementatie van de nieuwebegrotingsregels van het SGP. Deze boodschap werd eveneens onder-schreven door de Europese Commissie (Commissie), de EuropeseCentrale Bank (ECB) en het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM).Verschillende lidstaten namen deel aan de gedachtewisseling die volgde.Nederland wees tijdens dit gesprek op het rapport van de EFB waaruitblijkt dat sprake is van een snel stijgende uitgavengroei in een aantallidstaten met reeds hoge schulden.1 Ook sloot Nederland zich aan bijopmerkingen van andere aanwezigen over het belang van een goedeimplementatie van de nieuwe begrotingsregels van het SGP.Na afloop van de gedachtewisseling publiceerde de Eurogroep eenverklaring over het geaggregeerde begrotingsbeleid voor 2025.2Werkprogramma Eurogroep tot en met maart 2025Het werkprogramma van de Eurogroep tot en met maart 2025 werd doorde voorzitter van de Eurogroep gepresenteerd. Het werkprogramma isonline te raadplegen.3Functioneren van ERM-IIIn aanwezigheid van niet-eurolanden Bulgarije en Denemarken besprak deEurogroep het functioneren van het vaste wisselkoersmechanisme ERM-II(Exchange Rate Mechanism). Beide landen zitten in ERM-II. Denemarkenheeft geen verplichting om de euro in te voeren en heeft geen intentie omop korte termijn toe treden tot de muntunie. Bulgarije heeft wel de intentieom snel de euro in te voeren. De Commissie lichtte toe dat Bulgarijemomenteel aan drie van de vier formele toetredingscriteria voldoet. Aanhet prijsstabiliteitscriterium wordt nog niet voldaan aangezien de inflatiete hoog is. Daarnaast heeft Bulgarije ook nog stappen te zetten op deomvorming van staatsdeelnemingen, als onderdeel van de post-entrytoezeggingen die zijn gedaan bij toetreding tot ERM-II. Een verdere1Europees Begrotingscomité, «Assessment of the fiscal stance appropriate for the euro area in2025», 3 juli 2024, https://commission.europa.eu/publications/european-fiscal-board-assesses-appropriate-fiscal-stance-euro-area-2025_en.2Eurogroep, «Eurogroup statement on the fiscal stance for the euro area in 2025», 15 juli 2024,https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/07/15/eurogroup-statement-on-the-fiscal-stance-for-the-euro-area-in-2025/.3Eurogroep, «Eurogroup Work programma until March 2025», Brussel, 15 juli 2024, https://www.consilium.europa.eu/media/bcqnoz2v/eurogroup-work-programme-until-march-2025.pdf.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20582 inhoudelijke toelichting kunt u vinden in de geannoteerde agenda die deKamer eerder ontving.4 Dit onderwerp is ook aan bod gekomen in deEcofinraad (zie verdere toelichting onder «Convergentierapporten»).Beleidsprioriteiten van de nieuwe regering van NederlandDe Nederlandse Minister van Financiën heeft een korte toelichtinggegeven op de prioriteiten van de nieuwe Nederlandse regering, in lijnmet het Hoofdlijnenakkoord «Hoop, Lef en Trots». Dit gebeurt standaard inde Eurogroep bij het aantreden van nieuwe regeringen.Eurogroep in inclusieve samenstellingConcurrentievermogen van de eurozone: het aanpakken van hetfinancieringstekortIn de Eurogroep vond ook deze keer een gedachtewisseling plaats overhet thema concurrentievermogen. Deze keer ging de aandacht uit naar hetfinancieringsvraagstuk. Daartoe was Enrico Letta uitgenodigd alsgastspreker en hij gaf een toelichting op zijn rapport over de werking vande interne markt, dat hij onlangs publiceerde.5 Met betrekking tot hetfinancieringsvraagstuk legde Letta de nadruk op de noodzaak binnen deEU om meer privaat kapitaal te mobiliseren. De kapitaalmarkt is op ditmoment niet voldoende geïntegreerd en de financiële markten in de EUzijn te gefragmenteerd, aldus Letta. Dit pleidooi werd onderschreven doorde ECB en door verschillende lidstaten, waaronder Nederland. Zij gavenaan dit het beste kan worden bereikt door verdere ontwikkeling van dekapitaalmarktunie. Nederland