Memorie van toelichting

XVaststellingvandebegrotingsstatenvanhetministerievanDefensie(X)voorhetjaar2009Nr.2MEMORIEVANTOELICHTINGInhoudsopgaveA.Artikelsgewijzetoelichtingbijhetbegrotings-wetsvoorstel2B.Begrotingstoelichting31.Leeswijzer42.Hetbeleid82.1Debeleidsagenda200982.2Debeleidsartikelen282.2.1.Beleidsartikel20Uitvoerencrisisbeheersings-operaties342.2.2.Beleidsartikel21Commandozeestrijdkrachten422.2.3.Beleidsartikel22Commandolandstrijdkrachten482.2.4.Beleidsartikel23Commandoluchtstrijdkrachten532.2.5.Beleidsartikel24CommandoKoninklijkemarechaussee582.2.6.Beleidsartikel25DefensieMaterieelorganisatie652.2.7.Beleidsartikel26CommandoDienstencentra762.3Deniet-beleidsartikelen842.3.1.Niet-beleidsartikel70Geheimeuitgaven842.3.2.Niet-beleidsartikel80Nominaalenonvoorzien842.3.3.Niet-beleidsartikel90Algemeen843.Debedrijfsvoeringsparagraaf914.Debaten-lastendiensten944.1.DefensieTelematicaOrganisatie944.2.DienstVastgoedDefensie984.3.Paresto1035.Verdiepingshoofdstuk1076.Bijlagen1166.1Motiesentoezeggingen1166.2ToezichtrelatiesenZBO’s/RWT’s1236.3Overzichtsconstructieuitgavenvoorveteranenenuitgavenvoorzorgennazorg1246.4OverzichtsconstructievandeuitgavenvoordederdehoofdtaakvanDefensiebinnendedefensiebegroting20091276.5Lijstvanafkortingen128TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009Persexemplaar1 A.ARTIKELSGEWIJZETOELICHTINGBIJHETBEGROTINGS-WETSVOORSTELWetsartikel1(begrotingsstaatministerie)DebegrotingsstatendieonderdeeluitmakenvandeRijksbegroting,wordenopgrondvanartikel1,derdelid,vandeComptabiliteitswet2001elkafzonderlijkbijdewetvastgesteld.HetonderhavigewetsvoorstelstrektertoeomdebegrotingsstaatvanhetministerievanDefensievoorhetjaar2009vasttestellen.AllevoorditjaarvastgesteldebegrotingswettentezamenvormendeRijksbegrotingvoorhetjaar2009.EentoelichtingbijdeRijksbegrotingalsgeheelisopgenomenindeMiljoenennota2009.Metdevaststellingvanditwetsartikelwordendeuitgaven,verplichtingenendeontvangstenvoorhetjaar2009vastgesteld.DeindebegrotingopgenomenbegrotingsartikelenwordeninonderdeelBvandezeMemorievanToelichtingtoegelicht(dezgn.begrotingstoelichting).Wetsartikel2(begrotingsstaatbaten-lastendiensten)Metdevaststellingvanditwetsartikelwordendebatenenlastenendekapitaaluitgavenen-ontvangstenvandebaten-lastendienstenDefensieTelematicaOrganisatie(DTO),DienstVastgoedDefensie(DVD)enParestovoorhetjaar2009vastgesteld.DeindiebegrotingenopgenomenbegrotingsartikelenwordentoegelichtinonderdeelB(begrotingstoelichting)vandezeMemorievanToelichtingenwelindeparagraafinzakededienstendieeenbaten-lastenstelselvoeren.DeMinistervanDefensie,E.vanMiddelkoopPersexemplaar2 B.BEGROTINGSTOELICHTING1.LEESWIJZER42.HETBELEID82.1.Debeleidsagenda200982.2.Debeleidsartikelen282.2.1.Uitvoerencrisisbeheersingsoperaties–beleidsartikel2034Algemenedoelstelling34Operationeledoelstelling135Operationeledoelstelling237Operationeledoelstelling338Operationeledoelstelling439Operationeledoelstelling540Operationeledoelstelling6402.2.2.Commandozeestrijdkrachten–beleidsartikel2142Algemenedoelstelling42Operationeledoelstelling144Operationeledoelstelling245Operationeledoelstelling3452.2.3.Commandolandstrijdkrachten–beleidsartikel2248Algemenedoelstelling48Operationeledoelstelling150Operationeledoelstelling250Operationeledoelstelling3502.2.4.Commandoluchtstrijdkrachten–beleidsartikel2353Algemenedoelstelling53Operationeledoelstelling154Operationeledoelstelling255Operationeledoelstelling3552.2.5.CommandoKoninklijkemarechaussee–beleidsartikel2458Algemenedoelstelling58Operationeledoelstelling160Operationeledoelstelling261Operationeledoelstelling362Operationeledoelstelling463Operationeledoelstelling563Operationeledoelstelling6642.2.6.DefensieMaterieelorganisatie–beleidsartikel2565Algemenedoelstelling65Operationeledoelstelling166Operationeledoelstelling273Operationeledoelstelling3742.2.7.CommandoDienstencentra–beleidsartikel2676Algemenedoelstelling76Operationeledoelstelling772.3.Niet-beleidsartikelen842.3.1.Geheimeuitgaven–niet-beleidsartikel70842.3.2.Nominaalenonvoorzien–niet-beleidsartikel80842.3.3.Algemeen–niet-beleidsartikel9084Algemenedoelstelling84Doelstelling186Doelstelling287Doelstelling3873.DEBEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF914.BATEN-LASTENDIENSTEN944.1.DefensieTelematicaOrganisatie(DTO)944.2.DienstVastgoedDefensie(DVD)984.3.Paresto1035.VERDIEPINGSHOOFDSTUK1076.BIJLAGEN1166.1.Motiesentoezeggingen1166.2.ToezichtrelatiesenZBO’s/RWT’s1236.3.Overzichtsconstructieuitgavenvoorveteranenenuitgavenvoorzorgennazorg1246.4.OverzichtsconstructieuitgavenvandederdehoofdtaakvanDefensiebinnendedefensiebegroting20091276.5.Lijstvanafkortingen128Persexemplaar3 1.LEESWIJZERAlgemeenIndezeleeswijzerwordtkortingegaanopdebeleidsagenda,deonderzoe-kennaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleid,deindelingvandebegroting,hetDefensieMaterieelprojectenoverzicht(MPO),deinhuurvanexternenencomplyorexplain.DebeleidsagendaDebeleidsagendabeschrijftdevoortgangvandekabinetsdoelstellingenenbeleidsprogramma’s.IndebeleidsagendawordttevensingegaanopdebeleidsprioriteitenvanhetministerievanDefensievoor2009endesamenhangtussendebeleidsonderwerpenendebeleidsartikelen.DeonderzoekennaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidEenmeerjarigoverzichtvanalleonderzoekenwordtgegevenbijdeinleidingtotdebeleidsartikeleninplaatsvan,zoalsgebruikelijk,bijdeafzonderlijke(niet-)beleidsartikelen.Ditishetgevolgvandewijzevanevalueren.Eennaderetoelichtingisopgenomenbijhetoverzicht.DeindelingvandebegrotingArtikel20Uitvoerencrisisbeheersingsoperatiesishetbeleidsartikelwaarindeinzetvandekrijgsmachtwordtweergegeven.Deuitvoeringvandecrisisbeheersingsoperatiesisingedeeldnaarzesregio’s.Deoperationeledoelstellingenzijnconformdezeindelingaangepast.Indebeleidsartikelen21totenmet24wordendedoelstellingenengeplandeinzetbeschrevenvandedrieoperationelecommando’s–Commandozeestrijdkrachten(CZSK),Commandolandstrijdkrachten(CLAS)enCommandoluchtstrijdkrachten(CLSK)–enhetCommandoKoninklijkemarechaussee(CKmar).Indebeleidsartikelen25DefensieMaterieelorganisatie(DMO)en26CommandoDienstencentra(CDC)zijndeondersteunendeendienstverle-nendedefensieorganisatiesbeschreven.Opdezebeleidsartikelenwordendeinvesteringeninmaterieel,infrastructuureninformatievoorziening(IV)geraamd.Metingangvandezebegrotingwordendeontvangstenvanhetverkochtematerieelenvanhetverkochteonroerendgoednietmeergeraamdbijhetniet-beleidsartikel90Algemeen,maarbijrespectievelijkdebeleidsartikelenDMOenCDC.Voortsisbijhetbeleidsartikel25DMOeennieuwartikelonderdeelingebruikgenomen,waaropdedefensiebredeinvesteringenwordenbegroot.Indeniet-beleidsartikelen70en80zijndeGeheimeuitgavenenderamingenvoorNominaalenonvoorzienopgenomen.Inhetniet-beleidsartikel90AlgemeenzijndeuitgavenvoordeBestuurs-staf,deMilitaireInlichtingen-enVeiligheidsdienst(MIVD)endenietspecifiekaaneendefensieonderdeeltoetewijzenuitgavenopgenomen.Persexemplaar4 Debegrotingbevatverdereenverdiepingshoofdstuk,debedrijfsvoerings-paragraaf,deramingenvoordebaten-lastendienstenDefensieTelematicaOrganisatie,DienstVastgoedDefensieenParestoeneenaantalbijlagen.DebegrotingvanhetministerievanDefensieisookdigitaalbeschikbaaropwww.rijksbegroting.nl.Omdetoegankelijkheidverdertevergrotenzijnindedigitaleversie,waarmogelijk,hyperlinksaangebrachtnaardeachterliggendedocumenten.HetDefensieMaterieelprojectenoverzicht(MPO)Metingangvandebegroting2008ontvangtdeKamerjaarlijkseenMPO.Hierinwordtperprojectmeergedetailleerdeinformatiegegevendanindebegrotingzelf.Zowordtduidelijkgemaaktwatderelatieismethetalgeheledefensiebeleidenwatdesamenhangismetandereprojecten.InhetMPOzijndelopendeofgeplandestrategischematerieelprojectenopgenomenmeteenfinanciëleomvangvanmeerdan€25miljoen,alsmedeprojectendiepolitiekgevoeligzijn.Inhetoverlegovermaterieel-projectenmetdeKamerop13februari2008isdoorDefensietoegezegdaanvullendeinformatieinhetMPOoptenemen.IndeKamerbriefvandestaatssecretarisvan28maart2008(Kamerstuk27830,nr.51)isuiteenge-zetwelkeaanvullendeinformatiewordtopgenomen:delevensduur-kosten,verschuivingenvanprojectenindeplanningeneenoverzichtvanaftestotenmaterieel.InhuurexternenMetingangvanhetjaarverslag2007wordendeuitgavendiezijnverrichtmetbetrekkingtotinhuurvanexternendoorDefensieexplicietverant-woord.DewijzewaaropdezeuitgavenwordenverantwoordisgebaseerdopdedoordeMinistervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelatiesopgesteldedefinitievanexterneinhuurenonderverdeeldnaarachtcategorieën.Omdezeuitgaventebewakeneneen«waterbedeffect»tevoorkomen(motiePechtold)isdoordeMinistervanFinanciëneenzogenoemdenulmetinguitgevoerdgebaseerdopdeuitgavenover2007.Dezenulmetinggeldtalsmaximumbudgetvoordekomendejaren.Inmiddelszijnmaatregelengenomenomdeuitgavenvoorinhuurexternenmeergedetailleerdteregistreren,zodathetinzichthierinaanzienlijkverbetertendaarmeedemogelijkhedentotbeheersing,entegemoetgekomenkanwordenaandewensenvandeKameroverditonderwerp.ComplyorexplainAlgemeenIndezeparagraafistoegelichtinhoeverrebeleidsdoelenindebegrotingkunnenwordenweergegevenintermenvantebereikenmaatschappelijkeeffecten(outcome).Inalgemenezinwordtopgemerktdatdedefensiebegrotingafwijktvandebegrotingenvananderebeleidsdepartementen.Waaranderedepartemen-talebegrotingenzijningedeeldnaarbeleidsmatigethema’s,kentdedefensiebegrotingeenorganisatorischeindeling.Ditheeftgevolgenvoordewijzewaaropdekoppelingtussendedoelstellingen,deactiviteitenendemiddelenvandekrijgsmachtindebegrotingkanwordenweerge-geven.LeeswijzerPersexemplaar5 OutcomeHetislastigdeoutcomevandeinzetvandeNederlandsekrijgsmachttebepalenvanwegehetontbrekenvandeexacterelatietussendezeinzetendemaatschappelijkeeffecten.Bovendienisdeopzetvandeoperatieszoverschillend(geografie,wijzevanmilitairoptreden,geweldsniveau)dateeneenduidigemeetsystematieknauwelijksmogelijkis.Naafloopvanelkeinzetwordtindeeindevaluatie,dieaandeKamerwordtaangeboden,(waarmogelijk)ingegaanophetresultaatvandeoperatie(watwasbeoogdenwatisuiteindelijkmetwelkeinspanningbereikt).Indeparagraaf«Ambitieniveau»bijdebeleidsartikelen(hoofdstuk2.2)zijntabellenopgenomenwaarindemissiesenbijdragenvoor2009zijnopgenomen.Beleidsartikel20(Uitvoerencrisisbeheersingsoperaties)geeftdever-wachteomvangvandeinzetweer,evenalsdebeoogde(maatschappe-lijke)effectenervan.Afhankelijkvandeaardvandeinzetkanaanvullendemissiespecifieketrainingnoodzakelijkzijn.Output«gereedstelling»HethoofdproductvanDefensieishetopwerken,gereedstellenenbeschikbaarhoudenvanoperationeleeenhedenendeinzetvandezeeenheden.Debeleidsartikelen21totenmet24beschrijvendecapacitei-tenvandekrijgsmacht,waaruitoperationeleeenheden,danweldelenofsamenstellingendaarvan,aangewezenwordenvoorinzet.Bijdeoperationelecommando’szeestrijdkrachten,landstrijdkrachten,luchtstrijdkrachtenenKoninklijkemarechausseezijninmatricesdeoperationeledoelstellingenweergegeven.Output«dienstverlening»Debeleidsartikelen25(DMO)en26(CDC)bevattendeondersteuningvanendedienstverleningvoordegereedstellingeninzetvandeoperationeleeenheden.DehiervoorbenodigdeinvesteringenzijnvoordeaanschafvanmaterieelondergebrachtbijdeDMOenvoordeinfrastructurele-eninformatievoorzieningbijhetCDC.Deondersteuningendienstverleningwordendoormiddelvandienstverleningsovereenkomsten(dvo’s)vastgelegdenbewaakt.PrestatiegegevensCKmarDeprestatiegegevensvanhetCKmarzijnweergegeveninzogenoemdetaakvelden.Pertaakveldwordendeindicatorenenstreefwaardenvoor2009vermeld.DezeindicatorenenstreefwaardenzijnafgestemdmethetministerievanJustitie.PrestatiegegevensDMODelogistiekeondersteuningdoordeDMOaandeanderedefensieonder-delenheeftvormgekregendoordeklant-leverancierrelatie.HiertoewordentussendeDMOendeoperationeleeenhedendienstverlenings-overeenkomsten(dvo’s)afgesloten,waarindeprestatiegegevenszijnvastgelegd.Overdevoortgangvandeuitvoeringvandedvo’seneventueleknelpun-tenindeuitvoeringwordtelkkwartaalgerapporteerdaandeklanten.In2008iseenbegingemaaktmethet«SMART»formulerenvandezedvo’s,teneindemetingenevaluatiemogelijktemaken.LeeswijzerPersexemplaar6 PrestatiegegevensCDCAandeinterneklant/leverancierverhoudingtussendebedrijfsgroepen(inclusiefcateringenvastgoed)vanhetCDCendedefensieonderdelenwordtinhoudgegevenmetdvo’s.Hierinzijnafsprakenvastgelegdoverteleverenprestaties.Hetnakomenvanafsprakenbetreftdedaadwerkelijkeinvullingvandesamenmetdedefensieonderdelenopgesteldedvo’s.Denormhiervoorligtop80%;hetstrevenisgerichtop100%.VerhogingVBTB-conformiteitvandebegrotingTijdenshetWetgevingsoverlegvan30juni2008overhetjaarverslag2007endeslotwet2007iseenmotie(Kamerstuk31444X,nr.15)aangenomen,waarinwordtaangedrongenophetsubstantieelverbeterenvandebegroting2009enhetvolgensVBTB-principesopstellenvandebegroting2010.Indethansvoorliggendebegrotingisgekozenvooreeneerstestapinhetkoppelenvanmiddelenaandeoperationeledoelstellingbijdedrieoperationelecommando’s,conformdemethodiekdiegebruiktwordtbijhetbeleidsartikelCommandoKoninklijkemarechaussee.Degeraamdebedragenvoordeprogramma-uitgavenbijdeartikelenvoordeoperatio-nelecommando’szeestrijdkrachten,landstrijdkrachtenenluchtstrijdkrach-tenzijnopbasisvandeformatievepersonelesterkteverdeeldoverdeoperationeleeenhedenzoalsopgenomenindebijbehorendetabellen«operationeledoelstellingen».Degekozenmethodiekiseenvoorlopigeennoggrovewijzevantoerekenenvandebudgetten.Detabel«verdelingoperationeledoelstellingen»isopgenomennadetabellen«budgettairegevolgenvanhetbeleid».Dekomendejarenzullendegeraamdebudgettenopeenmeeruitgebreidewijzeaandeoperationeledoelstellin-genwordentoegerekend,zodatdebegrotingmeerinzichtgeeftopzowelpersoneels-alsmaterieelgebied.Ditvergtechteraanpassingvanzowelderamingssystematiekalsdebijbehorendebedrijfsvoeringsprocessen.Voordebegroting2010zaleenaanzetwordengemaaktomdetoelichtingbijdeoperationeledoelstellingenmeerVBTB-prooftemakenendeprestatie-/sturingsgegevensvandeondersteunendediensten(DMOenCDC)teconcretiseren.LeeswijzerPersexemplaar7 2.HETBELEID2.1.Debeleidsagenda2009InleidingNederlandspeelteenactieverolinEuropaendewereld.DewereldwijdeinzetvanNederlandsemilitairen,inomvangvariërendvaneenindividueleadviseurtotdeinternationaleTaskForceUruzgan,onderstreeptdeactievebetrokkenheidvanonslandbijdebevorderingvandeinternationaleveiligheidenstabiliteit.Jaarlijksgaanmeerdan6000militairenopuitzending,noglosvanandereverplichtingenzoalsdebijdragenaandeNATOResponseForce(NRF)enEUBattleGroups.Onzekrijgsmachtkrijgt(inter)nationaalveelwaarderingvoorhaarinzetenwijzevanoptreden.NationaalisderolvanDefensiealsstrategischepartnerinveiligheiddeafgelopenjarenverderontwikkeld.Deintensiveringvandeciviel-militairesamenwerkingissuccesvolgeblekenenverderverdiept.OpdiverseterreinenheeftDefensieondersteuninggeleverd,vandebouwvantijdelijkehospitalentotde–structurele–deelnemingaanrampenbestrij-dingsoefeningen.Dewaarderingvoordekrijgsmachtonderdebevolkingisgrootenneemtverdertoe.DezichtbaarheidvanDefensieindecomplexeoperatiesinAfghanistaneneldersenindeondersteuningvannationalecivieleautoriteitenheeftdaartoeongetwijfeldbijgedragen.DefundamentelekoerswijzigingdieisingezetmetdePrioriteitennotain1993,gevolgddoordeDefensienota2000,dePrinsjesdagbriefuit2003endeactualiseringdaarvanindebrief«Nieuwevenwicht,nieuweontwikke-lingen»uit2006,heeftmetdebriefWereldwijdDienstbaarvan18september2007(Kamerstuk31243,nr.1)eenvervolggekregen.Hetbeleidiserindezekabinetsperiodeopgerichtdetransformatietebestendigenendedefensieorganisatienavelejarenreorganisereninrustigervaarwatertebrengen.Degrotereorganisatieshebbenhunvruchtenafgeworpen,maarookhuntolgeëist.Hetpersoneelheeftallezeilenmoetenbijzettenomdetalrijkeaanpassingenmogelijktemaken.Dehuidige(inter)nationaleverplichtingenvergenbovendienveelvandekrijgsmacht,zowelindeuitvoeringendevoorbereidingalsindeondersteuningenopleidingenentrainingen.Stabiliteitindeorganisatieisdaaromeenbelangrijkedoelstellingin2009.DebriefWereldwijdDienstbaarishiervoordeleidraad.Datstabiliteitechtergeenstilstandbetekent,blijktuitdeambitieuzedoelendieindezebriefzijngesteld.ZoalshetkabinetookindebriefWereldwijdDienstbaarheeftaangekon-digd,wordenindekomendeperiodeinterdepartementaleverkenningenuitgevoerd.Dezeverkenningendienen,opgrondvandeoplangeretermijnteverwachtenontwikkelingenenmogelijkescenario’s,zonderbeperkingenbeleidsoptiesteformulerenvoordetoekomstigeambitiesvoordeNederlandsedefensie-inspanning,dedaaruitvoortvloeiendesamenstellingentoerustingvandekrijgsmachtenhetdaarbijbehorendeniveauvandedefensiebestedingen.Terwijldekrijgsmachthaarverplich-tingenblijftvervullenendaarmeeuitvoeringgeeftaanhetregeringsbe-leid,wordtdustegelijkbezienwelketrendsenontwikkelingenopdemiddellangetermijnvaninvloedkunnenzijnopdeambities,desamen-stellingendeomvangvanDefensie.Deverkenningenzijnop1maart2008begonnen.Erisgekozenvooreeninterdepartementaleprojectstructuur,metbetrokkenheidvanDefensie,Persexemplaar8 BuitenlandseZaken,Ontwikkelingssamenwerking,BinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,JustitieenFinanciën.Intussenisdeoriëntatiefaseachterderug.Deverkenningenmondeneind2009uitineendoorhetkabinetvasttestelleneindrapport.DeverkenningenmoetenhouvastenstructuurbiedenvooreengoedgefundeerdediscussiebinnenentussenpolitiekepartijenoverdeNederlandsedefensie-inspanningnadezekabinetsperiode.DezebeleidsagendabeschrijfteerstdebijdragenvanDefensieaanhetbeleidsprogrammavanhetkabinetBalkenendeIV.VeruitdegrootstebijdragewordtgeleverdaanPijlerI,eenactieveinternationaleenEuropeserol.Daarnavolgtdebeschrijvingvandedefensiebeleidspriori-teitenendedaaraangekoppeldebeleidsdoelstellingen,maatregelenenmiddelenvoor2009.Beleidsprioriteiteninhetkadervanhetkabinetsbeleids-programmaDefensiemaaktdeeluitvandeNederlandsesamenleving.OmdieredenlevertDefensiebijdragenaandepijlersvanhetbeleidsprogrammavanhetkabinet.Hetmottovoor2009iswerkenaandraagvlakomdaarmeededaadkrachttevergroten.NaasthetwerkenaanvredeenveiligheidlevertDefensieookeenaandeelaandekabinetsdoelstellingenzoalssocialecohesie,participatieeninnovatie.Doelstellingenbeleidsprogramma2007–2011Budgetvoor2009Pijler1–EenactieveinternationaleenEuropeserolDoelstelling:–EnveloppeDefensie+vredesoperaties–Beleidsartikel20Uitvoerencrisisbeheersingsoperaties(HGIS/BuZa)€50miljoen–Opheffenoperationeleknelpunten(verdeeldoverandere(niet-)beleidsartikelen)€50miljoenPijler2–EeninnovatieveconcurrerendeenondernemendeeconomieDoelstelling:EnveloppeInnovatie,kennisenonderzoekIndeMinisterraadisbeslotentotdeuitdelingvanmiddelenvoorwetenschappelijkonderzoekvoorDefensie€1miljoen(begrotingBZK)Pijler3–EenduurzameleefomgevingDoelstelling:HetstimulerenvanduurzamegebruikenproductievangoederenenenergieAllebeleidsartikelenGeenadditioneelbudgettoegevoegdPijler4–SocialesamenhangDoelstelling:Project«Iedereendoetmee»enproject«Voortijdigschoolverlaten»AllebeleidsartikelenGeenadditioneelbudgettoegevoegdPijler5–Veiligheid,stabiliteitenrespectDoelstelling:EnveloppecapaciteitveiligheidsketenBeleidsartikel26CDC(IV-project@migo)€2miljoenBeleidsagendaPersexemplaar9 DefensieenPijlerIDeprimairemissievanDefensievaltonderpijlerI,eenactieve,internatio-naleenEuropeserol.Defensieleverthieraanvanzelfsprekendeengrotebijdrage,steedsvakerinnauwesamenhangmetandereinstrumentenvaninternationaalbeleid.In2009zaldeISAF-missieinAfghanistanopnieuweenzwareinspanningvandekrijgsmachtvergen.BovendienzalNederlandvanaf1november2008gedurendeeenjaarhetregionaleISAF-commandoinZuid-Afghanistanleiden.MetdeUruzgan-missiebevordertonslanddeveiligheidenstabiliteitenlevertheteenbelangrijkebijdrageaandewederopbouwvaneenvandearmsteprovinciesineenlanddatworsteltmetdegevolgenvandertigjaaroorlogenterrorisme.Zijdiedaarvoorhethoogsteofferhebbengebrachtofgewondzijngeraaktverdienenhetgrootsterespect.VoorDefensiezijndaarbijdebestezorgenbegeleidingeensterkgevoeldeendureplicht.DeNederlandsekrijgsmachtisin2009ookactiefindeNAVO-trainings-missieNTM-IinIrak,deEU-missieEUFORinBosnië,deEU-missieinTsjaad,deVN-missieUNMISinSudanendeEU-missieEULEXinKosovo.In2009levertNederlandtevenseenbijdrageaanhetEuropeseagent-schapFrontex.Hetschemaonderhetambitieniveaubijdebeleidartikelen(hoofdstuk2.2.)geeftdezekereenteverwachtenmissiesenbijdragenweerin2009.OverigenszendtNederlandookmilitairenopindividuelebasisuit,zoalsvoorhetvervullenvanfunctiesbijmultinationaleeenhedenofhoofdkwartieren.DeNederlandsekrijgsmachtisstevigverankerdindeNAVOendemilitaireEU-structurenenspeeltdaarineenactieverol.DesuccesvolletaakuitbreidingvandeNAVO,diein200960jaarbestaat,totcrisis-beheersingsoperatiesverbuitenhaargrondgebied,legteenzwaredrukophetbondgenootschap,maarillustreerttevenshetvermogenvandeorganisatiezichaantepassenaanveranderenderealiteiten.DatalleNAVO-landenvertegenwoordigdzijninAfghanistaniseentekenvansolidariteitonderdebondgenoten.DeEUbeschiktoverdeinstrumentendieinverschillendefasesvaneencrisisnodigzijn.Hetkandaarbijgaanomdeinzetvanmilitairen,politiefunctionarissenenrechters,maarookombijvoorbeeldsancties,humanitairehulp,ontwikkelingshulp,politiekedialoogenhandelsrelaties.DeveiligheidspijlervandeEUheeftdeafgelopenjarensteedsmeergewichtgekregen.MetdemissieEUFORAltheainBosnië,EULEXinKosovo,EUPOLinAfghanistanendemissiesinAfrikawaaraanNederlandsinds2008opnieuweenbijdragelevert,ditmaalinTsjaad,toontdeEUaandichtbijenvervanhuistekunnenoptreden.Zomogelijkzalin2009deEU-operatieinBosnië-Herzegovinaverderwordenverkleind.HetEuropeseagentschapFrontexcoördineertdeoperationelesamenwer-kingtussendeEU-lidstatenbijdebewakingvandebuitengrenzen.Frontexrichtzichdaarbijinhetbijzonderopdeillegaleimmigratieoverzee.DeNederlandsebijdragebestaatondermeeruitpersoneelvanhetCommandoKoninklijkemarechausseetenbehoevevanRapidBorderInterventionTeams(RABIT’s).Frontexkanvoorspecifiekeoperaties,behoudensgoedkeuringvanderegering,eenberoepdoenopdemiddeleninhetCentraleRegistervanBeschikbareTechnischeMiddelen.DeministeriesvanJustitieenDefensiezullenbezienwelkebijdrageBeleidsagendaPersexemplaar10 Defensiein2009inhetregisterkanlatenopnemen.DezebijdrageisondermeerafhankelijkvandebeschikbarecapaciteitenvandebehoeftevanFrontex.DeNRFenEUBattleGroupsblijvenookintijdenvantoenemendeoperationeledrukvangrootbelangomdeinternationalegeoefendheidengereedheidinstandtehouden.Nederlandzal,metinachtnemingvandedrukopdekrijgsmacht,eenbijdrageblijvenleverenaandebeideformaties.HetuitgangspuntvanjaarlijkséénomvangrijkebijdrageaandeNRFofdeEUBattleGroupsblijftdaarbijgehandhaafd.VoorNRF12(indeeerstehelftvan2009)heeftNederlandaangebodenhetbeveltevoerenoverdeamfibischetaakgroep.VerdermakenondermeerdebeideamfibischetransportschepenHr.Ms.RotterdamenHr.Ms.JohandeWitteneenamfibischelandingseenheiddeeluitvanditaanbod.AanNRF13levertNederlandeenamfibischtransportschip,eenmijnenbestrijdings-vaartuigenF-16’s.NederlandheeftinNAVO-verbandinitiatievenontplooidomderelevantievandeNRFvoorlopendeoperatiestevergroten.Internationalesamenwerkingvergrootdemogelijkhedenommilitairecapaciteitenteversterkenenverbetertdeinteroperabiliteit.DeNAVOendeEUmoetenhieraaningoedesamenwerkingbijdragen.In2009krijgtdesamenwerkingtussendepartementenenmetinternatio-naleorganisaties,non-gouvernementeleorganisatiesenhetbedrijfslevenverderstructuur.Degeïntegreerdeaanpakvanveiligheidenontwikkelingbetreftzowelcrisisbeheersingsoperaties,zoalsinAfghanistan,alsSecuritySectorReform(SSR)programma’svoordeopbouwvandeveiligheids-sectorinfragielestaten,zoalsBurundiendeDemocratischeRepubliekCongo.OoksteuntonslanddeopbouwvandecapaciteitvandeAfrikaanseUnieomzelfdevredeophetcontinenttekunnenhandhaven.DefensiezaldebijdragenophetgebiedvanSSRendeopbouwvanAfrikaansevredeshandhavingcapaciteitenverderintensiveren.Daarbijwordtookgekekennaardeverruimingvandeinzetmogelijkhedenvoorreservistenenpost-actieven.DefensieenPijlerIIAanpijlerIIvanhetbeleidsprogramma,eeninnovatieve,concurrerendeenondernemendeeconomie,levertDefensieeenbijdrageophetgebiedvankenniseninnovatie.Inhetproject«NederlandOndernemendInnovatieland»wordenkenniseninnovatiebetergekoppeldaandeoplossingvanmaatschappelijkevraagstukken.Daartoeiseeninnovatie-agendaopgesteldbestaandeuitverschillendeprogramma’s.Eenvandeprogramma’sdaarinisVeiligheid.Voorhetinnovatiepro-grammaVeiligheidistenbehoevevandeministeriesvanBZK,DefensieenJustitiedezekabinetsperiodeintotaal€54miljoenextrabeschikbaargesteld.Ditprogrammabestaatuitdriethema’s:(1)versterkingvanhetoperereninnetwerken,(2)fysiekebeschermingpersonenen(3)opleidin-genentrainingen.Dezethema’szijnverderuitgewerktindeMaatschap-pelijkeInnovatieagendaVeiligheid.Hetdoeliskennis,innovatieenondernemerschapsamentebrengenvoordebevorderingvandeveiligheidinNederland.Ookbijmaterieelprojectenwordtgekekennaardebijdragendiegeleverdkunnenwordenaankennisontwikkelingeninnovatieineigenland.VooralmetdeDefensieIndustrieStrategie(DIS)onderstrepenDefensieenEconomischeZakendat–bijhetontbrekenvaneenEuropeeslevelplayingfield–eroogmoetzijnvoorhetbelangvandefensiegerelateerdeBeleidsagendaPersexemplaar11 bedrijveninonsland.DeDISwordtin2009verdergeïmplementeerd.InhetkadervandeDISwordtondermeerbijmaterieelprojectengekekennaardebijdragenaankennisontwikkelingeninnovatieineigenland.ZokanDefensieonderandereviadewegvanhetlaunchingcustomershipNederlandsebedrijvensteunen.DefensieenPijlerIIIPijlerIIIvanhetbeleidsprogrammabetreftdeduurzameleefomgeving.Energieenduurzaamheidzijnhierbijsleutelbegrippen.Defensieneemtalsgrootgebruikervanroerendeenonroerendegoederenbinnendeoverheidhaarverantwoordelijkheidopditgebied.VerschillendevoormaligedefensieterreinenzijntoegevoegdaandeEcologischeHoofdstructuur(EHS).DebeperkingvanhetruimtegebruikdoorDefensiekentwelgrenzen.Voldoendeoefen-enlaagvlieggebiedenzijneenvereisteommilitairpersoneelgoedvoortebereidenopriskanteuitzendingen.DevertalingvanhetmilieubeleidvanhetrijknaarDefensieismaatwerk,omdatDefensiedoordeopgedragentakeneenapartepositieinneemt.DitleidterbijvoorbeeldtoedatDefensiededuurzaamheidsopgavenvooralverwezenlijktinhaarinfrastructuurenbijdegoederenenmaterieeldienietspecifiekmilitairzijn.HetmilieubeleidvanDefensie,waaraanin2009€26miljoenwordtbesteed,kentalsspeerpuntenenergieenduurzamebedrijfsvoering.Ditzijnmaatschappelijkverantwoordekeuzesvooreengrote,energie-intensieveorganisatiealsDefensie.Doelmatigeromgaanmetenergieisnietalleengoedvoorhetmilieu,maarlevertookbesparingenop.Meteenduurzamebedrijfsvoering,vaninkooptotafstoting,ismilieuwinstensomsfinanciëlewinsttebehalen.DieduurzamebedrijfsvoeringkomtooktotuitdrukkinginhetvastgoedvanDefensie,waarduurzaamheidsmaat-regelenwordengenomenbijnieuwbouwenverbouw.DefensieenPijlerIVPijlerIV,socialesamenhang,iseenterreinwaaropDefensieopverschil-lendemanierenbelangrijkebijdragenlevert.Datgeldtallereerstvoordeparticipatiedoelstellingvanditkabinet.Defensiebiedtwerkaanongeveer70000mensen.BijdevullingvanfunctiesondervindtDefensievolopdeeffectenvandekrapteopdearbeidsmarkt.DemaatregelenuithetactieplanWervingenBehouddat4april2008aandeKamerwerdgestuurd(Kamerstuk31243,nr.8),wordenin2009geoperationaliseerd.InhetwervingsbeleidzalDefensieextraaandachtgevenaangenderendiversiteit.Juistdediversiteitlevertdebestebijdrageaanintegratie.OokaandekabinetsdoelstellingtervoorkomingvanschooluitvalwilDefensiein2009eenbelangrijkebijdrageleveren.Ditbetreftdeintensive-ringvandesamenwerkingmetRegionaleOpleidingscentra(ROC’s),hetcreërenvanstageplaatsenendenadereuitwerkingvaneenconceptvoor24-uursopvangenscholing.DefensieenPijlerVDefensielevertookbijdragenaanpijlerV,veiligheid,stabiliteitenrespect.RespectiseenkernwaardevoorDefensiebijdeopleidingenvannieuwpersoneelenvoorhetsociaalleiderschap.Defensiehanteertwaardendiehaarpersoneelookindesamenlevinguitdraagt,dichtbijenveraf.Respectisookleidendindewaarderingenzorgvoorveteranen.BeleidsagendaPersexemplaar12 DaarnaastlevertDefensieindevormvandeverdereintensiveringvandeciviel-militairesamenwerkingeenbijdrageaanpijlerV.Defensieiseenstructurelepartnerbijhetwaarborgenvandenationaleveiligheid.Deafsprakendiehieroverin2007methetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelatieszijngemaakt,zijnopgenomenineencatalogusmetgegarandeerdecapaciteiten.Defensiegarandeerthierbijdebeschikbaar-heidvan4600militairenwaarvan3000vooralgemeneondersteuningen1600voorspecifiekevormenvansteunenbijstandmetspecifiekeeenheden.Intoenemendematewordtgebruikgemaaktvanpersonele,materiëleenlogistiekeondersteuningdoorDefensie.Deciviel-militairesamenwerkingisinmiddelssteviglokaalenregionaalingebeddoordestructureleplaatsingvaneenofficierinelkeveiligheidsregio.In2009blijftDefensietevensnauwbetrokkenbijdeontwikkelingenophetgebiedvannationaleveiligheid,doordeparticipatieinonderzoekennaarverbeteringvandebestuurlijkeaansturingbijcrisesinNederland.Verderzaldeopzetvandein2007opgerichteKustwachtNieuweStijlin2009wordengeëvalueerd.DefensieheefthetbeheeroverdeKustwachtenvoerteenaantaltakenvandeKustwachtuit.VoordeKustwachtvoordeNederlandseAntillenenArubastaat2009inhettekenvandeontwikkelingvandeorganisatieopdelangeretermijn,ondermeeropdegebiedenpersoneel,informatiegestuurdoptredenennationaleeninternationalesamenwerking.Ookwordtrekeninggehoudenmetontwikkelingeninhetkadervanhetstaatkundigeveranderingsproces.HetprocesgerichtopnieuwestaatkundigeverhoudingenbehelstdeontmantelingvanhetlanddeNederlandseAntillenendevormingvandelandenCurac¸aoenSintMaarten.DeeilandenBonaire,SintEustatiusenSabazullenopenbaarlichaamvanNederlandworden.Destreefdatumvoordeformelestatuswijzigingisverschovenvaneind2008naareind2010.VoorDefensiegaatdeaandachtinditprocesvooraluitnaardeprocedurevoormilitairebijstand,derolvanhetCommandoKoninklijkemarechausseeophetgebiedvandeorganisatieeninrichtingvanhetgrenstoezicht,enhetprojectToekomstAntilliaanseMilitie(TAM).DebeleidsprioriteitenvanDefensieMetdebriefWereldwijdDienstbaarbeschiktDefensieoverbeleidspriori-teitenvoordekabinetsperiodedieinvullinggevenaandeprogramma-doelstelling4uitpijlerI:eenmodernekrijgsmachtdiewereldwijdmaatwerkkanlevereningrotereenkleinerecrisisbeheersingsoperatiesenbijhetopbouwenvanveiligheidsorganisatiesinlandendiewedaarinwillenondersteunen.Dehoofdpuntenvanbeleidindezebriefzullendaaromookin2009richtinggevendzijnvoorhetbeleidvanDefensie.Stabiliteitindeorganisatie,navelejarenvanreorganisatie,iseveneensvangrootbelang.Inonderstaandetabelwordtdesamenhangweergegeventussendeindebeleidsagendaopgenomenbeleidsonderwerpenendebeleidsartikelen.DebudgettaireomvangvandezeonderwerpenisgeringinvergelijkingmethettotaalvoorDefensiebeschikbarebudget,omdathetgrootstedeelvanhetbudgetbestemdisvoorderegulieretaakuitoefening.BeleidsagendaPersexemplaar13 Samenhangtussenbeleidsonderwerpenen(niet)-beleidsartikelenParagraaf/puntOnderwerpBedragenvoor2009(x€1miljoen)(Niet)-beleidsartikelenDefensiebredebeleidsprioriteitenIntensiveringen1.Investereninpersoneel50Diverseartikelen2.Verbeterenvandeoperationeleinzetbaarheid1.Vervangingmaterieelenreparerenoperationelegereed-stelling74,55,525–DefensieMaterieelorganisatie22–Commandolandstrijdkrachten2.VersterkingNEC725–DefensieMaterieelorganisatie3.Versterkinginlichtingenketen15,126–CommandoDienstencentraen90–Algemeen4.Oprichtingvaneenpermanenthoofdkwartier026–CommandoDienstencentraen90–Algemeen5.Verbeteringveiligheidenbescherminguitgezondenpersoneel5,30,725–DefensieMaterieelorganisatie22–Commandolandstrijdkrachten6.Versterkingciviel-militairesamenwerkingbijuitzending0,6Diverseartikelen7.Versterkinginformatievoorziening2026–CommandoDienstencentra8.VerbeteringvoortzettingsvermogenApache-helikopters523–Commandoluchtstrijdkrachten9.KabinetsbesluitvervangingF-16enanderematerieel-projecten0Diverseartikelen10.InvullingbehoefteStrategischluchttransport2225–DefensieMaterieelorganisatieExtensiveringen3.Bedrijfsvoeringeninternereorganisatie:Ruimtescheppenvoorverbeteringa.Maatregelenbedrijfsvoering1.Verbeteringbedrijfsvoering.Geenextrauitgaven.Opgenomeninderegulierebedrijfsvoeringuitgaven.2.Financieelbeheer.Geenextrauitgaven.Opgenomeninderegulierebedrijfsvoeringuitgaven.3.Materieelbeheer.Geenextrauitgaven.Opgenomeninderegulierebedrijfsvoeringuitgaven.b.Maatregeleninternereorganisatie1.Doelmatigheidbedrijfsvoering–70Diverseartikelen2.Vergrotingoperationeledoelmatigheid–3–3–321–Commandozeestrijdkrachten22–Commandolandstrijdkrachten24–CommandoKoninklijkemarechaussee3.Operationelereductiemaatregelen–47–4122–Commandolandstrijdkrachten23–Commandoluchtstrijdkrachten1.InvestereninpersoneelSituatieOndanksdevelereorganisatiesenbezuinigingenvandeafgelopenjarenheeftDefensiegemotiveerd,goedopgeleidenprofessioneelpersoneel.Personeeldatbovendienbereidisgroterisico’stelopentijdenscrisis-beheersingsoperaties.DatverdientgrootrespectenverplichtDefensieeenmoderneenbetrouwbarewerkgevertezijn.Defensieheeftveeltebieden.WerkenbijDefensieismaatschappelijkrelevant,innovatief,teamgerichteninternationaal.Militairenhebbendankzijhunwaardevolleenrelevantewerkervaringendankzijgoede,opdecivielemarktafge-stemdeopleidingen,uitstekendekansenopdearbeidsmarkt.DefensieondervindtalseenvandegrootstewerkgeversvanNederlandnadrukkelijkdegevolgenvandekrapteopdearbeidsmarkt.Deconcurren-tieopdearbeidsmarktisgrootenzaldekomendeperiodenogverdertoenemen.Ditisookuithetrapportvandecommissie-Bakkergebleken.BeleidsagendaPersexemplaar14 Dewervingsresultatenlopenterugendeuitstroomvanpersoneelovertreftdeinstroom.Detekortenbestaanvooralinhetmilitairepersoneelsbestand,inhetbijzonderbijvliegers,luchtverkeersleiders,specialforces,technisch-,ICT-,EOD-enmedischpersoneel.Detekortenhebbeninvloedopdeinzetgereedheid.MetdehuidigevullingkanDefensiehaarverplichtingennakomen,maarhetgevaardreigtdatdedrukophetpersoneeltoeneemt,zekerindeschaarsecategorieën.Dietoenemendedrukkanweerleidentoteentoenemendeuitstroomvanervarenpersoneelenhetverdereverliesvankennisindeorganisatie.Uiteindelijkkandateenweerslaghebbenopdeuitvoeringvanoperatio-neletaken.DoelDefensieheeftonverminderddeambitieeenvolledigevullingtebereiken.Hetbestaandepersoneelsbeleidzaldaarommetkrachtwordenvoortge-zet.Daarnaastwordteenaantalnieuwemaatregelengenomen.Voor2009isintotaal€50miljoenextragereserveerdenditbudgetwordtdefensie-breedaangewend.Maatregelen1.HetFlexibelPersoneelssysteemVooraldeverdereuitwerkingvanFPSisindebelevingvanhetpersoneelvangrootbelang.Omdateengebrekaanloopbaanperspectiefenontoereikendeloopbaanbegeleidingalsbelangrijkstevertrekredenenwordenaangemerkt,zijndeontwikkelingvanloopbaanpadenenzorgvuldigeloopbaanbegeleidinguiterstnoodzakelijk.MetFPSkaneenaanpakopmaatwordengeboden.Deuitbreidingvanhetaantalloopbaanbegeleidersnaar100eind2008,ennaar200in2010isdanookessentieel.Loopbaanbegeleidingiseeninstrumentombeterrekeningtekunnenhoudenmetwensenvanhetpersoneel.Debegeleidingisooknodigompersoneelinstaattestellenzelfdeloopbaantebeïnvloeden,hetdaarintestimulerenenteondersteu-nenenomafsprakendaarovervastteleggenendenalevingervanteverifiëren.2.WervingenBehoudGeziendeurgentievanhetprobleemiseind2007eenprojectgroepWervingenBehoudingesteld.Ditheeftgeleidtoteenactieplandatop4april2008aandeTweedeKamerisgezonden.Ditactieplanrichtzichopdriesporendiedekomendejarentotresultatenmoetenleiden.Dezesporenzijnwerving,inclusiefverhoogdeaandachtvoorallochtonenenvrouwen,eenmeeropenpersoneelssysteem,waardoorDefensieaantrekkelijkerwordtvoorervarenwerknemersdieoplatereleeftijdbijDefensiewillenkomenwerken,enbehoud,waaronderallemaatregelenvallendieredenenvoorvertrekkunnenwegnemen.Onderdezedrienoemerswordtookin2009gewerktaaninitiatievendieDefensieverdermoetenprofilerenalsaantrekkelijkewerkgever,hetzittendepersoneelloopbaanperspectiefeneenstabielewerkomgevingmoetenbiedenendiebijdragentoteenbeterevullingvandeorganisatie.Demaatregelenuithetactieplanwordennaderuitgewerktenvoor15oktober2008gerapporteerdaandeTweedeKamer.Indierapportagezaliniedergevalookaandachtwordenbesteedaandevolgendeonderwerpen.BeleidsagendaPersexemplaar15 