bracht daarbij nog in dat verdieping enintegratie van kapitaalmarkten cruciaal is, net als effectief Europeestoezicht op de kapitaalmarkten. Ook noemde Nederland dat administra-tieve lasten voor het bedrijfsleven dienen te worden verminderd. Tot slotgaf Nederland aan geen voorstander te zijn van nieuwe gemeenschappe-lijke schulden.Een aantal andere lidstaten erkende het belang van het mobiliseren vanprivaat kapitaal, maar ijverde tegelijkertijd voor meer Europese publiekeinvesteringen. Daarbij werd in de gedachtewisseling vaak gewezen op degrootschalige defensie-investeringen die nodig zijn om de veiligheid teverbeteren.EcofinraadontbijtTijdens het Ecofinraadontbijt gaf de voorzitter van de Eurogroep zoalsgebruikelijk een terugkoppeling van de besprekingen in de Eurogroep.Tevens heeft de Commissie een update gegeven over de macro-economische situatie.4Kamerstukken II, 2023–2024, 21 501-07, nr. 2052.5Enrico Letta, «Much more than a market. Speed, security, solidarity. Empowering the SingleMarket to deliver a sustainable future and prosperity for all EU citizens», april 2024,https://www.consilium.europa.eu/media/ny3j24sm/much-more-than-a-market-report-by-enrico-letta.pdf.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20583 EcofinraadLopende wetgevingsvoorstellen over financiële dienstenHet voorzitterschap van de Raad en de Commissie hebben de Ecofinraadgeïnformeerd over de lopende wetgevingsvoorstellen op het terrein vanfinanciële diensten.6Werkprogramma Hongaars voorzitterschapIn de tweede helft van 2024 (juli–december 2024) is Hongarije voorzittervan de Raad van de EU. Zoals gebruikelijk heeft Hongarije daartoe eenwerkprogramma gepubliceerd.7 Tijdens de Ecofinraad gaf de Minister vanFinanciën van Hongarije Mihaly Varga in zijn rol als voorzitter eentoelichting op dit werkprogramma, in lijn met de toelichting die u ontvingin de geannoteerde agenda voor deze Ecofinraad.8Na deze toelichting maakten veel lidstaten van de gelegenheid gebruik omte reageren. Een ruime meerderheid van de lidstaten, waaronderNederland, gaf aan het te betreuren dat steun van de EU aan Oekraïnegeen prioriteit is in het werkprogramma van het Hongaars voorzitter-schap. Daarbij gaven meerdere lidstaten, waaronder Nederland, te kennenook het bezoek van de Hongaarse president Viktor Orban aan Rusland tebetreuren. In reactie gaf het Hongaarse voorzitterschap aan de econo-mische en financiële steun aan Oekraïne als vast agendapunt op deEcofinraad te continueren.Economische en financiële impact van de Russische agressie-oorlog tegen OekraïneDe Ecofinraad besprak de economische en financiële impact van deRussische agressie tegen Oekraïne en de Europese steunmaatregelen aanOekraïne. De Commissie gaf een toelichting op de economische enbudgettaire situatie van Oekraïne. Vervolgens ging de Commissie in op degeboekte voortgang inzake de uitwerking van het G7-akkoord over hetgebruik van de buitengewone rente-inkomsten van geïmmobiliseerdetegoeden van de Russische Centrale Bank voor een lening aan Oekraïneter waarde van $ 50 miljard. Ook de voorzitter van het Economisch enFinancieel Comité (EFC), de hoogambtelijke voorbereidende werkgroepvan de Ecofinraad, gaf een toelichting op het werk dat in het EFC wasgedaan hierop, met name ten aanzien van technische aspecten zoals deverdeelsleutel en voorwaarden van een dergelijke lening en op welkemanier (via welke instelling of organisatie) een dergelijke lening zoukunnen worden verstrekt.Meerdere lidstaten gaven in reactie op de Commissie aan het van belangte vinden dat spoedig voortgang wordt geboekt op verdere uitwerking vanhet G7-akkoord. Daarom verzochten zij de Commissie om zo snel alsmogelijk met een concreet voorstel te komen. Tegelijkertijd gavenverschillende lidstaten, waaronder Nederland, aan dat zowel de lasten alsde risico’s moeten worden gedeeld met de G7-partners. Een aantal6Progress on financial services legislative files, 11892/24, Brussel, 10 juli 2024, https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10217-2024-INIT/en/pdf.7Werkprogramma Hongaars voorzitterschap, «Programme of the Hungarian presidency of theCouncil of the European Union in the second half of 2024», https://hungarian-presidency.consilium.europa.eu/media/32nhoe0p/programme-and-priorities-of-the-hungarian-presidency.pdf.8Kamerstukken II, 2023–2024, 21 501-07, nr. 2052.