BalanstussenwerkenprivélevenBijzondereaandachtgaatuitnaardemilitairenzijnthuisfrontalshetgaatomdecombinatievanwerkenprivéleven.InhetactieplanWervingenBehoudwordtverwezennaardemotie-KnopsenEijsink(Kamerstuk31200X,nr.52)overdebeloningvanmilitairenmeteenbepaalduitzendverledenendemotie-VoordewindenVanderStaaij(Kamerstuk31200X,nr.63)overdevrijstellingvanuitzendingvoormannelijkemilitairenmetkinderenjongerdanéénjaar.DaarbijwordtookderecenteuitspraakvandecommissieGelijkeBehandelingbetrokkenoverdemogelijkheidvoorvrouwenmetkinderentotvijfjaaromgevrijwaardteblijvenvanuitzending.AandachtvoorschaarsecategorieënDeuitzenddrukvoorpersoneelinschaarsecategorieënisvaakhoog.Conformhetactieplanzijnin2008loopbaangesprekkengevoerdmetallebetrokkenmilitairenenwordtgerichtgebruikgemaaktvanbindings-instrumenten,waaronderbindingspremies.Daarnaastwordtvanafhetnajaar2008gerichtgeworvenonderoud-medewerkersvanDefensievoordezespecifiekefuncties.Inditperspectiefpastookeenversterktreservis-tenbeleid.In2009wordendezemaatregeleneninstrumentenvooreenbeterwervingsresultaatnaderuitgewerktengeïntensiveerd.Deinvoeringvandewervingsbonus.In2008zijndevoorbereidingengetroffenvoordeinvoeringvandewervingsbonus.Daarmeekrijgendefensiemedewerkersdienieuwekandidatenaanbrengenbijvoltooiingvandeinitiëleopleidingeenpremievan€1000.OpdezemanierkanDefensieeffectiefgebruikmakenvanhaarongeveer70000ambassadeurs.Naaraanleidingvandeeersteresultatenwordenin2009dewerkwijzeendeeffectengeëvalueerd.ParttimewerversVerhalenvan(jonge)militairenmetoperationeleervaringbrengenhetbesteoverwatDefensietebiedenheeft.Deinzetvanparttimewerversuitoperationeleeenhedenheeftinhetverledenzijnwaardebewezenenzalwordengeïntensiveerd.DoorhunervaringenbelevingswereldzijnzijalsgeenanderinstaateenbeeldteschetsenvanhetwerkenbijDefensie.Hetaantalparttimewerverszalwordenuitgebreidvan50in2008naar75in2009en150in2011.Wervings-enselectieketenHoeweldelaatstejarenalveelisgedaanomhetwervings-enselectie-procesteverbeteren,isdaarverderewinsttebehalen.In2008zijnmaatregelengeformuleerdomdeuitvalindekeuringenselectievandehuidige45procentterugtebrengentot40procentin2010,zonderdaarbijconcessiestedoenaandeaanname-eisen.In2009zullendezemaatrege-lenwordeningevoerd.Debrugtussenwervingenbehoud:de(initiële)opleidingDeuitvalinvooraldeinitiëleopleidingenblijfthoog.Naastopleidenkomtdenadrukteliggenopdebegeleidingenhetgeschiktmakenvandecursist.In2008zijnmaatregelengeformuleerdomhetopleidingsverloopterugtedringenvangemiddeld35procentin2007naar30procentin2010en25procentin2013.In2009zullendezemaatregelenwordeningevoerd.BeleidsagendaPersexemplaar16 Zorgloketthuisfront(familysupport)ZekerwanneerpersoneelwordtuitgezondenmoetDefensiegoedwerkgeverschaptonen,nietalleentegenoverdemilitairen,maarooktegenoverhunthuisfront.In2008isonderzochtinhoeverreondersteuninginhetkadervanmaatschappelijkestageszinvolkanzijneneenzorgloketvoorhulpvragenofpraktischeondersteuningvanhetthuisfront(familysupport)uitkomstkanbieden.Deuitkomstenvanditonderzoekwordenin2009inconcreetbeleidvertaald.ReservistenHungevarieerdecompetentiesenflexibelebeschikbaarheidmakenreservistenbijuitstekgeschiktom(tijdelijke)tekortenoptevangen.Omeenruimereinzetvanreservistentebewerkstelligen,moetDefensiezichookopdewerkgeversrichten.Erisin2008aanvullendonderzoekverrichtnaardemogelijkhedenhetreservistenbeleidverderteontwikkelenenopeenhogerniveautebrengen.Hetjaar2009staatinhettekenvandeuitwerkingvandevernieuwdereservistennotadieeind2008aandeTweedeKamerwordtgezonden.3.GenderendiversiteitVoorwervingenbehoud,voordekwaliteitvanhetproductendraagvlakindemaatschappijstreeftDefensienaareendiverssamengesteldpersoneelsbestand.Indebriefovergender-endiversiteitsbeleidvan14december2007(Kamerstuk31200X,nr.78)isdaaromeenreeksbeleidsmaatregelenaangekondigd.Dezemaatregelenbetreffendeinstroom,coachingenbegeleiden,opleidingen,functietoewijzing,voorlichtingencommunicatie,dewerk-enleefomgevingendeoprichtingvandedeskundigenpool«genderendiversiteit».Hetstrevenblijfteropgerichtdertigprocentvandeinstroomvanburgerpersoneeltelatenbestaanuitvrouwen.Bijmilitairpersoneelzijndestreefcijfersuiteenlo-pend,vanvijftienprocentbijhetCZSKtotdertigprocentbijhetCKMar.Voordeinstroomvanetnisch-cultureleminderhedenwordtgestreefdnaareenpercentagedatgelijkisaanhetaandeelindeberoepsbevolking.4.Commissie-StaalIn2008isveelaandachtbesteedaandeuitvoeringvandemaatregelennaaraanleidingvanhetrapportvandecommissie-Staal.Zoisin2008internetopdelegeringskamersgeïnstalleerdeniseenbegingemaaktmetrenovatiesindewerk-enleefomstandighedenenmetdeinrichtingvandenieuweintegriteitsorganisatie.Dezeinspanningenzijngerichtophetcreërenvaneenprettigeendaardoorookveiligewoon-,werk-enleefomgeving.Naastdeoverige,allopendeprojectenophetgebiedvanleiderschap,managementenorganisatieenpersoneelwordtin2009aandachtbesteedaaninfrastructureleprojectenenduurzameontspan-ningsmaatregelen.In2009wordenallemaatregelenindelijnorganisatiebelegdeninderegulierebegrotingsproceduresopgenomen,waardoorzowelmedewerkersalsleidinggevendendoordeorganisatievoldoendewordenondersteundomongewenstgedragtevoorkomenentegentegaan.5.VeiligheidvanpersoneelDeveiligheidendeinzetbaarheidvanpersoneel,zowelinopleidingentraininginvredestijdalstijdensdeuitvoeringvanmissies,isessentieelvoordedoeltreffendeendoelmatigetaakuitvoering.In2008iseenBeleidsagendaPersexemplaar17 projectorganisatieingestelddiehetnieuweveiligheidsmanagement-systeemzalgaaninvoerenbinnenDefensie.DitsysteemheeftbetrekkingopalleactiviteitenvanDefensie,ookdieinuitzendgebieden,metuitzonderingvanveiligheidsrisico’salsgevolgvanhetoptredenvantegenstanders.Despeerpuntenvanhetveiligheidsbeleidin2009zijn:–Verankeringvandebesturingvanhetaspectveiligheidalsonderdeelvankwaliteitsmanagementindelijnorganisatie;–Verankeringindeorganisatievanhetrisicomanagementdooropnameindeplancyclus;–Vastlegging,onderzoekenanalysevanvoorvallenenopgronddaarvandooranalyseenaanvullendemaatregelenverderverhogenvanhetveiligheidsniveau;–Bevorderingvanhetgewenstegedragophetgebiedvanveiligheidbijmedewerkersopalleniveausindeorganisatie.2.VerbeterenvandeoperationeleinzetbaarheidSituatieHetverbeteringstrajectismetdegerichteintensiveringenuitdebeleids-briefWereldwijdDienstbaarverderverdiept.Deoperationeleervaringendiezijnopgedaanindemissiegebiedenrechtvaardigenversterkingenvanspecifiekeondersteunendeenoperationelecapaciteiten.ComplexeoperatieszoalsdieinAfghanistanvragenomeenbredebenadering.Nietalleendegevechtstroepenopdegrond,maarookalleondersteunendeelementenzijnvangrootbelangvoorhetwelslagenvaneendergelijkeoperatie.Datgeldtvoordelogistiekeondersteuningopgroteafstand,waaronderdeinstandhoudingenhetonderhoudvanmaterieelendeaanvoervanmaterieelenpersoneelnaarhetuitzendgebied,maarevenzeervooreengoedeinlichtingenpositieentoereikendebeschermingvanhetpersoneeltegeneenirregulieroptredendetegenstander.Ookzijnmeerverschillendemiddelennodigomeenmissieuittevoeren.EensprekendvoorbeeldhiervanishetaanhoudendegroteberoepdattijdensoperatiesinIrakenAfghanistanisgedaanopdetransport-engevechts-helikoptersvandekrijgsmacht.Doordezeontwikkelingenwordenhogereeisengesteldaandeinteroperabiliteitvanmiddelen.Naastdezeontwikke-lingenoplangeretermijnisooksprakevanacutemaatregelenomhetvoortzettingsvermogentekunnengaranderen.DegrotedrukvanvooraldeoperatieinAfghanistanistenkostegegaanvandegereedstellingendeoefeningvaneenhedendienietwordenuitgezonden.DoelDetweedebeleidsprioriteitvanDefensiebetreftdeverbeteringvandeoperationeleinzetbaarheid.Opgrondvandeervaringenuitrecenteoperatiesenmethetoogopverwachtetoekomstigeoperaties,zullenin2009devolgendemaatregelenwordengenomen.Maatregelen1.VervangingmaterieelenreparerenoperationelegereedstellingIn2009wordttenbehoevevandevervangingvanmaterieelendereparatievandeoperationelegereedstellingintotaaleenbedragvan€80miljoenaangeneralemiddelenaandedefensiebegrotingtoegevoegd.Daarvanwordt€74,5miljoenonderbeleidsartikel25–DMObesteedaanBeleidsagendaPersexemplaar18 devervangingvanmaterieeldatvroegtijdigisversletenendereparatievandeoperationelegereedstelling,voornamelijktenbehoevevandeaanschafvanvoorraden.Voordeinhuurvanoefenterreinenisbijbeleidsartikel22–CLAS€5,5miljoengereserveerd.LosdaarvanzalDefensieonverminderdaandachtmoetenblijvenschenkenaandegereedstellingvanmilitairenvoorindividueleinzetalsadviseursentrainers.VooraltenbehoevevandeinzetinAfrikawordenhogeeisenaan(taal)vaardighedengesteld.2.VersterkingNetworkEnabledCapabilities(NEC)Modernmilitairoptredenvereistdatuiteenlopendewapensystemen,sensorenencommandovoeringssystementeland,opzeeenindeluchtzodanigmetelkaarinverbindingstaandatsnel,doeltreffendenmetdenodigeflexibiliteitkanwordenopgetreden.Dezesystemenensensorenvormengezamenlijkalshetwareeennetwerk,waarvoorinbondgenoot-schappelijkverbanddeaanduidingNetworkEnabledCapabilitieswordtgebruikt.Doordatsystemenensensorenmetelkaarinverbindingstaan,kaneenbetergemeenschappelijkbeeldwordenopgebouwdvandesituatieineenoperatiegebied.Hetvermogensystemenensensorenineennetwerksamentebrengen,komtzoweldeslagvaardigheidvandemissiealsdeveiligheidvandeeigeneenhedentengoede.ComplexeoperatieszoalsinAfghanistanvergenbovendiendatditvermogennietuitsluitendophogereniveausmaarooklager,datwilzeggenbijkleinereeenhedenenverbandenaanwezigis.InvesteringeninNECbevorderenvoortshetvermogensamenmetbondgenotenenpartnersoptetreden.Ditvertaaltzichineenhogematevaninteroperabiliteit,aanpassingsver-mogenenveiligheid.In2009zalinhetbijzonderwordengewerktaandetotstandkomingvaneengedeeldsituatiebeeld(CommonOperationalPicture),aanhetverderverbeterenvandegegevensuitwisselingtussencommandosystemen,datanetwerkenenidentificatiemiddelenomeigenenvijandelijkeeenhedentekunnenonderscheiden,enaanhetverbeterenvandeverzameling,verwerkingendistributievansensorinformatie.In2009zalophetgebiedvanNEC€7miljoenextrawordengeïnvesteerd,terugtevindeninbeleidsartikel25–DMO.Hettotaalaanextrainvesterin-genvoorNECtijdensdezekabinetsperiodebedraagt€28miljoen.Vanaf2012wordtjaarlijks€10miljoenvoorzien.3.VersterkingvandeinlichtingenketenHetbelangvaneengoedeinlichtingenpositieisdeafgelopenjarenverdertoegenomen.Detoenemendecomplexiteitvanoperatiesendemondiali-seringvandeinzetvandekrijgsmachtstellenbovendienhogereeisenaandeinlichtingenvoorziening.Daarbijishetvanbelangtewetenwatonderdebevolkingineenoperatiegebiedleeftenwatdetegenstandersvaneenmissievanplanzijn,omdaaroptijdigtekunnenanticiperen.Betrouwbareentijdigeinlichtingenzijnnietalleenvoorwaardenvooreffectiefmilitairoptredenmaarookvoordeveiligheidvanonzemilitairen.Dezeontwikke-lingenvergeneenwezenlijkeversterkingvandeinlichtingenketenbijDefensie.Dein2008inganggezettebundelingvandemiddelenvoordeverwerkingvanoperationeleinlichtingenineenkrijgsmachtbreedinzetbareinlichtingeneenheidwordtin2009vervolgd.Specialistenmetverschillendeachtergrondenkunnendeinformatieuituiteenlopendebronneninsamenhanganalyseren.Medeopgrondvandebevindingenvandecommissie-DessensisbeslotentoteenversterkingvandeinlichtingenketenvanDefensie,waaronderdeMIVD.Intotaalwordtvoordeinlichtingenketenin2009€15,1miljoenbegroot.Ookvoordejarenernazijnvoordezemaatregelenstructurelefinanciëlemiddelenvoorzien.Deversterkingvandeinlichtingenketenzalin2013volledigzijnbereikt.BeleidsagendaPersexemplaar19 4.OprichtingvaneenpermanenthoofdkwartierTenbehoevevanzijnoperationelerolbeschiktdeCDSthansoverhetDefensieOperatieCentrum(DOC).Omdatgezamenlijkeoperatiesmeerregeldanuitzonderingzijn,isindebriefWereldwijdDienstbaaraangekon-digddathetDOCzalwordengetransformeerdtoteenPermanentGezamenlijkHoofdkwartier(PGHK).InhetPGHKzullenookelementenvandeoperatie-ensituatiecentravandeoperationelecommando’swordenondergebracht.Hierdoorkandeaansturingvanoperatiesverderwordenverbeterdenkunnendeoperationeleinformatiestromenbeterwordengecoördineerd.Ookkandeinformatieverstrekkingaandepolitiekeendeambtelijkeleidingverderwordenverbeterd.Inhetgezamenlijkehoofd-kwartierwordtplaatsingeruimdvoorvertegenwoordigersvananderedepartementenencivielepartners.Deformeringengereedstellingvandeeenhedenblijvendetaakvandeoperationelecommando’s.Hetgezamen-lijkehoofdkwartierleverteenwezenlijkebijdrageaaneengeïntegreerdeaanpakvaninternationalemissies–vandeplanningtotenmetdeuitvoeringendeafwikkeling–enhetbevordertdedoeltreffendeinzetvandekrijgsmachtvoornationaletaken.Devoorbereidingenvoordeoprichtingzullenin2009wordenvoortgezet.Hetuitvoeringstrajectbegintin2010enwordtnaarverwachtingin2011voltooid.5.VerbeteringvandeveiligheidenbeschermingvanuitgezondenpersoneelDeveiligheidendebeschermingvanuitgezondenpersoneelstaanbijDefensiehoogopdeagenda.Ditvertaaltzichnietalleenindeverbeterdebeschermingvanvoertuigenenonderkomens,maarookindevoorberei-dingopeenmissie.Regelmatigwordenonzemilitairengeconfronteerdmetraketten,mortierenengeïmproviseerdeexplosieven,dieinhetmilitairejargonimprovisedexplosivedevices(IED’s)wordengenoemd.DezeIED’shebbenallevensgekostenvergensnelletegenmaatregelen.Dergelijkemaatregelenzijnnietalleengerichtophetvindenenhetuitschakelenvandeexplosieven,maarookophetuitschakelenvanhetachterliggendenetwerkvandetegenstander,zonodigookfysiek.BelangrijkaandachtspuntishetvoorbereidenentrainenvandemilitairenomtekunnenoverlevenineengebiedmeteenhogeIED-dreiging.ErwordteenreeksmaatregelengetroffenomonzeeigeneenhedenbetertebeschermenendeIED-dreigingtegendebevolkingenAfghaanseeninternationaleorganisatiesteverminderen.DeIED-taakgroep(JointTaskForceCounterIED)heeftin2008eenplanvanaanpakgepresenteerddatinmiddelsvoortvarendterhandisgenomen.Ditzalin2009wordenvoortgezet.HetplanmoetertoeleidendatdeTaskForceUruzgansneller,veiligerenbeterkanoptredenenhetinitieerteenkrijgsmachtbredestructureleaanpakophetgebiedvandeCounterIED.Deprocedures,deopleidingendetrainingvandemilitairenwordendoorlopendaangepastopbasisvandeervaringeninAfghanistan,endeopleidingscapaciteitisuitgebreid.ErzijnmaatregelengenomenenerisgeldgereserveerdomdedetectieenneutraliseringvanIED’steverbeteren,zoalsdoormiddelvandeinzetvanspeurhondenendeverwervingvandetectiemiddelen.ErzijnveelinspanningenverrichtomhetplaatsenvanIED’stevoorspellenentevoorkomen.Zokomteronderandereeenforensischeonderzoeks-capaciteitomdedaderstekunnenidentificerenenhetnetwerkinkaarttebrengen.Voor2009isvoordeveiligheidendebeschermingvanuitgezondenpersoneel€6miljoenextragereserveerd,waarvan€5,3miljoenvaltonderbeleidsartikel25–DMOen€0,7miljoenonderbeleidsartikel22–BeleidsagendaPersexemplaar20 CLAS.Hetdynamischeenactuelekaraktervanditonderwerpkanleidentottussentijdseaanpassingenvanderamingen.Deintensiveringvandeveiligheidendebeschermingvanuitgezondenpersoneelistevensgerichtopdeverwervingvanadditionelebescher-mingsmiddelenvoorvoertuigen.Dezemiddelenwordenverworvenbinnenhetproject«Defensiebredevervangingoperationelewielvoertui-gen»enleidendaaromnogniettotinvesteringenin2009.6.Versterkingvandeciviel-militairesamenwerkingbijuitzendingenInhetkadervandeverdereprofessionaliseringophetgebiedvanciviel-militairesamenwerking(CIMIC)bijuitzendingenwordtdeCIMIC-eenheidin2009verderversterktmetvoltijdCIMIC-specialisten.In2011bereiktdeeenheiddegewenstesterkte.In2009wordt€0,6miljoenextrageïnvesteerdinCIMIC.7.VersterkingvandeinformatievoorzieningDefensiegeeftprioriteitaandeondersteuningvandedefensiebredematerieellogistieke,personeleenfinanciëleinformatievoorzieningendedaaraangerelateerdeverbeteringvandebesturing,bedrijfsvoeringenwerkwijze.EengrootschaligencomplexprojectinditkaderisdeinvoeringvanERP-software(SAP)voordefinanciëleenmaterieel-logistiekeprocesseninhetprojectSPEER.DebeheersingvandeinvoeringvanERPwordt,voorafgaandaandegroteuitrol,gekenmerktdoorkleinschaligepilots.Deprogrammadoelstellingenwordenhierdoorgeleidelijkverwezenlijkt.Doordeverkleiningvandeinvoeringsschaalwordendeleereffectenbeterbenut.Ditbevordertdeinternebeheersbaar-heidvanhetprogramma.In2008isERPinhetfinanciëledomeinuitgerold.Vanaf2009wordtdeaandachtgerichtopdeuitrolinhetmaterieellogistiekedomein.Daarbijishetvanbelangprocessentevereenvoudigenalvorenszeteautomatiseren.Hetprogrammabasisadministratieslevertin2009inzichtindesamen-hangtussendebelangrijkstedefensiegegevens,deverantwoordelijkenvoordiegegevensenhetgekoppeldeIV-systeem.Peradministratiezijnverbeteringsplannenopgestelddievanaf2009wordenuitgevoerd.Tegelijkzijndedefensiebegrippenopordegebrachtenishetbeheerervanduidelijkbelegdindeorganisatie.Daarnaastwordtin2009begonnenmetdeverbeteringvandediensten(deICT-infrastructuuren-beheerorgani-satie)omgegevensgemakkelijkertekunnenuitwisselenendekwaliteittekunnenverbeteren.Voordeverbeteringvandeinformatievoorzieningisin2009intotaal€20miljoengereserveerd,onderanderevoorSPEERenvoordeverbeteringvandebasisadministraties.8.VerbeteringvanhetvoortzettingsvermogenvandeApache-helikoptersDeApache-gevechtshelikopterszijnvangrotebetekenisvoordeonder-steuningendebeschermingvanonzemilitairenopdegrond.Zijhelpenbijvoorbeelddeescalatiedominantietenopzichtevandetegenstandertewaarborgen.Deafgelopenjarenisopdezecapaciteitaanhoudendeengrootberoepgedaan.HetvoortzettingsvermogenvandeApache-helikop-terszaldaaromwordenvergrootdoorhetfunctiebestandvanzowelhetvliegendpersoneelalshetonderhoudspersoneeluittebreiden.Zokantevensdeuitzenddrukindezecategorieënwordenverminderd.Metdezeintensiveringisin2009€5miljoengemoeidonderbeleidsartikel23–CLSK.DaarnaastwordtdefinitiefafgezienvanhetvoornemenvijfBeleidsagendaPersexemplaar21 Apache-helikoptersteverkopen.Naaraanleidingvandeindieningvandemotie-Knops,BoekesteijnenEijsink(Kamerstuk31200X,nr.50)waarinDefensiewordtgevraagddereservetoestellenopdezelfdestandaardtebrengenalsdeoverigeoperationeletoestellen1,iseenstudieuitgevoerdnaardetechnische,financiëleenoperationelegevolgenvanhetopstandaardbrengenvandereservetoestellen.OpgronddaarvanisbeslotendatdevijfaangehoudenApachesalsnogwordenmeegenomenindelopendeenlateremodificatieprogramma’s.DebenodigdefinanciëlemiddelendaarvoorzijnondermeergevondenbinnenhetbudgetvanhettotaleApache-dossierendelopendeexploitatiebudgetten.HierdoorwordtgegarandeerddatDefensieookoptermijnkanblijvenbeschikkenoverbruikbarereserveApaches.9.KabinetsbesluitvervangingF-16enanderematerieelprojectenOnslandneemtsinds2002deelaandeontwikkelingindeVerenigdeStatenvandeJointStrikeFighter(JSF).Nederlandheeftzichvoordezefaseverplichttoteenfinanciëlebijdragevan$800miljoen,eenbedragdatoptermijneengroterfinancieelvolumeaanordersvoorNederlandsebedrijvenzalopleveren.Intussenisdeproductie-,instandhoudings-endoorontwikkelingsfasevandeJSFgaandediedegehelelevensduurvanhettoestelbehelst.Zoalsinhetcoalitieakkoordisvastgelegd,moetendekomendejarennogenigetussenstappenwordengezetvoordateendefinitiefbesluitvoordevervangingvandeF-16aandeordeis.Nadeherijkingvandebusinesscasein2008isdaaromindetweedehelftvan2008eenhernieuwdevergelijkingvoorzienvandeJSFmeteenaantalalternatieven.OmzogoedmogelijkinzichttekrijgenindeprestatiesvandeJSFenomdeinvoeringvanhettoestelbijdeCommandoluchtstrijdkrachtenteondersteunenishetdebedoelingmettweetoestellenmeetedoenaanhetoperationeletest-enevaluatieprogrammadatvanaf2011indeVerenigdeStatenzalwordenuitgevoerd(Kamerstuk26488,nr.65).Hetkabinetheeftin2008beslotentotdeondertekeningvaneenMoUoverditprogramma.Hetkabinetzalin2009eenbesluitnemenoverdedefinitieveaanschafvanbeidetesttoestellen,medegebaseerdopderesultatenvandeactualiseringvandekandidatenvergelijking.Deuiteindelijkebesluitvor-mingoverdevervangingvandeF-16isvoordezekabinetsperiodevoorzien.Ookvooranderematerieelprojectenis2009eenmijlpaal.DeTweedeKamerwordtondermeergeïnformeerdoverdeverwervingvanhetjointlogistiekondersteuningsschipbijhetCommandozeestrijdkrachten.BijhetCommandolandstrijdkrachtenstroomtin2009delaatstevanintotaal410Fennek-voertuigeninenwordtondermeerdebehoeftestellingvoltooidvandevervangingvantactischeradio’s.BijhetCommandoluchtstrijd-krachtenkomendederdeenvierdeC-130transporttoestellenbeschikbaar.Tevenswordtin2009deeerstevandezesin2007besteldeChinook-helikoptersgeleverd.10.InvullingbehoefteStrategischLuchttransportDeregeringheeftinjuni2008beslotenmet500vliegurenperjaardeeltenemenaanhetC-17initiatiefvandeNAVOomdestrategischelucht-transportcapaciteittevergroten.AanditNAVO-initiatiefnementhans13landendeel.Deinitiëledeelnamelijstvoorditprojectwasgroter,maarinhetvoorbereidingstrajecthebbendrielandenvandeelnemingafgezien.Verdereaanpassingvanhetdeelnemerbesandkanbijeendergelijkinternationaalprojectnietwordenuitgesloten.EenC-17-capaciteitisvanBeleidsagenda1IndezemotieisDefensieverzocht«tebezienofdoormiddelvaneenvoorsteltotherpriori-teringinmaterieelprojectenbinnendebegro-ting,devijfaangehoudentoestellenopdezelfdestandaardgebrachtkunnenwordenalsdeoverigeApaches».Persexemplaar22 grootbelangterondersteuningvanhetexpeditionaireoptredenvandekrijgsmacht,zoalsinAfghanistanenAfrika.Defensieheeftbehoefteaanluchttransportmetvliegtuigendiegrote,buitenprofielladingenkunnenvervoerenendiezijnvoorzienvanzelfbeschermingsmiddelentegengangbaredreigingen,zoalsinfraroodgeleideafweerraketten.Deeenma-ligeinvesteringskostenbedragen€130miljoen.DitbedragwordtgezamenlijkdoordeministeriesvanDefensieenBuitenlandseZakenbekostigd.Deexploitatiekostenbedragenongeveer€15miljoenperjaar.Voor2009zal€22miljoenwordengereserveerdopdedefensiebegrotingonderbeleidsartikel25DMO.Nederlandneemtverder,samenmetDuitsland,FrankrijkenBelgië,deelaandeontwikkelingvanhetEuropeanAirTransportCommand(EATC),datop1januari2010initieeloperationeelzalzijn.Nederlandlevertin2009eenpersonelebijdrageaandemultinationaleorganisatievanhetEATC.HetinitiatiefheefttotdoeldebeschikbareluchttransportcapaciteitendeAir-to-AirRefueling(AAR)-capaciteitvandeparticiperendelandenonderééncommandotebrengen,waardoordezecapaciteitdoelmatigerkanwordeningezet.HetcommandosteltzijncapaciteitenookterbeschikkingaandeEU,deNAVOendeVN.3.Bedrijfsvoeringeninternereorganisatie:RuimtescheppenvoorverbeteringSituatieDederdebeleidsprioriteitbetreftmaatregelendieruimtescheppenvoorverbetering,endietevensgevolggevenaandeafsprakenuithetcoalitieakkoordmetbetrekkingtotdeverkleiningvandeRijksdienst.Waarinvoorgaandejareneenminimumprogrammavankrachtwas,isin2007alslogischvervolgdaarophet«Kwaliteitsprogrammabedrijfsvoering»vanstartgegaan.Hetdaarinbeschrevenverbeteringstrajectomstructu-reletekortenvandebedrijfsvoeringinengezinwegtenemen,heeftonvoldoendeeffectgehad.Demaatregelendieindatkaderzijngenomen,zijnonvoldoendeverankerdindeorganisatie.DoelDezekabinetsperiodezalnadrukkelijkaandachtwordenbesteedaandeverbeteringvandebedrijfsvoeringvanDefensie.Daarmeezijnin2009devolgendemaatregelengemoeid.Maatregelenbedrijfsvoering1.VerbeteringbedrijfsvoeringNaaraanleidingvandeuitkomstenvanhetbezwaaronderzoek«SturingenBeheersing»datdeAlgemeneRekenkamereind2007insamenwerkingmetDefensieheeftuitgevoerd,isin2008eenuitgebreidplanvanaanpak«BeterVerbeteren»opgesteld.Inditplanvanaanpakzijnopgedetail-leerdewijzedetedoorlopenstappenindetijdweergegeven,zodathetprobleemvanhetnietbeklijvenvanverbeteringsmaatregelenwordtopgelostendetekortenindebedrijfsvoeringstructureelafnemen.Deoplossingenzullenwordengevondeninstructuur,proceduresenregelgeving,cultuur,communicatieeneducatie.Ditbetekentdatalledelenvandedefensieorganisatieernadrukkelijkbijbetrokkenzijn.Defensieheeftinmei2008eenprojectgroepingesteldonderleidingvaneenprojectgeneraalomdeverbeteringenuittevoerenentemonitoren.BeleidsagendaPersexemplaar23 Hetplanvanaanpakisgestoeldopvierpijlers,tewetendeontwikkelingvaneenverbeteringssystematiekbedrijfsvoering,deopstellingenuitvoeringvaneenplanvanaanpakvoorhetfinanciëlebeheer,idemvoorhetmaterieelbeheer,enrandvoorwaardelijkeaspecten(elementenzoalsdebedrijfscultuurenhetgedragvanmensen).Essentieelbijdeuitwerkingvandepijlersiseengedegenaanpakendebetrokkenheidvanhetuitvoerendeniveauindelijnbijzoweldeoorzaakanalysealsdeuitvoeringvanverbeteringsmaatregelen.Metingangvanhetuitvoeringsjaarzaldeverbeteringssystematiekzijnopgenomenindeinterneplannings-enbegrotingscyclus.In2008zalhetfinanciëlebeheeropeenaantalaspectenmoetenverbetereneninhetvoorjaar2009zullendezeverbeteringenaantoonbaarenverifieerbaarmoetenzijn.Daarnaastzullenin2009meerjarigeverbeteringsplannenvoorzowelhetfinanciëlealshetmaterieelbeheerwordenvastgesteld.2.FinancieelbeheerAandehandvandein2008ontwikkeldeeningevoerdeverbeterings-systematiekbedrijfsvoeringendetoepassingvandezesystematiekterverbeteringvanhetfinanciëlebeheerdientDefensieinheteerstekwartaal2009duidelijkzichtbareverbeteringeninhetfinanciëlebeheeraantetonen.Deverbeteringsplannenvoorhetfinanciëlebeheerzijneind2008opgesteldenopgenomenindebedrijfsplannen2009vandedefensie-onderdelen.3.MaterieelbeheerErmoeteenplanvanaanpakwordenopgesteldomhetmaterieelbeheerindeketensteverbeteren.Hierinstaancentraalderisicoanalyseterbepalingvandekritischeketensenmaterieelsoortenenaansluitenddeprobleem-enoorzaakanalyse.Nadatdeketensenmaterieelsoortenmeteenhoogrisicozijnvastgesteld,wordtinmaart2009eenmeerjarenplangepresenteerdwaarinstaathoedetekortenwordenopgeheven.Naastdeverbeteringsmaatregelenzaldeinvoeringvanhetnieuwevoorschiftmaterieelbeheereenimpulszijnvoordeverbeteringvanhetbeheer.Deverbeteringsplannenvoorhetmaterieelbeheermoeteneind2009deeluitmakenvandedefinitievebedrijfsplannen2010vandedefensie-onderdelen.Uiterlijkbeginmaart2009moeteneenconcreetenSMARTgeformuleerdplanvanaanpakendeuitwerkingervan(eveneensSMART)ineenverbeteringsplanzijnvastgelegd.DitverbeteringsplanbeoogttegemoettekomenaandevoorstellentoteenstructureleverbeteringdiedeAlgemeneRekenkamerheeftgeformuleerd.Ookzullendandeeersteresultatenvandezeverbeteringenindepraktijkzichtbaarworden.Maatregeleninternereorganisatie1.DoelmatigheidbedrijfsvoeringMetdemaatregelenvooreengroteredoelmatigheidvandebedrijfsvoe-ringisvoor2009eenbesparinggemoeidvan€70miljoen.Demaatrege-lenbetreffenhetprogrammaVernieuwingRijksdienst(€21miljoen),eenreductieopdebijdrageaandebaten-lastendienstParesto(€20miljoen),devergrotingvandedoelmatigheidbijdiverseeenheden(€17miljoen)endesamenvoegingvandiversedienstencentraeneenheden(€12miljoen).BeleidsagendaPersexemplaar24 2.VergrotingvandeoperationeledoelmatigheidIndebriefWereldwijdDienstbaarzijnenkeleoperationeledoelmatigheids-maatregelenaangekondigd,waaronderdesamenvoegingvandelogistiekebrigadeendegevechtssteunbrigadevanhetCommandolandstrijdkrachtentotdeondersteuningstaakgroep,enhetopheffenvandeopCurac¸aogestationeerdecompagniemarinierswaarvandetaken(oprotatiebasis)dooreencompagnievanhetCommandolandstrijdkrachtenwordenovergenomen.Deplannenvanaanpakvoordezedoelmatigheids-maatregelenzijnin2008goedgekeurdenwordenin2009verderuitge-voerd.Metdemaatregelenisintotaaleenkortingvan€9miljoengemoeidopverschillendebeleidsartikelen.3.OperationelereductiemaatregelenOmruimtetemakenvoordeeerderbeschrevenmaatregelenterversterkingvandeoperationeleinzetbaarheidvandekrijgsmacht,isindebriefWereldwijdDienstbaarbezienwaardetoegevoegdewaardevandezeintensiveringenopweegttegeneenverminderingvanhetaantalhoofdwapensystemen.Allesafwegendeiseind2007beslotentot:–deopheffingvantweetankeskadronsmetintotaal28Leopard-2tanks.HetaantalparateLeopard-2tanksneemthierdoorafvan88naar60;–deopheffingvantweevuurmondbatterijenmetintotaaltwaalfpantserhouwitsers.Hetaantalparatepantserhouwitsersneemthierdoorafvan36naar24:–deafstotingvanachttienF-16gevechtsvliegtuigen.Hetaantalparategevechtsvliegtuigenneemthierdoorafvan90naar72.Voor2009zijnbesparingenvoorzienvan€41miljoenbijbeleidsartikel23–CLSKen€47miljoenbijbeleidsartikel22–CLAS.Materieeldatovertolligwordt,zalwordenverkocht.Binnendekadersvanhetwapenexportbeleidwordtdemarktactiefbenaderd.Verkoopkansenlijkenaanwezig.FinanciëlegevolgenvanhetDefensiebeleidOmdeaansluitingvandebegroting2009metdebegroting2008(intotalen)mogelijktemaken,ishierondereenoverzichtopgenomenmetdemutaties.BeleidsagendaPersexemplaar25 TOTAALDEFENSIE(bedragenx€1miljoen)2007200820092010201120122013Standeningediendeontwerpbegroting20088366,68094,78060,87989,78004,67795,47791,4Notavanwijziging50,050,0Gewijzigdestandontwerpbegroting20088366,68144,78110,87989,78004,67795,47791,4Najaarsnotamutaties2007Overhevelingenvan/naaranderedepartementen18,1Bijstellingontvangsten15,9BijstellinguitgavenPensioenenenUitkeringen–12,9Slotwetmutaties2007–0,2BeleidsmatigemutatiesOverhevelingvan/naaranderedepartementen34,211,210,210,410,610,6Hogereverkoopopbrengsten23,318,618,618,618,6Toekenningoperationelegereedstelling30,030,0Bos-geldenmissieAfghanistan50,050,0Ontwikkelingdollarkoers–12,0–18,0OverhevelingvanBuitenlandseZakencrisis-beheersingsoperaties114,980,652,0–17,52,52,5Totaalbeleidsmatigemutaties167,1127,1130,861,531,731,7AutonomemutatiesDoorwerkingeindejaarsmarge–30,1Loonbijstellingtranche2008164,1156,1155,2155,7151,6151,1Prijsbijstellingtranche200872,773,571,170,669,870,7Ramingsbijstellingontvangsten0,74,91,10,70,70,7Totaalautonomemutaties207,4234,5227,4227,0222,1222,5Standenontwerpbegroting20098387,58519,28472,48347,98293,18049,28045,6ToelichtingmutatiesBeleidsmatigemutatiesvoor2009Overhevelingvan/naaranderedepartementenHetbetrefthiermetnamedebijdragenvandebetrokkendepartementeninverbandmetdeinzetvanschepenenvliegtuigenvoordeKustwachtNederlandnieuwestijl.HiermeebeschiktdeKustwachtovereigenmiddelenwaarmeezederekeningenvandeRijksbrederederijkanvoldoen.DaarnaastdraagtDefensiebijaandeBasisregistratieKadasterenTopografievanVROMenaandeversleutelingvandekostenvoorhetNationaalBureauVerbindingsbeveiliging(NBV).HogereverkoopopbrengstenDemutatiebetreftdeverkoopvanmaterieel,zoalsindebriefWereldwijdDienstbaarisuiteengezet.ToekenningoperationelegereedstellingVoorhetherstelvandeoperationelegereedheidbijdeoperationelecommando’sishetnoodzakelijkdatdevoorradenvoorondermeermunitie,reservedelenenkledingoppeilgebrachtworden.Bos-geldenmissieAfghanistanAlsgevolgvanhetkabinetsbesluitdemissieinAfghanistanteverlengen,isextrageldtoegekend.BeleidsagendaPersexemplaar26 OntwikkelingdollarkoersDeontwikkelingvandedollarkoersheeft,conformdeafsprakendiedaaroverzijngemaaktmethetministerievanFinanciën,geleidtoteenbudgettairebijstelling.OverhevelingvanBuitenlandseZakenvoorcrisisbeheersingsoperatiesVanuithetHGIS-budgetisvoor2009€80,6miljoentoegevoegdaandestructurelevoorziening«UitvoeringCrisisbeheersingoperaties»opdedefensiebegroting.Dezetoevoegingismetnamebedoeldomdeverlengingvan(af)lopendemissieszoalsEUFORAltheaenISAFStageIII,enomdeelnameaannieuwemissieszoalsEUFORTCHADtekunnenaccommoderen.Autonomemutatiesvoor2009Loon-enprijsbijstelling2008Metdetoekenningvan€156,1miljoenvoordeloonbijstelling2008en€73,5miljoenvoordeprijsbijstelling2008isdebegrotingophetloon-enprijspeil2008gebracht.BeleidsagendaPersexemplaar27 2.2DebeleidsartikelenHoofdtakenDegrondenvoordeinzetvandekrijgsmachtzijnopgesomdinartikel97vandeGrondwet1.Inovereenstemminghiermeezijndriehoofdtakenvandekrijgsmachtteonderscheiden,teweten:1.beschermingvandeintegriteitvanheteigenenhetbondgenoot-schappelijkegrondgebied,inclusiefdeNederlandseAntillenenAruba;2.bevorderingvandeinternationalerechtsordeenstabiliteit;3.ondersteuningvancivieleautoriteitenbijrechtshandhaving,rampen-bestrijdingenhumanitairehulp,zowelnationaalalsinternationaal.AmbitieniveauDekrijgsmachtstaatgarantvoor:+debeschermingvanheteigenenbondgenootschappelijkegrondge-bied,inclusiefdeNederlandseAntillenenAruba,zonodigmetallebeschikbaremiddelen;+eenactievebijdrageaanhetgeïntegreerdebuitenlandbeleidvanonsland.Hetgaathierbijom:–kwalitatiefentechnologischhoogwaardigemilitairebijdragenaaninternationaleoperatiesinalledelenvanhetgeweldsspectrum,ookindebeginfasevaneenoperatie.Ditbetreft:–eenbijdrageaanhetambitieniveauvandeNAVO.InverbandhiermeezaldekrijgsmachttevenseencontinuebijdragevanwisselendeomvangleverenaandeNATOResponseForce(NRF);–eenbijdrageaanhetambitieniveauvandeEuropeseUnie.InverbandhiermeezaldekrijgsmachttevenseenperiodiekebijdrageleverenaandesnellereactiecapaciteitenvandeUnie,deEUBattlegroups;–eenbijdrageaandeStand-byHighReadinessBrigade(Shirbrig)vandeVerenigdeNaties;–deelnamegedurendemaximaaleenjaaraaneenoperatieinhethogeredeelvanhetgeweldsspectrummeteenbrigadevanlandstrijdkrachten,tweesquadronsjachtvliegtuigenofeenmaritiemetaakgroep;–gelijktijdigedeelnamegedurendelangeretijdaanmaximaaldrieoperatiesinhetlageredeelvanhetgeweldsspectrummettaakgroepenvanbataljonsgrootteof,bijluchtoperatiesenmaritiemeoperaties,equivalentenhiervan;–hetoptredenbijlandoperatiesalsleadnationopbrigadeniveauen,samenmetanderelanden,oplegerkorpsniveau,bijmaritiemeoperatiesalsleadnationoptaakgroepniveauenbijluchtoperatiesmetbijdragenopgelijkwaardigeniveausalsdebrigade;–deuitvoeringvanspecialeoperaties,metinbegripvanevacuatieoperatiesencontraterrorisme-operaties;–deelnameaanpolitiemissies,waaronderdievandeEuropeseGendarmerie-eenheid,metfunctionarisseneneenhedenvanhetCommandoKoninklijkemarechausseeenaankleinschaligemissiesmeteenciviel-militairkarakter;–beschikbaarstellingvanmilitairedeskundigentenbehoevevandetrainingenadviseringvanveiligheidsorganisatiesinanderelanden;Beleidsartikelen1Ditartikelluidt:«Tenbehoevevandeverde-digingenterbeschermingvandebelangenvanhetKoninkrijk,alsmedetenbehoevevandehandhavingendebevorderingvandeinternationalerechtsorde,isereenkrijgs-macht.»Persexemplaar28 –verleningvaninternationalenoodhulpopverzoekvancivieleautoriteiten;+bijdragenbinnendegrenzenvanhetKoninkrijkaandeveiligheidvanonzesamenleving,ondercivielgezag.Hetgaathierbijinhetbijzonderom:–deuitvoeringvannationaletaken,zoalsdegrensbewakingdoorhetCommandoKoninklijkemarechausseeendeKustwacht;–militairebijstandbijdestrafrechtelijkehandhavingvanderechtsordeevenalsdehandhavingvandeopenbareordeenveiligheid,zoalsmetbijzonderebijstandseenhedenendeexplosievenopruiming;–militairebijstandbijdebestrijdingvanrampen.Onderstaandeschema’sgevendezekereenteverwachtenmissiesenbijdragenin2009weer.MISSIEBIJDRAGE**MANDAATTOTAfghanistanIsaf1677(omvangneemtgeleidelijkaf)1augustus2010EUPOL*10KMarMidden-OostenNTM-I(Irak)715augustus2009Untso12Eubam-Rafah*3(2NTMvan2weken)Mei2009SSRLibanon*2BalkanEufor-Bosnië852juni2009EUPM-Bosnië*42juni2009NAVOHQSarajevo22juni2009Kfor(HQ)4EVDB-Kosovo*2116februari2010AfrikaUNMIS3313april2009UNAMID2Medio2009EUFORTsjaad6615maart2009EUSECFINDRC*230juni2009EUSEC130juni2009BurundiSSRbilateraal28januari2009Binub131december2008VredesschoolMali11oktober2008*DemeteenasteriksaangemerktemissieszijnSSR-missies,ofmissiesmeteenSSR-component**Standvanzaken31juli2008.Naastdezemissieszijnernog49militairenuitgezondenopoverigemissies.Doordatmissiesoproulatiebasiswordenuitgevoerdzijnintotaaljaarlijks6000militairenopuitzendingBeleidsartikelenPersexemplaar29 CZSKCLSKNRF12,eerstehelft2009CommanderAmphibiousTaskForce(Commandant+stafdieleidingkangevenaaneenamfibischeoperatie)NegenmaalF-16inclusiefForceProtection/ExplosievenOpruimingsDienst/Commando-voerings-enInformatiesystemen(FP/EOD/CIS)CommanderLandingForce(commandant+stafdieleidinggeeftaaneenamfibischelandingforce)TweemaalPatriotBatteryinclusiefCommando-eenheidenLogistiekeeenheidLandingForcebestaandeuit500–600mariniers.2LandingPlatformDocks(LPD’szonderhelikopters)HydrografischOpnemingsvaartuigBevoorradingsschip(AuxiliaryOilerReplenisher)NRF13,tweedehelft2009LandingPlatformDock(LPD)voorinzetals«AfloatCommandPlatform»(ACP)NegenmaalF-16inclusiefForceProtection/ExplosievenOpruimingsDienst/Commando-voerings-enInformatiesystemen(FP/EOD/CIS)MijnenjagerCLASCZSKCLSKISAF,geheel2009CommandantRC(S)ensubstantiëlebijdrageaanHQRC(S)gedurendelead-nationperiodetotnovember2009BijdrageaanHQISAFSubstantiëlebijdrageaanTaskForceUruzganinclusief1(NL)BattleGroupen1(NL)ProvincialReconstructionTeamEencompagniemariniersvanafaugustus2009,metMJEOGenmortierenBijdrageaanHQISAFZesF-16jachtvliegtuigenVijfApache-gevechtshelikoptersVijfCougar-transporthelikopterswordeningezetinISAFinAfghanistanindemaandenjanuaritotenmetaprilenvanoktobertotenmetdecember2009.DrieChinook-transport-helikopterswordeningezetinISAFinAfghanistanindemaandenmeitotenmetseptember2009.EenKDC-10wordtingezetvoorshuttlevluchtentenbehoevevanISAFInzetvanOGRV-pelotonsisgeplandindetweedehelftvan2009voorinzetinISAFEUFOR«OperationAlthea»,geheel2009BijdrageaanEUFORAltheaEUFORTchad/RCAVerkenningseenheidvantweepelotonsmariniersKleinemissies:UNMIS,UNTSO,EUSEC,NTMIenKFOR,geheel2009Bijdrageaandiversekleinemissiesmeteenomvangvanongeveer35paxBijdrageaandiversekleinemissiesmeteenomvangvanongeveer30paxCaribischgebiedStationsschipmetboord-helikopteronderanderevoorcounter-drugsoperatiesBeleidsartikelenPersexemplaar30 OverzichtvandeonderzoekennaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidInderegelingperiodiekevaluatieonderzoekenbeleidsinformatie2006staatdatbeleidperiodiekmoetwordengeëvalueerd.Daarbijwordtonderscheidgemaaktintweevormenvanevaluatieonderzoekex-post.Deeerstevormbetreftbeleidsdoorlichtingenophetniveauvanalgemeneofoperationeledoelstellingen.Dezedieneninzichttegevenindeuitvoeringendeeffectenvanbeleid.Detweedevormbetrefteffectenonderzoekenexpost.Hierbijwordtgekekennaardeeffectenvanbeleidsinstrumentenenkanwordenvastgesteldofdewaargenomeneffectenookzijntoeteschrijvenaanhetgevoerdebeleid.UitevaluatiesvandebeleidsartikelenuitdebegrotingvanhetministerievanDefensieblijktdatdezeonderzoekenonvoldoendetoegevoegdewaardebieden.Ditkomtdoordebegrotingsindelingnaarorganisatie-onderdeleninplaatsvannaarbeleidsthema’s.Dedoelmatigheidendoeltreffendheidvanbeleidzijnhierdoornietgoedtemeten.InoverlegmethetministerievanFinanciënisbeslotenhetambitieniveauvanDefensiealsuitgangspunttegebruikenvoorbeleidsdoorlichtingen.Dedoorlichtingenvindenplaatsophetniveauvanaspectenuithetambitie-niveauinplaatsvandeorganisatieonderdelen.Eeneerstebeleidsdoorlichtingvaneenaspectuithetambitieniveauwordtindevormvaneenpilotin2008uitgevoerd.Deresultatenvandezedoorlichtingzijneind2008/begin2009beschikbaar.Opgrondvandeuitkomstenvandezepilotzalwordenbepaaldofeenbeleidsdoorlichtingvaneenaspectvanhetambitieniveaueenbruikbaremethodevanevaluatieonderzoekisdietoegevoegdewaardeoplevert.Deuitkomstenzullenookbepalendzijnvoorhetwelofniethandhavenvandehieronderopgenomenmeerjarigeprogrammeringvanbeleidsdoorlichtingen.DoordeaardvandeinstrumentenvanDefensie,diesamenhangtmetdeinzetvaneenheden,ligthetuitvoerenvaneffectenonderzoekex-postgecompliceerd.Effectenonderzoekvereistnamelijkdatdesituatiemetbeleid–inzetvaneenheden–wordtafgezettegendesituatiezonderbeleid.Dezeomstandigheiddoetzichnietvoorenditsoortonderzoekwordtdanooknietuitgevoerd.Indeperiodiekemissie-evaluatieswordtwelgekekennaardeeffectenvandemissies.Dezeevaluatieswordengeplaatstonderdekopoverigevaluatieonderzoek.BeleidsartikelenPersexemplaar31 200820092010201120122013e.v.Beleidsdoorlichtingenvanaspectenambitieniveau–eenbijdrageaanhetambitieniveauvandeNAVO(NRF)X–eenbijdrageaanhetambitieniveauvandeEuropeseUnie(Battlegroups)X–eenbijdrageaandeStand-byHighReadinessBrigade(Shirbrig)vandeVerenigdeNatiesX–maximaaleenjaaroperatieinhethogeredeelvanhetgeweldsspectrummeteenbrigadevanlandstrijdkrachten,tweesquadronsjachtvliegtuigenofeenmaritiemetaakgroepX–gelijktijdiggedurendelangeretijdmaximaaldrieoperatiesinhetlageredeelvanhetgeweldsspectrummettaakgroepenvanbataljonsgrootteof,bijluchtoperatiesenmaritiemeoperaties,equivalentenhiervanX–optredenlandoperatiesalsleadnationopbrigadeniveauensamenmetanderelanden–oplegerkorpsniveau,maritiemeoperatiesalsleadnationoptaakgroepniveauenluchtoperatiesbijdragenopgelijkwaardigeniveausalsdebrigadeX–deuitvoeringvanspecialeoperaties,metinbegripvanevacuatieoperatiesencontraterrorisme-operatiesX–deelnemingaanpolitiemissies,waaronderdievandeEuropeseGendar-merie-eenheid,metfunctionarisseneneenhedenvanhetCommandoKoninklijkemarechausseeenaankleinschaligemissiesmeteenciviel-militairkarakterX–beschikbaarstellingvanmilitairedeskundigentenbehoevevandetrainingenadviseringvanveiligheidsorganisatiesinanderelandenX–verleningvaninternationalenoodhulpopverzoekvancivieleautoriteitenX–deuitvoeringvannationaletaken,zoalsdegrensbewakingdoorhetCommandoKoninklijkemarechausseeendeKustwachtX–militairebijstandbijdestrafrechtelijkehandhavingvanderechtsordeevenalsdehandhavingvandeopenbareordeenveiligheid,zoalsmetbijzonderebijstandseenhedenendeexplosievenopruimingX–militairebijstandbijdebestrijdingvanrampenenzwareongevallenXEffectenonderzoekexpostOverigevaluatieonderzoek–tussentijdseevaluatieAirTaskForceUruzganXXX–tussentijdseevaluatieTaskForceUruzganXXX–tussentijdseevaluatiekleinschaligemissies(inclusiefmaritiemetaskforceUNIFIL)XBudgetflexibiliteitDebudgetflexibiliteitwordtinonderstaandetabelperbeleidsartikelweergegeven.Debudgetflexibiliteitperoperationeledoelstellingisnognietmogelijk,daardehuidigeingebruikzijndegeautomatiseerdesystemenhieropnietzijningericht.BeleidsartikelenPersexemplaar32 CBOPSCZSKCLASCLSKCKMARDMOCDC0%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%ProcentenDefensieonderdelenjuridisch verplichtniet-juridisch verplichtplanruimteBeleidsartikelenPersexemplaar33 2.2.1.Uitvoerencrisisbeheersingsoperaties–beleidsartikel20AlgemenedoelstellingBijdragenaaneenduurzameinternationalerechtsordeenstabiliteit.OmschrijvingvandesamenhanginbeleidNederlandvoerteenactiefveiligheidsbeleiddatzichuitstrektvanconflictpreventietotcrisisbeheersingenvredesopbouw,zowelinEuropaalsdaarbuiten,ombijtedragenaaneenduurzameinternationalerechtsordeenstabiliteit.DeuitvoeringvancrisisbeheersingsoperatiesdraagtbijaanhetbereikenvandedoelstellingenvanhetNederlandseveiligheids-endefensiebeleid.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvoordeuitvoeringvanhetbesluittotuitzending,datwilzeggendeinzetvanmilitairecapaciteitenvoorcrisisbeheersingsoperaties.SuccesfactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtondermeerafvandeernstendeachtergrondenvanhetconflict,debetrokkenheidvandeinternationalegemeenschap,desamenwerkingmethulporganisaties,desteunvandeplaatselijkebevolkingendeopstellingvandeconflict-partijen.BudgettairegevolgenvanhetbeleidTenlastevanditbeleidsartikelwordendeadditioneleuitgavenvoorcrisisbeheersingsoperatiesgeraamdenverantwoord,alsonderdeelvandeHomogeneGroepInternationaleSamenwerking(HGIS).Voordegenoemdeoperatiesbetreftditdedirectmetdeoperatiesverbandhoudendeuitgavendienietzoudenwordengemaaktbijregulierebedrijfsvoering.Ophetbeleidsartikel20Uitvoerencrisisbeheersingsoperatieswordennaastderamingenvoordecontributies,deadditioneleuitgavengeraamddienodigzijnvoordeinzetvandeNederlandseeenhedenals«VoorzieningHGIS».Deniet-additioneleuitgavenvandeeenhedendiezijnofwordeningezetwordengeraamdtenlastevanhetleverendeorganisatieonderdeel.Zodrahetpolitiekebesluitisgenomenoverdeelnameaaneencrisisbeheersingsoperatieworden,voordeovereengekomenduurvandedeelname,debenodigdebudgettenafzonderlijkgeraamdenzichtbaargemaakt.Indiegevallendateeninzeteenfinanciëleomvangheeftvanminderdan€2,5miljoenofeenpersoneleinzetvanminderdanvijfdefensiemedewerkers,wordtdezebijhetbetreffendeinzetgebiedgeraamdonderdepost«Overigeoperaties».BeleidsartikelenPersexemplaar34 Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen318362335400326100322500278000198000198000UitgavenBalkanEUFOR/Althea1422984003500EULEX9001300300OverigeoperatiesBalkan629590340AfghanistanISAF24681127000027000027000025000OverigeoperatiesAfghanistan4437275350210Midden-OostenUNIFIL90192200OverigeoperatiesMidden-Oosten321700500500500500500AfrikaEUFORTCHAD/RCA85007000UNMIS7931500420OverigeoperatiesAfrika381365200IrakNTM-I708600400OverigeoperatiesIrak1996180PerzischeGolfOverigeoperatiesPerzischeGolf4368300Overigeoperatiesenkleinemissies479058106490670067006700ContributiesenpremiesNAVOCRO/EUcontributies11547147001600016000160001600016000Afdrachtpremie/koopsompensioenen8140700070007000700070007000Totaaluitgaven303378321000312820300500552003020030200VoorzieningHGIS144001328022000222800167800167800Totaaluitgaven303828335400326100322500278000198000198000OntvangstenOntvangstenVN/NAVO-partners3788140714071407140714071407Totaalontvangsten3788140714071407140714071407OperationeledoelstellingenOperationeledoelstelling1:VredeenstabiliteitinEuropa/BalkanMotiveringDeBalkaniseenprioriteitsgebiedinhetNederlandseveiligheidsbeleid.Defensiesteuntditbeleiddooreenbijdrageteleverenaanzowelmilitairealscivielemissiesindezeregio.InstrumentenEuropeanForce(EUFOR)/AltheaDeEuropeseUnie(EU)heeftindecember2004deoperatieinBosnië-HerzegovinavandeNAVOonderdenaam«Althea»overgenomen.AlsonderdeelvanhetEU-besluittotverkleiningvandezemilitaireoperatieisdeNederlandsebijdragevanafbeginapril2007verminderdtotongeveer85militairen.TegelijkertijdiseenRegionalControlandCoordination(RCC)-organisatieopgezetwaarbijNederlandvoorderegioNoorddeleidingheeft.DezeorganisatieisingerichtvolgenshetLiaisonandObservationTeam(LOT)-concept.DemilitairenvandeLOT-organisatieBeleidsartikelenPersexemplaar35 levenenwerkentussendelokalebevolking.Zijbemiddelentussenhenendelokaleenregionalebestuurders.Ookverzamelenzeinformatieoverproblemeninhetgebied.DeelfLOT-huizeninRCCNoordwordenbewoonddoormilitairenuitNederland,Roemenië,Bulgarije,ChilienZwitserland.DaarnaastheeftdeRCC-organisatieeenkleineondersteu-ningseenheid.OoklevertNederlandeenbijdrageaanhetNAVO-hoofd-kwartierteSarajevo,deIntegratedPoliceUnit(IPU)enhetHQEUFOR(ongeveer32personen).Hetparlementheeftop1juli2008zijnsteunuitgesprokenvoorhetbesluitvanderegeringdeNederlandsemilitairebijdrageaandeEU-geleidetroepenmachtinBosnië-Herzegovinamettwaalfmaandenvoorttezetten.EuropeanUnionRuleofLawMissioninKosovo(EULEXKosovo)EULEXheefttotdoelhetbestuur,depolitie,justitieendouanevanKosovoteondersteunen.Deomvangvandemissiezalintotaalongeveertweeduizendmensenbedragen.Inhetvoorjaarvan2008isvertragingontstaanindeontplooiingvanEULEXalsgevolgvaneenvertraginginhetterugtrekkenvandeUnitedNationsMissioninKosovo(UNMIK).DeregeringheeftbeslotentoteenNederlandsebijdrageaanEULEX.DeNederlandseregeringsteuntderolvandeEUbijdeontwikkelingvanderechtsstaatindejongerepubliekKosovo.Nederlandheeftop4maart2008Kosovoalsonafhankelijkestaaterkend.NederlandachtstabiliteitinKosovoendegeheleBalkanregiovangrootbelang.Dehulpbijhetontwikkelenvaneengoedfunctionerendpolitie-enjustitieapparaatinKosovomoetmedeindatlichtwordengezien.GoedepolitieenjustitieinKosovovormenbovendieneenvoorwaardevoorhetgezamenlijkenopEuropeesniveaueffectiefbestrijdenvangrensoverschrijdendemisdaadenillegaleimmigratie.DeNederlandsebijdrageaandemissiezalbestaanuitongeveerveertigtotzestigmarechaussees,politiemensen,enjustitiëleencivieleexperts.OverigeoperatiesBalkanEUPoliceMissioninBosnië(EUPM)HetmandaatvanEUPMisper1januari2006vernieuwd,waarbijdemissieisverkleindtot388personenvanwie170internationalepolitiefunctiona-rissen.Dezevervolgmissiehadeenmandaatvoortweejaarenrichttezichopcapaciteitsopbouwvanhetpolitieapparaat,meteenversterkteaandachtvoorondersteuningbijdebestrijdingvandegeorganiseerdemisdaad.Hetkabinetheeftop24mei2006deKamergeïnformeerd(Kamerstuk29521X,nr.25)overhaarbesluitvoordebijdragevantienpolitiefunctionarissenaandetweedefasevanEUPM,vanwiezescivielepolitiefunctionarissenenvierfunctionarissenvanhetCommandoKoninklijkemarechausseetotheteindevanEUPM.Indecember2007ishetEU-mandaatvoordezemissieverlengdtot31december2009.KosovoForce(KFOR)KFORheefttotdoelhetcreëreneninstandhoudenvaneenveiligeenstabieleomgeving,inclusiefopenbareorde,enhetondersteunenvanUNMIKenEULEX.Voorzienwordtdat,afhankelijkvandestatusovereen-komstvanKosovo,deNAVOin2008zalbeginnenmetdeomvormingvandemissie.DeNederlandsebijdrageinhethoofdkwartierKFORinPristinabestaatuitzesmilitairen.HetkabinetheeftdeKamerop20september2007geïnformeerdoverdeverlengingvandedeelnameaanKFORtot1oktober2008(Kamerstuk21501-28,nr.40).BeleidsartikelenPersexemplaar36 OperationActiveEndeavour(OAE)DeNAVOheeftnadeaanslagenvan11september2001inhetkadervandebondgenootschappelijkeverdedigingdeOAEingesteld.Sindshetnajaar2004ishetoperationeelconceptgewijzigdenwordenmiddelenuitdeStandingNATOReactionForceMaritimeGroups(SNMG)nietmeerpermanent,maaralleenperiodiek(vijftotzeskeerperjaarenvooreenduurvantweetotzesweken)ingezetvoorOAE.AandeKamerisgemelddatNederlandviadeelnameaandeSNMG’sbijtoerbeurtdeelneemtaandezeoperatie.EenbijdrageaanOAEin2009meteenonderzeebootwordtoverwogen.Operationeledoelstelling2:VredeenstabiliteitinAfghanistanMotiveringInhetbuitenlandseveiligheidsbeleidheeftAfghanistanprioriteit.DefensiesteuntdevredeenveiligheidinAfghanistandoorbijdragenaandeNAVOenEU-missies.InstrumentenInternationalSecurityAssistanceForce(ISAF)DeinzetinhetkadervandeISAF-missieinUruzganzalookin2009eengroteinzetvandekrijgsmachtvragen.DeNederlandseTaskForceUruzgan(TFU)wordtmetdekomstvandenieuwepartnersFrankrijk,Slowakije,Tsjechië,SingaporeenHongarijemultinationalervanaard.DeNederlandsebijdragewordtgeleidelijkaangereduceerd.CentraalindeNederlandsestrategievoordeontwikkelingvanUruzganstaat«Afghanisering».Datgeldtvooralledrieoperatielijnen,teweten«Diplomacy»(bestuur),«Development»(ontwikkeling)en«Defence»(veiligheid).Uitgangspuntisdatdeinzetvandeinternationalegemeen-schapenNederlandalleensuccesvolkanzijnindiendeAfghaanseautoriteitenopallefrontenhuneffectiviteitenbetrouwbaarheidvergro-ten.HetNederlandsebeleidiserdanookopgerichtdelokalebestuur-ders,delokaleoverheidsdienstenendeAfghaanseveiligheidsdiensten(legerenpolitie)teassisterenzelfstandigoptetreden.Naastdiplomaten,ontwikkelingsadviseursenpolitiemensenleverenNederlandsemilitairendaaraaneenbijdragedoorsamenmetAfghaanseveiligheidsorganisatiesoperatiesuittevoerenenpatrouillestelopen.HetdoelhiervanisomdeTalibanhetinitiatiefteontzeggenenzedaardoorirrelevanttemaken.DaarnaasttrainenenbegeleidenNederlandsemilitairenhunAfghaansecollega’s.NaasttrainingvanhetAfghaanselegerzalmeeraandachtwordenbesteedaandeAfghaansepolitie,onderanderedoordeinzetvanpolicementoringteamsdiedepolitiebegeleiden.OoklevertNederlandeenbijdrageaanhethoofdkwartiervanISAFinKabul,hetregionalemultinationalehoofdkwartierinKandaharendeorganisatievanhetvliegveldvanKandahar.Nederlandstelteveneensjachtvliegtuigen(F-16’s)enhelikopters(Apache,CougarofChinook)terbeschikking.Van1november2008tot1november2009zalNederlandhetregionalehoofdkwartierinKandaharleiden.DetotaleadditioneleuitgavenvoordeNederlandsedeelnameaanISAF(inclusiefhetNederlandseF-16detachementendeterugtrekkinguitUruzgan)zijngeraamdop€1235miljoen(Kamerstuk27925,nr.279).Deadditioneleuitgavenvandemissietot1augustus2008zijngeraamdop€580miljoen.Deuitgavendiesamenhangenmetdeverlengingtot1augustus2010zijngeraamdop€540miljoen.Deuitgavenvoorderedeploymentvanaf1augustus2010zijngeraamdop€115miljoen.BeleidsartikelenPersexemplaar37 OverigeoperatiesAfghanistanEUPolicemission(EUPOL)AfghanistanOp15juni2007isdeEU-politiemissieinAfghanistanvanstartgegaan.Injuni2008(Kamerstuk27925,nr.315)isaandeKamergemelddatdeNederlandsebijdrageaanEUPOLwordtverlengdmeteenjaar,totmediojuni2009.Defensiedraagtbijmetmaximaaltienmarechaussees.Demissieisinmiddelsactiefoplandelijk,regionaalenprovinciaalniveau,metuitzonderingvandedoordeVerenigdeStatengeleideprovincies,bijhetbegeleidenvandeAfghaansepolitiebijhaarhervormingen.Vandevoorziene160politieagentenen35civieleexpertszullenerongeveer70inKabulactiefzijn,enkrijgendePRT’serelkeenaantaltoebedeeld.OokinUruzganisEUPOLactief.DehuidigetakenvandepolitieinUruzganzijnnoginbelangrijkemateparamilitairvankarakter.Ditmoetgeleidelijkveranderennaardetakenvaneenmeerregulierepolitiemachtdiezorgdraagtvoordeopenbareorde.MetdeinzetvanNederlandsepolitie-expertiseviahetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelatieswordtconcreetinvullinggegevenaanhetstrevenvanderegeringomdemissieeenmeercivielkaraktertegeven.Operationeledoelstelling3:VredeenstabiliteitinhetMidden-OostenMotiveringHetvredesprocesinhetMidden-OostengenieteenhogeprioriteitinhetNederlandsebuitenland-enveiligheidsbeleid.InstrumentenUnitedNationsTruceSupervisionOrganization(UNTSO)DetaakvanUNTSOishetobserverenvandeafgesprokenbestandslijnentussenLibanon,SyriëenIsraël.UNTSObestaatuiteendrietalobservatie-groepen:deObserverGroupLebanon(OGL),deObserverGroupGolan(OGG)endeObserverGroupEgypt(OGE).HetUNTSO-hoofdkwartierbevindtzichinJeruzalem.HetobserverenvandebestandslijnendoorUNTSOgebeurtonderoperationelecontrolevandeVN-veiligheidstroe-penterplaatse.InLibanonbetrefthetdeUNInterimForceinLebanon(UNIFIL)enopdeGolanhoogtedeUNDisengagementObserverForce(UNDOF).DeNederlandsewaarnemerswordenhoofdzakelijkingezetindeOGG,deOGLeninJeruzalem.Nederlandlevertalvanaf1956eenbijdrageaandezewaarnemersmissieinhetMidden-Oosten.DeNeder-landsedeelnameaandezemissielooptzonderperiodiekkabinetsbesluitvooronbeperkteduurdoorenbestaatuittwaalfmilitairen.DeadditioneleuitgavenvoordeNederlandsedeelnameaanUNTSOzijn,vanwegedeonbeperkteduur,meerjariginderamingvoorcrisisbeheersingsoperatiesopgenomen.OverigeoperatiesMidden-OostenEUBorderAssistanceMission(EUBAM)RafahDeEUBorderAssistanceMissionRafah(EUBAMRafah)vormtdederdepartijbijdegrensovergangGaza-EgypteenheeftalstaakomactiefdegrensbewakingdoordePalestijnseAutoriteittemonitorenentebegelei-den.DemissierichtzichtopdewaarnemingvanPalestijnsegrenswach-tenmetbijzondereaandachtvoorcapaciteitsopbouw.NadatIsraëlzichindezomervan2005terugtrokuitdeGazastrookwerdeenAgreementonMovementandAccessgeslotentussenIsraëlendePalestijnseautoriteit(PA).DezeovereenkomstbeoogdedebewegingsvrijheidvandePales-tijnentevergroten.DegrensovergangvanuitdeGaza-strooknaarEgyptebijRafahisdaarbijcruciaal.DaartoeverzochtdoorIsraëlendePA,verklaardendeEU-ministerszichakkoordmetEU-monitoringvandezeBeleidsartikelenPersexemplaar38 grensovergang.HetEU-mandaatvoordezemissieisverlengdtot24november2008enwordt,indiendetweepartijenhieromvragen,verlengd.Demissiebestaatuitongeveer40functionarissen.NederlanddraagtmetdriemilitairefunctiesbijaandezecivieleEU-missie.Operationeledoelstelling4:VredeenstabiliteitinAfrikaMotiveringBinnenhetNederlandsebuitenland-enveiligheidsbeleidgeniethetbevorderenvanvredeenstabiliteitindeHoornvanAfrikaendeGroteMereninAfrikabijzondereaandacht.DeNederlandsmilitairebijdrageaanhetgeïntegreerdebuitenlandseveiligheidsbeleidinAfrikavindtvoorna-melijkplaatsviadeelnameaanVN-enEU-missies.TevenslevertNederlandopverzoekvanhetministerievanBuitenlandseZakenmilitaireadviseursterondersteuningvanSectorSecurityReform(SSR)enhetopbouwenvanvredeshandhavingscapaciteiteninAfrika.InstrumentenEUFORTCHAD/RCAinTsjaadHetkabinetheeftop29februari2008beslotenvooreenperiodevantienmaandeneenbeperktebijdrageteleverenmeteenverkenningseenheidvanongeveer60militairenaandeEU-operatieEUFORTCHAD/RCAinTsjaad.DeverkenningseenheidmaaktdeeluitvaneenIersbataljon.VoortsiseenaantalNederlandsemilitairengeplaatstbijhetoperationeelhoofdkwartierinParijsenhetveldhoofdkwartierinAbéché.Deuitzend-periodelooptvan15mei2008tot15maart2009.UnitedNationsMissioninSudan(UNMIS)DeVN-missieinSudan(UNMIS)heeftalstaaktoetezienopdenalevingvandeComprehensivePeaceAgreement(CPA).UNMISverifieertofdebetrokkenpartijenhuntoezeggingennakomenenzieteroptoedatdeafsprakenopmilitairgebiedwordenuitgevoerd.DeNationalCongressParty(NCP)endeSudanPeopleLiberationMovement(SPLM)zijninhetCPAovereengekomendatdeVNzullentoezienopdenaleving.UNMISbeschiktmomenteeloverruim8700bewapendemilitairen,ongeveer560waarnemersen640politiefunctionarissen.Zijwordenadministratiefondersteunddoorruim3500civielemedewerkers.Demilitairewaarne-mersenpolitiefunctionarissenvoerenhuntakenongewapenduit.Demissieisop24maart2006vanstartgegaan.Hetkabinetheeftop4april2008beslotenomdeNederlandsepersonelebijdrageaanUNMISvanvijftienmilitairewaarnemers,vijftienpolitiefunctionarissenenenkelestaffunctionarissen,metéénjaarteverlengen.OverigeoperatiesAfrikaEuropeanSecuritymissieindeDemocratischeRepubliekCongo(EUSEC)EenbelangrijkeredenvoordevoortdurendeinstabiliteitindeDemocrati-scheRepubliekCongo(DRC)ishetfeitdateronvoldoendevoortgangwordtgeboektinhetontwapenenvanderebellenendevormingvaneennieuwgeïntegreerdCongoleesleger,deForcesArméesdelaRépubliqueDémocratiqueduCongo(FARDC).OpverzoekvanderegeringvandeDRCverleentdeEUassistentiebijdehervormingvanveiligheidsdiensten.Indetrainingenopleidingvandemilitairendievoortkomenuitvoormaligerebellenbewegingen,wordtdoordeSSR-missieEUSECaandachtbesteedaanonderwerpenalsmensenrechten,goedbestuur,transparantieenhetrespectvoorderechtsstaat.EUSECheeftookeenfinanciëlecomponent,EUSECFin,dieondersteuninglevertbijhetstroomlijnenentransparantermakenvansoldijbetalingaanFARDC-militairen.NederlanddraagtmetdriemilitairenbijaandezeEU-missie;eenmilitairinhetEUSEC-BeleidsartikelenPersexemplaar39 hoofdkwartierentweemilitaireninhetveldtenbehoevevanEUSECFin.HetmandaatvoorEUSECisdoordeEUverlengdtotenmet30juni2009.BureauIntégrédesNationsUniesauBurundi(BINUB)OpverzoekvanderegeringvanBurundiverleentdeVNassistentiebijdeontwikkelingvanlegerenpolitieinBurundi(BINUB).Nederlanddraagtsinds1januari2007met1officierbijaandestafvanBINUB.HetVN-mandaatvanBINUBloopteind2008af.DeverwachtingisdatdeVN-missiezalwordenverlengdmetminimaaleenjaar.BilateralesteunaandehervormingvandeveiligheidssectorinBurundiTeraanvullingopdezebijdrageinVN-verbandlevertNederlandookeenbilateralebijdrageaandehervormingvandeveiligheidssectorinBurundi.NederlandzettweeofficiereninvanwieeréénwerkzaamisbijhetBurundeseministerievanDefensieenéénbijhetBurundeseministerievanVeiligheidenPubliekeZaken.Dezeofficierenondersteuneninhetbijzonderdestrategischeplanvormingvoorhethervormenvankrijgs-machtenpolitie.HunpositieisgebaseerdopdevertrouwensrelatiedieBurundienNederlanddeafgelopenjarenhebbenopgebouwd.ÉcoledeMaintiendelaPaixteMaliSindsseptember2006iseenNederlandseofficiergeplaatstbijdeÉcoledeMaintiendelaPaix,eendoorFrankrijkopgerichteschoolvoorvredesmis-siesteBamako(Mali).DeschoolleidtmilitairekaderledenopvoordeelnameaandoordeVN-ofAU-geleidevredesmissiesophetAfrikaansecontinent.DestudentenzijnafkomstiguitdeECOWAS-regioenopbeperkteschaalookuitandereregio’svanAfrika.Operationeledoelstelling5:VredeenstabiliteitinIrakMotiveringNederlandendeEuropeseUniesteunendedemocratischgekozenIrakeseregeringenhaarinspanningenomvooruitgangteboekeninhetpolitiekeproces,denationaleverzoeningtebevorderen,derechtsstaatteverster-kenendeopenbareordeteherstellen.InstrumentenNAVO-trainingsmissieinIrak(NTM-I)DeNAVO-trainingsmissieinIrakheeftalsdoeldeIrakeseregeringteassisterenbijhetversterkenvandeinterneveiligheiddoorondersteuningtebiedenbijdeopbouwvandeIrakeseveiligheidsorganisaties.Nederlandlevertsindsfebruari2005eenbijdrageaandemissie.DeNAVO-trainings-missieblijftvooruitgangboekenbijzijnactiviteiten.Deverantwoordelijk-heidvoordeopleidingsinstitutenkomtsteedsmeerinhandenvandeIraakseautoriteiten.DepositieveresultatenvandetrainingenhebbenderegeringdoenbesluitendeNederlandsebijdragemeteenjaarteverlengentotmedioaugustus2009.VolgensplanningzaldeNAVO-trainingsmissieinhaarhuidigeopzeteind2009haareindfasebereiken.Operationeledoelstelling6:VeiligheidenstabiliteitindePerzischeGolfMotiveringNederlandhechtvanwegehetinternationaleveiligheidsbeleidenheteconomischbelanggrotewaardeaandewaarborgingvandecontinuïteitenveiligheidvanalhetmaritiemeverkeerindewaterenvanhetArabischschiereiland.InstrumentenOverigeoperatiesPerzischeGolfIndestrijdtegenhetinternationaleterrorismedraagtNederlandbijaanhetbestrijdenvaninternationaleterroristischenetwerken.EenonderdeelBeleidsartikelenPersexemplaar40 daarvanishetontzeggenvanhetgebruikvandezeeaanterroristischeorganisatiesevenalshetvoorkomenvanterroristischeaanslagenopzeeenaandewal.InhetkaderhiervandraagtNederlandmettweemilitairenbijaandestafvanhetCombinedForceMaritimeComponentCommand(CFMCC)inBahreinenmetviermilitairenaanhetNetherlandsLiaisonTeamUSCENTCOM(NLTC)inTampa/Florida.EenmaritiemebijdrageindePerzischeGolfstaatvoor2009nietindeplanning,andersdaneenincidentelebijdragevanstafofficierenaandestafCommandersTaskForce(CTF150).NAVOCRO/EU-contributiesenpremiesDegemeenschappelijkeuitgavenvoordeEU-operatieswordendoordeEU-landengefinancierdindevormvaneenEU-contributiebijdrage.NederlanddraagtbijindeuitgavenvanoperatieEUFORAlthea(EU-operatieinBosnië-Herzegovina)enEUFORTCHAD/RCA.Indegemeen-schappelijkeuitgavenvandeNAVOdraagtNederlandbijvoordeNATOCrisisResponseOperations(CRO).OntvangstenDeontvangstenhebbenvoornamelijkbetrekkingopdevergoedingenvandeEU-,NAVO-enVN-partnersvoordedoorNederlandgeleverdedienstenen/ofingezettepersoneleenmateriëlemiddelen.OperationeleevaluatieDeinzetvanoperationeleeenhedenvandekrijgsmachtisonderhevigaaneencontinuevaluatieproces.Hiermeewordtbereiktdatnieuweontwikke-lingentijdigwordenonderkendendathieruitdefensiebreedleringwordtgetrokken.BijhetbepalenvanhetresultaatvandeinzetishetlastigdeexacterelatieaantegeventussendemaatschappelijkeeffectenendeNederlandseinzet.Bovendienisdeopzetvandeoperatieszoverschillend(geografischelocatie,wijzevanmilitairoptreden,geweldsniveau)dateeneenduidigemeetsystematieknauwelijksmogelijkis.Naafloopvanelkeinzetwordtindeeindevaluatie(waarmogelijk)ingegaanophetresultaatvandeoperatie(watwasbeoogdenwatisuiteindelijkmetwelkeinspanningbereikt).BeleidsartikelenPersexemplaar41 2.2.2.Commandozeestrijdkrachten–beleidsartikel21AlgemenedoelstellingHetleverenvanoperationeelgeredemaritiemeexpeditionairecapaciteitvoornationaleeninternationaleoperaties.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidVoordemaritiemecapaciteitvandekrijgsmachtmoethetCommandozeestrijdkrachten(CZSK)maritiemeeenhedenoperationeelgereedstellenenhouden.Zeestrijdkrachtenzijnzowelvoorexpeditionairealsvoornationaletakeninzetbaar.Omdatzijhetvereistematerieelenvoorradenmeevoeren,zijnzeestrijdkrachteninhogematelogistiekonafhankelijkvanhetgebiedwaarinzijopererenenkennenzijhierdooreengrotestrategi-scheentactischemobiliteit.Detakenenopdrachtenvandezeestrijdkrach-tenzijnondergebrachtindecategorieën:veiligheidopzee,veiligheidvanuitzeeennationalemaritiemetaken.Veiligheidopzeebetrefthetbeheersenvan(delenvan)dezeeenhetvermogendeanderhetgebruikvandezeeteontzeggen.Ookinterdictie-(verbods-)enblokkadeoperatiesvallenindezecategorie.Veiligheidvanuitzeeomvatmaritiemeenamfibischeoperatiesdieeropgerichtzijnoperatiesophetlandteinitiëren,teleidenenteondersteunen.Deveranderingenindeveiligheidssituatiehebbengeleidtoteenverschuivingvanmaritiemeoperatiesopopenzeenaarmaritiemeenamfibischeoperatiesinkustwateren,inclusiefdebeveiligingvanverkeersroutesen-knooppunten.Demaritiemeinspanningrichtzichprimairopdebeschermingvanlegitiemgebruikvandezeeenhetveiligstellenvandezeealsuitvalsbasisvoormilitaireoperatiesenvervolgensdeondersteuningvanland-ofluchtoperaties.Vanuitzeewordendoelenbestredeneneenhedenaanlandgezet.Debenodigdemaritiemeexpeditionairecapaciteit,bestaandeuitvloot-enmariniers-eenheden,wordtdaartoeineenmaritiemetaakgroepmeteenopdespecifieketaakeninzetscenariotoegesnedensamenstellingbijeenge-bracht.Onderzeebotenkunnendeeluitmakenvanzo’ntaakgroep,maarzijnookgeschiktvoorlangdurigezelfstandigeoperatiestenbehoevevanondermeerverkenningen.Demaritiemecapaciteitkanooktakenuitvoereninhetlageredeelvanhetgeweldsspectrum,zoalskustwachttaken,bestrijdingvanpiraterijensmokkel,maritiemepresentieensurveillance,enhetverlenenvanhumanitairehulp.Dezeveelzijdigeinzetbaarheidopenvanuitzeemetsterkwisselenderollenbetreftzoweldeorganisatiealsgeheelalsdekleinereeenhedenendeindividuelemilitair.Hetopleidenentrainenvoormaritiemegevechts-operatiesinhethoogstedeelvanhetgeweldsspectrumisdaarbijdegrondslagvooreeneffectieveinzetindelageredelenvanhetgewelds-spectrumbijallesoortenvanoperaties,metinbegripvandeuitvoeringvannationaletaken.Omvoortdurendeenhedengereedtehebbenvoorhetoptredeninhetgehelegeweldsspectrumisdeoperationelegereed-heidvanhetCZSKgelaagdopgebouwd.EendeelvandeeenhedenvanhetCZSKwordtplanmatigoperationeelgereedgesteldophethoogstetrainingsniveau(stafNLMARFOR,bataljonsenschepen).Verreweghetgrootstedeelvandeorganisatieisvoortdurendoperationeelgereedvooropdrachtendieeenminderhoogtrainingsniveauvereisen,zodatalleBeleidsartikelenPersexemplaar42 organiekeeenhedenvanhetCZSKvoortdurendoperationeelgereedzijnvoorbijvoorbeeldopdrachteninhetkadervandeciviel-militairesamen-werking.Daarnaastwordtdoordezegelaagdheidinoperationelegereedheidgegarandeerddatalleeenhedenvoortdurendkunnenwordeningezetom,metgeringevoorbereidingstijd,specifiekeexpeditionaireoperationeleopdrachtenuittevoerenzoalshetinrichtenvaneenOperationalMentoringandLiaisonTeam(OMLT)ofeenboardingteam,mijnenbestrijdingenhydrografischeopname.DetabelOperationeledoelstellingenzoalshieronderopgenomenrichtzichvooralopdeoperationelegereedheidvoorhethoogstetrainings-niveau,maarmoetvooreenvolledigbeeldinsamenhangmetboven-staandewordenbeschouwd.