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20584 lidstaten legde er nog de nadruk op dat voorkomen moet worden datsancties op Rusland worden omzeild, bijvoorbeeld via Belarus.De Kamer zal worden geïnformeerd indien de Commissie met eenvoorstel komt voor de uitwerking van het G7-akkoord over het gebruik vande buitengewone rente-inkomsten van geïmmobiliseerde tegoeden vande Russische Centrale Bank voor een lening aan Oekraïne. Waarschijnlijkzal daarvoor een nieuwe garantie moeten worden afgegeven via deheadroom van de Europese begroting. De technische verwerking in deNederlandse begroting vergt in dat geval een nieuwe nationale garantieop basis van het bni-aandeel in het bni van de gehele EU.Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF)De Raad nam uitvoeringsbesluiten aan ter goedkeuring van de aange-paste herstel- en veerkrachtplannen (HVP) van Cyprus, Duitsland, Finland,Griekenland en Polen.Voorlopige beoordeling Europese Commissie van betaalverzoekNederland Herstel- en VeerkrachtplanOp verzoek van de Kamer ontvangt de Kamer elke voorlopige beoordelingvan betaalverzoeken in het kader van de HVF die de Commissie publiceertter bespreking in het Economisch en Financieel Comité (EFC). Bijgaand zitde voorlopige positieve beoordeling van het eerste betaalverzoek vanNederland dat op 15 juli jl. door de Commissie gepubliceerd is. Het EFCstreeft naar het vaststellen van het advies aan de Commissie 14 tot16 werkdagen na publicatie van een voorlopige positieve beoordeling vaneen betaalverzoek. In verband met de zomer wordt de behandeling van devoorlopige positieve beoordeling in het EFC uitgesteld tot in september.Indien een lidstaat noodzaak ziet tot het starten van de zogenoemdenoodremprocedure van de HVF naar aanleiding van het nu voorliggendebetaalverzoek, zal de Kamer hierover onverwijld geïnformeerd worden.Lentepakket Europees Semester 2024 – landspecifieke aanbeve-lingen en macro-economische onevenwichtighedenprocedureOp 19 juni jl. publiceerde de Commissie het lentepakket in het kader vanhet Europees Semester. Het Europees Semester is het jaarlijkse proceswaarin de EU-lidstaten hun economisch, arbeidsmarkt- en begrotings-beleid coördineren. In de Ecofinraad gaf de Commissie een kortetoelichting op het lentepakket, in het bijzonder de landspecifieke aanbeve-lingen (LSA’s) en de macro-economische onevenwichtighedenprocedure(MEOP).De Ecofinraad ging akkoord met de LSA’s.9 De Commissie toonde zichspecifiek verheugd over het feit dat veel lidstaten, waaronder Nederland,positief waren over de aandacht voor concurrentiekracht in de LSA’s. DeLSA’s voor Nederland kunt u vinden in de geannoteerde agenda die deKamer eerder ontving.10In de Ecofinraad gaf Nederland aan, net als een aantal andere lidstaten,dat de rol van publieke schuld in de MEOP behouden moet blijven en dat9Raad van de Europese Unie, «Europees Semester 2024: Raad akkoord over landspecifiekeaanbevelingen», Brussel, 16 juli 2024, https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/07/16/european-semester-2024-council-agrees-on-country-specific-recommendations/.10Kamerstukken II, 2023–2024, 21 501-07, nr. 2052.