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvoorhetvaststellenvandematevangereedheid,deomvangendesamenstellingvanhetCommandozeestrijdkrachten.ExternefactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtafvandebeschikbaar-heidvanvoldoendeopgeleid,geoefendengemotiveerdpersoneel,voldoendematerieeldatvoldoetaanalleoperationelevereistenendemogelijkhedenhierrealistischmeeopteleidenenteoefenen.Depersonelevullingwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactorenalsdemografischeontwikkelingeneconomischesituatie.Hetkunnenbeschikkenoverhetgewenstematerieelwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactoren,zoalsdestandvandetechniekendemogelijkheden/beperkingenvandeindustrie.Degeoefendheidvanmaritiemeeenhedenisafhankelijkvanvoldoendeoefen-entrainings-mogelijkhedeninbinnen-enbuitenlandwaarbijzowelintern,metandereoperationelecommando’s(joint)alsmetbuitenlandseeenheden(combined)wordtgeoefend.BudgettairegevolgenvanhetbeleidDefinanciëlemiddelendiehetCommandozeestrijdkrachtenterbeschik-kingstaanvoorderealisatievandeoperationeledoelstellingenzijnindevolgendetabelopgenomen.BeleidsartikelenPersexemplaar43 Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen568909610034599530616770618101618703621411UitgavenProgramma-uitgavenwaarvanjuridischverplichtper31-12-2008516800493000488000488300430400CommandoZSKNederland536296526172522858520926521894522331524460CommandoZSKCarib48698568495077147189472904728947403KustwachtNederland5864231382429623100230882309823133KustwachtvoordeNederlandseAntillenenAruba7166996430052795281928242847Totaalprogramma-uitgaven598024616123600930594010595091595542597843ApparaatsuitgavenStafCommandoZSK33397179241708316038161111608016100Bijdragenaanbaten-lastendiensten7931699773827347740374157468Totaalapparaatsuitgaven41328249212446523385235142349523568Totaaluitgaven639352641044625395617395618605619037621411OntvangstenTotaalontvangsten14587223092388722309223092230922309VerdelingoperationeledoelstellingenInonderstaandetabelzijndevoordeoperationeleeenhedengeraamdeuitgavenverdeeldnaardeoperationeledoelstellingen.Bedragenx€1miljoen20092010201120122013Operationeledoelstelling163,262,462,562,662,8Operationeledoelstelling2270,7267,3267,7267,9269,1Operationeledoelstelling3184,6182,3182,8182,9183,7OperationeledoelstellingenOperationeledoelstelling1:Beschikkenovermaritiemeexpeditionaireeenhedenvoorgeplandeinternationaleennationaleinzet.MotivatieOperationeelgereedgesteldeeenhedenwordeningezetvoorinternatio-naleennationaleoperatiesombijtedragenaandeuitvoeringvandedriehoofdtakenvanDefensie.Hetbetrefthieronderanderedeinzetwaaropeenartikel100procedurevantoepassingisendeinzetvaneeneenheidalshetstationsschipindeNederlandseAntillenenAruba.Overigeverplichtingenzijnopgenomenonderoperationeledoelstelling2.InstrumentenDeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellingenvoorhetCommandozeestrijdkrachten.BeleidsartikelenPersexemplaar44 Operationeledoelstelling2:Beschikkenoveroperationeelgeredemaritiemeexpeditionaireeenheden.MotivatieOmmetmaritiemeeenhedendirecttekunnenbijdragenaandedriehoofdtakenvanDefensie,iseengedeeltevandemaritiemeeenhedenoperationeelgereed.Dezeeenhedenzijnpersoneelsgereed,materieel-gereedengeoefend.InstrumentenDeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellingenvoorhetCommandozeestrijdkrachten.Operationeledoelstelling3:Beschikkenovervoortzettingsvermogenbijdemaritiemeeenheden.MotivatieOmeenaantaloperationeelgeredemaritiemeeenhedengereedtehebbenentekunnenvoorzienindeaflossingdaarvan,iseengroteraantaleenhedennoodzakelijk.Daarmeeishetmogelijkomgeplandgrootonderhouduittevoerenenhetpersoneelopleidingentelatenvolgen.Eenhedendieuitonderhoudkomen,doorlopeneenopwerkprogrammatothetniveauvan«operationeelgereed»isbereikt.Eenhedendiezijnaangemerktals«voortzettingsvermogen»kunnenookwordeningezetvooropdrachtendieeenminderhoogtrainingsniveauvereisen,zoalsinhetkadervandeciviel-militairesamenwerking.InstrumentenDeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellingen(OD)voorhetCommandozeestrijdkrachten.Operationeledoelstellingen1,2en3CommandozeestrijdkrachtenTotaalaantaloperationeelgeredeeenhedenVoortzettings-vermogenGroepOrganiekeeenheidTotaalaantaleenhedenGeplandeinzetOD11OperationeelgereedOD2OD3StafNLMARFOR11VlooteenhedenFregatten6123Bevoorradingsschepen211LandingPlatformDocks222Onderzeeboten422OndersteuningsvaartuigOZD11Mijnenbestrijdingsvaartuigen10145Hydrografischeopnemingsvaartuigen22OndersteuningsvaartuigCARIB11MarinierseenhedenMariniersbataljons21⁄32⁄31OndersteunendeMariniersbataljons22UnitInterventieMariniers11MarinierscompagnieënCARIB232BootpelotonCaribischGebied11OverigeDuik-enDemonteergroep11Mobielehospitaalfaciliteit111Degenoemdegetallengevenaanwelke(delenvande)organiekeeenhedenzichgelijktijdigineeninzetgebiedbevinden.Hierbijisdeduurvandeinzet,rotatiefrequentie,deinzetvoorbereidingenderecuperatienainzetbuitenbeschouwinggelaten.2Indetweedehelftvan2009,nadeelnameaanNRF12zalHr.Ms.Rotterdamgrootonderhoudondergaan.3Hettotaalaantalmarinierscompagnieënzalvanafseptember2009wordenverminderdtot1.BeleidsartikelenPersexemplaar45 InternationaleinzetFregatten.Eénfregatmetboordhelikopterwordtindeeerstehelftvan2009ingezetalsstationsschipindeNederlandseAntillenenAruba.Bevoorradingsschepen.Eénbevoorradingsschipmetboordhelikopterwordtindetweedehelftvan2009ingezetalsstationsschipindeNederlandseAntillenenAruba.Mijnenbestrijdingsvaartuigen.GedurendehetgehelejaarmaaktéénmijnenjagerdeeluitvandeStandingNRFMineCounterMeasuresGroup1(SNMCMG1).Dezegroepisindetweedehelftvan2009onderdeelvanNRF13.Marinierseenheden.Tweepelotonsmarinierswordentotmedioapril2009ingezetinhetkadervandemissieEUFORTCHADinTsjaad.Vanafaugustus2009wordtvoordeduurvanvieropvolgenderotatiestelkensééncompagniemariniersuitgezondenomdeTaskForceUruzgan(TFU)teondersteunen.BovendienwordenernaastindividueleuitzendingenookspecifiekeeenhedenvandemariniersingezetterondersteuningvandemissieinAfghanistan.GereedvoorinternationaleinzetStaf.Nederlandtreedtindeeerstehelftvan2009opalsAmphibiousCoreNationvoorNRF12.DestafvanNetherlandsMaritimeForce(NLMARFOR)isgereedvoorinzetinderolvanCommanderAmphibiousTaskForce(CATF)enCommanderLandingForce(CLF).Fregatten.ErzalindeeerstehelftvanhetjaaréénfregatwordentoegevoegdaandeStandingNRFMaritimeGroup1tijdenseendeploy-mentnaarhetVerreOostenenAustralië.Bevoorradingsschepen.Erwordtindeeerstehelftvan2009éénbevoorradingsschiptoegewezenaanNRF12.LandingPlatformDocks(LPD).BeideLPD’smakendeeluitvanNRF12.Indetweedehelftvan2009wordtHr.Ms.JohandeWittingezetalsAfloatCommandPost(ACP)vandeJointTaskForceCommander(JTFC)vanNRF13.Hydrografischeopnemingsvaartuigen(HOV).Indeeerstehelftvan2009wordtéénHOVtoegewezenaanNRF12.Marinierseenheden.InhetkadervanNRF12iseenLandingForcegereedvoorinzet.GereedvoornationaleinzetPersoneel.Personeleondersteuningisbeschikbaarinhetkadervandeciviel-militairesamenwerking.HiervoorkanpersoneelvanalleeenhedenvanhetCZSKwordeningezet.Fregatten.Eénfregatisinhetkadervandeciviel-militairesamenwerkingalsschipvandewachtvoorhetonderscheppenvanvaartuigenenhetboardenvanzeeschepenbinnenmaximaal48uurbeschikbaar.BeleidsartikelenPersexemplaar46 Mijnenbestrijdingsvaartuigen.Eénmijnenbestrijdingsvaartuigisinhetkadervandeciviel-militairesamenwerkingalsschipvandewachtvoorhetopsporenenruimenvanzeemijnenbinnenmaximaal48uurbeschik-baar.MijnenbestrijdingsvaartuigenenondersteuningsvaartuigHr.Ms.Mercuur.DeKustwachtNederlandkan140dagenperjaarbeschikkenovereenmijnenjagerofhetondersteuningsvaartuigHr.Ms.Mercuur.DedirecteurKustwachtbepaaltvoorwelketaakdeeenhedenwordeningezet.OndersteuningsvaartuigCARIB.HetondersteuningsvaartuigCARIBisgereedvoorinzetvoorhumanitairehulpverleningtijdenshetorkaan-seizoeninhetCaribischegebied.MarinierscompagnieënNederlandseAntillenenAruba.DeopCurac¸aoenArubagestationeerdemarinierscompagnieënzijnbeschikbaarvoorhetbeteugelenvanwoelingenenhulpverleningbijcalamiteiten.DemarinierscompagnieopCurac¸aowordtinseptember2009vervangendooreencompagnievanhetCLAS(personelebezettingoprotatiebasis).StationsschipNederlandseAntillenenAruba.NaasthetuitvoerenvanCounterDrugs(CD)operatiesininternationaalverband,vaarthetstationsschipmetboordhelikopter92dagenperjaarvoordeKustwachtvandeNederlandseAntillenenAruba.UnitInterventieMariniers(UIM).DeUIMisopafroepbeschikbaarvoorterreurbestrijding.Duik-enDemonteergroep(DDG).DeDDGisbeschikbaarvoorduik-assistentie,duikmedischeassistentieenjustitiëlebijstand.DeunitMaritiemvandeExplosievenOpruimingsdienst(EOD),onderdeelvandeDDG,wordtaangestuurddoorhetCommandolandstrijdkrachten.BeleidsartikelenPersexemplaar47 2.2.3.Commandolandstrijdkrachten–beleidsartikel22AlgemenedoelstellingHetleverenvanoperationeelgeredegrondgebondenexpeditionairecapaciteitvoornationaleeninternationaleoperaties.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidOmgrondgebondencapaciteitteleverendienthetCommandolandstrijd-krachten(CLAS)eenhedenoperationeelgereedtestellenentehouden.Landstrijdkrachtenzijnzowelvoorexpeditionairealsvoornationaletakeninzetbaar.DeinternationaleveiligheidssituatievereistdathetCLASinalledelenvanhetgeweldsspectrumkanoptredenonderzeeruiteenlopendenatuurlijke,sociale,cultureleeneconomischeomstandigheden.Somsdienteenopponentophooggeweldsniveautewordenbestreden,danweermoeteenstabiliteitsoperatiewordenuitgevoerdofhumanitairehulpwordengeboden.Delandstrijdkrachtenmoetendeflexibiliteithebbenombijoperatiessneloverteschakelenvaneenlaagnaareenhooggewelds-niveau.Dezeveelzijdigeinzetbaarheidophetlandmetsterkwisselenderollenheeftgevolgenvoordeorganisatiealsgeheel,maarookvoorkleinereeenhedenendeindividuelemilitair.Hetopleidenentrainenvoorgevechtsoperatiesinhethoogstedeelvanhetgeweldsspectrumisdaarbijdegrondslagvooreeneffectieveinzetindelageredelenvanhetgeweldsspectrumbijallesoortenvanoperaties,metinbegripvandeuitvoeringvannationaletaken.OmvoortdurendeenhedengereedtehebbenvoorhetoptredeninhetgehelegeweldsspectrumisdeoperationelegereedheidvanhetCLASgelaagdopgebouwd.EendeelvandeeenhedenvanhetCLASvanbataljons-enbrigadegroottewordtplanmatigoperationeelgereedgesteldophethoogstetrainingsniveau,enisdaarbijinzetbaarvooropdrachtenmeteenhooggeweldsniveau.Verreweghetgrootstedeelvandeorganisatieisoppelotons-encompagniesniveauoperationeelgereedvooropdrachtendieeenminderhoogtrainingsniveauvereisen,zodatalleorganiekeeenhedenvanhetCLASoperationeelgereedzijnvoorbijvoorbeelddealgemeneopdrachteninhetkadervanIntensiveringCiviel-MilitaireSamenwerking.DaarnaastwordtdoordezegelaagdheidinoperationelegereedheidgegarandeerddatdeeenhedenmetgeringevoorbereidingstijdspecifiekeexpeditionaireoperationeleopdrachtenkunnenuitvoerenzoalshetinrichtenvaneenOperationalMentoringandLiaisonTeam(OMLT),hetversterkenvandewacht,hettijdelijkvergrotenvandegevechtskrachtenhetuitvoerenvangenieconstructiewerk.DetabelOperationeledoelstellingenzoalshieronderopgenomenrichtzichvooralopdeoperationelegereedheidvoorhethoogstetrainings-niveau,maarmoetvooreenreëelbeeldinsamenhangmethetoptredenopdelagereniveauswordenbeschouwd.Daarnaastlatendeverschillendesoortenmilitaireoperatieswaarvoorlandstrijdkrachtennodigzijn,zichnietgeografischafbakenen.Daarommoetendeeenhedenvandelandstrijdkrachtenvoorbereidzijnopeenwereldwijdeinzetenondermoeilijkeklimatologischeomstandigheden.BeleidsartikelenPersexemplaar48 Hetvermogentotsnelleontplooiingovergroteafstanden,hetbeschikbaarhebbenvansnelinzetbaremiddeleneneenadequatelogistiekeonder-steuningzijndaarbijessentieel.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvoorhetvaststellenvandematevangereedheid,deomvangendesamenstellingvanhetCommandolandstrijdkrachten.ExternefactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtafvanhetbeschikkenovervoldoendeaantallenopgeleid,geoefendengemotiveerdpersoneel,materieeldatvoldoetaanalleoperationelevereistenendemogelijkhedenhiermeeteoefenenenpersoneelopteleiden.Dematevanpersonelevullingwordtmedebepaalddoorexternefactorenalsdedemografischeontwikkelingendeeconomischesituatie.Hetkunnenbeschikkenoverhetgewenstematerieelwordtmedebepaalddoorexternefactorenzoalsdestandvandetechniekendemogelijkhedenenbeperkingenvandeindustrie.Degeoefendheidvangrondgebondeneenhedenisafhankelijkvandebeschikbaarheidvanoefen-entrainingsmogelijkhedeninbinnen-enbuitenlandwaarbijzelfstandingofmetandereoperationelecomman-do’s(joint)enmetbuitenlandseeenheden(combined)wordtgetraind.BudgettairegevolgenvanhetbeleidDefinanciëlemiddelendiehetCommandolandstrijdkrachtenterbeschikkingstaanvoorderealisatievandeoperationeledoelstellingenzijnindevolgendetabelopgenomen.Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen1159964134077414359451307230131155213134431353829UitgavenProgramma-uitgavenwaarvanjuridischverplichtper31-12-2008921500891000879000880500774300OperationeelCommando987631108405410714911073520107190710737641075390Totaalprogramma-uitgaven987631108405410714911073520107190710737641075390ApparaatsuitgavenStafOperationeelCommando315262278973255032255637257088252048251002Bijdragenaanbaten-lastendiensten30881248892483824711271822723127437Totaalapparaatsuitgaven346143303862279870280348284270279279278439Totaaluitgaven1333774138791613513611353868135617713530431353829OntvangstenTotaalontvangsten32651182151821518215182151821518215BeleidsartikelenPersexemplaar49 VerdelingoperationeledoelstellingenInonderstaandetabelzijndevoordeoperationeleeenhedengeraamdeuitgavenverdeeldnaardeoperationeledoelstellingen.Bedragenx€1miljoen20092010201120122013Operationeledoelstelling1157,1157,9157,5157,9158,2Operationeledoelstelling2337,1338,5337,8338,6339,2Operationeledoelstelling3345,0346,7346,0346,8347,4OperationeledoelstellingenOperationeledoelstelling1:Beschikkenovergrondgebondenexpeditionaireeenhedenvoorgeplandeinternationaleennationaleinzet.MotiveringOperationeelgereedgesteldeeenhedenwordeningezetvoorinternatio-naleennationaleoperatiesombijtedragenaandeuitvoeringvandedriehoofdtakenvanDefensie.Hetbetrefthieronderanderedeinzetwaaropeenartikel100procedurevantoepassingis.Overigeverplichtingenzijnopgenomenonderoperationeledoelstelling2.InstrumentenDitzijndeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellin-genvoorhetCommandolandstrijdkrachten.Operationeledoelstelling2:Beschikkenoveroperationeelgeredegrondgebondenexpeditionaireeenheden.MotiveringOmmetgrondgebondeneenhedendirecttekunnenbijdragenaandedriehoofdtakenvanDefensieiseengedeeltevandeeenhedenoperationeelgereed.Dezeeenhedenzijnpersoneelsgereed,materieelgereedengeoefend.InstrumentenDitzijndeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellin-genvoorhetCommandolandstrijdkrachten.Operationeledoelstelling3:Beschikkenovervoortzettingsvermogenvoorgrondgebondeneenheden.MotiveringOmeenbepaaldaantaltypengrondgebondeneenhedengereedtehebbengedurendeeenlangereperiodeisdeaanwezigheidvaneengroteraantalvandattypeeenhedennoodzakelijk.Hierdoorishetmogelijkomeenhedentelatenherstellen,reorganisatiesdoortevoeren,nieuwmaterieelintevoerenenhetpersoneelopleidingentelatenvolgen.Grondgebondeneenhedendoorlopeneenopwerkprogrammatotdestatus«OperationeelGereed»isbereikt.Eenhedendiezijnaangemerktals«voortzettingsvermogen»kunnenookwordeningezetvooropdrachtendieeenminderhoogtrainingsniveauvereisenzoalsinhetkadervandeciviel-militairesamenwerking.Tevenskunnendezeeenhedeninvullinggevenaankleinschalige,specialistische,opdrachtenzoalsOMLT’senwachtversterkingISAF.BeleidsartikelenPersexemplaar50 InstrumentenDitzijndeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellin-genvoorhetCommandolandstrijdkrachten.Operationeledoelstellingen1,2en3CommandolandstrijdkrachtenTotaalaantaloperationeelgeredeeenhedenVoortzettings-vermogenGroepOrganiekeeenheidTotaalaantaleenhedenGeplandeinzetOD11OperationeelgereedOD2OD3HRF(L)HQNLdeelstafHRFHQ11⁄21⁄2KorpsCommando-troepenCommandotroepencompagnie431AirManoeuvreBrigadeBrigadestaf+Stafcompagnie11⁄21⁄2InfanteriebataljonLuchtmobiel3111Gevechtssteuneenheden3111Logistiekeeenheden3111GemechaniseerdeBrigades(13,43Mechbrig)Brigadestaf+Stafcompagnie21⁄211⁄2Pantserinfanterie/Tankbataljon6123Brigadeverkenningseskadron21⁄21⁄21Afdelingveldartillerie21⁄43⁄41Pantsergeniebataljon21⁄43⁄41Logistiekeeenheden41⁄411⁄421⁄2101GevechtssteunBrigade2KernstafGeniebrigade11Geniebataljon11⁄32⁄3ISTARbataljon(6xmodule)6111⁄231⁄2Commandoluchtdoelartillerie11⁄43⁄4CISbataljon(3xcompagnie)3111CIMICbataljon(6xCIMICSupportElements)61231LogistiekeBrigade2KernstafLogistiekeBrigade11Bevoorradings-enTransportbataljon21⁄211⁄2Geneeskundigbataljon(7xclusters)7133Herstelcompagnie31⁄221⁄2ExplosievenOpruimingsdienstDefensiePloegen284186RegionaalMilitairCommandoNationaleReserveBataljon551Degenoemdegetallengevenaanwelke(delenvande)organiekeeenhedenzichgelijktijdigineeninzetgebiedbevinden.Hierbijisdeduurvandeinzet,rotatiefrequentie,deinzetvoorbereidingenderecuperatienainzetbuitenbeschouwinggelaten.2ZoalsuiteengezetindebeleidsbriefWereldwijdDienstbaarzullen1LogistiekeBrigadeen101GevechtssteunBrigadewordensamengevoegdtotOndersteuningstaakgroepen(OTG)enzullendestavenmanoeuvrebrigadesenstavenRMCwordensamengevoegd.Omdatdeexactestructuurenbenamingvandenieuwtevormeneenheidnognietduidelijkzijn,ishiervooralsnogdeoudebenaminggebruikt.InternationaleinzetHighReadinessForce(Land)Headquarters(HRF(L)HQ).Destafvan1GE/NLCorpswordtin2009ingezetalsHoofdkwartierISAF.AirManoeuvreBrigade(11AMB).Debrigadestafluchtmobielwordtindetweedehelftvan2009ingezetalsstafvandeTaskForceUruzganinISAF.BeleidsartikelenPersexemplaar51 Tweeinfanteriebataljons(13en12Infanteriebataljon)leverengedurendehetjaarvoortelkenseenperiodevanviermaandeneenbijdrageaandeBattleGroupvoorISAF.Hierbijwordenzijondersteunddoordelenvandelogistiekeengevechtssteuneenheden11Mortiercompagnie,11Genie-compagnie,11Herstelcompagnieen11Geneeskundigecompagnie.GemechaniseerdeBrigades(13,43Mechbrig).Debrigadestafvan13Mechbrigwordtindeeerstehelftvan2009ingezetalsstafvandeTaskForceUruzgan.Tweemanoeuvrebataljonsvan13Mechbrig(17Pantser-infanteriebataljonen11Tankbataljon)worden,gesteunddoordelenvandegevechtsteunenlogistiekeeenheden,achtereenvolgensingezetalsBattleGroup(BG)voorISAF.Delenvan42Pantserinfanteriebataljonen42BrigadeVerkenningEskadronwordeninheteerstekwartaalvan2009ingezettenbehoevevanISAF.Delenvan43BrigadeVerkenningsEskadronen11Pantsergeniebataljonwordenindetweedehelftvan2009ingezettenbehoevevanISAF.Drievuurmond-pelotonsvande11eafdelingrijdendeartilleriewordengedurendehetjaaropeenvolgendvoorviermaandentenbehoevevanISAFingezet.101GevechtssteunBrigade.DiverseeenhedenvandeGevechtssteunBrigadewordentenbehoevevanISAFsamengesteldtotmodulesdieopeenvolgendvooreenperiodevantelkensvierofzesmaandentenbehoevevanISAFwordeningezet.Hetbetreftdelenvan103ISTAR-bataljon,101CIS-bataljonen1CIMIC-bataljon.Delenvan101CIS-bataljonleverentevenseenbijdrageaanEUFOR.1LogistiekeBrigade.CompagnieënvanbeideBevoorradings-enTransportbataljons,evenalsdelenvandeHerstelcompagnieënenclustersvanhetGeneeskundigbataljonwordengedurendehetgehelejaar2009opeenvolgendingezetvoorISAF.Explosievenopruimingsdienst.PloegenvandeExplosievenopruimings-dienstondersteunengedurendehetgehelejaar2009deingezetteeenhedeninISAF.Inzetheeftplaatsinclustersvantelkensvierploegendieopeenvolgendvoordeduurvanviermaandenwordeningezet.GereedvoornationaleinzetIntensiveringCiviel-militaireSamenwerking(ICMS).NaastdehierbovengenoemdeinzetgarandeerthetCLASvoortdurenddebeschikbaarheidvanpersoneelenmiddeleninhetkadervandegemaakteafsprakenoverdeciviel-militairesamenwerking.Explosievenopruimingsdienst.DeexplosievenopruimingsdienstheeftvoortdurendploegenopafroepbeschikbaarvoorhetverrichtenvancivielewerkzaamhedeninopdrachtvanhetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,vanhetministerievanJustitieofvangemeenten.Hetbetreftverkennendezoekactiesevenalshetopsporenenruimenvanconventioneleofgeïmproviseerdeexplosieven.Voortswordtpreventiefonderzoekverrichtoplocaties.BeleidsartikelenPersexemplaar52 2.2.4.Commandoluchtstrijdkrachten–beleidsartikel23AlgemenedoelstellingHetleverenvanlucht-engrondgebondencapaciteitvoornationaleeninternationaleoperaties.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidVoordelucht-engrondgebondenoperationelecapaciteitvandekrijgsmachtmoethetCommandoluchtstrijdkrachten(CLSK)eenhedengereedstellenenhouden.Luchtstrijdkrachtenzijninzetbaarvoorzowelexpeditionairetakenalsvoornationaletakenzoalsdebeschermingvanhetnationaleluchtruimenbrandbestrijding.VanwegedeveranderingenindeveiligheidssituatieindeafgelopendecenniaishetCLSKzichsteedsmindergaanrichtenopdeterritoriaalgeoriënteerdeluchtverdedigingensteedsmeeropdeuitvoeringvanluchtoperatiesopgroteafstand.Dezeoperatieskunnengedurendelangeretijdwordenvolgehouden.HetoptredenvanhetCLSKverschafteigeneenhedenencoalitiegenotenvrijheidvanhandelen.Deluchtstrijd-krachtenzorgenvoorveiligheidindeluchtenzijondersteunenenbeïnvloedenoperatiesophetlandenopzee,overalterwereld.Grond-luchtgeleidewapeneenhedenbiedenbeschermingtegenvijandelijkeluchtaanvallenenhelikoptersbiedenondersteuningdoorondermeertactischtransport,verkenningenenvuursteun,maarookdoorreddings-werkzaamheden(SearchandRescue)enmedischeevacuatie.HetCommandoluchtstrijdkrachtenisinstaatomoperatiesuittevoereninalledelenvanhetgeweldsspectrum.Hetvoortzettingsvermogeninhethogedeelvanhetgeweldsspectrumisechterbeperkt.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvoorhetvaststellenvandeomvang,desamenstellingendevereistematevangereedheidvanhetCommandoluchtstrijdkrachten.ExternefactorenOmdealgemenedoelstellingteverwezenlijkenmoethetCLSKbeschikkenovervoldoendeopgeleid,geoefendengemotiveerdpersoneel,overkwantitatiefenkwalitatiefvoldoendematerieelenovervoldoendeenrealistischeoefenmogelijkheden.Depersonelevullingwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactorenalsdedemografischeontwikke-lingendeeconomischesituatie.Debeschikkingoverhetgewenstematerieelwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactorenalsdestandvandetechniekendemogelijkhedenenbeperkingenvandeindustrie.Degeoefendheidvanlucht-engrondgebondeneenhedenisafhankelijkvandebeschikbaarheidvanvoldoendeoefen-entrainings-mogelijkhedeninbinnen-enbuitenlandwaarbijzowelintern,metandereoperationelecommando’s(joint)alsmetbuitenlandseeenheden(combined)wordtgetraind.BeleidsartikelenPersexemplaar53 BudgettairegevolgenvanhetbeleidDefinanciëlemiddelendiehetCommandoluchtstrijdkrachtenterbeschikkingstaanvoordeverwezenlijkingvandeoperationeledoelstellin-genstaanindevolgendetabel.Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen713180708633732016703112703557699643701297UitgavenProgramma-uitgavenwaarvanjuridischverplichtper31-12-2008521500493800488000484200426100Commandoluchtstrijdkrachten546938654634606389594957595058590529591832KustwachtvoordeNederlandseAntillenenAruba3901000000Totaalprogramma-uitgaven550839654634606389594957595058590529591832ApparaatsuitgavenStafCommandoLuchtstrijdkrachten129393784309845396090963469694297210Bijdrageaanagentschappen14333121431212112065121531217212255Totaalapparaatsuitgaven14372690573110574108155108499109114109465Totaaluitgaven694565745207716963703112703557699643701297OntvangstenTotaalontvangsten16829867186718671867186718671VerdelingoperationeledoelstellingenInonderstaandetabelzijndevoordeoperationeleeenhedengeraamdeuitgavenverdeeldnaardeoperationeledoelstellingen.Bedragenx€1miljoen20092010201120122013Operationeledoelstelling164,963,563,663,063,2Operationeledoelstelling2en3474,2464,3465,3460,4461,4OperationeledoelstellingenOperationeledoelstelling1:Beschikkenoverexpeditionaireeenhedenluchtstrijdkrachtenvoorgeplandeinternationaleennationaleinzet.MotiveringOperationeelgeredeeenhedenwordeningezetvoorinternationaleennationaleoperatiesombijtedragenaandedriehoofdtakenvanDefensie.Hetbetrefthieronderanderedeinzetwaaropeenartikel100procedurevantoepassingis.Overigeverplichtingenzijnopgenomenonderoperationeledoelstelling2.InstrumentenDitzijndeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellin-genvoorhetCommandoluchtstrijdkrachten.BeleidsartikelenPersexemplaar54 Operationeledoelstelling2:Beschikkenoveroperationeelgeredeexpeditionaireluchtstrijdkrachten.MotiveringOmmetluchtstrijdkrachtentekunnenbijdragenaandedriehoofdtakenvanDefensiezijneenhedenvandeluchtstrijdkrachtenoperationeelgereed.Dezeeenhedenzijnpersoneelsgereed,materieelgereedengeoefend.InstrumentenDitzijndeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellin-genvoorhetCommandoluchtstrijdkrachten.Operationeledoelstelling3:Beschikkenovervoortzettingsvermogenvaneenhedenvandeluchtstrijd-krachten.VoordeorganiekeeenhedenvanCLSKisdeoperationeledoelstelling3belegdinoperationeledoelstelling2.Indetabelisditweergegevendooroperationeledoelstelling3samentevoegenmetoperationeledoelstelling2.MotiveringOmdevereisteaantalleneenhedenintekunnenzetten,iseengroteraantaleenhedennodig.Deextraeenhedenzijnnodigvoorherstel,deuitvoeringvanonderhoudendeopleidingvanpersoneel.Hiermeewordthetvereistevoortzettingsvermogenbijexpeditionairoptredengegaran-deerd.Deextraeenhedenkunnenookwordeningezetvooropdrachtendieeenminderhoogtrainingsniveauvereisenzoalsinhetkadervandeciviel-militairesamenwerking.InstrumentenDitzijndeorganiekeeenhedenuitdetabelmetoperationeledoelstellin-genvoorhetCommandoluchtstrijdkrachten.Operationeledoelstellingen1,2en3CommandoluchtstrijdkrachtenTotaalaantaloperationeelgeredeeenhedenVoortzettings-vermogenGroepOrganiekeeenheidTotaalaantaleenhedenGeplandeinzetOD11OperationeelgereedOD2OD3JachtvliegtuigenSquadron50,44,6GevechtshelikoptersSquadron10,30,7TransporthelikoptersSquadron20,61,4MaritiemehelikoptersSquadron22SAR-helikoptersSquadron11LuchttransportSquadron22GeleidewapensBatterij44AirOperationsControlStationSquadron11OGRV-pelotonsPeloton312KustwachtvliegtuigenEenheid111Degenoemdegetallengevenaanwelke(delenvande)organiekeeenhedenzichgelijktijdigineeninzetgebiedbevinden.Hierbijisdeduurvandeinzet,rotatiefrequentie,deinzetvoorbereidingenderecuperatienainzetbuitenbeschouwinggelaten.InternationaleinzetJachtvliegtuigen.ZesF-16jachtvliegtuigenwordeningezetvoordeISAF-operatieinAfghanistan.Ookisindeeerstehelftvan2009deinzetvannegenF-16’svoorNRF12voorzien.Indetweedehelftvan2009isdeinzetvannegenF-16’svoorNRF13voorzien.DezeF-16’sdiezijngereser-veerdvoorNRF-inzetkunnenookwordengebruiktvoortrainingen.BeleidsartikelenPersexemplaar55 Gevechtshelikopters.VijfApache-gevechtshelikopterswordeningezetvoordeoperatieISAFinAfghanistan.Transporthelikopters.VijfCougar-transporthelikopterswordeningezetinISAFinAfghanistanindemaandenjanuaritotenmetaprilenvanoktobertotenmetdecember2009.DrieChinook-transporthelikopterswordeningezetinISAFinAfghanistanindemaandenmeitotenmetseptember2009.Maritiemehelikopters.EénhelikopterisingezetaanboordvanhetstationsschipindeNederlandseAntillenenAruba.AllehelikoptersvanDefensiezijnvanaf2008ondergebrachtinhetDefensieHelikopterCommandoonderleidingvanhetCommandoluchtstrijdkrachten.Daaromwordendemaritiemehelikoptersvermeldbijdeoperationeledoelstellin-genvanhetCLSK.Luchttransport.EenKDC-10wordtingezetvoorshuttlevluchtentenbehoevevanISAF.EenC-130wordtingezettenbehoevevanISAFenEUFORTCHAD.GeleideWapens.Tweebatterijen,inclusiefcommandovoeringenlogistiek,zijnvoorzienvoorinzetinNRF12indeeerstehelftvan2009.ObjectGrondverdediging(OGRV)-pelotons.InzetvanOGRV-pelotonsisgeplandindetweedehelftvan2009voorinzetinISAFinAfghanistan.GereedvoornationaleinzetJachtvliegtuigen.HetleverenvantweeQuickReactionAlert(QRA)F-16’sterbewakingvanhetNederlandseluchtruim.Vliegtuigen/gevechtshelikopters.OndersteuningmetF-16’senApache-helikoptersmetinzetvanspecifiekesensorenopverzoekvanhetministerievanJustitie.Transporthelikopters.Ondersteuningmethelikoptersvoorcalamiteiten-bestrijding,brandbestrijdingenalgemenemilitairebijstand.Helikopters.EénhelikopterverzorgtSAR-takenenpatiëntenvervoervoormedischenoodgevallen.Maritiemehelikopters.EénhelikopterwordtpermanentingezetvoorSAR-takenenpatiëntenvervoervoormedischenoodgevallen.HelikoptersstaantevensterbeschikkingaandeKustwachtNederland.Luchttransport.Ondersteuningmetluchttransportinhetkadervanontwikkelingssamenwerkingendevreemdelingendienst.TevensondersteuningbijhetvervoervanledenvanhetKoninklijkHuisenderegering.AOCSNieuwMilligen.HetAirOperationsControlStation(AOCS)NieuwMilligenwordtdagelijksingezetvoorbeveiligingvanhetnationaleluchtruim.TevensdienthetAOCSNMalsBack-upfaciliteitvoorSchipholRadar.Kustwachtvliegtuigen.MinimaaléénDornier228isbeschikbaarvoorhetuitvoerenvandeKustwachttaken.BeleidsartikelenPersexemplaar56 Personeel.Voorondersteuninginhetkadervandeafsprakenoverciviel-militairesamenwerkingkanpersoneelvanalleeenhedenvanhetCLSKwordeningezet.BeleidsartikelenPersexemplaar57 2.2.5.CommandoKoninklijkemarechaussee–beleidsartikel24AlgemenedoelstellingZorgdragenvoordeuitvoeringvandeindePolitiewet1993opgedragenpolitietakendoordedaadwerkelijkehandhavingvanderechtsordeenhetverlenenvanhulpaanhendiedezebehoeven,alsmedehetleverenvaneenbijdrageaandeeffectiviteitvandekrijgsmacht.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidHetCommandoKoninklijkemarechaussee(CKmar)leverteenbijdrageaaneenveiligesamenleving,doorhandhavingvanderechtsordeendeverleningvanhulpaanhendiedatbehoeven,zowelinbinnen-alsbuitenland.HetCKmariseenpolitieorganisatiemetmilitairestatus,dieverantwoor-delijkisvooreenbreedtakenpakket.HetCKmarisalsonderdeelvandekrijgsmachtbelastmetdedriehoofdtakendieindeGrondwetinalgemenezinzijnopgedragenaandekrijgsmachtenmetdeuitvoeringvaninartikel6vandePolitiewet1993limitatiefopgesomdespecifiekepolitietakenvanhetCKmar.DePolitiewet1993vormtbovendiendegrondslagvoordesamenwerkingmetenbijstandaandepolitie.De(opsporings)bevoegdhedenvandeambtenarenvanhetCKmarzijnondermeergeregeldinhetstrafrechtenindevreemdelingenweten-regelgeving.HetCKmarvoerthaartaakuitinondergeschiktheidaanhetbevoegdgezageninovereenstemmingmetdegeldenderechtsregels.HettakenpakketvanhetCKmarheeftzichontwikkeldtoteenveelzijdigensamenhangendgeheel.HetCKmarspeeltsnelenflexibelinopwijzigendeomstandighedendooraccententeleggenbinnentaakveldenoftussentaakvelden,waarnodignatoestemmingvandebetreffendegezags-dragers.DetakenvanhetCKmarzijnvangrootbelangvoordeNeder-landsesamenlevingenzullenditookindetoekomstblijven.VerantwoordelijkheidDeministerisalsbeheersverantwoordelijkevoorhetCKmarverantwoor-delijkvoorhetvaststellenvandematevangereedheid,deomvangendesamenstellingvanhetCKmar;deuitvoeringheefthijopgedragenaandeCommandantvandeKoninklijkemarechaussee.ExternefactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtafvanhethebbenvanvoldoendeopgeleid,geoefendengemotiveerdpersoneel,voldoendematerieeldatvoldoetaandeoperationelevereistenendemogelijkhedenhierrealistischmeeopteleidenentetrainen.Depersonelevullingwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactorenalsdemografischeontwikkelingeneconomischesituatie.Hetkunnenbeschikkenoverhetgewenstematerieelwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactorenalsdestandvandetechniekendemogelijkheden/beperkingenvandeindustrie.DegeoefendheidvandeeenhedenvanhetCKmarisafhankelijkvanvoldoendeoefen-entrainingsmogelijkheden.BeleidsartikelenPersexemplaar58 ProgrammaVersterkingOpsporingNaaraanleidingvanhetevaluatierapport«SchiedammerParkmoord»vandecommissiePosthumusis,ingezamenlijkeaanpakmetdePolitie,hetOpenbaarMinisterieenhetNederlandsForensischInstituut,eenProgrammaVersterkingOpsporing(PVO)gestartomdekwaliteitvandeopsporingteversterken.VoordeuitvoeringvanhetPVObijhetCKmarisintotaal€20miljoennodig;ditwordtgefinancierduitdegeldenvanuithetamendement-Herben.Voordejaren2009envolgendejarenisdekkinggevondendooreenherschikkingvanhetpersonelebestand.Inonderstaandoverzichtzijndefunctiesgefinancierduithetamendement-HerbennaherschikkingPVOweergegeven.Aanpassingformatie(inaantallenvte’n)2009201020112012AutonomegroeiluchthavensAutonomegroeiGrensbewaking57575757AutonomegroeiPolitietakenBurgerluchtvaart19191919OverigeuitbreidingenAanpassingprocesGrensbewakingSchiphol11111123Uitbreidingleerlingenbestand9777Compensatiekortinginternationalefuncties15151515DienstSpecialeInterventies(DSI)19191919UitbreidingBrigadeCaribischgebied11111111UitbreidingBrigadeBuitenlandMissies(BBM)72727272Stafenondersteuning17131313TOTAAL230224224236BudgettairegevolgenvanhetbeleidDefinanciëlemiddelendiehetCommandoKoninklijkemarechausseeterbeschikkingstaanvoorderealisatievandeoperationeledoelstellingenzijnindevolgendetabelopgenomen.BeleidsartikelenPersexemplaar59 Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen311429423704400358383088377316375351376288UitgavenProgramma-uitgavenwaarvanjuridischverplichtper31-12-2008303600292800285300284100250100Operationeletaakvelden335548359402353032352808347913346473347352Totaalprogramma-uitgaven335548359402353032352808347913346473347352ApparaatsuitgavenStafKoninklijkemarechaussee32843318812889925999250912455924587Bijdragenaanbaten-lastendiensten4722410641994281431243194349Totaalapparaatsuitgaven37565359873309830280294032887828936Totaaluitgaven373113395389386130383088377316375351376288OntvangstenTotaalontvangsten4940500050005000500050005000VerdelinggeldennaartaakveldenCKmarBedragenx€100020092010201120122013Beveiliging7695176901758357552175712Vreemdelingenwetgeving152191152096149984149363149743Militairepolitietaken4377643748431424296343072Politietakenburgerluchtvaartterreinen3787737853373273717337267Assistentie,samenwerkingenbijstand1077310766106171057310600Internationalecrisis-enhumanitaireoperaties3146431444310083088030958Operationeletaakvelden–totaal353032352808347913346473347352OperationeledoelstellingenOperationeledoelstelling1:Handhavingveiligheidsniveauinovereenstemmingmetdegeldendeveiligheidsconcepten.MotiveringHetCommandoKoninklijkemarechausseedraagtalsuitvoeringsorgani-satiebijaanderealisatievandezebeleidsdoelstellingvanhetbevoegdgezag.VanhetCommandoKoninklijkemarechausseewordtinzetgevraagdvoorde:+beveiligingvanobjectenensubjecten,deadviseringenondersteuningtenaanzienvanhetbeveiligenvanobjectenenoptredeningevalvanincidentenbijhetbeveiligenvanobjecten;+beveiligingvanpersonenenhetoptredeningevalvanincidentenbijhetbeveiligenvanpersonen;+uitvoeringvantoezichtopdebeveiligingvandeburgerluchtvaart,waaronderluchtvracht,risicovluchten,hetoptredeningevalvanincidentenenhetuitvoerenvangewapendebeveiliging;+beveiligingvanwaardetransportenvanDeNederlandscheBank(DNB).BeleidsartikelenPersexemplaar60 InstrumentenDeuitvoeringvandezetakenwordtverzorgddoordedistrictenendedaaronderressorterendebrigadesvanhetCommandoKoninklijkemarechaussee.IndicatorenStreefwaarde2009Aantalillegalebetredingenvanhetobjectwaarbijniettijdigisgeïntervenieerd0Aantaluitgevoerdeopdrachtenpersoonsbeveiligingbijbezoekvanmilitaireautoriteiten10Aantaluitgevoerdeopdrachtenpersoonsbeveiliginginhetkadervaninternationalevredesoperaties20HetpercentageuitvoeringproductieprogrammaBeveiligingburger-luchtvaart100%Aantalbeveiligdewaardetransporten(opbasisvanplanning2008)113Operationeledoelstelling2:Beheersingvandevreemdelingenstroominovereenstemmingmetdegeldendewet-enregelgevingMotiveringHetCommandoKoninklijkemarechausseedraagtalsuitvoerings-organisatiebijaanderealisatievandezebeleidsdoelstellingvanhetbevoegdgezag.VanhetCommandoKoninklijkemarechausseewordtinzetgevraagdvoorde:+uitvoeringvanhetgrenstoezicht,waaronderhetuitvoerenvanpersoonscontrolesenhetverstrekkenvannooddocumenten;+uitvoeringvanhetmobieltoezichtvreemdelingen(MTV),waaronderhethoudenvancontroles;+uitvoeringvandocumentonderzoekopdeaanmeldcentra;+verwijderingvanvreemdelingen;+uitvoeringvanonderzoekennaarmensensmokkelincidentenendocumentenfraudevanuitdetakenopgrondvandeVreemdelingen-wet;+uitvoeringvanprojectmatigestrafrechtelijkeonderzoekennaarmensensmokkelvoortkomenduitc.q.samenhangendmetdegrensbewakingen/ofhetMTV.BeleidsartikelenPersexemplaar61 InstrumentenDezetakenwordenuitgevoerddoordedistrictenendedaaronderressorterendebrigadesvanhetCommandoKoninklijkemarechaussee.IndicatorenStreefwaarde2009ControleconformbepalingenSchengen-grenscodeomtrentdeverschillendevervoerssegmentenen,voorwatbetreftSchiphol,binnendemetAmsterdamAirportSchipholovereengekomennormenvoordedoorlooptijdenbijdepersoonscontrolesaandepaspoortbalies.Burgerluchtvaart:100%administratieveenfysiekecontroleopin-enuitreis.Cruiseschepen:100%administratievecontrolevanbemanningenpassagiers.100%grondigefysiekecontroleniet-EU-bemanningen-passagiersen100%eenvoudigecontroleEU-bemanningen-passagiers.100%grondigecontroleopactuelerisicoprofielen.Vrachtferry’s:100%administratievecontroleopin-enuitreisvanbemanning.100%grondigefysiekecontroleniet-EU-passagiers(chauffeurs).100%grondigecontroleEU-passagiers(chauffeurs)opbasisvaninformatieen5%opbasisvansteekproeven.Personenferry’s:100%grondigefysiekecontroleniet-EU-bemanningenpassagiersen100%eenvoudigecontroleEU-bemanningen-passagiers.100%grondigecontroleopactuelerisicoprofielen.Pleziervaart:eenstrevennaar100%administratieveenfysiekecontrolevanopvarenden.100%fysiekecontroleopaangemeldevaartuigenvanbuitenSchengen.Tenminstevijflandelijkeprojectdagen(gecombineerdmetvisserij),diegeselecteerdzijnopbasisvaneenrisicoanalyse,waaropeen100%fysiekepersoonscontroleplaatsvindt.Vissersschepen:eenstrevennaar100%administratieveenfysiekecontrolevanopvarenden.100%fysiekecontroleopaangemeldevaartuigenvanbuitenSchengen.Tenminstevijf(gecombineerdmetpleziervaart)landelijkeprojectdagen,diegeselecteerdzijnopbasisvaneenrisicoanalyse,waaropeen100%fysiekepersoonscontroleplaatsvindt.Vrachtvaart:100%administratievecontrolevanbemanningenpassagiers.Fysiekecontroleafhankelijkvanrisico-indicatieZUIS1.WachtrijopdeluchthavenSchiphol.95%vandepassagiersbijaankomstmagmaximaal10minutenwachtenvoorafgaandaandepaspoortcontrole.95%vandevertrekkendeoftransfererendepassagiersmagmaximaal6minutenwachtenvoorafgaandaandepaspoortcontrole.UitvoeringgevenaanMobielToezichtVreemdelingen.HetCKmardraagtzorgvooronderkenningvanillegaleninhetgrensgebied.Inzetvindtplaatsinoverlegmethetbevoegdgezag.Realisatieisafhankelijkvanhetaanbod.VaststellingvanidentiteitinhetAC-proces.100%(on)echtheidsonderkenningbinnen48uur.UitvoeringgevenaanuitzettingenvanvreemdelingenuitNederland.HetCKmardraagtzorgvooruitzettingenvanvreemdelingenuitNederland.Realisatieisafhankelijkvanhetaanbodendebeschikbarecapaciteit.1HetinformatiesysteemZuis,ingebruikbijdeZeehavenpolitieenhetCKmar,genereertopbasisvaninformatieenanalysecontrolevoorstellen.Operationeledoelstelling3:Handhavingvandeopenbareordeenstrafrechtelijkerechtsordebinnendekrijgsmachtenjegensmilitairejustitiabelen.MotiveringHetCommandoKoninklijkemarechausseedraagtalsuitvoerings-organisatiebijaanderealisatievandezebeleidsdoelstellingvanhetbevoegdgezag.VanhetCommandoKoninklijkemarechausseewordtinzetgevraagdtenbehoevevan:–debeschikbaarheid-enbereikbaarheidsfunctietenbehoevevannoodhulpendecalamiteitenbestrijdingopmilitaireterreinen;–dehandhavingvandeopenbareordeenrechtsorde;–hetuitvoerenvanstrafrechtelijkeonderzoeken.BeleidsartikelenPersexemplaar62 InstrumentenDezetakenwordenuitgevoerddoordedistrictenendedaaronderressorterendebrigadesvanhetCommandoKoninklijkemarechaussee.IndicatorenStreefwaarde2009Beschikbaarheid/bereikbaarheid.Serviceniveauprioriteitsmeldingen:–inminimaal90%vandemeldingenbinnen30minutenterplaatseAantalmisdrijfdossiers.1500Percentageprocessen-verbaal«likopstuk»(wordendirectafgedaan).50%Operationeledoelstelling4:Handhavingvandeopenbareordeenstrafrechtelijkerechtsordeopdeaangewezenburgerluchtvaartterreinen.MotiveringHetCommandoKoninklijkemarechausseedraagtalsuitvoerings-organisatiebijaanderealisatievandezebeleidsdoelstellingvanhetbevoegdgezag.VanhetCommandoKoninklijkemarechausseewordtinzetgevraagdtenbehoevevande:–beschikbaarheid-enbereikbaarheidsfunctietenbehoevevannoodhulpencalamiteitenbestrijdingopdeburgerluchtvaartterreinen;–handhavingvandeopenbareordeenrechtsorde;–uitvoeringvanstrafrechtelijkeonderzoeken.InstrumentenDezetakenwordenuitgevoerddoordedistrictenendedaaronderressorterendebrigadesvanhetCommandoKoninklijkemarechausseediebelastzijnmetdepolitietakenopSchipholofdeandereaangewezenluchtvaartterreinen.IndicatorenStreefwaarde2009Beschikbaarheid/bereikbaarheid.Serviceniveauprioriteitsmeldingen:–inminimaal90%vandeprio1meldingenindeterminalenhetdesbetref-fendeluchtvaartterreinbinnen5minutenterplaatse.–in90%vandeprio2meldingenbinnen10minutenterplaatse.–in90%vandeprio3meldingbinnen15minutenterplaatse.Operationeledoelstelling5:Beschikbareoperationeelgeredeeenhedenvoorsamenwerking,bijstandenassistentieverlening.MotiveringHetCommandoKoninklijkemarechausseedraagtalsuitvoerings-organisatiebijaanderealisatievandezebeleidsdoelstellingvanhetbevoegdgezagendedriehoofdtakenvanDefensie.VanhetCommandoKoninklijkemarechausseewordtinzetgevraagdtenbehoevevanhet:–operationeelgereedstelleneninzettenvanMobieleeenheden(ME);–operationeelgereedstelleneninzettenvanBijstandseenheden(BE);–operationeelgereedstelleneninzettenvaneenAanhoudingseenheid(AE).InstrumentenDezeeenhedenzijnopgebouwduitpersoneelvanuitdedistrictenendedaaronderresterendebrigades.Dezetakenwordengrotendeelsalsnevenfunctieuitgevoerd:BeleidsartikelenPersexemplaar63 IndicatorenStreefwaarde2009Aantalbeschikbareeenheden4ME-pelotons4BE-pelotons1AEOperationeledoelstelling6:Beschikbareoperationeleeenhedenvoorinternationalecrisis-enhumanitaireoperaties.MotiveringHetCommandoKoninklijkemarechausseedraagtbijaandedriehoofdta-kenvanDefensie.VanhetCommandoKoninklijkemarechausseewordtinzetgevraagdtenbehoevevan:–demilitairepolitietakenvoordeNederlandsekrijgsmacht;–deinternationalecivielepolitiemissies,waaronderdievandeEuropeseGendarmerieEenheid(EGF);–eenmilitairepolitie-eenheid(MP-eskadron);–hetpermanentterbeschikkingstellenvanveertigtotzestigfunctiona-rissenvanhetCKmaraandeEGF.InstrumentenVoordebuitenlandseactiviteitenenuitzendingenvanhetCKmariseenapartebrigadeingericht,deBrigadeBuitenlandMissies(BBM).DeveertigtotzestigCKmar-functionarissendievoordeEGFinzetbaarzijn,komenuithetbestandvandeBBM.BeschikbareoperationeleCKmar-eenhedenvoorinternationalecrisis-enhumanitaireoperaties2009TotaalaantaleenhedenTotaalaantaloperationeelgeredeeenhedenVoortzettings-vermogenGeplandeinzetOperationeelgereedCKmarPersoneelvoorcivielepolitiemissiesenvoorhetuitvoerenvanpolitietakenterondersteuningvanuitgezondeneenhedenvandeoperationelecommando’s(volgensdeplanningsnormvanéénopsporingsambtenaarper100uitgezondenmilitairen)306militairen9063153CKmarBE-pelotonvoorCrowdRiotControlinmissie-gebieden1peloton010CKmarPersoneeltenbehoevevanhetsamenstellenvanCloseProtectionTeamsterbegeleidingvanVIPSinhetbuitenland60militairen202020CKmarEskadronMPtenbehoevevandeinzetinhetkadervanNAVO-opdrachten;reactietermijnvan180dagen1⁄2eskadron01⁄20BeleidsartikelenPersexemplaar64 2.2.6.DefensieMaterieelorganisatie(DMO)–beleidsartikel25AlgemenedoelstellingHetzorgenvoormodern,robuustenkwalitatiefhoogwaardigeninzetbaarmaterieel.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidDetweedebeleidsprioriteitvanDefensiein2009ishetverbeterenvandeoperationeleinzetbaarheid.Eendeelvandeoperationeleinzetbaarheidwordtbeïnvloeddoordemateriëlegereedheid.DeDefensieMaterieel-organisatie(DMO)leverteenbijdrageaandemateriëlegereedheiddoorhetleverenvanmaterieellogistiekeondersteuningophetgebiedvanaanschafeninstandhoudingvandefensiematerieel.DaarnaastverzorgtdeDMOdeafstotingvanhetovertolligedefensiematerieel.TenslotteisdeDMObeleidsverantwoordelijkvoorhetdefensiebredematerieellogistiekebeleidenhetbeleidvoorwetenschappelijkonderzoekenontwikkeling.Aanalleoperationelegebruikerswordtmodernenkwalitatiefhoogwaar-digmaterieelgeleverddatvoldoetaandeoperationeleeisen,tijdigbeschikbaarisenvoldoendebeschermingbiedtvoorhetdefensie-personeel.Ditmaterieelwordtopzorgvuldige,kosteneffectieve,doelma-tigeenrechtmatigewijzeverworven.DeDMOleverttijdigproductenendienstenopbasisvanbindendeafsprakenentegenredelijkeprijzen.Dezeafsprakenwordenvastgelegdindienstverleningsovereenkomsten(dvo’s).Alsbasishiervoorwordteenproducten-endienstencatalogusgehan-teerd.Deprioriteitvandedienstverleningwordtbepaaldinoverlegmetdeklant.Dekwaliteitvandedienstverleningwordtverzekerddoormiddelvanperiodiekklant-leveranciersoverleg.Voormeerinformatieenextraverdiepingindestrategischematerieel-projectenendeafstotingvanwapensenwapensystemenkanhetMaterieelprojectenoverzicht(MPO)wordengeraadpleegd.HetMPOvormteenintegraaloverzichtvanallestrategischematerieelprojectenboven€25miljoen,ofprojectendiepolitiekgevoeligzijn,endeaftestotenwapensenwapensystemen.InditMPOwordtondermeerbeschrevenhoeeenmaterieelprojectpastinhetdefensiebeleid,hoehetprojectsamenhangtmetanderematerieelprojectenenwelkewijzigingenzichinhetprojecthebbenvoorgedaan.HetMPO2009isuitgebreidmetaanvullendeinformatieoverlevensduurkosten,verschuivingenvanprojectenindeplanningeneenoverzichtvanaftestotenmaterieel.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvoordeaanschafenhetinstandhoudenvanmaterieelendeafstotingvanovertolligmaterieelvandekrijgsmacht.ExternefactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtafvandematewaarinvoldaankanwordenaandedoordeinterneklantgesteldeeisenvoordefactorenproduct,tijdengeld.Hierbijzijnondermeerdeproductiecapaci-teitvandeleveranciersenmogelijkhedentotinternationalesamenwer-kingvanbelang.Verderisdepersoneleinvullingmedeafhankelijkvandematewaarindearbeidsmarktvoorzietindebeschikbaarheidvancapabel(technisch)BeleidsartikelenPersexemplaar65 geschooldpersoneel.Ookzijndetoegangenuitkomstenvanwetenschap-pelijkonderzoekenontwikkelingendestandvandetechniekvanhetgewenstematerieel,vangroteinvloedophetbehalenvandealgemenedoelstellingen.BudgettairegevolgenvanhetbeleidDefinanciëlemiddelendieterbeschikkingstaanvandeDMOvoorderealisatievandedoelstellingen,zijnindeonderstaandetabelopgenomen.Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen2379718236462925418562260346253954620178312525695UitgavenProgramma-uitgavenwaarvanjuridischverplichtper31-12-200817716001781400174380017264001458300Investeringenzeestrijdkrachten266637187898208294291140318839289113216737Investeringenlandstrijdkrachten649360497459424887343285298364306067316693Investeringenluchtstrijdkrachten438244306265288430364546389041372153418882InvesteringenKoninklijkemarechaussee16828117321229513423118041306013457InvesteringenDefensiebreed0248528282613317054301947325051265064Investeringenoverig26277249352271813935813288998842Logistiekeondersteuningzeestrijdkrachten261991235334248156242990247804243595245319Logistiekeondersteuninglandstrijdkrachten277105293243311456316557307320307469294596Logistiekeondersteuningluchtstrijdkrachten259161239128261112243381243280239937245852Totaalprogramma-uitgaven2195603204452220599612146311212653121053442025442ApparaatsuitgavenStafDefensieMaterieelorganisatie253505232694222572200739198261194564193212Bijdragenaanbaten-lastendiensten3053258125772565258325882606Totaalapparaatsuitgaven256558235275225149203304200844197152195818Totaaluitgaven2452161227979722851102349615232737523024962221260OntvangstenTotaleontvangsten304678471250398006291456349298194956162956OperationeledoelstellingenOperationeledoelstelling1:VoorzieninnieuwmaterieelMotiveringOmdeoperationeleinzetbaarheidvandekrijgsmachtteverzekerenvoorzietdeDMOtijdiginnieuwmaterieel,ofwordtbestaandmaterieelvervangen.Hetaanteschaffenmaterieelisnoodzakelijkomdeorganisa-tieadequaattoetekunnenrustenvoordegesteldetaken.InstrumentenIndekomendeperiodewordtaansluitinggezochtbijnieuweontwikkelin-gendierichtinggevenaanhet«voorzienin»-proces.Inhetkadervansourcingzalstandaardeenkeuzewordengemaaktvoorzelfdoen,uitbestedenofsamenwerken.Defensiebetrektanderepartijenbijdedienstverleningalsdaarmeedeprestatiesverbeterenen/ofdekostendalen.Erzalmeeraandachtwordenbesteedaanmaterieeldatopeenvoudigerensnellerewijzekanwordenonderhouden.OphetgebiedBeleidsartikelenPersexemplaar66 vanduurzaaminkopenzalDefensieuiterlijkin2010bijalleinkopenvanproducten,dienstenenwerkeninbeginseldedaarbijbehorendeduurzaamheidscriteriagaanhanteren.Voormilitairmaterieelgeldteenuitzondering,omdatditmaterieelwereldwijdondersterkwisselendeomstandighedenopeenvoorhetpersoneelveiligewijzeinzetbaarmoetzijn.Hethanterenvanduurzaamheidscriteriakanhiermeeopgespannenvoetkomentestaan.NietteminzalDefensie,indienditpastbinnendeoperationeleeisen,ookvoorditmaterieelzoveelmogelijkdeduur-zaamheidscriteriahanteren.Verderwordtin2009deinrichtingenuitvoeringvanhetassortimentsmanagementbinnendedefensieorgani-satiegeïmplementeerd.Hetdoelhiervanishetlevereneninstandhoudenvangoederenenhetleverenvandienstenaandefensieklantentegenzolaagmogelijkekosten.Ookzalindekomendetijdmeernadrukwordengelegdopinternationalematerieelsamenwerking.Defensiekandoorsamenwerkingeenkwalitatiefhoogwaardigerproductverwerventegeneengoedeprijs-kwaliteitverhoudingenvergrootdaarmeedeinteroperabi-liteitmetpartners.ZozalDefensiein2009bijdragenaaneengoedeuitvoeringvanhetCapaciteitenOntwikkelingsplanvanhetEuropeesDefensieAgentschap.OpbasisvaneenvergelijkingvandenationaleplannenmetdeEuropeseprioriteitenwordenmogelijkhedenvoorsamenwerkinggeïdentificeerd,zoalsophetgebiedvanmijnenveeg-capaciteit.VerderwordeninhetkadervandeDefensieIndustrieStrategiemaatregelengenomenmetalsdoelbijtedragenaandeversterkingvandeinternationalepositievandeNederlandsedefensiegerelateerdeindustrie.HieronderzijntabellenopgenomenmetdeDMP-projectendiebinnendebegrotingsperiodevallen.Eriseentoelichtinggegevenbijdeprojectendieeenwijzigingondergaanofeenbelangrijkeontwikkelingdoormakenin2009(afrondingsverschillenindezetabellenzijnmogelijk).ProjecteninrealisatiezeestrijdkrachtenProject-omschrijvingProject-volumeRaminguitgavenin€miljoenFaseringtott/m200820092010201120122013LC-Fregatten1560,31524,116,716,53,02011LCFWalreserve37,535,51,60,42010LCFMunitie359,9271,62,95,516,98,04,22016LPD-2273,5271,52,02009CUPOrion181,9176,13,02,82010AanpassingMijnenbestrijdings-capaciteit(PAM)186,3168,78,57,11,50,52012NIMCIS97,196,20,92009Patrouilleschepen490,870,5127,6140,887,848,615,72013CUPOrionOpenkelefinanciëleverplichtingennaishetprojectvoltooid.Dezerestverplichtingenhebbenondermeerbetrekkingopgarantiewerkzaam-heden.PatrouilleschepenDecontractenzijnindecember2007geslotenmetScheldeMarinebouw(SMB)voorhetplatformenmetThales-HengelovoordeSEWACO-systemen(geïntegreerdemast).BeleidsartikelenPersexemplaar67 ProjecteninplanningzeestrijdkrachtenProject-omschrijvingProject-volumeVerwach-teuitga-vent/m2008Verwach-teuitga-venin2009PlanningDMPproces1B/C/D=gecombineerdebriefFasering200820092010201120122013VerwervingJointLogistiekSchip(JSS)>250<25>25B/C/D2006–2014InstandhoudingWalrus-klasseonderzeeboten50–100<25<25A2008–2016InstandhoudingM-fregatten(deelsinrealisatie)50–100<252009–2013VerbeteringMK48torpedo50–100A2011–2016InstandhoudingGoalkeeper25–50A2010–2014VervangingMK46torpedo25–50A2011–2013Kwantitatieveversterkingmariniersbataljons(deelsinrealisatie)25–50<25<252008–2011Herintroductiemijnenveeg-capaciteit100–250<25B/CD2009–2013MaritimeTacticalBallisticMissileDefense(MTBMD)100–250<25<25A2008–20181OverprojectenwaarvandeplanningnunogonbekendiszaldeA-briefvoorstellenbevattenvoordeplanningvanDMP-fasedocumenten.VerwervingJointLogistiekSchip(JSS)DeB/C/D-briefiswegensherfaseringmeteenjaarverschoven.VerbeteringMK48torpedoDeA-briefiswegensherfaseringmeteenjaarverschoven.VervangingMK46torpedoHetprojectiswegensherfaseringmeteenjaarverschoven.HerintroductiemijnenveegcapaciteitDestartvanhetprojectisverschovenvan2007naar2008doordelangereduurvanhetproject«studieinternationalemijnenveegcapaciteit».HierdoorisB/C-briefnietin2008maarin2009gereed.MTBMDMethetprojectMaritimeTacticalBallisticMissileDefence(MTBMD)wordendeLuchtverdedigings-enCommandofregattenoptermijnvoorzienvaneenverdedigingscapaciteittegenballistischeraketten.In2006iseensensormodificatiemetsuccesbeproefd.Thanswordtverderonderzoekverricht.DezestudiewordtsamenmetDuitslanduitgevoerd,metDenemarkenalswaarnemer.Debehoeftestellingsfasevanditprojectzalmidden2009wordenvoltooid.BeleidsartikelenPersexemplaar68 ProjecteninrealisatielandstrijdkrachtenProject-omschrijvingProject-volumeRaminguitgavenin€miljoenFaseringtott/m200820092010201120122013VerbeteringMobiliteitStinger-platform43,242,50,72009Fennek(MRAT-enAD-versie)194,3180,314,12009Grootpantservoertuig(ontwikkeling)113,0101,09,10,51,00,90,52013IGV(productieplustraining)1104,2570,8253,1215,254,111,12012MediumRangeAnti-Tank(MRAT)202,2196,42,23,62010TactischeIndoorSimulation(TACTIS)84,169,814,32009Pantserhouwitser477,3363,181,233,02010BattlefieldManagementSystem(BMS)62,710,010,113,415,813,42012Grootpantserwielvoertuig(productie)624,033,219,736,184,5112,0121,12016FGBADS(deel1fase2,(BMC4IFOC)+deel2(SSC))126,070,854,21,02010DatacommunicatieMobielOptreden(DCMO)41,713,011,67,06,53,62012Vervanginggenie-endoorbraaktank75,50,510,015,025,024,60,42013Fennek(MRAT-enAD-versie)Alsgevolgvanontwikkelingenbijdeleverancierishetafleverschemaaangepast.Deafleveringvaneentwintigtalvoertuigenisdaaromverschovenvan2008naar2009.Ditheefttevenseengeringeverschuivingvandeuitgaventotgevolg.IGVDeoplossingvandein2007geconstateerdeaanloopproblemen,diehetgevolgzijnvanontwikkelingenbijdeleverancier,vergtmeertijddanaanvankelijkwasaangenomen.Deseriematigeleveringisinmiddels,metzesmaandenvertraging,begonnen.Dezezalinheteerstekwartaalvan2012wordenvoltooid.Metdeleverancierisafgesprokendatdereedsgeleverdevoertuigenzullenwordengemodificeerdtotdeeindconfigu-ratie.TactischeIndoorSimulation(TACTIS)DoorherfaseringenherijkingisdeopleverdatumvandevoorTACTISbenodigdeinfrastructuuropdePrinsBernhardkazerneinoverlegmetdeleverancieraangepastnaarmidden2009.BMS/DCMOEind2007isdeverwervingsvoorbereidingsfasevoltooid.Injanuari2008zijnhetcontractvoorBMSmetElbitenhetcontractvoorDCMOmetThalesgetekend.Vervanginggenie-endoorbraaktankHetcontractvoordeleveringvantienKodiakgenie-endoorbraaktanksisop16januari2008getekend.TegelijkertijdheeftZwedenzesgenietanksbesteld.Beideprojectenzijnopelkaarafgestemdenwordenineenprogrammauitgevoerd.BeleidsartikelenPersexemplaar69 ProjecteninplanninglandstrijdkrachtenProject-omschrijvingProject-volumeVer-wachteuitgavent/m2008Ver-wachteuitgavenin2009PlanningDMPproces1B/C/D=gecombineerdebriefFasering200820092010201120122013VervangingBrugleggendeTank50–100<25<25D2008–2017Leopard2Airco’s25–50A2010–2012Verhoginggrondmobiliteit11AMB/VervangingLSV25–50A2011–2013VervangingMortierOpsporings-radar(MOR)100–250A2011–2014VervangingHF/VHF-radio(ECB/FM9000)100–250A2012–2017VerwervingCE-pakkettenIGV50–100A2011–2014CUPEOV25–50A2011–2016Verwervingprecisionguidedammunition25–50A2010–20131OverprojectenwaarvandeplanningnunogonbekendiszaldeA-briefvoorstellenbevattenvoordeplanningvanDMP-fasedocumenten.VervangingBrugleggendeTankVoordeontwikkelingvandePanzerSchnellBrücke2(PSB2)ismeertijdnodigdoorontwikkelingenbijdeleverancier.HierdoorlooptdeinstroomvandePSB2zesjaarextravertragingop.Alsgevolghiervanwordtdebehoefteherijkt.Leopard2Airco’sHetprojectisgemandateerdenovergegaanindevoorstudiefase.Wegensherfaseringishetprojectmeteenjaarvertraagd.CUPEOVHetprojectwordtgeherfaseerddoordathetprojectnukrijgsmachtbreedwordtopgezet.ProjecteninrealisatieluchtstrijdkrachtenProject-omschrijvingProject-volumeRaminguitgavenin€miljoenFaseringtott/m200820092010201120122013F-16Link16120,6101,48,54,66,00,12012F-16Verbeteringlucht-grondbewapeningfase161,935,56,93,116,42011F-16VervangingSystemDesignandDevelopment790,6732,129,317,411,00,82012F-16Luchtverkenningssysteem41,741,40,32009AH-64DMTADS89,765,28,815,30,42011PatriotUpdatePACIII(launchersenmissiles)117,2102,213,02,020103eDC-1045,335,58,01,82010Aanschaf3een4eC-13065,657,68,02009F-16M5Modificatie52,315,112,18,811,54,82012F-16VervangingNLprojecten48,815,610,315,47,42011F-16TargetingPods37,935,92,02009ChinookUitbreidingenVersterking(4+2)379,6217,9108,651,12,02011BeleidsartikelenPersexemplaar70 AH-64DMTADSErheefteenherijkingvandebehoefteplaatsgehad.Midden2008isbeslotenomdevijfreserve-Apachesopdezelfdestandaardtebrengenalsdeanderetoestellen.DaardoorzijnvijfextraMTADSmodificatiepakkettennodig.Doordeaanvullingwordtdeplanningvoorhetuitvoerenvandemodificatiesverlengdnaar2011.3eDC-10Erheefteenherijkingvandebehoefteplaats.InmiddelsisbeslotenhetPalletizedSystemgedeeltetelatenvervallen.Thanswordteenstudieuitgevoerdnaardegewensteconfiguratiesvandedrie(K)DC-10vliegtui-gen.3e/4eC-130Erheefteenherijkingvandebehoefteplaatsgehad.Hetprojectbudgetisverhoogdmet€6,5miljoenomviertoestellentekunnenvoorzienvanzelfbeschermingsmiddelen(AN/AAR-54MissileWarningSystem).ProjecteninplanningLuchtstrijdkrachtenProject-omschrijvingProject-volumeVer-wachteuitgavent/m2008Ver-wachteuitgavenin2009PlanningDMPproces1B/C/D=gecombineerdebriefFasering200820092010201120122013VervangingF-16productie>25025–5050–100D2007–2025F-16Mode5IFF25–50<25<252008–2014F-16Zelfbescherming(ASE)50–100<25<252008–2013F-16Verbeteringlucht-grondbewapening(faseII)100–250<25B/C/D2009–2016AH-64DZelfbescherming(ASE)100–250B/C/D2010–2015PatriotVervangingCOMPATRIOT25–50<25<252007–2012VervangingMediumPowerRadarsinWierenNieuwMilligen50–100A2011–2013CougarMidlifeupdate25–50A2012–2014AH-64DUpgrade100–250A2010–2013C-17100–25050–100<252008–20091OverprojectenwaarvandeplanningnunogonbekendiszaldeA-briefvoorstellenbevattenvoordeplanningvanDMP-fasedocumenten.F-16Mode5IFFDoorontwikkelingenbijdeleveranciersishetprojectvertraagd.F-16Verbeteringlucht-grondbewapening(faseII)Dooreenherfaseringvandefinanciëlemiddelenloopthetprojectdoortot2016.Ookisdebehoefteherijkt.Debehoefteaanverbeterdegebieds-dekkendebewapeninguitdeoorspronkelijkebehoeftestellingiskomentevervallen.AH-64DZelfbescherming(ASE)Wegenseenherfaseringishetprojectvertraagdnaar2010–2015.C-17Hetkabinetheeftinjuni2008beslotenmet500vliegurenperjaardeeltenemenaanhetC-17initiatiefvandeNAVOomdestrategischeluchttrans-portcapaciteittevergroten.EendergelijkecapaciteitisvangrootbelangBeleidsartikelenPersexemplaar71 terondersteuningvanhetexpeditionaireoptredenvandekrijgsmacht,zoalsinAfghanistanenAfrika.Defensieheeftbehoefteaanluchttransportmetvliegtuigendiegrote,buitenprofielladingenkunnenvervoerenendiezijnvoorzienvanzelfbeschermingsmiddelentegengangbaredreigingen,zoalsinfraroodgeleideafweerraketten.InvesteringenCommandoKoninklijkemarechausseeDitbetreftdeinvesteringsprojecten–voorzovernietininfrastructuureninformatievoorziening–tenbehoevevanhetCommandoKoninklijkemarechaussee.Geendaarvanisgroterdan€25miljoen.ProjecteninrealisatiedefensiebreedProject-omschrijvingProject-volumeRaminguitgavenin€miljoenFaseringtott/m200820092010201120122013NH-901098,6491,4178,3155,3136,881,142,02014MILSATCOMlangetermijndefensiebreed132,976,423,616,87,58,52012Moderniseringnavigatiesystemen53,23,96,312,312,912,35,52013TITAAN(deelCLAS)fase1,2/3,fysiekedistributie130,0120,69,42009Richtkijkerwapenschutterlangeafstand28,612,49,31,23,52,22012NH-90Doorontwikkelingenbijleveranciersishetprojectvertraagd.Ookishetprojectvolumeaangepast.ProjecteninplanningdefensiebreedProject-omschrijvingProject-volumeVer-wachteuitgavent/m2008Ver-wachteuitgavenin2009PlanningDMPproces1B/C/D=gecombineerdebriefFasering200820092010201120122013VervangingdeelsystemenTITAAN50–100<25A2009–2023Verbeterdzicht(deelII)–deelCLAS25–50<25A2009–2011VerbeterdOperationeelSoldaatSysteem(VOSS)>250<25<25A–BCD2006–2018CombatIdentification(CombatID)50–100A2010–2015Defensiebredevervangingwielvoertuigen>250AB/CD2010–2018Nieuwegeneratieidentificatie-systemen(IFFmode5/ModeS)25–50A2011–2014Verwerving2ebatchIISSreservedelenNH-9025–50A2010–2013Vervanginggrond-terminalsMILSATCOM25–50A2013–20151OverprojectenwaarvandeplanningnunogonbekendiszaldeA-briefvoorstellenbevattenvoordeplanningvanDMP-fasedocumenten.BeleidsartikelenPersexemplaar72 Nieuwegeneratieidentificatiesystemen(IFFmode5/ModeS)NaaraanleidingvandevertragingvanhetprojectF-16Mode5IFFdoorontwikkelingenbijleveranciers,isditprojectookmeteenjaarvertraagd.Verwerving2ebatchIISSreservedelenNH-90Deaanvangvanhetprojectisvervroegd;deKamerishierovergeïnfor-meerd(Kamerbrief25928,nr.28).VervanginggrondterminalsMILSATCOMDoelvanhetprojectistevoorzienineengefaseerdevervangingvandehuidigemobielelandterminals(SHFTactischeTerminals)vanhetMilitarySatelliteCommunications(MILSATCOM)systeem.DehuidigeSHFTactischeTerminalsondergaanopditmomenteenaantalmodificaties.Heteindevandelevensduurvandezeterminalsisonderwerpvanonderzoek.Afhankelijkvandelevensduuranalysezaldefaseringwordenaangepast.InvesteringoverigDitbetreftdeinvesteringsprojectenvoorenkeleoverigedefensieonder-delen,zoalshetCommandoDienstencentra(CDC),deBestuursstaf(BS)endeMilitaireInlichtingen-enVeiligheidsdienst(MIVD).Geendaarvanisgroterdan€25miljoen.Operationeledoelstelling2:InstandhoudingvanmaterieelMotiveringOmdeoperationeleoutputvandeoperationeleeenhedenteverzekeren,moetendezebeschikkenovervoldoendeinzetbaarmaterieel.DeDMOvoorziethierinenerzijdsdoorzorgtedragenvoor(hoger)onderhoudaandewapensystemenendecomponentenhiervanenanderzijdsdoorhetoppeilhoudenvandebenodigdehoeveelheidreservedelen.InstrumentenDeinstandhoudingvanmaterieelwordthoofdzakelijkverzorgddoorhetMarinebedrijfinDenHelder,hetLandelijkbevoorradingsbedrijfdatisgevestigdopdiverselocatiesinhetlandenhetLogistiekCentrumWoensdrecht.Hetdoordezebedrijvenuitgevoerdedepot-level-onderhoudenintermediate-level-onderhoudvaltuiteeninpreventief,correctiefenmodificatiefonderhoud.Methetpreventiefonderhoudwordtdegeplandetechnischeeneconomischelevensduurvanwapensystemenencompo-nentengerealiseerd.Metcorrectiefonderhoudwordengeconstateerdeklachtenvangebruikersverholpenenmetmodificatiefonderhoudwordendoordegebruikergewensteaanpassingenuitgevoerd,alsmededoordeleveranciervoorgeschreventechnischeverbeteringenvandewapen-systemen.VerderbeschiktdeDMOoverafdelingendiezorgdragenvoorhetbevoorradingsprocesvandekrijgsmacht,zowelinDenHaagalsopdegenoemdelocatiesinhetland.Ditprocesbeslaatdestappenverwerven,inontvangstnemen,opvoorraadhoudenenverstrekkenvanmaterieelaandegebruikers.Daarbijwordteenonderscheidgemaakttussenrepareerbaarenverbruiksmaterieel.Hetrepareerbarematerieelkomt,naeenperiodevanintensiefgebruik,terugnaardebetreffendeeenheidvandeDMO.Daarwordtbezienofhetopdeeigenonderhoudslocatiekanwordenbehandeldofdatditbijdeindustriemoetgebeuren.Nareparatiekomthetmaterieelweerteruginhetbevoorradingsprocesenwordthetuiteindelijkwederomaandeoperationelegebruikerverstrekt.In2009zalmeerenmeergewerktgaanwordenvolgenseennormenkaderperwapensysteem.MetditnormenkadermoetdeplanningverbeterenBeleidsartikelenPersexemplaar73 vanhetbenodigdeonderhoudenreservedelenverbruikopbasisvaneenbepaaldgebruiksprofielengevraagdeoutputintermenvanaantallenvaar-,rij-envlieguren.Detestelleneisenwordennugeformuleerd.Verderzalin2009meeraandachtwordenbesteedaanhetuitvoerenvaninstandhoudingsanalysesomenerzijdsdebeschikbaarheidvanwapen-systementeverbeterenenanderzijdsexploitatiekostenterugtedringen.PrestatiegegevensDMODelogistiekeondersteuningdoordeDMOaandeanderedefensie-onderdelenheeftvormgekregendoordeklant-leverancierrelatie.HiertoewordentussendeDMOendeklantendienstverleningsovereenkomsten(dvo’s)afgesloten,waarindeprestatiegegevenszijnvastgelegd.Dedvo’sonderscheidenzeshoofdproductenindeondersteuningdieeenleidraadvormenvoordeafsprakentussendeklantendeleverancier:–Het«voorzienin»–(Wapen)systeemmanagement–Bevoorradingenassortimentsmanagement–Onderhoudenmodificaties–Afvoerenafstoting–OverigedienstenOverdevoortgangvandeuitvoeringvandedvo’seneventueleknelpun-tenindeuitvoeringwordtelkkwartaalgerapporteerdaandeklanten.In2008iseenbegingemaaktmethet«SMART»formulerenvandezedvo’s,teneindemetingenenevaluatiesmogelijktemaken.InhetJaarverslag2009zalwordengerapporteerdoverdeprestatiesbijhetdeelvandedvo’sdatSMARTisgeformuleerd.Voorhetontwikkelenvaneencompletesetvanprestatie-indicatorenisbinnendeDMOeenexpertisegroepingesteld.Eind2008dientdezeexpertisegroephaareindrapportopteleveren.Vanafdatmomentwordendeprestatie-indicatorenverbeterdenindebedrijfs-voeringvandeDMOingebed.DaarnaastwordtelkemaanddoordeDMOperhoofdwapensysteemeenassessmentopgesteldoverdemateriëlestatusvanhetsysteemendemateriëleknelpunten,inclusiefgenomenactiesendeverwachtingwanneerhetknelpuntisweggenomen.HetispasmogelijkeenkoppelingtemakennaardeprestatiesvandewapensystemenendebijbehorendekostennadatERP-MatloginclusiefFINADvolledigisgeïmplementeerd.Operationeledoelstelling3:AfstotingovertolligmaterieelMotiveringDeDMOisbinnenDefensiebelastmetdeafstotingvanovertolligverklaarderoerendezaken.Onderafstotingwordtverstaanhetverkopen,inruilen,schenkenofvernietigenvanmaterieel.VerkoopheeftdevoorkeurengeschiedtinsamenwerkingmetDomeinenRoerendeZaken,onderdeelvanhetministerievanFinanciën.Metingangvandezebegrotingwordendeontvangstenvanhetverkochtematerieelnietmeergeraamdbijhetniet-beleidsartikel90Algemeen,maarbijditbeleids-artikel.DeverkoopopbrengstenzijnbestemdvoorDefensieopgrondvandemiddelenafspraakmethetministerievanFinanciën.InstrumentenBijhetafstotenvanroerendezakenwordtonderscheidgemaakttussenstrategischeenniet-strategischezaken,waaropverschillendeproceduresvantoepassingzijn.BeleidsartikelenPersexemplaar74 Overtolligevoorverkoopbestemdeniet-strategischezakenwordenaandeDomeinenRoerendeZakenovergedragen.Dezegoederenwordenopenbaarverkocht.VerkoopvanstrategischegoederenvindtinsamenwerkingmetDomeinenRoerendezakeninderegelplaatsopbasisvangovernment-to-govern-mentovereenkomsten.Verderwordtiederevoorgenomenverkooptrans-actievanstrategischmaterieelvoorafindeCommissieVerkoopDefensie-materieelbehandeld.HierinzijndedepartementenvanFinanciën,BuitenlandseZaken,EconomischeZakenenDefensievertegenwoordigd.Overtolligewaardevollewapensystemenkunnenveelalnietindebestaandestaatwordenverkocht.ZewordendanookdoordeDMOindedoordeklantgewenstestaatvanonderhoudgebracht.Somsookwordenmodificatiesuitgevoerd.Voortsishetmeestalnoodzakelijkpersoneelopteleidenopdediverseopleidingsinstitutenvandeoperationelecomman-do’s.Datvergtdenodigeinspanningenvandediversegeledingenvandedefensieorganisatie.Hetstreveniseropgerichthetovertolligematerieelopzokortmogelijketermijnteverkopen.Voor2009zijndeinspanningenvooralgerichtopdeverkoopvandeovertolligeLeopard2A6tanks,depantserhouwitsers,dePRTL’n(Cheetah),deF-16MLUjachtvliegtuigenendeFokker-60’s.BeleidsartikelenPersexemplaar75 2.2.7.CommandoDienstencentra(CDC)–beleidsartikel26AlgemenedoelstellingHetvoorzienindoelmatigeendoeltreffendeondersteuningvandekrijgsmacht.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidOmdekrijgsmachteffectieftekunneninzettenishetbinnendekadersvanhetbesturingsmodelnoodzakelijkdatdeoperationeleeenhedeninhunrolalsklantteallentijdegebruikkunnenmakenvandoelmatigedienstverle-ningdiemenovereenkomtmetdeleverancier.Opbasisvandecriteriafunctionaliteit,bedrijfstypologie,processen,omvangenbeheersbaarheidzijndeCDC-bedrijvenendiensteningedeeldinnegenbedrijfsgroepen.HetCDCwilverdergroeiennaareenklant-gerichteenkostenbewuste«shared-service-organisatie».Debedrijfsvoe-ringisdaaromgerichtophetvoordeklantinzichtelijkmakenvanzoweldeprijsendekwaliteitalsdekwantiteitvandeproductenendienstenvanhetCDC.Vergelijkendeonderzoeken,CDV-trajectenenonderzoekennaardeprijsvormingdienenervoortezorgendathetCDCalsinterneleverancierbinnendedefensieorganisatiedeprijzenzolaagmogelijkhoudt.