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20585 de monitoring van publieke schulden in zowel de MEOP als het SGPplaats dient te vinden. De Commissie gaf aan dat als de risico’s voorna-melijk op het begrotingsbeleid toezien, het SGP het belangrijksteinstrument is voor monitoring van deze risico’s, maar indien de risico’sbredere macro-economische elementen bevatten, de MEOP een belang-rijke aanvulling op het SGP blijft. De Ecofinraad nam Raadsconclusies aanover de MEOP.11De LSA’s aanbevelingen zullen nog worden besproken tijdens deEuropese Raad in oktober. De aanbevelingen zullen vervolgens wordenaangenomen tijdens de eerstvolgende Raad na deze bespreking.Implementatie van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP)De Commissie stelde naar aanleiding van haar onderzoek naar deaanwezigheid van buitensporige tekorten, op basis van de gerealiseerdecijfers voor het begrotingstekort in 2023 en de verwachte cijfers voor hetbegrotingstekort in 2024 en 2025, voor om buitensporige tekorten vast testellen voor België, Frankrijk, Italië, Hongarije, Malta, Polen en Slowakije.De Raad volgde het voorstel van de Commissie en stemde in met devoorstellen voor het vaststellen van buitensporige tekorten voorgenoemde lidstaten. Daarnaast besloot de Ecofinraad dat Roemenië,waarvoor de Raad in april 2020 reeds vaststelde dat sprake is van eenbuitensporig tekort en aanbevelingen deed voor de correctie daarvan,geen effectieve opvolging heeft gegeven aan aanbevelingen van de Raadom het buitensporig tekort te corrigeren. Formele aanname van debesluiten vond plaats tijdens de vergadering van Coreper (Comité vanPermanente Vertegenwoordiger; Comité des représentants permanents)op 24 juli jl.Tijdens de gedachtewisseling in de Ecofinraad sprak Nederland dank uitaan de Commissie voor het gedane onderzoek en de voorstellen voorvaststelling van buitensporige tekorten. Nederland gaf daarnaast aan devoorgenomen besluiten tot vaststelling van buitensporige tekortenbelangrijk te vinden voor de geloofwaardigheid en effectiviteit van hetSGP. Daarbij wees Nederland ook op de noodzaak van een ambitieuzecorrectie van deze buitensporige tekorten. Een aantal lidstaten, waaronderNederland, deed tot slot een beroep op de Commissie inzake het belangvan op regels gebaseerde naleving en handhaving van het SGP.In het najaar zal de Raad besluiten over aanbevelingen van de Commissieaan de Raad voor de correctie van de buitensporige tekorten.Convergentierapporten van de Commissie en de EuropeseCentrale BankDe Ecofinraad besprak de convergentierapporten van de Commissie en deECB die 26 juni jl. zijn gepubliceerd.12 Daartoe gaven de Commissie enECB een toelichting in lijn met de toelichting in de geannoteerde agendavoor deze Ecofinraad.13 De Commissie lichtte toe dat Bulgarije momenteelaan drie van de vier formele toetredingscriteria voldoet. Aan het prijssta-biliteitscriterium wordt nog niet voldaan aangezien de inflatie te hoog is.11Raad van de Europese Unie, «Macro-economische onevenwichtigheden: Raad keurtconclusies goed», Brussel 16 juli 2024, https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2024/07/16/macroeconomic-imbalance-procedure-council-approves-conclusions/.12Europese Commissie, «Convergence Report 2024», 26 juni 2024, https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/convergence-report-2024_en; Europese Centrale Bank,«Convergence Report», juni 2024, https://www.ecb.europa.eu/press/other-publications/convergence/html/index.en.html.13Kamerstukken II, 2023–2024, 21 501-07, nr. 2052.