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvooreenklantgerichteendoelmatigedienstverleningbinnenDefensie,deomvangensamenstellingvanhetCDC.ExternefactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtafvanondermeerhetbeschikkenovervoldoendeopgeleidengemotiveerdpersoneel.Depersonelevullingwordtmedebepaalddoorniet-beïnvloedbarefactorenalsdemografischeontwikkeling,deeconomischesituatie,deontwikkelingvandemarktendemogelijkeuitbestedingvandiensten.BudgettairegevolgenvanhetbeleidDefinanciëlemiddelendiehetCDCterbeschikkingstaanvoorhetbehalenvandeoperationeledoelstellingenzijninonderstaandetabelopgenomen.Debenamingvanverschillendebedrijfsgroepenisgewijzigd.Debegrotingenvandebaten-lastendiensten(DTOindebedrijfsgroepICT,DVDindebedrijfsgroepVastgoedenParestoindebedrijfsgroepCatering)zijnvanwegehunbijzonderefinanciëlestelselindeparagraaf«Begrotingbaten-lastendiensten»opgenomen.BeleidsartikelenPersexemplaar76 Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen6884599946321007580992347978736861033862602UitgavenProgramma-uitgavenwaarvanjuridischverplichtper31-12-2008848200800500793800718300597200BedrijfsgroepInformatievoorziening35680392773860538177385053824938324BedrijfsgroepTransport90088749477516173956742777432474626BedrijfsgroepGezondheidszorg76900877878507284984850478502285138BedrijfsgroepFacilityServices56233139306145148141328141751141813142057BedrijfsgroepPersonelediensten69833100109100824100696100073100093100295Attachés17146206882068820688206882068820688InvesteringenInfrastructuur184356221268276610253914241876167836136930InvesteringenInformatievoorziening1245099324478934861901011998334667239ExploitatieInformatievoorziening972531005129116990661908789091790285NederlandseDefensieAcademie53666582135785957686575145754157647BedrijfsgroepICT13283161491618616174161961618716205Totaalprogramma-uitgaven818947951500986256964454968004876016829434ApparaatsuitgavenStafCommandoDienstenCentra61833283461528117458490044004079Bijdragenaanbaten-lastendiensten7259747474637434747974907534Totaalapparaatsuitgaven69092358202274424892123791189011613Totaaluitgaven8880399873201009000989346980383887906841047OntvangstenTotaalontvangsten1826198665565255160263952786527847228OperationeledoelstellingBeschikbaarheidvandienstverlenendebedrijfsgroepen.MotiveringOmdedienstverleningbinnenDefensieteoptimaliserenzijnnegenbedrijfsgroepen(inclusiefdebaten-lastendiensten)opgericht.InstrumentenBedrijfsgroepInformatievoorziening.Alssmartbuyer,functioneelbeheerderenprojectcontrollerdraagtdezebedrijfsgroepopefficiënteeneffectievewijzebijaanderealisatieendeinstandhoudingvandeinformatievoorzieningvoordebedrijfsvoeringvanDefensie.DoorsamenvoegingmetdeBedrijfsgroepICTwordtdedienstverleningvanaf1januari2009nogeffectieverenefficiënter.BedrijfsgroepTransport.Dezebedrijfsgroep(voorheengenaamdbedrijfsgroepVervoer)levertopiedermomentenwereldwijdverkeers-,vervoers-enpostproductenvoorDefensie.BedrijfsgroepGezondheidszorg.DebedrijfsgroepGezondheidszorgdraagtmetprofessionelezorgbijaandeinzetbaarheidvanmilitairen.BedrijfsgroepFacilityServices.Dezebedrijfsgroep(voorheengenaamdOverigedienstenendaarvoorPersoneelszorg)omvathetBureauInternationaleMilitaireSportwedstrijden,hetCentraalBetaalkantoorDefensie,hetKoninklijkTehuisvoorOud-militairenenMuseumBronbeekendefacilitairedienstverleningindeHaagseregio.TevensiseenaantalBeleidsartikelenPersexemplaar77 projectenaandezebedrijfsgroeptoegevoegdbetreffendedeondersteu-ningvandeinternationaalgeplaatstenendelandelijkeopschalingvandefacilitairedienstverlening.BedrijfsgroepPersoneleDiensten.Dezebedrijfsgroep(voorheengenaamdPersoneelsondersteuning)isverantwoordelijkvoordepersoneledienstverleningbinnenDefensie.OnderdezebedrijfsgroepvaltookhetdienstencentrumHumanRecources.NederlandseDefensieAcademie.DeNederlandseDefensieAcademie(NLDA)(voorheengenaamdHogereDefensieopleidingen)leidtmannenenvrouwenoptotofficiereninleidinggevendefunctiesenverrichtwetenschappelijkonderzoekopmilitaireaandachtsgebiedentenbehoevevankennisontwikkeling,onderwijsenbeleidsadvisering.BedrijfsgroepICT.DeBedrijfsgroepICT(voorheengenaamdTelematica)realiseertintegraleoplossingenvoorDefensieenandereklantenbijdeoverheiddievoorhunopererengrootbelanghechtenaanbeveiliging,betrouwbaarheidenbeschikbaarheid.Indezebedrijfsgroepzijnopgeno-mendeDefensieTelematicaOrganisatie(DTO)endeJointCISGroep(JCG).DebegrotingvandeDTOisopgenomenindeparagraafvandebaten-lastendiensten.Per1januari2009wordtdezebedrijfsgroepsamengevoegdmetdebedrijfsgroepInformatievoorziening.BedrijfsgroepVastgoed.Dezebedrijfsgroepisverantwoordelijkvoorhetbeheer,deinstandhoudingendenieuwbouwvanhetvastgoedvanDefensie.DebegrotingvandeDienstVastgoedDefensieisopgenomenindeparagraafvandebaten-lastendiensten.BedrijfsgroepCatering.DeBedrijfsgroepCatering,«Paresto»,verzorgtdecateringdienstenaaneenhedenvandekrijgsmacht,(NAVO-)bondgenotenopNederlandsgrondgebiedenverzorgt,waarnodig,decoördinatievandecateringvanNederlandsemilitairenbuitenNederland.DebegrotingvanParestoisopgenomenindeparagraafvandebaten-lastendiensten.StafCommandoDienstencentra.DestafondersteuntdecommandantCDCencoördineertdesturingvandebedrijfsgroepen.PrestatiegegevensDeklant/leverancierverhoudingtussendebedrijfsgroepen(inclusiefcateringenvastgoed)vanhetCDCendedefensieonderdelenwordtvormgegevenmetdienstverleningsovereenkomsten(dvo’s).Hierinzijnafsprakengemaaktoverteleverenprestaties.Hetnakomenvanafsprakenbetreftdedaadwerkelijkeinvullingvandemetdeanderedefensieonderdelenopgesteldedvo’s.Denormhiervoorligtop80%;hetstrevenisgerichtop100%.Dedvo’swordeninfinanciëlevolumesgeslotenmetdedefensieonderde-len(klanten).Hierkaneen(voorafovereengekomen)«PxQ»-planningaantengrondslagliggen.Ookkansprakezijnvaneen«raamcontract»waaropdoordeklantbinnenhetuitvoeringsjaarwordtafgeroepen.BeleidsartikelenPersexemplaar78 InvesteringenDeinvesteringenbijhetCDCbestaanuittweegroteonderdelen:decentraalgeraamdeuitgavenvoordefensiebredeinfrastructuurprojectenendedefensiebredeIV-investeringen.Inonderstaandetabellenzijndezeweergegeven.Metingangvandezebegrotingwordendeontvangstenvanhetverkochteonroerendgoednietmeergeraamdbijhetniet-beleidsartikel90Alge-meen,maarbijditbeleidsartikel.InfrastructuurprojecteninrealisatieProject-omschrijvingVoordefensie-onder-deelProject-volume*Raminguitgavenin€miljoenFaseringtott/m200820092010201120122013NieuwbouwSchipholCKmar136,297,622,616,0Tot2010HerbelegginginfrastructuurvliegbasesSoesterbergenGilze-RijenCLSK212,2173,039,2Tot2009VerplaatsingF-16’s/Volkelstafgebouw311squadronCLSK35,134,50,6Tot2012InfrastructuurvoorzieningKMACDC39,113,66,36,86,85,6Tot2012NieuwbouwkantorencomplexKromhout-kazerne(PPS)CLASenCDCp.m.p.m.p.m.p.m.p.m.Tot2010Aanpassing/renovatiePlein/Kalvermarkt-complexBS26,920,06,9Tot2009NieuwbouwLOKKmarCKmar78,822,020,423,711,51,2Tot2012*Deprojectbedragenzijnopgenomenexcl.honorariumToelichtingNieuwbouwSchipholVanwegedeuitwerkingvanhetaanbestedingsprocesishetprojectbudgetnoodzakelijkerwijsverhoogdtot€136,2miljoen.Slechtseendeelvandeinvesteringsuitgavenkomtdirecttenlastevanditbeleidsartikel.Debouwactiviteitenvanditnieuwbouwprojectwordengrotendeelsgefinan-cierdmeteenleenfaciliteit,waarbijdeinvesteringgefaseerdwordtondergebrachtopdebalansvandeuitvoerder,deDVD.Tevensis€2,2miljoenontvlochtenvoorinrichtingskosten(exploitatie).HerbelegginginfrastructuurVliegbasesSoesterbergenGilze-RijenDooreenkostentoenameindiversedeelprojecten,diehoofdzakelijkistewijtenaanmarktwerking,ishettotaleprojectbudgetverhoogdtot€232,5miljoen(incl.honorarium).Debouwactiviteitenvanditnieuwbouwprojectwordengrotendeelsgefinancierdmeteenleenfaciliteit,waarbijdeinvesteringgefaseerdwordtondergebrachtopdebalansvandeuitvoer-der,deDVD.Eris€13,6miljoenontvlochtenvoorinrichtings-enverhuiskosten(exploitatie).Deterugbetalingvandeleninglooptvanaf2009.BeleidsartikelenPersexemplaar79 InfrastructuurvoorzieningKMA(inmiddelsonderdeelNDLA)Hetproject«InfrastructuurverhuizingIDLnaarBreda»isvervallen.Tengevolgehiervaniseenaantaldeelprojectenvangezamenlijkedeel-enrestbehoefteIDL/KMA,diewarenmeegenomeninhetprojectplanIDL,vanuithetprojectplanIDL,overgeheveldnaarhetprojectKMA.Hetprojectbudgetisdaardoorverhoogdvan€28,9miljoentot€39,1miljoen.Debehoeftevoorhetprojectopzichisnietgewijzigd.NieuwbouwkantorencomplexKromhoutKazerneHetbetrefteenpilotvoorPubliek-PrivateSamenwerking(PPS).Realisatiegeschiedtdooreendesign,build,finance,maintenanceandoperate(DBFMO)-contractmeteenlooptijdvan25jaar.Definanciëleomvangvanhetprojectis,geletophetvorenstaandeenomcommercieel-vertrouwe-lijkeredenen,indetabelopP.M.gesteld.Deaanbestedingheeftinjuni2008geresulteerdinhettekenenvandeovereenkomstmethetwinnendeconsortium«Komfort».Injuli2008heeftookdefinancialcloseplaatsge-vonden.Deingebruiknameisvooreind2010gepland.Omeenverdereconcentratievanwerkplekkenterealiseren,wordtonderzochtofaanslui-tendaandevoorzienetweeduizendwerkplekkendirectduizendextrawerkplekkenkunnenwordengerealiseerd.OverditPPS-project,detebehalenvoordeleneneventueelbijtestellenfinanciëleramingenwordtdeKamernahetvoltooienvandeevaluatieinzakedeaanbestedingnadergeïnformeerd.Aanpassing/renovatiePlein/Kalvermarktcomplex(PKC).HetoorspronkelijkeplanvoorderenovatievanhetPKCwasgebaseerdopderealisatievanongeveerduizendwerkplekken.HetprojectisinuitvoeringbijdeRijksgebouwendienst(RGD).Eendoorderijksbouw-meesteraangetrokkenexternearchitectheefteenalternatiefplanontworpen,hetzogenaamdedekplan,vooreenoptimalebelegging/uitbreidingvanhetbestaandecomplex.Ditmaaktintotaal1300werkplek-kenmogelijk.Detotaleinvesteringskostenzijngeraamdop€105,8miljoen,waarvanvoor€78,9miljoengebruikwordtgemaaktvandeleenconstructievandeRGDen€26,9miljoenvooreigenrekeningvanDefensiekomt.ZeerrecentisDefensiedoordeRGDgeïnformeerdoververtragingeninhetproject.Degevolgenhiervanzijnopditmomentnogonderwerpvanstudie.Voorshandsisindetabeldeoorspronkelijkereeksgehandhaafd.NieuwbouwLOKKmarSlechtseendeelvandeinvesteringsuitgavenkomtdirecttenlastevanditbeleidsartikel.Voordebouwkostenvanditprojectbestaatdemogelijkheiddeleenfaciliteitinteroepen,waarbijdeinvesteringenwaarvoorwordtgeleend,gefaseerdwordenondergebrachtopdebalansvandeuitvoer-der,deDVD.BeleidsartikelenPersexemplaar80 InfrastructuurprojecteninplanningProject-omschrijvingTenbehoevevanProjectvolume(x€1miljoen)Verwachteuitgavent/m2008Verwachteuitgavenin2009FaseringHogeronderhoudWoensdrechtDMO50–100<2525–502008–2012NieuwbouwDLBEKmarCKmar25–50002011–2013StrategischVastgoedPlanKmarCKmar25–50<25<252008–2012VerhuizingOCMGDErmeloCDC25–50002012–2014HerbeleggingFrederikkazerneBSPMPMPM2008–2012HuisvestingDefensiemuseumBS50–1000<252009–2011ToelichtingHogerOnderhoudWoensdrechtHetprojectbetreftdebouwvaninfrastructuurtengevolgevandeconcentratiebinnendeDMOvanhetvliegtuig-enelektronischhogeronderhoud.InditkaderisbeslotentotdeoprichtingvanhetLogistiekCentrumWoensdrecht(LCW)waarbijdevoormaligeLCKLu(Woens-drecht),deDivisieWapenondersteuning(DWO),inclusiefeenaantalsectiesvanhetressortDMOLuchtsystemen,deLogistiekeDivisiesWoensdrechtenRhenenenhetCentrumvoorTechnologieenMissie-ondersteuning(CTM)teDongen,wordengeconcentreerdopdevliegbasisWoensdrecht.Voordebouwkostenvanditprojectbestaatdemogelijkheiddeleenfaciliteitinteroepen,waarbijdeinvesteringenwaarvoorwordtgeleendgefaseerdwordenondergebrachtopdebalansvandeuitvoerder,deDVD.HerbeleggingFrederikkazerneDoorhetplanvoordeherbeleggingvandeHaagseregioendeontrui-mingvandeAlexanderkazernedoordekomstvanhetInternationaleStrafhof,dientdeFrederikkazernetewordenherbelegdmetfunctiesvanafdeAlexanderkazerneenvanuitdeHaagseregio.Momenteelwordthiervooreenzogenaamdverdichtingsplanuitgewerktdatoplossingenmoetbiedenvoordevraagstukkenophetgebiedvanruimtelijkeinrichting,ontsluiting,beveiligingenhuisvesting.DoorhetministerievanBuitenlandseZakenisalscompensatievoorhetontruimenvandeAlexanderkazernein2008€42miljoenovergedragenaanDefensie.IV-investeringenIndebeleidsagendawordenverschillendebeleidsinitiatievengenoemdwaarvanderealisatieinmindereofmeerderemateafhankelijkisvaninvesteringenophetgebiedvaninformatievoorzieningenICT.Zoweldeversterkingvandeinlichtingenketen,deversterkingvanhetNECalsdeverbeteringvande(operationele)bedrijfsvoeringvragenomeenversterkingvandeinformatievoorziening.Metdeonderstaandgespecifi-ceerdeprojecteneneengrootaantalkleineregeeftDefensieinvullingaangenoemdeversterking.BeleidsartikelenPersexemplaar81 Project-omschrijvingProject-volumeRaminguitgavenin€miljoenFaseringtott/m200820092010201120122013DI-informatisering59,518,86,79,79,412,32,62013SPEER241,0142,230,525,019,516,87,02013Herinrichtingpersonelefunctiegebied36,929,57,00,42010LegacyERP(PALS)34,316,27,43,77,02011@migo23,01,02,16,36,37,32012Documentaireinformatie(DI)-informatiseringHetprojectDI-informatisering(voorheenDIV-online)leverteendefensie-brededigitaleondersteuningvandedocumentaireinformatievoorzieningenvoorzietbovendienindenalevingvanwet-enregelgevingophetgebiedvanondermeerarchivering.In2007isuitfinanciëleoverwegingenbeslotenomhetprojectDI-informatiseringtijdelijkaantehoudenenin2009voorttezetten.In2007en2008zijnderandvoorwaardengeactuali-seerd.DaartoebehoorteenblauwdrukdocumentaireinformatieconformhetnieuwebesturingsmodelDefensie.Tevenswordtderecentverschenenkabinetsvisie«Informatieoporde»inderandvoorwaardenverwerkt.Daarnaastwordenerinterimmaatregelengetroffenomderisico’sbinnenvitaleprocessen,zoalsmaterieel-enpersoneelslogistiek,operaties,besturenenondersteuning(inlichtingen),betertekunnenbeheersen.Dezeinterimmaatregelen,zoalseenvoudigdocumentmanagement,opleidingentraining,ondersteunennietalleeninhetIV-veld(SAPenPeople-Soft),maarvooraldedefensiemedewerkerindedagelijkseomgangmetdocumenten.Eenbelangrijkeontwikkelingishetelektroni-schedepot(eDepot)waarinheelDefensiehaardigitaledocumentenduurzaambeheert.Defensiestemthaarontwikkelingenophetterreinvanhetinformatiebeheerafbinnenderijksdienstenwaarmogelijkwordtgezamenlijkgewerktaandetotstandkomingvan(openstandaard)oplossingen.SPEER(ERP/MF)Defensiegeefteenhogeprioriteitaanhetondersteunenvandedefensie-bredematerieellogistieke,personeleenfinanciëleinformatievoorziening,endedaaraangerelateerdeverbeteringvandebesturing,debedrijfsvoe-ringendewerkwijze.EengrootschaligencomplexprojectinditkaderishetinvoerenvanERP-software(SAP)voordematerieellogistiekeenfinanciëleprocessen.OmdatdeinvoervanERP/MFwordtgekenmerktdoorkleinschaligepilot-projectenvoorafgaandaandegroteuitrol(hetzogenaamdemadurodam-principe:eerstopkleineschaalleerervaringenopdoen),wordendeprogrammadoelstellingengeleidelijkgerealiseerd.Nadatin2008deuitrolplaatsheeftgevondeninhetfinanciëledomeinalsopmaattothetstructureelverbeterenvanhetfinancieelbeheer,zaldeaandachtvanaf2009komenteliggenopdeuitrolindematerieellogistiekeketenalsopmaattothetstructureelverbeterenvanhetmaterieelbeheer.Devoorbereidingen,indevormvanhetgunnenvancontractenaanmigratiepartners,zijnin2008voltooid.Natoepassingvanhetmaduro-dam-principein2009,zalindeperiode2010–2013devolledigeuitrolplaatshebbenbijdeoperationelecommando’s.BeleidsartikelenPersexemplaar82 HerinrichtingPersoneleFunctiegebiedInhetprojectHerinrichtingPersoneleFunctiegebiedwordt,voortbouwendophetinmiddelsvoltooideprojectP&O2000+,hetpersonelefunctie-gebiedopnieuwingericht.Hierbijwordteenuiteindelijkeenfunctie-reductievoorzienvan1500vte’n.Tijdensdeinjanuari2007voltooideeerstefasezijndefundamentenneergezetvoorhetnieuweP&O-dienst-verleningsmodelintermenvanorganisatie,kwaliteitsinstrumentenenstructuren.HetDienstencentrumHumanResources(DCHR)isopgerichtendefensiebreedzijndeHR-processengestandaardiseerd.Hierbijzijn850vte’ngereduceerd.Tijdensdetweedefasetotenmet2010ligthetaccentopdeverbeteringendeuitbreidingvandeSelfserviceendeontvlechtingvandeadministra-tievewerklasttussendedefensieonderdelenenhetDCHR.Peraugustus2008iseenextrabesparingbehaaldvan350vte’n,waarmeedebusiness-casevoor80%isgerealiseerd.Ditbetrefteenstructurelejaarlijksebesparingvan€60miljoen.Dooreenverdereoptimalisatievandeworkflow,P&O-processenenverbeterdeIV-ondersteuningisnogeenstructurelebesparingvan€15miljoenvoorzienvooreind2010.LegacyERP(PALS)HetProjectAanpassingenLegacySpeer(PALS)heefttendoeldebestaandeinformatiesystemen(legacy),dienaastSAPmoetenblijvenfunctioneren,aantepassen.DeactiviteiteninditprojectvolgendemigratieplanningvanhetprogrammaSPEER.@migo(Informatiegestuurdoptreden,bredeimplementatie@MIGO)Eenintegralebenaderingvaninformatiegestuurdoptredenalsondersteu-nendprocesindeverminderingvancriminaliteitenterrorismeisinlijnmethetcoalitieakkoord.HetisdebedoelingomdeinformatiepositieeninformatieverwerkingvanhetMobielToezichtVreemdelingen(MTV)teversterkendoorinvoeringvanhetinformatiegestuurdoptreden.Hierdoorwordtnietalleeneeneffectieverebestrijdingvanillegaleimmigratiemogelijk,maargaathetMTVtevensfungerenalsgeneratorvangegevensdiekunnenleidentotonderzoekennaarterrorismeenanderecrimineleactiviteiten.IndecontextvanhetinformatiegestuurdoptredenishetCKmar,insamenwerkingmetTNO,[email protected]@MIGObetrofeenproefmet(vaste)camerasystemengeplaatstaandegrensmetBelgië(A16bijHazeldonk).Deofficiëleevaluatieinjanuari2007heeftuitgewezendathet@MIGO-conceptzodanigisbeproefddatereenbasisbestaatvooreenstructurelelandelijkeinvoering.Dithoudtindatopvijftiensnelwegenaandebinnengrenzenvastecamerasystemenmoetenwordengeplaatst.Daarnaastwordt@MIGOuitgebreidmetmobielecameraopstellingenwaardoorooksecundairewegenenlandwegenindegrensstreekwordenontsloten.TenslottedienteenondersteunendeICT-infrastructuurbeschikbaartekomendiehetlandelijkeoperatiegebiedafdekt.IV-exploitatieIn2007zijndebudgettenvooroverigeIV-exploitatie–bestemdvoorhetbeheerenonderhoudvaninformatiesystemengecentraliseerd.In2008iseenstartgemaaktmethetopstellenvanbeheer-enonderhoudsplannenperbeleidsverantwoordelijke.Ookvoor2009wordenbeheer-enonderhoudsplannenopgesteld.Hetoogmerkvandezeaanpakiseenverdereverbeteringvandeexploitatiebeheersingendoelmatigheiddoorhetaanbrengenvantransparantieindeexploitatie-uitgaven.BeleidsartikelenPersexemplaar83 2.3.Deniet-beleidsartikelen2.3.1.Geheimeuitgaven–niet-beleidsartikel70Bedragenx€10002007200820092010201120122013Uitgavenenverplichtingen4771210622032195220722102222Geheimeuitgaven4771210622032195220722102222Totaaluitgavenenverplichtingen47712106220321952207221022222.3.2.Nominaalenonvoorzien–niet-beleidsartikel80Bedragenx€10002007200820092010201120122013Uitgavenenverplichtingen3783986104–20070–29026–3778598959LoonbijstellingPrijsbijstellingNaderteverdelen2784572088–24942–9945–18692118052Onvoorzien9994140164872–19081–19093–19093Totaaluitgavenenverplichtingen3783986104–20070–29026–37785989592.3.3.Algemeen–Niet-beleidsartikel90AlgemenedoelstellingHetbeheerstuitvoerenvanhetbeleidsprocesendebedrijfsvoeringvanhetministerievanDefensie.OmschrijvingvandesamenhanginhetbeleidDeBestuursstafadviseertenondersteuntdebewindsliedenenzethunbesluitenoverderichting,inrichtingeninzetvanDefensieominhelder,eenduidigenuitvoerbaarbeleid.Daarnaastscheptzijdevoorwaardenvooreenoptimaletaakuitvoeringdoordedefensieonderdelenenleidtzijoperatiesinbinnen-enbuitenland.OmdeministerendestaatssecretarisinstaattestellenhetministerievanDefensieaantesturenentebeheersenwordenbinnendeBestuursstafdevolgendeactiviteitenontplooid:–adviserenbijhetbesturenvandedefensieorganisatie,inhunrolalslidvanhetkabinet,inhunrelatiemethetparlementenbijhetonderhou-denvaninternationalerelaties;–vormgevenvanbeleidskadersvoordedefensieorganisatiealsgeheel,zodanigdatopgrondvandebeleidsdocumentenendeuitwerkingdaarvangeenvertaalslagnodigisendekadersvoldoenomhetbeleiduittevoeren;Persexemplaar84 –aansturenvandeoperationelecommando’s,deDefensieMaterieel-organisatie(DMO)enhetCommandoDienstencentra(CDC),binnendekadersvanhetbeleidvandeBestuursstafen–aansturenvanhetCommandoKoninklijkemarechaussee.DeactiviteitenvandeMilitaireInlichtingen-enVeiligheidsdienst(MIVD)bestaanuithetondersteunenvanDefensieophetgebiedvaninlichtingenenveiligheid.Dedienstrichtzichdaarbijzowelophetpolitiek-militairbesluitvormendeniveau(strategischeinlichtingen)alsopdevoorberei-dingenuitvoeringvanmilitairetaken(operationeleinlichtingen).Hierbijgaathetvooralomdeuitvoeringvancrisisbeheersingsoperaties.DeMIVDheefttweehoofdtaken:eeninlichtingentaakeneenveiligheidstaak.DeMIVDvoertdezetakenuitbinneneenwettelijkkaderdatonderandereisneergelegdindeWetopdeinlichtingen-enveiligheidsdiensten(Wiv)endeWetveiligheidsonderzoeken(Wvo).DeMIVDverrichtdeinlichtingen-taaktenbehoevevandenationaleveiligheidookvoordedepartementenAlgemeneZakenenBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties.VerantwoordelijkheidDeministerisverantwoordelijkvoorhetvaststellenvandeomvangendesamenstellingvandeBestuursstaf.ExternefactorenHetbehalenvandealgemenedoelstellinghangtafvanhetbeschikkenovervoldoendeaantallencapabelpersoneel,hetopstellenvankwalitatiefenkwantitatiefuitvoerbarebeleidsvoorstellenenvanregelgeving.Niet-beleidsartikelenPersexemplaar85 BudgettairegevolgenDeramingvandefinanciëlemiddelenvoordekomendebegrotingsjarenisindeonderstaandetabelopgenomen.Bedragenx€10002007200820092010201120122013Verplichtingen1625811173376016945021656388168650616543071636973ApparaatsuitgavenBestuursstaf133587134255127934121695120992120332120274MilitaireInlichtingen-enVeiligheidsdienst60786739767586677186785757953479930Bijdragenaanbaten-lastendiensten4724472247144693472647334765Totaalapparaatsuitgaven199097212953208514203574204293204599204969Programma-uitgavenPensioenenenuitkeringen*1076410111689311157881104184114594911424341136018Wachtgelden,inactiviteitsweddenenSBK-gelden1293421333381188531154841160769899787045Ziektekostenvoorziening1472814022123299274621831610Milieu-uitgaven6370114191684910819831583288385Subsidiesenbijdragen16590161261353013183121171212512157BijdragenaandeNAVO94418852528100076755749716897671637Internationalesamenwerking3284360338413825385138573882Wetenschappelijkonderzoek80879824387973877712777967789378168Overigeuitgaven76794311163355932079289222893728999Totaalprogramma-uitgaven*1498815149420714754871443315147421514447081426291Totaaluitgaven1697912170716016840011646889167850816493071631260OntvangstenTotaalontvangsten4426014116111027813725044506352*waarvannietrelevant31465296675195856326900009943398279DoelstellingenDoelstelling1:Ondersteunenbewindsliedenbijhetbesturenvandedefensieorganisatie.MotiveringOmdebewindsliedeninstaattestellenhetministerievanDefensieeffectieftebesturenwordtbinnendeBestuursstafoptimaalsamenge-werktomhet«verkeer»tussendeBestuursstafendedefensieonderdelentestroomlijnen.InstrumentenDebasisvoordebesturingvandedefensieorganisatieligtindebeleids-,plannings-enbegrotingsprocedure(BPB).DeBPB-procedurevormtdekernvandeactiviteitenvandeBestuursstaf.BinnendeBestuursstafisvoortdurendeaandachtvoorhetverderoptimaliserenvanhetBPB-procesendeverbeteringvandekwaliteitvandeproductenuithetBPB-proces(beleidsvisie,defensieplan,begrotingenjaarverslag).Niet-beleidsartikelenPersexemplaar86 Doelstelling2:Ontwikkelingvandepartementaalbeleidenregelgeving.MotiveringOmdebewindsliedeninstaattestellenhetministerievanDefensieaantesturenentebeheersenwordthelderenuitvoerbaardepartementaalbeleidenregelgevingvoorbereid,zodanigdatopgrondvandebeleids-documentenendeuitwerkingdaarvangeenvertaalslagnodigisendekadersvoldoenomhetbeleiduitvoeren.InstrumentenHetontwikkelenenmonitorenvanhetbeleidenregelgevingvandeverschillendedeelgebieden,teweten:–Algemeen:HoofddirectieAlgemeneBeleidszaken,BureauSecretaris-Generaal;–Operationeel:Defensiestaf;–Financieel:HoofddirectieFinanciënenControl;–Juridisch:DirectieJuridischeZaken;–Personeel:HoofddirectiePersoneel;–Materieel:DirectieBeleidvandeDefensieMaterieelorganisatie;–Milieuenvastgoed:DirectieRuimte,MilieuenVastgoedbeleid;–Militaireinlichtingenenveiligheid:MilitaireInlichtingen-enVeilig-heidsdienst.Doelstelling3:Beheersingenontwikkelingvandepartementsbredeprogramma’s.MotiveringOnderditartikelwordentevensdeprogramma-uitgavenbeheerdvannietnadertoetedelendepartementsbredeuitgaven.InstrumentenPensioenenenuitkeringen:Debetalingvanouderdomspensioenenoverigeuitkeringenaanvoormaligmilitairpersoneel.Wachtgelden,inactiviteitsweddenenSBK-gelden:Deverstrekkingvanuitkeringenkrachtensdiverseregelingenaanvoormaligdefensieperso-neel.Ziektekostenvoorziening:Deziektekostenvoorzieningisper1januari2006afgeschaft.Inhetarbeidsvoorwaardenoverlegzijnafsprakengemaaktomeendeelvandiegenendiein2005eenvergoedinghebbenontvangen,tijdelijktecompenseren.Opditartikelwordende(afnemende)uitgavenhiervanverantwoord.Milieu-uitgaven:Inditartikelonderdeelzijnnaastuitgavenvoormilieu,ookuitgavenvoorhetuitvoerenvanhetruimte-envastgoedbeleidvoorzien.Deuitgavenvoorhetruimte-envastgoedbeleidzijnonderanderevooronderzoekentervaststellingvandegebruikswaardevanvastgoed,onderzoekenvoornatuurbeschermingswetvergunningenenbeheer-plannenvoorDefensieterreineninNATURA2000-gebieden.Deuitgavenvoormilieuzijnondermeervooronderzoekenopdegebiedengeluidsemissie,externeveiligheidszonesengeluidonderwater.Ookzijneruitgavenvoorprojectenenprogramma’sspecifiekvoormilieudoelen,zoalsduurzameenergieenafvalscheidingen-reductie.DegeplanderealisatievanhetwindturbineparkCoevordenzorgtvooreenpiekindemilieu-uitgaven.Subsidiesenbijdragen:DesubsidiesenbijdragenwordenverleendaaninstellingendievoorDefensieeenzekernuthebben.Niet-beleidsartikelenPersexemplaar87 DebelangrijksteontvangervaneenbijdrageisdeStichtingBijzondereScholenopAlgemeneGrondslag.Inonderstaandetabelstaandeontvangersvansubsidiesgenoemd.NaamsubsidieontvangerBegrotingsbedrag2009(x€1000)StichtingHetMilitair-HistorischMuseum7874StichtingNederlandseVeteranendag2267StichtingNationaleTaptoe170StichtingVeteranenPlatform158LeerstoelGUteAmsterdam77StandbeelddeRuijter45NationaalComitéHerdenkingenCapitulaties1945Wageningen25NederlandseReservistenFederatieKrijgsmacht21ZeekadettenkorpsNederland20StichtingProtestantsInterkerkelijkThuisfront15DefensieVrouwennetwerk14MulticultureelNetwerkDefensie10StichtingNationaalKatholiekThuisfront10StichtingHomoseksualiteitenKrijgsmacht10Oudstrijdersenex-militairenSuriname6StichtingVeteranenInstituut0StichtingNederlandseVeteranendagVanaf2009heeftdeNederlandseVeteranendagdestatusvanstichting.StichtingVeteranenInstituutVanaf2009eindigtdesubsidieaandeStichtingVeteranenInstituut(SVI)omplaatstemakenvooreenklant-/leverancierrelatietussenDefensieendeSVI,waardoordezeuitgavealsprogramma-uitgavezichtbaarwordtbinnenhetVeteranenbeleid(ziebijlage6.3).BijdragenaandeNAVO:DeuitgavenhebbenbetrekkingopdeNeder-landsebijdrageindegemeenschappelijkgefinancierdeNAVO-program-ma’s.Groteprogramma’szijnonderanderedesaneringvandeCanner-berg,deuitbreidingvanhetNAVO-hoofdkwartierinBrunssumendevernieuwingvandebrandstofpijpleidingtussenNederlandenBelgië.DeuitgavenvoordeAWACS-vliegtuigenzijnhierineveneensopgenomen.Internationalesamenwerking:Deinternationalesamenwerkingconcen-treertzichopdedeelnemersaanhetNAVOMembershipActionPlanenderegionaleondersteuningaanlandenindeBalkan,deKaukasusenCentraal-Azië.Samenwerkingsprogramma’smetlandenindeHoornvanAfrikaenhetGroteMerengebiedinAfrikabeogenbijtedragenaandestabiliteitindezeregio’s.Wetenschappelijkonderzoek(ResearchandDevelopment).Opditartikelonderdeelwordendeuitgavengeraamdvoordeprogramma-financieringTNO(enMARIN)enprogrammafinancieringNLR,in2009totaalruim€50miljoenenvoorprojectmatigetechnologieontwikkelingenkennistoepassing,in2009totaalongeveer€29miljoen.TevenswordtgeëxperimenteerdmetSmallBusinessInnovationResearch(SBIR)enwordtbijgedragenaanhetinvullenvanpijlerIIvanhetbeleidsprogrammavanhetkabinet(enveloppeinnovatie,kennisenonderzoek).MetdeinstellingvandeBestuursraadKennisenStrategie(BKS)beoogtDefensiedeaansturingophetgebiedvanResearchandDevelopmentteNiet-beleidsartikelenPersexemplaar88 versterken.Hierbijwordtnietalleengebruikgemaaktvanexternekennisinstituten(TNO,NLR,MARIN,Clingendael),maarintoenemendemateookvandeNederlandseDefensieAcademie(NLDA).DeNLDAverrichtonderzoeknaarenvoordekrijgsmachtinbredezin.Hetonderzoeksveldwordtin2009gestructureerdaandehandvaneenbeperktaantalklantgedrevenkennisthema’sdiezichrichtenopdeversterkingvanmilitairecapaciteiteneneenaantalaanbodgeïnitieerdekennisveldenvanonderzoekmetveelbelovendetoepassingenvoorDefensie.BijTNO,NLRenMARINwordtdoorDefensiegeïnvesteerdinhetopbouweneninstandhoudenvanwetenschappelijkeentechnologischekennis.Ditbetreftkennismeteentijdshorizonvan5tot10jaar.OpbasisvandiekennisadviserenenondersteunendezekennisinstellingenDefensieonderanderebijtoekomstigebeleidsvorming,verwervingenonderhoudvanmaterieel,opleidingentraining,bedrijfsvoeringenoperationeeloptredenenbijdevoordezeonderwerpenbenodigdevernieuwingen(innovatie).HetgaatomkennisdienietbinnenDefensieaanwezigisendiezondergerichteinvesteringvanDefensieinResearchandDevelopmentnietbeschikbaarzoukomenoftoegankelijkzouzijn.Hetonderzoekiszowelinterdepartementaal(onderandereviakennisarena’s/-netwerkenenviapijlerIIvanhetbeleidsprogrammaalsinternationaal(onderandereviadeNAVOenhetEDA)afgestemden/ofingebed.DaarnaastinvesteertDefensieookintechnologieontwikkelingbijonderanderedeNederlandsedefensiegerelateerdeindustrielangsdebeleidslij-nenvandeDefensieIndustrieStrategie(DIS).In2009wordtgeïnvesteerdindevolgendeonderzoekenbinnenkennis-thema’s:–BinnenhetkennisthemaISTAR(Intelligence,Surveillance,TargetAcquisition,Reconnaissance)onderandereophetgebiedvangeïntegreerdeintelligence-,surveillance-enreconnaissance-capacitei-tenengrondwaarnemingvanuitdelucht.–BinnenhetkennisthemaNetworkInformationandInfrastructure(NII)onderandereophetgebiedvanCommunicatieEOV,SmartOperationsenvraaggestuurdebeeldvorminginsensornetwerken.–BinnenhetkennisthemaBeschermingophetgebiedvanbeschermingvanmilitairevoertuigenbijoperationeeloptreden,explosievenbestrij-dingenveiligeenbetrouwbareinzetvanmunitie.–BinnenhetkennisveldMicrosystemenenroboticaophetgebiedvanunmannedgroundvehiclesindekrijgsmacht.Niet-beleidsartikelenPersexemplaar89 Omschrijving(bedragenx€1000)200820092010201120122013ProgrammafinancieringTNO(enMARIN)507974996248281483684838948473ProgrammafinancieringNLR528519502503503504Onderzoekentechnologie179621791217875179451799818095SmallbusinessInnovationResearch(EZ-financiering)400400200EDA(ForceProtection)2000Enveloppeinnovatie,kennisenonderzoek*1000Investeringsdeel726876879366858668166689067072Kennisgebruik107511094510854109801100311095Matexdeel107511094510854109801100311095Totaalgeneraal834387973877712777967789378167*Debedragenvoordeenveloppeinnovatie,kennisenonderzoek(pijlerIIbeleidsprogramma)zijnbestemdvoorhetuitvoerenvandedoordeministeriesvanBZK,JustitieenDefensieopgesteldeintegralemaatschappelijkinnovatieagendavoorveiligheid.Demiddelenvoor2008wordenompraktischeredenendoorhetministerievanFinanciënaanderespectievelijkedepartementenovergemaakt.Demiddelenvoor2009–2012komenonderverantwoordelijkheidvanhetministerievanBZK,omzohetintegralekaraktervandeagendatekunnenwaarborgen.Overigeuitgaven:Dezedefensiebredeuitgavenhebbenonderanderebetrekkingopdevoorlichtings-encommunicatieactiviteiten,deschade-vergoedingenviadelandsadvocaaten«lumpsum»-uitgavenaandeBelastingdienst.Niet-beleidsartikelenPersexemplaar90 3.DEBEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAFInleidingHetspeerpuntvoorhetjaar2009ishetvervolgophetbezwaaronderzoek«SturingenBeheersing»vandeAlgemeneRekenkamer.Hiertoezalin2009voornamelijkinhettekenstaanvanhetverbeterenvandebedrijfs-voeringinengezindoorhetverderopordebrengenvanhetfinancieel-enmaterieelbeheerdooreenadequatesturingenbeheersingvandebedrijfsvoeringprocessen.BeterVerbeterenOmdedoordeAlgemeneRekenkamergeconstateerdetekortkomingen–hetnietbeklijvenvanverbetermaatregelen–wegtenemenisdoorDefensieinmei2008eenambitieusplanvanaanpak«BeterVerbeteren»opgesteld.InditplanvanaanpakzijndeaanbevelingenvandeAlgemeneRekenkamerverwerktenwordtopeengestructureerdewijzeuiteengezetopwelkemanierhetbeheerwordtverbeterdmetalsdoelinmaart2009tekunnenaantonendatzichtbarestappenterverbeteringophetgebiedvanfinancieelbeheerzijngezet.Voorhetmaterieelbeheerdienteenplanvanaanpaktewordenopgesteldnaardeverbeteringvanhetmaterieelbeheerindeketens.Inditplanvanaanpakstaatderisicoanalyseterbepalingvandekritischeketensenmaterieelsoortenenaansluitenddeprobleem-enoorzaakanalysecentraal.Nabepalingvandeketensenmaterieelsoortenmeteenhoogrisico,dieinmaart2009ineenmeerjarenplanwordengepresenteerd,zalwordenuiteengezetopwelkewijzedetekortenwordenopgeheven.Naastdeverbetermaatregelenisdeinvoeringvanhetnieuwevoorschiftmaterieelbeheereenpositieveimpulsvoordeverbeteringvanhetbeheer.DeVerbeterplannenmaterieelbeheermoeteneind2009deeluitmakenvandedefinitievebedrijfsplannen2010vandedefensie-onderdelen.Omdezedoelstellingenin2009tekunnenbereikenismedio2008eenTaskForceBezwaaropgerichtonderleidingvaneengeneraal.Onderzijnleidingvoerthetprojectbureaudenoodzakelijkeactiviteitenuitominmaart2009eenbezwaaraftewenden.Hetprojectbureauissamengestelduiteenviertalclusters;Verbetersystematiek,Verbeteringfinancieelbeheer,VerbeteringmaterieelbeheerenVerbeteringoverige(randvoorwaardelijke)aspecten.Doorhetclusterverbetersystematiekisindetweedehelftvan2008eenuniformeenvoorallebedrijfsvoeringprocessentoepasbaresystematiekontwikkeldenalsvoorschriftuitgegeven.Enkelebelangrijkekernpuntenvandezesystematiekzijn:eengedegenprobleem-oorzaakanalyse,betrokkenheidvandelijn(totopdewerkvloer),verbetermaatregeleninbeddenindeBPB-cyclus,dezealsdoelstellingenopnemenindebetreffendebedrijfsplannenenuniformerapportageenmonitoring.Binnenhetclusterrandvoorwaardelijkeaspecteniseenaantalaspectengebundelddiemederandvoorwaardelijkzijnvooreenstructureleverbeteringvandebedrijfsvoeringendaarmeevoorhetbehalenvanderesultatenindeandereclusters.Devolgendeaspectenzijnhierbijonderkend:draagvlak,regelgevingennormatiek,communicatie,personeleaspectenenadministratievediscipline.Persexemplaar91 Inhetplanvanaanpakisuiteengezetopwelkewijzevoornoemdeaspectenkunnenwordenverbeterdomzodoendedetenemenverbeter-maatregelentelatenbeklijvenindeorganisatie.Indevolgendealinea’swordtingegaanopeenaantalspecifiekeaandachts-puntenvoor2009.FinancieelbeheerOphetgebiedvanhetfinancieelbeheerzijnerin2008tweegroteveranderingendoorgevoerd.Indeeersteplaatsisper11juni2008FINAD,heteersteimplementatiepro-jectonderSPEERwaarbijdefinanciëleadministratiewordtondergebrachtinSAP-modules,ingebruikgenomen.EenaantalgeconstateerdetekortkomingenophetfinancieelbeheerishiermeeweggenomenalsgevolgvanhetinbeddenvansysteemtechnischemaatregelenophetgebiedvanadministratieveorganisatieinFINAD.DaarnaastiseendeelvandeactiviteitenvanhetCentraalBetaalkantoorDefensie(CBD)inclusiefdestafverplaatstnaarKerkrade.EriséénfactuuradresinLimburgwaarallefacturencentraalwordengedigitaliseerd,geregistreerdengearchi-veerd.Indetweedehelftvan2008wordtdoorhetclusterfinancieelbeheereengedegenonderzoekuitgevoerdnaardeproblemendienogsteedsleidentoteenonvoldoendefinancieelbeheer,ondankseerdergenomenmaatregelenterverbetering.Bijhetverderuitwerkenvanconcretemaatregelenomdetekortkomingenopteheffen,wordtnadrukkelijkgebruikgemaaktvandeontwikkeldeverbetersystematiekendeuitkom-stenvandedoorhetclusteroverigerandvoorwaardelijkeaspectenuitgevoerdeonderzoeken.Inmaart2009zullenzichtbareverbeteringenophetgebiedvanfinancieelbeheerwordengepresenteerd.Eind2009zalhetfinancieelbeheerbijdeoperationelecommando’sopordezijn.BijdeondersteundedienstenDMOenCDCenookbijdeBestuursstafzalditin2010zijnbeslagkrijgen.Omdittebewerkstelligenzullendetenemenmaatregelenalsdoelstellingenindebedrijfsplannen2009envolgendejarenwordenopgenomen,dusindelijnbelegdenonderdeeluitmakendvandeBPB-cyclus.MaterieelbeheerOndanksdedoorgevoerdemaatregelenomhetwapen-alsmunitiebeheerenhetvoorraadbeheerin2008opordetekrijgen,isditnietgelukt.DeoorzakenvanhetnietbeklijvenvandegenomenmaatregelenzijndoordeAlgemeneRekenkamerinhaarrapportnaaraanleidingvanhetbezwaar-onderzoek«SturingenBeheersing»beschreven.Indetweedehelftvan2008zijndoorhetclustermaterieelbeheerrisicoanalysesuitgevoerdnaardediversematerieel-logistiekeketensenproductgroepen.Aandehandvandeuitkomstenennadereprioriteringnaardegrootsterisico’smoeteninmaart2009deeersteplannenvanaanpak,conformdebeschrevenmethodiek,zijnopgesteldendientdeuitvoeringtezijngestart.Voordekorteretermijnzijndecontrolemaatregelengeïntensiveerdomeenterugvalinhetbeheertevoorkomen.Indieperiodemakenzijdeeluitvanderegulierebedrijfsvoering.SturingenbeheersingDebesturingbijDefensieheeftblijvendeaandachtvanhettopmanage-ment,metsamenhangensamenwerkingalsbelangrijkepijlers.Zozalindekomendejaren,inhetkadervanhetdoorontwikkelenvandeonder-DebedrijfsvoeringsparagraafPersexemplaar92 steuningbijDefensie,hetgeïntegreerdedienstverleningsconceptconformhetbesturingsmodelverderwordeningericht.Uitgangspuntenhierbijzijnoptimalisatie,standaardisatieenontbureaucratisering.Ditgeldtookvoordekwaliteitvandeinformatievoorziening.DeinrichtingvanbasisadministratiesenhetprogrammaSPEERgevenhierinvullingaan.Basisadministratieswordenaangelegdominformatiemaaréénkeeroptehoevenslaanomvoorverschillendedoelentekunnengebruiken.Managementinformatiezalwordenonttrokkenaangeautomatiseerde(ERP)-systemenvoorhetpersonele-enhetfinanciëledomein.Deinvoeringvaneen(ERP)systeemvoorhetmaterieellogistiekedomeinzaldekomendejarenplaatshebben.PersoneelbeheerIn2009zullenmaatregelenuithetgeactualiseerdeActieplanWervingenBehoudwordenuitgevoerd.Ditactieplanisineersteopzetinhetvoorjaarvan2008metdeKamerbesproken.Inoktober2008wordteennaderuitgewerktplanaangebodenaandeKamer.Hetactieplaniseropgerichtmeerinstroomterealiserenenongewensteuitstroomtevoorkomen.Ditisessentieelvooreenbeterevullingvandedefensieorganisatie.Indiendepersonelevullingnietbeterwordt,brengtdatrisico’smetzichmeeindebedrijfsvoeringendeoperationeleinzet.InhetActieplanwordenzowelstructurelealstijdelijkemaatregelengetroffenomderisico’stoteenminimumtebeperken.OokhetverderuitwerkenvanhetFlexibelPersoneelsysteem(FPS),datop1januari2008vanstartisgegaan,zaleenbelangrijkevoorwaardezijnvoordevullingindetoekomst.DuurzameontwikkelingHetministerievanDefensiedraagtbijaanderealisatievandeKabinets-bredeAanpakDuurzameOntwikkeling(KADO)doordecriteriauithetDuurzaamInkopenbeleidvoorinkopen,zoalsbeschrevenindebegrotingvanhetministerievanVROM,teimplementeren.DebedrijfsvoeringsparagraafPersexemplaar93 4.BATEN-LASTENDIENSTEN4.1DEFENSIETELEMATICAORGANISATIEAlgemeenDeDefensieTelematicaOrganisatie(DTO)draagtzorgvooreenoptimaleinformatie-encommunicatievoorzieningvoorklantenbinnenhetministerievanDefensie.DeDTOstreeftnaareenrobuusteentoekomstvastepositieinhetICT-velddie:–deuitvoeringvandedriehoofdtakendoordedefensieonderdelenenketenpartnersindeopenbareordeenveiligheidssectoropbasisvanhaarportfoliodanwelopbasisvanconcreteopdrachtenteallentijdeenonderalleomstandighedenmetIV-enICT-dienstverleningoptimaalondersteunt;–hooggewaardeerdwensttewordenopdeaspectenveiligheid,betrouwbaarheid,beschikbaarheid,betrokkenheidenbetaalbaarheid;–eenbindendefactorisbijhetintegrerenvandeICT-dienstverleningbinnenDefensie.DeDTOvervulteenondersteunenderolbijdeprimairetaakuitvoeringvanDefensiedoorhetaanbiedenvanenuitvoeringgevenaanwerkendeintegraleICT-oplossingenbinnendebestuurlijkeinformatievoorziening(BIV)enintoenemendematebinnendeoperationeleinformatievoorzie-ning(OIV)endeopenbareordeenveiligheid(OOV)-sector.Begrotingvanbatenenlasten(Bedragenx€1000)2007200820092010201120122013BATENOpbrengstmoederdepartement325627334519323519321519319119319119319119Opbrengstoverigedepartementen33217346813554936439373513828539244Opbrengstderden109343434343434Rentebaten1334Buitengewonebaten1306VrijvalvoorzieningenTotaalbaten361593369234359102357992356504357438358397LASTENApparaatskosten–personelekosten181196202000192800192134189091188327187472–materiëlekosten100681111500111250111000113000115000117000Rentelasten6577613865526517629359915805Afschrijvingskosten–materieel43495450004500045000450004500045000–immaterieel2811312031203120312031203120Overigekosten–dotatiesvoorzieningen521–buitengewonelastenTotaallasten335281367758358722357771356504357438358397Saldovanbatenenlasten263121476380221000Persexemplaar94 ToelichtingbegrotingbatenenlastenBatenOpbrengstmoederdepartementDeopbrengstmoederdepartementlaatvanaf2008eenlichtdalendelijnzien.In2008isernogsprakevaneensterkegroeivandeomzetERP(SPEER).DaarentegenwordtdeomzetdalingvoordekomendejarenvooreenbelangrijkgedeelteveroorzaaktdoorverminderingvandeomzetWerkplekdienstenDefensie(WDD).Indemeerjarencijfersisookrekeninggehoudenmeteendalingvanhettariefperwerkplek.Detendensisdathetaantalwerkplekkenvooralsnogstabielrondde55500blijft.OpbrengstoverigedepartementenHetbeleidvanDefensieisdatdienstverleningsverplichtingenopdeciviele(niet-defensie)marktvooralgerichtzullenzijnopdeIV-ondersteuningvanketenpartnersvanDefensie.DeketenpartnerszijnonderanderedeministeriesvanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties(BZK)(inhetbijzonderDG-VeiligheidwaaronderCrisisbeheersingenAIVD),Justitie(Terrorismebestrijding,Vreemdelingenketen),BuitenlandseZaken(InternationaleVeiligheid)enAlgemeneZakenendePolitieNederlandendeVeiligheidsregio’s.DebelangrijksteontwikkelingenzijneenprojectbijdeIND,plannenvanBZKvoordecommandovoeringbijrampenencrisesenhogereinternetbeveiligingsdienstenvoorandereministeries.OpbrengstderdenEengeringdeelvandedienstverleningwordtverleendaandeNAVOenhaarpartners.Voordezedienstverleningwordtgeengroeivoorzien.BuitengewonebatenBuitengewonebatenvloeienintegenstellingtotgewonebatennietvoortuitderegulierebedrijfsvoering.Aangeziendebuitengewonebatensamenhangenmetincidentelegebeurtenissenwordendezenietvoorafgeraamd.LastenPersonelelastenDepersonelelastenvertoneneenlichtdalendelijn.EnerzijdsissprakevanstijgendeuitgavendoorCAO-effecten,maaranderzijdsneemtdeformatieafdoorreductie-enefficiencymaatregelen.Deafbouwvandepersoneels-sterktevindtindeperiode2007–2011echternietlineairplaatsalsgevolgvaninvloedenvanuitprojectenzoalsSPEER.Deonzekerhedentenaanzienvanondermeerwerkinhoudenplaatsvantewerkstellingzalnaarverwachtingenerzijdsleidentoteenhogerverloopenanderzijdsleidentothetmoeilijkerkunnenvervullenvanvacantefuncties.Ookwordendeinhuurkostenbeperkt.MateriëlelastenBijdemateriëlelastenisdeverwachtingdatdedienstverleningdekomendejarenrondhetniveauvan2008zalliggen.OpdeOOV-marktwordteengeringegroeivoorzien.VerderwordtenigeffectindemateriëlekostenverwachtvandevolledigeafbouwvanLAN2000.Debesparingenwordenvanaf2008gerealiseerd.Baten-lastendienstenPersexemplaar95 AfschrijvingenactivaOpdevasteactivawordenopjaarbasisdevolgendeafschrijvingster-mijnentoegepast:ImmateriëleactivaLicentie5jaarMateriëlevasteactivaGrond–Gebouwenenglasvezel30jaarTerreinen(bestrating)10jaarMachineseninstallaties8jaarComputerapparatuur3–10jaarOverigebedrijfsmiddelen4–5jaarInspecifiekegevallen,waareenkoppelingbestaatmetdedoorlooptijdenverkoopcontracten,kunnenafschrijvingstermijnenafwijken.DotatiesaanvoorzieningenDedotatiesvoor2009wordenpasvastgesteldopdebalansdatum2009,nadewaarderingvandehuidigevoorzieningen.BuitengewonelastenDezelastenhebbengeendirectverbandmetdegewonebedrijfsvoeringenwordennietvantevorengeraamd.Kasstroomoverzicht(Bedragenx€1000)20072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari(inclusiefdeposito)434054687446433432414063232552260502.Totaaloperationelekasstroom89863495964850048341481204812048120-/-totaalinvesteringen–40720–60000–60000–60000–60000–60000–60000+/+totaalboekwaardedesinvesteringen16403.Totaalinvesteringskasstroom–39080–60000–60000–60000–60000–60000–60000-/-eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement+/+eenmaligestortingdoormoederdepartement399–5863-/-aflossingenopleningen–79113–44174–51512–51130–56200–54622–57963+/+beroepopleenfaciliteit320006000060000600006000060000600004.Totaalfinancieringskasstroom–473149963848888703800537820375.RekeningcourantRHB31december(inclusiefdeposito)(=1+2+3+4)46874464334324140632325522605016207ToelichtingophetkasstroomoverzichtOperationelekasstroomIndeoperationelekasstroomishetresultaatendebetalingsmutatiesverantwoorddiehetgevolgzijnvanderegulierebedrijfsvoering.InvesteringskasstroomOndankshetfeitdatdeDTOdeafgelopenjarengeenvollediggebruikgemaaktheeftvanhetleenplafondisdenoodzaaktotinvesteren,onderanderedoorhettemporiserenvanenverdergefaseerduitvoerenvanBaten-lastendienstenPersexemplaar96 investeringen,zodanighoogdathethandhavenvanhetbestaandeleenplafondnoodzakelijkis.DeDTOwordtdekomendejarengeconfron-teerdmetgrootschaligeinvesteringenomdeomvangenkwaliteitvandedienstverleningtekunnenblijvengaranderen.Illustratiefhiervoorzijndegrootschaligeinvesteringenindedatacenters,waarvooreenDMP-proceduregaandeis.FinancieringskasstroomUitkeringenvanhetmoederdepartementHeteigenvermogenvandebaten-lastendienstenisgemaximeerdtot5%vandegemiddeldeomzetoverdelaatste3jaar.Heteigenvermogenisminimaalnul.Surplusoftekortvandezegrensvanheteigenvermogenwordtontvangenofuitgekeerdaanhetmoederdepartement.Gezienhetgeringesaldovanbatenenlastenwordtditvoordekomendejarennietverwacht.AflossingenopleningenDezebedragenbetreffendeaflossingenvandeaangeganevermogens-conversieenleningenomdeinvesteringentefinancieren.BeroepopleenfaciliteitHieronderzijndedoordeDTObijhetministerievanFinanciëngeleendebedragenverantwoord.DoelmatigheidsparagraafDeDTOheeftpermanentaandachtvoordedoelmatigheidvanhaardienstverlening.Hetvoornaamsteaspectwaaropditgemetenwordtisdekostprijsenverkoopprijsvandewerkplek.Dezewordenjaarlijksberekendrespec-tievelijkvastgesteld,waarbijhetstrevenismarktconformteleveren.Alsindicatorvoordeontwikkelingvandeprijsperwerkplekwordtdenavolgendereeksgebruikt.Deprijsperwerkplekvoor2007isgesteldop100.%2007200820092010201120122013Kostprijsperwerkplek100%99%98%97%96%95%95%DedoelmatigheidvandeDTO-werkplekdienstiseind2006onderzochtdoormiddelvaneenbenchmark.DezebenchmarkheeftuitgewezendatmetnamedevergoedingdiedeDTOvoorhaardiensteninrekeningkonbrengen(deDTOsteltnietzijneigentarievenvast)telaagwas.Naaraanleidingvandebenchmarkisditgerepareerd.VergelijkingopbasisvankostenmetdemarkttoondeaandatdeDTOnagenoegmarktconformpresteerde.SindsdestructureleopzetvandeWerkplekdienstDefensie(WDD)enmetingvandekostenhiervanisaangetoonddatdekostprijstelkensgedaaldisterwijldegeleverdefunctionaliteitjaarlijksuitgebreidis.Opregulierebasisisoverlegmetdebeleidsverantwoordelijkenbinnenhetministerieomdedoelmatigheidvandewerkplekdienstnogverderteverbeteren.Baten-lastendienstenPersexemplaar97 4.2.DIENSTVASTGOEDDEFENSIEAlgemeenDeDienstVastgoedDefensie(DVD)isdevastgoedbeheerdervanhetministerievanDefensie.Dedienstheeftalsoogmerkhetvastgoeddoelmatigenopmaatschappelijkverantwoordewijzeinterichtenentebeheren.DeDVDgeeftadviezenentreedtopalsintermediairvoordewaarborgingvanderuimtelijkebelangenvandeklantenbijDefensie.DeDVDstaatdeklantenbijinhunzorgvoordebeschikbaarheidenbruik-baarheidvanhetvastgoed.DeDVDiseenvandebaten-lastendienstenbinnenDefensie.Begrotingvanbatenenlasten(Bedragenx€1000)2007200820092010201120122013BatenOpbrengstmoederdepartement103276927308870083800763006820066300–programmageldeninstandhouding140122134900131000130000129000122000119000–opbrengstenhuisvestingsactiviteiten44572801107215224191962356824399Opbrengstoverigedepartementen267170200200200200200Opbrengstderden480400400400400400400Mutatieonderhandenwerk–2586Rentebaten594300200200200200200–rentebatenhuisvestingsactiviteiten1497Vrijvalvoorzieningen2471Bijzonderebaten1674Totaalbaten248240235780231572229824225296214568210499LastenApparaatskosten–personeelskosten80264703006770062700567004920047900–uitbesteding2301470030002500200015001000–materiëlekosten12802146001420014800139001380013800Programmageldeninstandhouding144324134900131000130000129000122000119000Rentelasten1411140014001400140014001400–rentelastenhuisvestingsactiviteiten14685828882512067146091599616334Afschrijvingskosten–materieel1365140022002200210021002000–materieelhuisvestingsactiviteiten445145222473157458775728065–immaterieelDotatiesvoorzieningen357390010001000100010001000Bijzonderelasten1009Totaallasten249322235480231572229824225296214568210499Saldovanbatenenlasten–108230000000ToelichtingbegrotingbatenenlastenBatenOpbrengstmoederdepartementDedalingvandetoekomstigeopbrengstenhangtdirectsamenmetdereedsinhetverledeningezetteenindetoekomstvoorttezettenafstotingvandefensie-objecten.DebeheersinspanningenvandeDVDhebbeneenBaten-lastendienstenPersexemplaar98 directerelatiemetdeomvangvanhettotalevastgoedbestand.Echterookdenieuwbouwinvesteringenzullendientengevolgeindetoekomstverminderen.Sinds2006isdeDVDverantwoordelijkvoordeinstandhoudingvanhetvastgoed.Dezeverantwoordelijkheidhoudtnietalleeninhetgarantstaanvoordekwaliteitvanhetvastgoed,maarookhetfinancieelbeheervandehiertoedoordedefensieonderdelenbeschikbaargesteldefinanciëlemiddelen.Dezemiddelenmakenintegraalonderdeeluitvandebalansendewinst-enverliesrekeningvandeDVD.Dedefensieonderdelenbetaleneenbedragperm2pergebouwencategoriedanwelpercategoriewerkenenterreinen.Voordezedefensiebredeinstandhoudingwordtvoorziendathetbedragzalafnemenenstabilisereninverbandmethet,naherorde-ning,afstotenvangebouwenenterreinen.IntegenstellingtotdemiddelenvoordeinstandhoudinglopendevastgoedinvesteringenvanDefensieinfinanciëlezinnietviadebegrotingvandeDVD,metuitzonderingvaneenaantalgroteinvesteringendiewordengefinancierdvanuitdezogenoemde«leenfaciliteit».Deextrabatendieditoplevertlopensynchroonmetdeaflossingen(afschrijvingen)enderentekosten.Deaflossingenvandezeprojectenbeginnenzodrahetobjectisopgeleverdaandegebruiker.LastenPersonelelastenGeziendetoekomstigeverwachteafnamevandedefensie-objectenendeafnamevannieuwbouwwerkzaamhedenwordtdekomendejarenrekeninggehoudenmeteendalingvandecapaciteitsbehoefte.Eventueeltijdelijkepiekeninhetwerkaanbodwordenzoveelmogelijkopgevangenmettijdelijkpersoneel(inhuur-enuitzendkrachten)endooruitbesteding.Debaten-lastendienstDVDvoertditflexibiliteitbeleidalvanafhaaroprichting.UitbestedingDeuitbestedingbetreftwerkzaamhedenvoorprojectendieomwillevankwalitatieveofkwantitatieveredenenwordenuitbesteedaanderden.Alsgevolgvandedalingvanhetwerkaanbodwordtverwachtdatzichookhierineendalingzalvoordoennaareenstabielniveau(voorzoverditthanskanwordenvoorzien).RentelastenDerentelastenvandeleningenvoorhuisvestingsactiviteitenbetreffendeleningenvoordeinaanbouwzijndeenopgeleverdeprojecten.HetgaatdaarbijomdehuisvestingvanhetCKmaropSchiphol,hetopleidingscen-trumvanhetCKmarinApeldoorn,alsmededeaanpassingaandeobjectenWoensdrechtenGilze-Rijen.Dezecomplexen(ofdelenvancomplexen)wordenlangdurigverhuurdaanhetministerievanDefensie.Baten-lastendienstenPersexemplaar99 AfschrijvingenDeafschrijvingskostenstijgenonderanderealsgevolgvaninvesteringendoordeDVD.DeDVDpastdelineaireafschrijvingsmethodetoe.Doordetoegenomeninvesteringenstijgtdeafschrijvinghuisvestingsactiviteitensterk.Deafschrijvingstermijnenzijn:–Terreinen––Gebouwen50jaar–Verhardingen15–25jaar–Automatiseringsmiddelen5jaar–Transportmiddelen4–6jaar–Overigeactiva5–10jaarDotatiesvoorzieningenDedotatieshebbenbetrekkingopdegarantieverplichtingen,wachtgeld-uitkeringenencontractrisico’s.Indiendedalingvandebenodigdecapaciteitzosterkzalzijndatditlogischerwijsmoetleidentotaanpassingvandeorganisatie(metanderewoorden:alshetflexibiliteitinstrumentniettoereikendblijkttezijn)zouditookleidentotdevormingvaneenreorganisatievoorziening.Indehuidigeramingenwordthieropechternietvooruitgelopen.Devoorzieningisin2007gedaalddoorhetnietdoorbelastendoorhetmoederdepartementvandeeerdervoorzienewachtgeldkostenenkostenvoorbureau«Kansrijk».Ditiseengevolgvanwijzigingeninderegelge-ving.Kasstroomoverzicht(Bedragenx€1000)20072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari97901301415464156141176411914150642.Totaaloperationelekasstroom9882515244471357668712672100653a.-/-totaalinvesteringen–60504–71682–85750–8435057550–22700–124003b.+/+totaalboekwaardedesinvesteringen8711501501501501501503.Totaalinvesteringskasstroom–59633–71532–85600–8420057400–22550–122504a.-/-eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement4b.+/+eenmaligestortingdoormoederdepartement4c.-/-aflossingenopleningen–2858–2852–4447–5357–6687–9672–100654d.+/+beroepopleenfaciliteit558337168285750843505755022700124004.Totaalfinancieringskasstroom52975688308130378993508631302823355.RekeningcourantRHB31december(inclusiefdeposito)(=1+2+3+4)13014154641561411764119141506415214ToelichtingophetkasstroomoverzichtOperationelekasstroomDeoperationelekasstroomishetjaarlijksetotaalvanhetbedrijfsresultaat,deafschrijvingen,demutatiesindevoorzieningenenhetnettowerkkapi-taal.Bijeenafnemendewerklastwordteenlichtedalingvoorzien.InvesteringskasstroomDeinvesteringskasstroombetreftvoorhetmerendeelleningenvoordeeerdergenoemdetoekomstigeinvesteringenindehuisvesting.DitbetreftBaten-lastendienstenPersexemplaar100 nietalleennieuweobjecten,maarookdeaanbouwvanhuisvestingscapaci-teitaanbestaandeobjecten.HetbetrefthierdehuisvestingvoorhetCKmaropSchiphol,hetopleidingscentrumCKmarinApeldoorn,alsmedeaanpassingenaandeobjectenWoensdrechtenGilze-Rijen.FinancieringskasstroomIndefinancieringskasstroomishetgoedgekeurdeberoepopdeleen-faciliteitopgenomen.DitbetreftdefinancieringvandebovengenoemdeinvesteringenenookinvesteringeninhetapparaatvandeDVDzelf.DoelmatigheidsparagraafDeDienstVastgoedDefensie(DVD)richthaarfocuspermanentopdedoelmatigheidvandeinzetvanmiddeleninrelatietotdeoutput.Uitgangspunthierbijisuiteraarddatdekwaliteitvandedienstverleningminimaalovereindblijft.Dezedoelmatigheidsdrukendeaandachtvoordeverbeteringvandekwaliteitvindtgestaltedoor:–Hetperiodiekuitvoerenvanbenchmarkonderzoeken;–Hetvoortdurendnastrevenvanproductiviteitsgroei;–Hetleverenvaneenbelangrijkebijdrageaanhetvergrotenvandedoelmatigheid;–Hetevaluerenvandekostprijzen;–Hetsturenopservicelevels,project-enklanttevredenheid(kwaliteits-indicatoren).BenchmarkonderzoekenIndeeerstehelftvanhetjaar2008isdoorKPMGeenbenchmarkonder-zoekuitgevoerdnaardemarktconformiteitvandetarievenvoordeproducten«instandhouding»en«verwervingenafstoting».BeideproductensamenzijngoedvoorhetgrootstedeelvandeomzetvandeDVD.Geblekenisdat,hoeweldeproductennietéénopéénvergelijkbaarzijnmetproductenindemarkt,detarievenmarktconformzijn.ProductiviteitsgroeiBeoogdwordendevolgendemeerjarencijfers:Omzetperdirectemedewerker2007200820092010201120122013Bedragenx€1000909092949698100Groeiin%022222Bezettingsgraad62636465666666VergrotingdoelmatigheidNaaraanleidingvandevergrotingvandedoelmatigheidbijdebaten-lastendienstenbinnenDefensieisdoordeDVDeenaantalmaatregelenafgekondigddatdekomendejarenmoetleidentoteenaanzienlijkedoelmatigheidsopbrengstvoorDefensie.DemeestrecenterapportageinternDefensielaatdevolgendemeerjarencijferszien:Bedragenx€1miljoen2007200820092010201120122013Vergrotendoelmatigheid8,014,022,522,530,132,632,6Reedsbelegdinmaatregelen8,015,319,319,920,729,929,9Baten-lastendienstenPersexemplaar101 Tariefaanpassingenhebbenalin2007geleidtoteenstructurelebezuini-gingvan€5miljoen.Hetpakketaanmaatregelenvormteen«levendgeheel»,datwilzeggendatwanneerbepaaldemaatregelenwegvallen,ernieuwevoorindeplaatskomen.KostprijzenMetdeCommandantDienstencentra(CDC)isafgesprokendateenevaluatievandekostprijzenonderdeeluitzalmakenvande2ebedrijfs-rapportage.Hetgaathierbijomkostprijzenperuur,waarbijeenstandaard-opslagpercentagevoordeoverheadisberekend.(Kwaliteits)indicatorenDeDienstVastgoedDefensiewerktaleenaantaljarenmeteenpakketaanindicatorenvoordemetingensturingvandekwaliteitvandedienstverle-ning.Kernvandevolgendemeerjarencijfersiseenvoortdurendetoenamevandekwaliteitvandedienstverlening.DeomzetrealisatieiseenindicatordieweergeeftinwelkematedeDVDinstaatisomdevolume-afsprakenmethaaropdrachtgeversterealiseren.In%2007200820092010201120122013Projecttevredenheid(norm=90%)84,5858687888990Omzetrealisatie(%vanprognose)9795–10095–10095–10095–10095–10095–100Baten-lastendienstenPersexemplaar102 4.3PARESTOAlgemeenDebatenenlastendienstParestoiseenprofessionelecateringorganisatiedieeenhoogwaardigpakketaancateringdiensten(exclusiefhotelfacilitei-ten)levertaandegeheledefensieorganisatieenaan(NAVO-)bondgenotenopNederlandsgrondgebied.Ditgebeurtopeenzodoelmatig,doeltref-fendenklantgerichtmogelijkewijze.Opbasisvandezemissieiseenvisiegeformuleerd:continuïteitindienstverleningenmarktconformpresterendoorresultaatgerichtebedrijfsvoering.Begrotingvanbatenenlasten(Bedragenx€1000)2007200820092010201120122013BATENOpbrengstmoederdepartement122458120125119625118125116875116875116875OpbrengstoverigedepartementenOpbrengstderden690738738738738738738Rentebaten327100100100100100100Overigeopbrengsten3232340034003400340034003400Bijzonderebaten1076Totaalbaten127783124363123863122363121113121113121113LASTENApparaatskosten–personelekosten66141699976974768747674976749767497–materiëlekosten50398520425179251292512925129251292Rentelasten89100100100100100100Afschrijvingskosten–materieel1095122412241224122412241224–immaterieelOverigekosten–dotatiesvoorzieningen4104–bijzonderelasten439Totaallasten122266123363122863121363120113120113120113Saldovanbatenenlasten5517100010001000100010001000ToelichtingbegrotingbatenenlastenBatenOpbrengstmoederdepartementDeopbrengstmoederdepartementbestaatuitwerkgeversbijdragenendeomzetzoalsdiegerealiseerdwordtuitdelopendebedrijfsvoering.Deomzetuitdebedrijfsvoeringisonderteverdeleninomzetregulier(=bedrijfskantines),niet-regulier(=vergaderingenenbanqueting)endeomzetlogistiekeondersteuning.Voor2008isrekeninggehoudenmeteenprijsstijgingvanhetreguliereassortimentper1januarivandatjaardie€9miljoenstructureelmoestgaanopleveren.Begin2008isbeslotenhetbasisassortimentvandezeprijsverhoginguittesluiten.Ditresulteertineenstructureleminderopbrengstendaarmeeeenhogerewerkgeversbij-dragevanongeveer€1,5miljoenvoordejarenvanaf2009.OmdatditBaten-lastendienstenPersexemplaar103 bedragwordtgecompenseerddooreenhogerewerkgeversbijdrageisheteffecthiervaninbovenstaandoverzichtnietzichtbaar.Deomzetwerkgeversbijdragebestaatuitdeaandedefensieonderdeleninrekeninggebrachtebedragenterdekkingvandepersonele-enoverigekostendiegemaaktwordenomdeserviceoplocatiestekunnenbieden.Tenopzichtevanhetbudget2007daaltdewerkgeversbijdrageinhetbudgetvan2008taakstellendmetruim€14miljoen.Dezetaakstellingismetinternedoelmatigheidsmaatregelenenprijsverhogingenopgevan-gen.Deinternedoelmatigheidverbeteringenresultereninhetbudgetvan2008ineendalingvanhetsubsidiebedragvanbijna€5miljoen,deprijsverhogingisgoedvooreendalingvan€9miljoen.Doordathetbasisassortimentperbegin2008isuitgeslotenvandeprijsverhogingkomtdezebijdragevanaf2009structureelongeveer€1,5miljoenlagerteliggen.Alsgevolgvandeverdereimplementatievandebedrijfsvoerings-/extensi-veringsmaatregelen(afhankelijkvanverderebesluitvorming)kandekomendejarendesubsidiebijdragenogverderdalen.Indezebegrotingisalleenrekeninggehoudenmeteffectenalsgevolgvaninternedoelmatig-heidsverbeteringen,aangeziendebesluitvormingomtrentdeoverigemaatregelennogmoetplaatsvinden.OpbrengstderdenDeopbrengstderdenbetreftdeomzetdiealsziektekostenkunnenwordendoorberekendaanziektekostenverzekeraars.Dezevergoedendecatering-kostenvanhetMilitairRevalidatieCentrumaanParesto.OverigeopbrengstenDeoverigeopbrengstenbetreffendebonuskortingenvanleveranciers.RentebatenDerentebatenwordengevormddoorhetpositievesaldoopderekening-courantendeposito’s,gebaseerdopderenteaanschrijvingvanhetministerievanFinanciën.BijzonderebatenDitbetreffenbatenuitdegewonebedrijfsvoeringuitvoorgaandeboekjaren.LastenPersonelekostenIn2008bestaatdeformatiesterktevanParestouit1519vte’n(eigendiensteninhuur).MateriëlekostenDemateriëlekostenwordenvoor85%gevormddoordeingrediëntenvoormaaltijdenenconsumpties.Deoverigemateriëlekostenbestaanvoornamelijkuitexploitatiekostenvandelocatiesenhetservicekantoor,hetonderhoudvanICT(waaronderkassa’s),infrastructuurenvoertuigen.RentelastenRentelastenvloeienvoortuitrentedragend,langlopend,vreemdvermogentegenhetdoorhetministerievanFinanciënbepaaldetarief.Baten-lastendienstenPersexemplaar104 AfschrijvingmaterieelDeafschrijvingskostenbetreffenICT-middelen,infrastructuurvanhetservicekantoor,kassa’senoverigemateriëlemiddelen(zoalsvoertuigen).OverigekostenDotatiesvoorzieningen.Ditbetrefttetreffenvoorzieningeninverbandmetonderanderewachtgelduitkeringen.Bijzonderelasten.Ditbetreffenlastenuitgewonebedrijfsvoeringvanvoorgaandejaren.Kasstroomoverzicht(Bedragenx€1000)20072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari(inclusiefdeposito)27732112919336201082005119799191172.Totaaloperationelekasstroom11944228817241724172417241724-/-totaalinvesteringen–447–1330–1310–1060–750–750–750+/+totaalboekwaardedesinvesteringen13.Totaalinvesteringskasstroom–446–1330–1310–1060–750–750–750-/-eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement–3300–1000–1000–1500–1500+/+eenmaligestortingdoormoederdepartement8275-/-aflossingenopleningen–1697–781–952–781–976–906–850+/+beroepopleenfaciliteit2801330131010607507507504.Totaalfinancieringskasstroom6858–2751358–721–1226–1656–16005.RekeningcourantRHB31december(inclusiefdeposito)(=1+2+3+4)21129193362010820051197991911718491Inhetoverzichtvandekasstromenstaandemeerjarigeverwachtingvandeomvangendebestedingvandebeschikbareinvesteringsruimte,alsmededeliquiditeitsverwachtinginhetalgemeencentraal.OperationelekasstroomDeoperationelekasstroomishetjaarlijksetotaalvanhetbedrijfsresultaat,deafschrijvingen,demutatiesindevoorzieningenenmutatiesinhetnettowerkkapitaal.InvesteringskasstroomIndeinvesteringskasstroomwordendeinvesteringenendedes-investe-ringenopgenomen.FinancieringskasstroomIndefinancieringskasstroomwordthetberoepopdeleenfaciliteituithoofdevandegeplandeinvesteringeninvasteactivaopgenomen.Deleningenzijnrentedragendenhebbeneenlooptijddieaansluitopdeeconomischelevensduurvandebetreffendeinvesteringen.Voortsisdeaflossingopdereedsafgeslotenennogaftesluitenleningenbegroot.Baten-lastendienstenPersexemplaar105 DoelmatigheidsparagraafHetovergrotedeelvandekostenvanParesto(bijna85%)bestaatuitpersoneels-eningrediëntkosten.DedoelmatigheidvanParestokomtonderanderetotuitdrukkingineenzoefficiëntmogelijkeinzetvandezemiddelen.Eenbelangrijkegraadmeterdaarvoorisdeproductiviteitpervte(omzet/aantalvte).Dezeindicatorheeftzichdeafgelopenjarenpositiefontwikkeld.Dooronderandereeensterkeafnamevanhetaantalvte’n(tenopzichtevan2005zijnerin2008292vte’nminder)stijgtdeproductiviteitpermedewer-ker.Daarnaastlaatookdegasttevredenheideenpositievetrendzien.DezetrendsgevenaandatParestodeafgelopenjarenerinisgeslaagdhaardoelmatigheidsterkteverbeterenentegelijkertijdeenhogeregastwaarderingterealiseren.Bedragenx€100020052006200720082009201020112012Productiviteitpervte2808832334337523941640405410844196641966Gasttevredenheid6,86,97,27,27,27,27,27,2Baten-lastendienstenPersexemplaar106 5.VERDIEPINGSHOOFDSTUKInditverdiepingshoofdstukwordtvanuitdebegroting2008,viadeNotavanWijzigingendegeclusterdemutatiesuitdeeerstesuppletorebegroting2008,deopbouwvandebudgetstandenvoordeontwerp-begroting2009weergegeven.Opbouwuitgavenbeleidsartikel20UitvoerenCrisisbeheersingsoperaties(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008220500245500270500295500195500195500Mutaties1esuppletorebegroting20081149008060052000–1750025002500Stand1esuppletorebegroting2008335400326100322500278000198000198000NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009335400326100322500278000198000198000Opbouwontvangstenbeleidsartikel20UitvoerenCrisisbeheersingsoperaties(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008140714071407140714071407Mutaties1esuppletorebegroting2008Stand1esuppletorebegroting2008140714071407140714071407NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009140714071407140714071407OpbouwuitgavenBeleidsartikel21CommandoZeestrijdkrachten(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008579778576357575579575218575630577041Mutaties1esuppletorebegroting2008235961330011004106271063210632Stand1esuppletorebegroting2008603374589657586583585845586262587673NieuwemutatiesHerijkingmiddensommen598256944656427944064370AanpassingIV-budget922041794112416241604160Verdelingloonbijstellingnaardedefensieonderdelen168901631215844157661533515305Verdelingprijsbijstellingnaardedefensieonderdelen225320061397241526843712Diverseoverigemutaties332575474803613861906191Standontwerpbegroting2009641044625395617395618605619037621411Persexemplaar107 OpbouwontvangstenBeleidsartikel21CommandoZeestrijdkrachten(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008223092388722309223092230922309Mutaties1esuppletorebegroting2008Stand1esuppletorebegroting2008223092388722309223092230922309NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009223092388722309223092230922309HerijkingmiddensommenDoorwijzigingenindestructuurvandepersoneelsopbouwvindtjaarlijkseenherijkingplaatsvandemiddensommenvoorsalarisbetalingen.Alsgevolgvandezeherijkingzijndesalarisbudgettenbijgesteld.AanpassingIV-budgetDooreentariefbijstellingbijdeDTOvoorIV-werkplekdiensteniseenbijstellingdoorgevoerdopdeIV-budgetten.Verdelingloon-enprijsbijstellingHetbetrefthierdeverdelingvandeloon-enprijsbijstelling2008overdedefensieonderdelen.DiverseoverigemutatiesHetbetreftdiversekleinemutatiesvanuiteenlopendeaard;zoisompersoneeltebehoudendeorganisatievoorloopbaanbegeleidinguitgebreid.OpbouwuitgavenBeleidsartikel22Commandolandstrijdkrachten(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008136117313635161367209136805213593141357193Mutaties1esuppletorebegroting2008–29199–23912–22163–22642–19684–19084Stand1esuppletorebegroting2008133197413396041345046134541013396301338109NieuwemutatiesHerijkingmiddensommen–20181–22765–22076–21445–20959–20971OverhevelingnaarCDC(DCIOD)–6289–6289–6289–6289–6289Loopbaanbegeleiding71314252850285028502850SamenvoegenLogistieke-enGevechtssteunbrigade–2268–2268–2268–2268–2268CLAS-bijdrageindeDMO-voorraden–10000–10000–10000–10000–10000Verlengingcompensatieondersteuningpersoneelbuitenland2726AanpassingIV-budget2278858815733568356835683VertragingoprichtingARBO/BGGZ2460Verdelingloonbijstellingnaardedefensieonderdelen361753651436739367403585535763Verdelingprijsbijstellingnaardedefensieonderdelen557050013468602265688980Diverseoverigemutaties56914258665–52619731972Standontwerpbegroting2009138791613513611353868135617713530431353829VerdiepingshoofdstukPersexemplaar108 OpbouwontvangstenBeleidsartikel22Commandolandstrijdkrachten(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008182151821518215182151821518215Mutaties1esuppletorebegroting2008Stand1esuppletorebegroting2008182151821518215182151821518215NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009182151821518215182151821518215HerijkingmiddensommenDoorwijzigingenindestructuurvandepersoneelsopbouwvindtjaarlijkseenherijkingplaatsvandemiddensommenvoorsalarisbetalingen.Alsgevolgvandezeherijkingzijndesalarisbudgettenbijgesteld.OverhevelingnaarhetCDCDeondersteuningvanpersoneeldatinhetbuitenlandwerkzaamis,wordtgeconcentreerdbinnenééndienstencentrumbijhetDienstenCentrumInternationaleOndersteuningsorganisatieDefensie(DCIOD)bijdebedrijfsgroepFacilityServicesvanhetCDC.LoopbaanbegeleidingOmpersoneeltebehoudenwordtdeorganisatievoorloopbaanbegelei-dinguitgebreid.SamenvoegingLogistieke-enGevechtssteunbrigadeTervergrotingvandeoperationeledoelmatigheidwordendelogistieke-endegevechtsteunbrigadeinéénondersteuningstaakgroepsamenge-voegd.CLASbijdrageDMO-voorradenOmdeknelpuntenbijDMO/LogistiekeondersteuninglandstrijdkrachtenvoordegereedstellingbijhetCLASgedeeltelijkoptelossen,moetendevoorraadniveausoppeilwordengebracht.Hiervoorwordtstructureel€10miljoenvanhetCLAS-budgetnaardeDMOovergeheveld.AanpassingIV-budgetDooreentariefbijstellingbijdeDTOvoorIV-werkplekdienstenwordendeIV-budgettenaangepast.Verdelingloon-enprijsbijstellingHetbetrefthierdeverdelingvandeloon-enprijsbijstelling2008overdedefensieonderdelen.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar109 DiverseoverigemutatiesHetbetreftdiversekleineremutatiesvanuiteenlopendeaard.OpbouwuitgavenBeleidsartikel23Commandoluchtstrijdkrachten(bedragenx€1000))200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008698795680437672601669704662013660752Mutaties1esuppletorebegroting2008134412504874127569966494Stand1esuppletorebegroting2008712236682941673475670979669009667246NieuwemutatiesHerijkingmiddensommen90711158512970144141447514868AanpassingIV-budget3252–923–1422–1423–1989–1989VertragingNH-9023401573312–1148Verdelingloonbijstellingnaardedefensieonderdelen141781397613933139201351713460Verdelingprijsbijstellingnaardedefensieonderdelen473139852671460750286874Diverseoverigemutaties17393059–88748751838Standontwerpbegroting2009745207716963703112703557699643701297OpbouwontvangstenBeleidsartikel23Commandoluchtstrijdkrachten(bedragenx€1000))200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008867186718671867186718671Mutaties1esuppletorebegroting2008Stand1esuppletorebegroting2008867186718671867186718671NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009867186718671867186718671HerijkingmiddensommenDoorwijzigingenindestructuurvandepersoneelsopbouwvindtjaarlijkseenherijkingplaatsvandemiddensommenvoorsalarisbetalingen.Alsgevolgvandezeherijkingzijndesalarisbudgettenbijgesteld.AanpassingIV-budgetDooreentariefbijstellingbijdeDTOvoorIV-werkplekdienstenwordendeIV-budgettenaangepast.VertragingNH-90DoordevertraagdeinvoervandeNH-90zaldeLynx-helikopterlangerdoorvliegen.Hetonderhoudhiervoorleidttotextrauitgaven.Verdelingloon-enprijsbijstellingHetbetrefthierdeverdelingvandeloon-enprijsbijstelling2008overdedefensieonderdelen.DiverseoverigemutatiesHetbetreftdiversekleineremutatiesvanuiteenlopendeaard;zoisompersoneeltebehoudendeorganisatievoorloopbaanbegeleidinguitgebreid.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar110 OpbouwuitgavenBeleidsartikel24CommandoKoninklijkemarechaussee(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008365645365243364882359950358716357775Mutaties1esuppletorebegroting20081345287378058732073207320Stand1esuppletorebegroting2008379097373980372940367270366036365095NieuwemutatiesHerijkingmiddensommen328521132004141013011260Verdelingloonbijstellingnaardedefensieonderdelen894888858920888686318673Verdelingprijsbijstellingnaardedefensieonderdelen14581322908150116432236Diverseoverigemutaties2601–170–1684–1751–2260–976Standontwerpbegroting2009395389386130383088377316375351376288OpbouwontvangstenBeleidsartikel24CommandoKoninklijkemarechaussee(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008725472547254725472547254Mutaties1esuppletorebegroting2008–2254–2254–2254–2254–2254–2254Stand1esuppletorebegroting2008500050005000500050005000NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009500050005000500050005000HerijkingmiddensommenDoorwijzigingenindestructuurvandepersoneelsopbouwvindtjaarlijkseenherijkingplaatsvandemiddensommenvoorsalarisbetalingen.Alsgevolgvandezeherijkingzijndesalarisbudgettenbijgesteld.Verdelingloon-enprijsbijstellingHetbetrefthierdeverdelingvandeloon-enprijsbijstelling2008overdedefensieonderdelen.DiverseoverigemutatiesHetbetreftdiversekleineremutatiesvanuiteenlopendeaard.ZozijndooreentariefbijstellingbijdeDTOvoorIV-werkplekdienstendeIV-budgettenaangepastenwordtompersoneeltebehoudendeorganisatievoorloopbaanbegeleidinguitgebreid.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar111 OpbouwuitgavenBeleidsartikel25DefensieMaterieelorganisatie(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008218148920766182151340213308222163332143491NotavanWijziging5000050000Mutaties1esuppletorebegroting200853017671977890856534–1926–2223Stand1esuppletorebegroting2008228450621938152230248218961622144072141268NieuwemutatiesSamenvoegenLogistieke-enGevechtssteunbrigade40574057405740574057Bijstellingverkoopopbrengsten–22000–18700–1840086001860018600Herijkingmiddensommen877587148827890685798362Verwerkingbedrijfsvoeringsmaatregelen1324072408240824082408240Controletoren37286000600060006000Herschikkinginvesteringen–56887–69200–28258–12565–62619–47619IntensiveringIV–17800NetworkEnabledCapabilities5000700090007000Brandstof18700Munitiebedrijf1500025000300003000015000AlgemeenGoederenBedrijf2000020000200002000020000Kleding-enPersoonsgebondenUitrustingsbedrijf2000020000Energie10205AanpassingIV-budget1225693337889733773967396Verdelingloonbijstellingnaardedefensieonderdelen137491390213672136871345913392Verdelingprijsbijstellingnaardedefensieonderdelen342343546139356321413106124398Diverseoverigemutaties472458553984435733162166Standontwerpbegroting2009227979722851102349615232737523024962221260SamenvoegingLogistieke-enGevechtssteunbrigadeTervergrotingvandeoperationeledoelmatigheidwordendelogistieke-endegevechtssteunbrigadeinéénondersteuningstaakgroepsamenge-voegd.BijstellingverkoopopbrengstenDooreenwijzigingindefaseringvandeverkoopopbrengsteniseenbudgettairebijstellingnoodzakelijk.HerijkingmiddensommenDoorwijzigingenindestructuurvandepersoneelsopbouwvindtjaarlijkseenherijkingplaatsvandemiddensommenvoorsalarisbetalingen.Alsgevolgvandezeherijkingzijndesalarisbudgettenbijgesteld.VerwerkingbedrijfsvoeringsmaatregelenDeopbrengstvandeextensiveringenuitdebegroting2008wordentengunstevandeDMO-investeringengebracht.ControletorenHetbetreftdeopbrengstvandebedrijfsvoeringmaatregelomdecontroletorenteminimaliseren.HerschikkinginvesteringenDezemutatiebetreftdenoodzakelijkeverhogingvandeexploitatie-uitga-venzoalshetoppeilbrengenvandevoorradenendeuitgavenvoorbrandstoffenenenergie.FinancieringvoordezebegrotingsmutatieswordtopgevangenviaherschikkingenbinnendeinvesteringsprojectenMTADS,verbeterdzicht,deversterkingmanoeuvrebataljonsKorpsMariniersenverschillendekleineprojecten.