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20586 Daarnaast heeft Bulgarije ook nog stappen te zetten voor de omvormingvan staatsdeelnemingen, als onderdeel van de post-entry toezeggingendie zijn gedaan bij toetreding tot ERM-II. De Commissie legde daarnaastnadruk op het feit dat het streven is dat uiteindelijk alle EU-lidstaten (metuitzondering van Denemarken, dat geen verplichting heeft) overgaan totinvoering van de euro. Een sterkere en grotere eurozone zal bijdragen aande economische soevereiniteit van de EU, aldus de Commissie. Op ditmoment, zo bleek uit de convergentierapporten, voldoet echter nog geenvan de zes lidstaten die geen onderdeel zijn van de eurozone (Bulgarije,Tsjechië, Hongarije, Polen, Roemenië en Zweden) volledig aan devoorwaarden voor toetreding tot de eurozone. Een lidstaat die de euronog niet heeft ingevoerd, benadrukte dat post-entry toezeggingen, in hetbijzonder toetreding tot de bankenunie, geen verplichting mogen vormenvoor andere lidstaten die in de toekomst mogelijk de euro willen invoeren.Voorbereiding van de bijeenkomst van de Ministers van Financiënen de presidenten van de centrale banken van de G20:EU-mandaat voor de G20De Ecofinraad bepaalde de inzet van de EU bij de bijeenkomst vanMinisters van Financiën en presidenten van centrale banken van de G20die 25 en 26 juli jl. plaatsvond in Brazilië. Deze inzet werd vastgesteldmiddels de EU G20 Terms of Reference. Een toelichting hierop isweergegeven in de geannoteerde agenda voor de Eurogroep enEcofinraad van 15 en 16 juli 2024 die de Kamer eerder ontving.14OverigNon-paper herziening prudentieel raamwerk beleggingsonderne-mingenAls bijlage bij dit verslag treft u een non-paper ten behoeve van demogelijke herziening van de verordening en richtlijn betreffende pruden-tiële vereisten voor beleggingsondernemingen (de Investment FirmRegulation en Investment Firm Directive, hierna IFR en IFD). Met de IFR enIFD wordt beoogd de prudentiële risico’s voor beleggingsondernemingeneffectief te beheersen, in het belang van de financiële stabiliteit.De herzieningsclausule in de IFR en IFD verplicht de Commissie om in2024 te evalueren of er aanleiding is voor een herziening van hetraamwerk. Hiertoe heeft de Commissie om advies gevraagd aan deEuropese Banken Autoriteit (EBA) en de Europese Autoriteit voor effectenen markten (ESMA). De EBA en ESMA zijn hiertoe een consultatie gestart.Uit het door EBA en ESMA gepubliceerde discussiestuk kan wordenopgemaakt dat zij waarschijnlijk geen grote veranderingen in hetraamwerk nodig achten.Nederland ziet wel ruimte om het raamwerk op onderdelen te verbeteren.Om die reden is samen met De Nederlandsche Bank (DNB) en deAutoriteit Financiële Markten (AFM) een non-paper opgesteld. In ditnon-paper wordt gepleit voor (i) het verbeteren van risico gedrevenkarakter van het raamwerk, (ii) het waarborgen van een internationaalgelijk speelveld en het voorkomen van toezichtarbitrage en (iii) hetverhogen van de proportionaliteit en duidelijkheid van governancevereisten.De voorgestelde veranderingen beogen het vestigingsklimaat te verbe-teren en onnodige regeldruk te verminderen. Op die manier kan de rol van14Kamerstukken II, 2023–2024, 21 501-07, nr. 2052.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20587 beleggingsondernemingen op de Europese financiële markten verderworden bestendigd. De veranderingen dragen daarmee bij aan hetversterken van de rol van de IFR en IFD in de ambities van de EU voor eenconcurrerende en geïntegreerde kapitaalmarktunie.De komende periode zal gebruikt worden om het non-paper onder deaandacht te brengen bij de Commissie en andere lidstaten. AFM en DNBzullen het non-paper gelijktijdig delen in de gremia voor Europesetoezichthouders.Ontwikkelingen ten aanzien van digitale euroDe digitale euro was niet geagendeerd voor de Eurogroep en Ecofinraadvan 15 en 16 juli 2024. De verwachting is dat de Raadsonderhandelingenop ambtelijk niveau eind september worden hervat. De agenda daarvooris nog niet bekend. Ik ga ervanuit dat er onder het Hongaarse voorzitter-schap weer goede voortgang zal worden geboekt, maar waarschijnlijk noggeen politiek akkoord wordt bereikt. Ik zal uw Kamer via het verslag vande Eurogroep en Ecofinraad maandelijks blijven informeren over deontwikkelingen in dit dossier.Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-07, nr. 20588