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar112 NetworkEnabledCapabilities(NEC)DeverbeteringvandeoperationeleinzetbaarheiddoordeversterkingvanNECwordtuitgevoerdbinnendeDMO-investeringenenovergeheveldvanuithetCDC-budget.BrandstofDoordeexcessiefgestegenbrandstofprijzenishetnoodzakelijkdathetbrandstofbudgetvoor2009wordtopgehoogd.Munitiebedrijf,AlgemeenGoederenBedrijfenhetKleding-enPersoons-gebondenUitrustingsbedrijfOmdeknelpuntenbijDMO/LogistiekeondersteuninglandstrijdkrachtenvoordegereedstellingbijCLASoptelossen,moetendevoorraadniveausoppeilwordengebrachtvanhetMunitiebedrijf,hetAlgemeenGoederenBedrijf(AGB)enhetKleding-enPersoonsgebondenUitrustingsbedrijf(KPU).EnergieVoorhetjaar2009wordtditbudgetaangevuldvoordeextragestegenenergieprijzen.AanpassingIV-budgetDooreentariefbijstellingbijdeDTOvoorIV-werkplekdienstenwordendeIV-budgettenaangepast.Verdelingloon-enprijsbijstellingHetbetrefthierdeloon-enprijsbijstelling2008overdedefensie-onderdelen.DiverseoverigemutatiesHetbetrefthierdiversekleinemutatiesvanuiteenlopendeaard.OpbouwontvangstenBeleidsartikel25DefensieMaterieelorganisatie(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008736987369873698736987369873698Mutaties1esuppletorebegroting2008Stand1esuppletorebegroting2008736987369873698736987369873698NieuwemutatiesOverhevelingnaardeDMOvanBS39755232430821775827560012125889258Standontwerpbegroting2009471250398006291456349298194956162956OverhevelingnaardeDMOvandeBSBijdeDMOvindtdeuitvoeringplaatsvandeverkopenvanovertolligmaterieel;opgrondhiervanwordennudeontvangstenbudgettenvandeBestuursstafnaardeDMOovergeheveld.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar113 OpbouwuitgavenBeleidsartikel26CommandoDienstencentra(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008961890984597954861943621855581808938Mutaties1esuppletorebegroting2008732011276122681386831683168Stand1esuppletorebegroting2008969210995873967129957489858749812106NieuwemutatiesOverhevelingennaarDCIOD79037903790379037903Herijkingmiddensommen–3042–3760–4072–4234–4198–4180NetworkEnabledCapabilities–5000–7000–9000–7000SAPinvoeringsuitgaven11000BedrijfsvoeringsmaatregelenDMO-investeringen–5240–7240–8240–8240–8240–8240GenieriekevoorzieningenSAPFINAD6800SPEER–12455–12455AanpassingIV-budget–2939–7029–7030–7030–7030–7030Verdelingloonbijstellingnaardedefensieonderdelen137241454214712143421413614116Verdelingprijsbijstellingnaardedefensieonderdelen216612339821792212652018120873Diverseoverigemutaties–639947686152588864055499Standontwerpbegroting20099873201009000989346980383887906841047OverhevelingnaarDCIODDeondersteuningvanpersoneeldatinhetbuitenlandwerkzaamis,wordtgeconcentreerdbinnenééndienstencentrumbijhetDienstenCentrumInternationaleOndersteuningsorganisatieDefensie(DCIOD)bijdebedrijfsgroepFacilityServicesvanhetCDC.HerijkingmiddensommenDoorwijzigingenindestructuurvandepersoneelsopbouwvindtjaarlijkseenherijkingplaatsvandemiddensommenvoorsalarisbetalingen.Alsgevolgvandezeherijkingzijndesalarisbudgettenbijgesteld.NetworkEnabledCapabilities(NEC)DeverbeteringvandeoperationeleinzetbaarheiddoordeversterkingvanNECwordtuitgevoerdbinnendeDMO-investeringen,zodatbudgetwordtovergeheveldnaardeDMO.BedrijfsvoeringsmaatregelenDMOinvesteringenDeopbrengstvandeextensiveringsmaatregelenuitdebegroting2008wordennietbijhetCDCmaarbijdeDMOgerealiseerd.SPEERVoordeinvoeringvanSPEERwordenmiddelenuithetbudgetdathiervoorbinnenhetCDCwasgereserveerdaandedefensieonderdelentoegewezen.AanpassingIV-budgetDooreentariefbijstellingbijdeDTOvoorIV-werkplekdienstenwordendeIV-budgettenaangepast.Verdelingloon-enprijsbijstellingHetbetrefthierdeverdelingvandeloon-enprijsbijstelling2008overdedefensieonderdelen.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar114 DiverseoverigemutatiesHetbetrefthierdiversekleinemutatiesvanuiteenlopendeaard.OpbouwontvangstenBeleidsartikel26CommandoDienstencentra(bedragenx€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008426554225542263422784227842228Mutaties1esuppletorebegroting2008Stand1esuppletorebegroting2008426554225542263422784227842228NieuwemutatiesBijstellingontvangsten300030003000300030003000OverhevelingnaarhetCDCvanBS410002000011500050000200002000Standontwerpbegroting20098665565255160263952786527847228OverhevelingnaarhetCDCvandeBSBijhetCDCvindtdeuitvoeringplaatsvandeverkopenvanovertolligeinfra;opgrondhiervanwordennudeontvangstenbudgettenvandeBestuursstafnaarhetCDCovergeheveld.VerdiepingshoofdstukPersexemplaar115 6.BIJLAGEN6.1.BIJLAGEMOTIESENTOEZEGGINGENA.DoordeStaten-GeneraalaanvaardemotiesOmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenKnops/Eijsinkoverhetmedio2009daadwerke-lijkegebruikkunnenmakenvanluchttransport-capaciteitbinnenhetC-17initiatiefvandeNAVOBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.4904/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8208/04/08:voortgangin31200X,nr.10706/06/08:voortgangin31200X,nr.125Knops,Voordewind,VanderStaaij,BoekestijnenEijsinkoverfiscalefaciliteitendiehetwerkgeversaantrekkelijkmakenomreservistenindiensttehebbenBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.5104/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8228/03/08:voortgangin31200X,nr.10204/04/08:voortgangin31243,nr.808/04/08:voortgangin31200X,nr.10704/07/08:voortgangin31200X,nr.142Knops/EijsinkoverdemogelijkheidvanhetuitkerenvaneenpremieaanmilitairendiedriemaalopuitzendinggeweestzijnBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.5204/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8228/03/08:voortgangin31200X,nr.10204/04/08:voortgangin31243,nr.808/04/08:voortgangin31200X,nr.107BoekestijnoverhetonderzoekenvanaanvullendemogelijkhedenvanalternatievefinancieringenexploitatievoordeinvullingvandestrategischeluchttransportcapaciteitBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.5304/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8228/03/08:voortgangin31200X,nr.10208/04/08:voortgangin31200X,nr.10706/06/08:voortgangin31200X,nr.125Eijsink/KnopsoverhetjuridischekadervoormilitairenbijuitzendingenBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.5604/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8228/03/08:voortgangin31200X,nr.10208/04/08:voortgangin31200X,nr.10702/06/08:afgedaanmet31487,nr.3Eijsink/Knopsover3D-samenwerkingeneenpoolvandirectinzetbaredeskundigenBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.5704/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8228/03/08:voortgangin31200X,nr.10208/04/08:voortgangin31200X,nr.107Voordewind/Knops/Eijsink/VanderStaaijoverdeontwikkelingvaneenprototypevaneenintegraalsensorpakketendemogelijkhedentebezienvanmedefinancieringuithetinnovatieprogrammaVeiligheidBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.6204/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8208/04/08:voortgangin31200X,nr.10720/06/08:voortgangin31125,nr.7Voordewind/VanderStaaijovereenvrijstellingvoormannelijkemilitairenmetkinderenjongerdanéénjaarBegrotingsbehandeling2008,22november2007,31200X,nr.6304/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8204/04/08:voortgangin31243,nr.808/04/08:voortgangin31200X,nr.10723/06/08:voortgangin31200X,nr.138Voordewind/Eijsink/KnopsoverdeslijtagekostenenvervangingskostenvanverlorengegaanmaterieelWGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.68(wasnr.61)04/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8208/04/08:voortgangin31200X,nr.10723/05/08:afgedaanmet31474X,nr.1VanVelzen/KnopsoverdeeindstemmingovereenVNresolutieoververarmduraniumWGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.70(wasnr.33)04/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8227/06/08:voortgangin31200X,nr.141Eijsink/Knopsoverdesaneringvanopslag-complexenmetverouderdemunitieendeaanvullingvanvitalemunitiesoortenWGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.71(wasnr.38)04/12/07:aangenomen21/12/07:voortgangin31200X,nr.8208/04/08:voortgangin31200X,nr.107Persexemplaar116 OmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenKortenhorst/VoordewindoverdevergelijkendekandidatenanalyseVAOVervangingF-16,28mei2008,26488,nr.7729/05/08:aangenomen27/06/08:voortgangin26488,nr.8902/07/08:voortgangin26488,nr.96Kortenhorst/Voordewind/EijsinkoverdeondertekeningvandeovereenkomstaangaandedetestfaseVAOVervangingF-16,28mei2008,26488,nr.8529/05/08:aangenomen27/06/08:voortgangin26488,nr.89Eijsink/Kortenhorst/Voordewindoverhetwaarborgenvanhetonafhankelijkeentranspa-rantekaraktervandeactuelevergelijkingtussendekandidatenVAOVervangingF-16,28mei2008,26488,nr.8729/05/08:aangenomen27/06/08:voortgangin26488,nr.8902/07/08:voortgangin26488,nr.9618/07/08:voortgangin26488,nr.99Knops/EijsinkoverbruikbareenuitvoerbareregelgevingtenaanzienvanmaterieelbeheerinoperatiegebiedenWGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.903/07/08:aangenomenInbehandelingEijsink/Boekestijnoverhetopstellenvandebegrotingvoor2010volgensdeVBTB-principesWGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.15(wasnr.10)03/07/08:aangenomenInbehandelingVanVelzen/EijsinkoverhetaanpakkenvandeonvolkomenhedeninhetfinancieelbeheervandedefensieorganisatieWGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.1203/07/08:aangenomenInbehandelingEijsinkoverschadeloosstellingvoorgetroffenveteranenNOVeteranen,30juni2008,30139,nr.4701/07/08:aangenomenInbehandelingB.DoorbewindsliedengedanetoezeggingenOmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenDeKamerontvangteenreactieophetadviesvandeAdviesraadInternationaleVraagstukkenoverhetrapportvandewerkgroepVanBaalen.AORAZEB,27september2007,21501-02,nr.77425/04/08:afgedaanmet30162,nr.9DeKamerontvangteenbeoordelingoverdestudie«NationaleCIMICcapaciteit».AOEvaluatiemilitaireoperaties,9oktober2007,29521,nr.47InbehandelingDeministerinformeertdeKameroverdebijdragevandeverschillendeNAVO-lidstatenaanmissies.AONAVO,17oktober2007,28676,nr.4121/03/08:afgedaanmet28676,nr.51DeministervanDefensieinformeertdeKamervoorhetWGOmaterieel(12november2007)overdegevolgenendetailsvandeinhuurvancivieletransporthelikoptersinAfghanistan.AONAVO,17oktober2007,28676,nr.4101/07/08:afgedaanmet27925,nr.316Inmaart2008stuurtdestaatssecretarisdenotaOpleidingennaardeKamer.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.41InbehandelingHetstrevenisdeVeteranenwetvoordezomertevoltooien.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.41InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKameroverdeverschillendecategorieënPTSS’ersendeverjaringstermijn.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.4120/11/07:afgedaanmet31200X,nr.46DestaatssecretarisinformeertdeKamer,inoverlegmethetministerievanFinanciën,overdefiscalefaciliteitendiebeschikbaarzijnvoorwerkgeversinverbandmethetuitzendenvanreservepersoneel.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.41InbehandelingBijlagenPersexemplaar117 OmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenDeKamerwordtgeïnformeerdoverhoezorgvoorhetthuisfrontnogbetergeaccommodeerdkanworden.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.41InbehandelingDestaatssecretarisstuurthetplanvanaanpakinhetkadervanwervingenbehoudnaardeKamer.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.4104/04/08:afgedaanmet31243,nr.8ZodrameerbekendisoverdeonderzoekeninhetVKendeVSoverdegevolgenvanbomaansla-genvoordehersenenvanmilitairen,zalwordenbezienwelkeconsequentiesditheeftvoorNederlandsemilitairen.WGOPersoneel,5november2007,31200X,nr.41InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKameroverdekostenvoordeverbeteringvandeF-16lucht-grondbewapeningengaathierbijinopdekost-prijsvandebewapeningendegereserveerdegeldenindebegroting.WGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.4520/11/07:afgedaanmet31200X,nr.46IndeVoorjaarsnota2008wordtdeKamergeïnformeerdoverdefinancieringvanhetC-17-project.WGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.4506/06/08:afgedaanmet31200X,nr.125DeKamerwordt,zomogelijkvóórhetkerstreces,geïnformeerdoverdepositievanendeknelpun-tenopmaterieelgebiedbijdeNatres.WGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.45InbehandelingInhetvoorjaar2008informeertdestaatssecreta-risdeKamerineennotitieoverUAV’sendeinlichtingencapaciteit.WGOMaterieel,12november2007,31200X,nr.45InbehandelingZodradeNAVObusinesscaseinmaart2008gereedis,deuitkomstenvandebusinesscaseeneventuelevervolgstappenmetdeKamerbesprekenAOAWACS,20november2007,31200XI,nr.8224/04/08:afgedaanmet31200XI,nr.109DestaatssecretarisinformeertdeKameroverdeuitkomstenvanhetoverlegmetdesocialepartnersoveraansprakelijkheid.Begrotingsbehandeling2008,27november2007,nr.27,pag.2115–2149InbehandelingDeministerinformeertdeKameroverdegevolgenvoorhetpersoneelvanhetopenbaarwordenvanpersoonsgegevensvanpersoneelvanhetCZSK.Begrotingsbehandeling2008,27november2007,nr.27,pag.2115–214911/07/08:afgedaanmet31200X,nr.145InmeizaldeKamerwordengeïnformeerdoverdeextrakostenomdereserveApachesindezelfdeconfiguratietebrengenalsdeoperatio-neleApache-helikopters.Begrotingsbehandeling2008,27november2007,nr.28,pag.2198–220529/05/08:afgedaanmet27830,nr.54Indeeerstvolgendevoortgangsrapportagezalookaandachtwordenbesteedaandesamenwer-kingmetde(kustwacht-)autoriteitenvanDuitslandenBelgië.AOKustwachtNL,17januari2008,30490,nr.4InbehandelingDeKamerzalschriftelijkwordengeïnformeerdoverdesamenwerkingtussendeKustwachtendeandereautoriteitendieopenronddekustwaterenendeWaddenzeeverantwoordelijk-heiddragenvoordeopenbareordeenveiligheid.AOKustwachtNL,17januari2008,30490,nr.4InbehandelingDestaatssecretarisvanDefensiestuurtdeKamereenconcretiseringtoevandeDefensieIndustrieStrategie.DeKamerontvangtditbinnentweemaanden.AODefensieIndustrieStrategie,6februari2008,31125,nr.420/06/08:afgedaanmet31125,nr.7BijlagenPersexemplaar118 OmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenIndestandvanzakenbriefoverAfghanistanreageertdeministerophetaanbodvanministerGatesmetbetrekkingtotcounter-insurgencyopleidingen.AONAVODefensieministeriëlebijeenkomst,6februari2008,28676,nr.5020/03/08:afgedaanmet27925,nr.298DeministervanDefensieinformeertdeKamervoorafgaandaandeNAVO-topteBoekarestschriftelijkoverhetregeringsstandpunttenaanzienvandewenselijkheidvanplaatsingvanAmerikaanseraketverdediginginEuropa.HierbijgaathijtevensinopdeEuropesedimensieenopdeinschattingvanAmerikaanseveiligheids-dienstenmetbetrekkingtotIran.VAONAVO,12februari2008,nr.52,blz.3810–381225/03/08:afgedaanmet28676,nr.52DeministervanDefensieinformeertdeKameroveraanbestedingsregelsvoordeaanschafvanmaterieelbijEU-missies,inhetbijzonderbijdeEUPOL-missie.AOInformeleministeriëleEU-ontmoeting,13februari2008,21501-28,nr.4319/03/08:afgedaanmet21501-28,nr.44Destaatssecretarisneemtindetoekomstinhetmaterieelprojectenoverzichtookdeaspectenlevensduurkosten,enverschuivingeninplanningendeoorzaakvandezeverschuivingenop.AODefensieMaterieelProces,13februari2008,27830,nr.50InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKamermeteenoverzichtvanaftestotenmaterieel.AODefensieMaterieelProces,13februari2008,27830,nr.50InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKameroverdedefinitievan«deinventarisatievandefensie-materieel»eninhoeverrehierookniet-strate-gischeprojectenondervallen.AODefensieMaterieelProces,13februari2008,27830,nr.5015/04/08:afgedaanmet27830,nr.52MethetplanvoorwervingenbehoudinformeertdestaatssecretarisdeKamerookoverhetbehoudvankennis.AODefensieMaterieelProces,13februari2008,27830,nr.5004/04/08:afgedaanmet31243,nr.8DestaatssecretarisinformeertdeKameroverhetaanbestedingsmomentvanMatLoginhetSPEER-project.VerzamelAO,27februari2008,31200X,nr.99InbehandelingDestaatssecretarisstuurtdeKamereenbriefoverdeinvullingvandevoortgangsrapportagevoorhetprojectSPEER.DeKamerontvangtdezebriefbinnen2weken.VerzamelAO,27februari2008,31200X,nr.9913/03/08:afgedaanmet31200X,nr.98DestaatssecretarisstuurtdeKamereenbriefoverdevragenvanhetlidvanVelzenoververarmduraniumvoorafgaandaanhetAOoverpersoneel.VerzamelAO,27februari2008,31200X,nr.9928/04/08:afgedaanmet31200X,nr.119DestaatssecretarisinformeerthetministerievanFinanciënoverdebehoeftevandeKamernaarinformatieoverhetoverlegoverlandmijnen.VerzamelAO,27februari2008,31200X,nr.9911/07/08:afgedaanmet24292,nr.27DestaatssecretariszegttoedeKameruiterlijk15oktober2008eenverdereuitwerkingtesturenvanhetactieplanvoorWervingenBehoudmetbetrekkingtoteenaantalaspecten.AOPersoneel,16april2008,31200X,nr.122InbehandelingDestaatssecretarisstuurtdeKamerhetonder-zoekvandewervingsorganisatienaarredenenvoorhetuitstappenuitdesollicitatieprocedureuiterlijk15oktober2008toe.AOPersoneel,16april2008,31200X,nr.122InbehandelingBijlagenPersexemplaar119 OmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenUiterlijk15oktober2008stuurtdestaatssecretarisdeKamerhetonderzoeknaardeeffectenvandemaatregelenvoorwervingenbehoudtoe.AOPersoneel,16april2008,31200X,nr.122InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKameruiterlijk15oktober2008overdeafsprakenmetbetrekkingtotrechtspositioneleregelingenmetdecentralesvanoverheidspersoneel.AOPersoneel,16april2008,31200X,nr.122InbehandelingDestaatssecretarisstuurtdeKameruiterlijk15oktober2008hetonderzoeknaarcultuur-gebondenelementenbijsollicitatie-eisentoe.AOPersoneel,16april2008,31200X,nr.122InbehandelingIndevolgendestandvanzakenbriefoverAfghanistanwordendegeleerdelessenoverhet3Dbeleidopgenomen.AOAfghanistan,16april2008,27925,nr.31220/06/08:afgedaanmet27925,nr.315IndevolgendestandvanzakenbriefoverAfghanistanwordtdeKamergeïnformeerdoverdevoortgangmetbetrekkingtotOperationalMentoringandLiaisonTeams(OMLT’s).AOAfghanistan,16april2008,27925,nr.31220/06/08:afgedaanmet27925,nr.315VoordezomerwordtdeKameroverdesituatieinAfghanistangeïnformeerdmeteenvolgendestandvanzakenbriefoverAfghanistan.AOAfghanistan,16april2008,27925,nr.31220/06/08:afgedaanmet27925,nr.315DestaatssecretarisvanDefensiezegttoedeuitkomstenvanhetNAPMO-overleginjuni2008,waarineenvoorstelvoorligtomeenvervolg-studieopdeherzienebusinesscaseuittevoeren,zospoedigmogelijkperbriefaandeKamertedoentoekomen.AOAWACS,20mei2008,31200XI,nr.12826/06/08:afgedaanmet31200X,nr.139DestaatssecretarisvanDefensiezalinoktober/november2008deKamerinformerenoverdeuitkomstenvandegesprekkenmetdeNAVOoververminderingvanhetaantalvliegtuigbewegingenopdeNAVO-vliegbasisGeilenkirchenvoorhetjaar2009enverder.AOAWACS,20mei2008,31200XI,nr.128InbehandelingDestaatssecretarisvanDefensiezaldeKamerinformerenovereenNLR-onderzoeknaaraan-enuitvliegproceduresengeluidsoverlast.AOAWACS,20mei2008,31200XI,nr.12806/06/08:afgedaanmet31200XI,nr.129IndeeerstvolgendestandvanzakenbriefoverAfghanistaninformeertdeministerdeKameroverdestandvanzakenvandeuitbreidingvandeEU-politiemissie.AORAZEB,21mei2008,21501-02,nr.83520/06/08:afgedaanmet27925,nr.315DeministervanDefensieinformeertdeKamervoorafgaandaandebegrotingsbehandelingoverhetCapabilityDevelopmentPlanvandeEDA.AORAZEB,21mei2008,21501-02,nr.835InbehandelingInhetverslagvandeRAZEB-bijeenkomstkomtdeministervanDefensieterugopdeverbeteringvandeinzetbaarheidvandeEuropesehelikopter-capaciteit.AORAZEB,21mei2008,21501-02,nr.83509/06/08:afgedaanmet21501-02,nr.825DestaatssecretarisvanDefensieinformeertdeKamerbinnentweewekenoverdeinvullingvandekandidatenevaluatie.AOVervangingF-16,27mei2008,26488,nr.8827/06/08:afgedaanmet26488,nr.89BijlagenPersexemplaar120 OmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenInhetverslagvandeNAVO-bijeenkomstteBrusseld.d.12en13juni2008informeertdeministervanDefensiedeKamernaderoverhetC-17initiatief.Hierbijgaathijondermeerinoponderhoud,aansprakelijkheidenverzekeringen.AONAVODefensieministeriëlebijeenkomst,11juni2008,28676,nr.6004/07/08:afgedaanmet28676,nr.61DestaatssecretarisstuurtdeKamerbinnentweewekenhetonderzoekvandeInspecteurMilitaireGezondheidszorgnaardesaneringvandeVliehors.AOVerzamel,12juni2008,31200X,nr.14626/06/08:afgedaanmet31200X,nr.140DestaatssecretarisvanDefensieendeministervanBuitenlandseZakenzullendeKamerbinnentweewekeninformerenoverhetNederlandsestandpunttenaanzienvaneenmoratoriuminzakeverarmduraniumendebrieftoezendendiedoorBuitenlandseZakenaandeVNisgestuurd.AOVerzamel,12juni2008,31200X,nr.14603/07/08:afgedaanmet31200X,nr.141DestaatssecretarisinformeertdeKamerin2009overhetBalkan-onderzoekvanhetRIVM.AOVerzamel,12juni2008,31200X,nr.146InbehandelingDeministerzegttoedathijnogtweemaalzalrapporterenoverdevoortgangvanhetbezwaar-onderzoek.Ditgebeurteenmaalaanstaandenovember,eneenmaalbijhetjaarverslagover2008.WGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.16InbehandelingDeministerstuurtdeKamereenbriefoverdestandvanzakenvandeuitvoeringvandemotievandeledenKortenhorstenSzabooveroverbo-digeentegenstrijdigeregelgeving.DeKamerontvangtdezebriefvoorafgaandaandebegro-ting2009.Alshetnietluktomdezebrieftijdigtesturen,zaldeministerdeKamerdaarovergemotiveerdinkennisstellen.WGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.16InbehandelingInaugustus2008informeertdestaatssecretarisdeKameroverhetonderzoeknaarverdwenencrypto-apparatuurennachtzichtkijkers.WGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.16InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKameroverdemogelijkheidomdekwartaalrapportagevandeCommissievanOverlegenVoorlichtingMilieu-hygiënenaardeKamertesturenenrapporteertdeKameralsditnietmogelijkis.WGOJaarverslag,30juni2008,31444X,nr.16InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKamerbijdebegroting2009overhetconvenantZorgsysteemVeteranen,deoverkoepelendeklachtenregelingenzijnappreciatievanhetbijbehorendeadviesvandeRaadvantoezichtZorgenOnderzoek.NOVeteranen,30juni2008,30139,nr.48InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKamernavoltooiingvanhetoverlegmetdebondenoverdeuitkomstenoveraansprakelijkheidendetermijnenbijhetindienenvanschadeclaims.NOVeteranen,30juni2008,30139,nr.48InbehandelingDestaatssecretariszegttoeindekomendenotainzakeveteranenbeleiddevolgendeaspectennaderuittewerken:–jongeveteranenonderwiedemilitairendieinUruzganhebbengediend–decumulatievanuitzendingenvoorindividuelemilitairen.NOVeteranen,30juni2008,30139,nr.48InbehandelingBijlagenPersexemplaar121 OmschrijvingvandemotieVindplaatsStandvanZakenDestaatssecretarisinformeertdeKameruiterlijk15oktober2008naderoveronderscheidingenvoormilitairendiebetrokkenzijngeweestbijgevechtsactiesenoverhetpostuumtoekennenvaneenblijkvanerkenning.NOVeteranen,30juni2008,30139,nr.48InbehandelingDestaatssecretarisinformeertdeKamernahetzomerrecesoverdemogelijkhedenvanhettoezendenvaneenDVDvanhettoneelstuk«Regenendathethierdoet»aanmilitairenenhunthuisfront.NOVeteranen,30juni2008,30139,nr.48InbehandelingIndevolgendestandvanzakenbriefinformeertdeministervanDefensiedeKameroverdeaantallenmilitairenvanhetAfghanNationalArmyendeopbouwvanhetANAinUruzgan.AOAfghanistan,2juli2008InbehandelingIndevolgendestandvanzakenbriefwordtingegaanop:–deervaringenmetdeSperwer,–devoorbereidingenopdeverkiezingenenhetaannemenvandekieswet,–demissievandeafgelopentweejaarinclusiefalle3Daspecten,–derelatiemetderegio,onderanderemetChina,–desituatieomtrenthetKamerliddatisgeschorst.AOAfghanistan,2juli2008InbehandelingDeministervanDefensiestuurtdeKamerzospoedigmogelijkzijnreactieophetrapportvanUNAMAendeuitsprakendieinditrapportzijnvermeldzijnoverburgerslachtoffers.AOAfghanistan,2juli200814/07/08:afgedaanDestaatssecretarisvanDefensiestuurtdeKamerhetrapportvanRANDEuropenaaraanleidingvandekandidatenvergelijkingtoe.AOVervangingF-16,3juli2008InbehandelingBijlagenPersexemplaar122 6.2.BIJLAGE–TOEZICHTRELATIESENZBO’S/RWT’SDeministeriëleverantwoordelijkheidvandeministervanDefensiebeperktzichtotéénrechtspersoonmeteenwettelijketaak,deStichtingZiektekostenverzekeringKrijgsmacht(SZVK).NaamorganisatieRWTFunctieStichtingZiektekostenverzekeringKrijgsmacht(SZVK).XDeSZVKisnamenshetministerievanDefensiebelastmetdeuitvoeringvandeministeriëleRegelingZiektekostenverzeke-ringmilitairen.DeactiviteitenvandeSZVKrichtenzichuitsluitendopmilitaireninactievedienst;militairenvallennietonderdewerkingvandeZorgverzekeringswet(ZVW).BijlagenPersexemplaar123 6.3.BIJLAGE–OVERZICHTSCONSTRUCTIEVANDEUITGAVENVOORVETERANENENDEUITGAVENVOORZORGENNAZORGVeteranenDeKameristoegezegddatindebegrotingzichtbaarzalwordengemaaktwelkeuitgavenerinhetkadervanhetveteranenbeleidwordenbegroot.Ditisnietzichtbaargemaaktdoorhetaanmakenvaneenapartartikel-(onderdeel),maardoorineenoverzichtteverwijzennaardeuitgavendiebinnendiverseartikelenvoorhetveteranenbeleidzijnbegroot.Deuitgaven,gerichtoppensioenenenuitkeringenwaaropmilitairenaanspraakkunnenmaken,óókalshetgaatomveteranen,zijnonderhetdaarvoorbedoeldeartikelondergebracht.Dezelastenzijninonderstaandoverzichtveteranennietapartinkaartgebrachtalsuitgaven.Totslot:onderstaandoverzichtisexclusiefkostendieniettotmeer-uitgavenleiden,zoalsdebenodigdeinzetvanpersoneelvanDefensie.Begrootophetniet-beleidsartikel90AlgemeenOphetniet-beleidsartikelAlgemeenzijndevolgendeuitgavenbegroot.NederlandseVeteranendagInhetveteranenbeleidisbegrependeorganisatievandejaarlijkseNederlandseVeteranendag.StichtingVeteraneninstituutDeStichtingVeteraneninstituut(SVI)voerthetveteranenbeleiduitnamensdeministervanDefensie.Erwordtgewerktaandeinvullingvaneenklant-leverancierrelatiemethetVeteraneninstituut.Wanneerhetactiviteitenplan2009tergoedkeuringisvoorgelegdendezeactiviteitenzijnopgenomeninhetbehoeftestellingstraject,zaldeuitgavenposttenbehoevevandeSVIverschuivenvanhetartikelonderdeelSubsidiesenbijdragennaarhetartikelonderdeelOverige(departementsbrede)uitgaven.StichtingVeteranenplatformDeStichtingVeteranenPlatform(SVP)bundeltsindsdeoprichtingin1989tientallenveteranenorganisatiesinNederland,ditmethetoogmerkeensamenwerkingsverbandinstandtehoudenomzogezamenlijkhandelenmogelijktemakenterbehartigingvandebelangenvanalleveteranen.DeSVPisdaarmeeeengesprekspartnervanhetministerievanDefensievoorwatbetreftveteranenbeleid.OnderzoekenErwordendiverseonderzoekengefinancierd.InhetCentraalMilitairHospitaal(CMH)inUtrechtwordtonderzoeknaarveteranenenuitgezon-denactiefdienendemilitairenmeteenPostTraumatischeStressStoornis(PTSS)gedaan.DaarnaastlooptinhetCMHeengrootschaligprospectiefonderzoeknaargezondheidsklachtenbijactiefdienendeuitgezondenmilitairenenveteranen.Ditonderzoekzalnogenigejareninbeslagnemenenisdaarommeerjarigindebegrotingopgenomen.BijlagenPersexemplaar124 OmschrijvingBedragenx€1000OndersteunenNederlandseVeteranendag2225SubsidieStichtingVeteranenInstituut5250OndersteunenStichtingVeteranenPlatform158InstandhoudenVeteranenRegistratiesysteem30Ondersteuneninvoeringdefensiepassenvoorveteranen,post-actievenendienstslachtoffers225Bijdragenaanonderzoeken(onderandereCMH)900Ondersteunenveteranenzakendooroperationelecommando’s(zieonderstaandetabel)1409Diverseuitgaven,zoalscommunicatie,ondersteunenveteranenbuitenland,publicatiesscholenprojectenpublicaties289Totaal10486BegrootopdediversebeleidsartikelenReüniefaciliteitenVeteranenorganisatiesmakeneenmaalperjaaraanspraakopreünie-faciliteiten.Deorganisatiehiervanligtinhandenvandeveteranenorgani-satieszelf.Daarnaastorganiseertelkoperationeelcommandojaarlijkseenveteranendagdiegezienkanwordenalseengrotereünie.Hetmeerjarenbedragvoordezefaciliteitenopdebegrotingenvandeoperationelecommando’sisalsvolgttespecificeren:Operationelecommando’sBedragx€1000Commandozeestrijdkrachten230Commandolandstrijdkrachten900Commandoluchtstrijdkrachten164CommandoKoninklijkemarechaussee115Totaal1409ZorgennazorgOokvoorwatbetreftdeuitgavenvoorzorgennazorgisdeKamertoegezegddatdezeindebegrotingzichtbaarzalwordengemaakt.Diverseorganisatiedelenhoudenzichbezigmetdezorgennazorgvanactiefdienenden,post-actievenenveteranen,zoalsdegezondheidscentra,hetCentraalMilitairHospitaal,deMaatschappelijkeDienstDefensie,deGeestelijkeVerzorgingenhetMilitairRevalidatieCentrum.Omdatdetakenvandezeorganisatiedelenverdergaandanalleendezorgennazorgiseenexacteontvlechtingnaardoelgroepvandezeuitgavennietmogelijkendezeblijftdanookachterwege.Begrootophetniet-beleidsartikel90AlgemeenOpniet-beleidsartikel90zijndeuitgavenvoordemateriëlezorgverleningopgenomen.Hetbetreftdeinvaliditeitspensioenen,denabestaanden-pensioenen,desocialezorg(toegekendeleef-enwerkvoorzieningenenBijlagenPersexemplaar125 geneeskundigeverstrekkingen),deuitvoeringvanhetzorgloketmilitairezorgstelselendeRaadvantoezichtzorgenonderzoek.Inonderstaandoverzichtzijndezeuitgavenapartinzichtelijkgemaakt.OmschrijvingBedragenx€1000Invaliditeitspensioenen73735Nabestaandenpensioenen28586Socialezorg6638Deuitvoeringvanhetzorgloketmilitairzorgstelsel2000DeRaadvantoezichtZorgenOnderzoek(RZO)250Ondersteuningorganisatiedagvoordienstslachtoffers300Totaleuitgaven111509Dezebudgettenzijngebaseerdopeenreëleinschattingvandetemakenkosten,ervanuitgaandedatdefinanciëngeenbeperkendefactorzijnbijhetbiedenvanzorgennazorg.Indieninderealisatieblijktdatdezebudgettentelaagzijngeraamddanzalhiervoorcompensatiewordengevonden.Veteranennota2009JaarlijkswordtdeKamergeïnformeerdoverdevoortgangvandeuitvoeringvanhetveteranenbeleid.DeVeteranennota2009zalvóórjuni2009aandeKamerwordenvoorgelegd.ConformdetoezegginginhetAlgemeenOverlegoverhetveteranenbeleidvan30juni2008volgenhieronderdeonderwerpendieindeVeteranennota2009zullenwordenbehandeld.Eengrootdeelvanhetbeleidendeuitvoeringisgerichtopmaatschappe-lijkeerkenningvandeveteraanencommunicatiemetenzorgvoorveteranenenhundirecterelaties.IndeVeteranennota2009wordendeinspanningenopdezethema’sgeschetst.Naasteenkwalitatieveomschrij-vingvandevoortganginhetveteranenbeleidwordthet,waarmogelijk,ondersteunddoorkwantitatievegegevens.Iniedergevalkomendaarbijdemiddelendieaanveteranen(beleid)wordenbesteedaandeorde.DenotabevateenweergavevandemissiesdieindevoorafgaandeperiodedoorNederlandsemilitairenzijnuitgevoerd.Voortswordtdevoortgangophetterreinvandemilitairegeestelijkegezondheidszorggeschetst.Hierbijwordteveneensweergegevenwelkeprotocollenwordengehanteerdenwordendebeleidsintensiveringenvoormilitairedienst-enoorlogsslachtoffersbeschouwd.Tevenswordtaandachtbesteedaanhetthuisfront.InoverzichtenzaleenresuméwordengegevenvanKamerbrievenoverhetveteranenbeleidinhetvoorgaandejaar,destandvanzakenvandeingediendemotiesendevoortgangvanlopendeonderzoekenmeteenaanveteranengerelateerdeonderzoeksvraag.BijlagenPersexemplaar126 6.4.BIJLAGE–OVERZICHTSCONSTRUCTIEVANDEUITGAVENVOORDEDERDEHOOFDTAAKVANDEFENSIEBINNENDEDEFENSIEBEGROTING2009.Inditoverzichtzijnalleendeuitgavenopgenomendiedirectenuitsluitendtoegerekendkunnenwordenaandederdehoofdtaak(«dehandhavingvandenationalerechtsordeendeondersteuningvancivieleoverheden,zowelnationaalalsinternationaal,bijrampenbestrijdingenvredesop-bouw»).Mochtdesituatiehieromvragenkunnenuiteraardalleaanwezigemilitairecapaciteitenvoornationaleveiligheidwordeningezet.StructurelenationaletakenDefensievoertstructureeleenaantaltakenuitvoorcivieleoverheden.Erhoeftvoordezetakengeenapartverzoekombijstandofsteunverleningtewordeningediend.DestructurelenationaletakenvanDefensiezijnvastgelegdinwet-ofregelgevingoferzijnspecifiekeafsprakenovergemaakt.Uitgaven(bedragenx€1000)20092010201120122013Explosievenruiming1976119079193941932719335KustwachtNederland2429623100230882309823133KustwachtvoordeNederlandseAntillenenAruba30052795281928242847Terrorismebestrijding2760027600276002760027600CivieletakenCKmar337527334790329594327826328669MilitairebijstandensteunverleningDeministersvanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,JustitieenDefensiehebbenbestuursafsprakengemaaktmetbetrekkingtotdegegarandeerdebeschikbaarheidvanmilitaire(specialistische)capaciteitenendeoperationeleaansturingdaarvanondercivielgezag.Uitgaven(bedragenx€1000)20092010201120122013UitbreidingCMBA53905390539053905390Bewakenobjecten/gebieden22404240124012401240Havenbescherming91507350865033503350Situationeeloverzicht48702370237023702370Detectie/ruiminggeïmproviseerdeexplosieven32301350135013501350CBRN-hulpverlening2488034780333202328020160BijlagenPersexemplaar127 6.5.BIJLAGE–LIJSTMETAFKORTINGENAAR=Air-to-airRefuellingAC=AanmeldcentrumACP=AfloatCommandPostAD=AlgemeneDienstAE=AanhoudingseenheidAGB=AlgemeenGoederenBedrijfAIVD=AlgemeneInlichtingen-enVeiligheidsdienstAMB=AirManoeuvreBrigadeANA=AfghanNationalArmyAO=AlgemeenOverlegAU=AfricanUnionAOCS=AirOperationsControlStationARBO=ArbeidsomstandighedenAWACS=AirborneEarlyWarningandControlSystemBBM=BrigadeBuitenlandMissiesBE=BijstandseenheidBG=BattleGroupBGGZ=BedrijfsgroepGezondheidszorgBINUB=BureauIntégrédesNationsUniesauBurundiBIV=BestuurlijkeInformatievoorzieningBKS=BestuursraadKennisenStrategieBMC4I=BattlefieldManagementCommand,Control,Communication,ComputerisationandIntelligenceBMS=BattlefieldManagementSystemBPB=Beleids-,plannings-enbegrotingsprocedureBS=BestuursstafBUZA=BuitenlandseZakenBZK=BinnenlandseZakenenKoninkrijkrelatiesCARIB=CaribischGebiedCATF=CommanderAmphibiousTaskForceCBD=CentraalBetaalkantoorDefensieCBOPS=CrisisbeheersingsoperatiesCD=CounterDrugsCE=ChemischeEnergieCDC=CommandoDienstencentraCDS=CommandantderStrijdkrachtenCDV=CompetitievedienstverleningCFMCC=CombinedForceMaritimeComponentCommandCIMIC=Civil-MilitaryCooperationCIS=Communicatie-eninformatiesysteemCKMAR=CommandoKoninklijkemarechausseeCLAS=CommandolandstrijdkrachtenCLF=CommanderLandingForceCLSK=CommandoluchtstrijdkrachtenCMBA=Civiel-MilitaireBestuursafsprakenCMH=CentraalMilitairHospitaalCOMPATRIOT=CommunicationPatriotCPA=ComprehensivePeaceAgreementCRO=CrisisResponseOperationsCTF=CommanderTaskForceCTM=CentrumvoorTechnologieenMissieondersteuningCUP=CapabilityUpgradeProgrammeCZSK=CommandozeestrijdkrachtenDBFMO=Design,Build,Finance,MaintenanceandOperateBijlagenPersexemplaar128 DCHR=DienstencentrumHumanResourceDCIOD=DienstencentrumInternationaleOndersteunings-organisatieDefensieDCMO=DatacommunicatieMobielOptredenDDG=Duik-enDemonteerGroepDG=Directoraat-GeneraalDIS=DefensieIndustrieStrategieDI=DocumentaireInformatieDLBE=DistrictLandelijkeenBuitenlandseEenhedenDMO=DefensieMaterieelorganisatieDMP=DefensieMaterieelProcesDNB=DeNederlandscheBankDOC=DefensieOperatieCentrumDRC=DemocratischeRepubliekCongoDSI=DienstSpecialeInterventiesDTO=DefensieTelematicaOrganisatieDVD=DienstVastgoedDefensieDVO=DienstverleningsovereenkomstDWO=DienstWapenondersteuningEATC=EuropeanAirTransportCommandECOWAS=EconomicCommunityofWestAfricanStatesEDA=EuropeesDefensieAgentschapEGF=EuropeseGendarmerieEenheidEHS=EcologischeHoofdstructuurEOD(D)=Explosievenopruimingsdienst(Defensie)EOV=ElektronischeOorlogsvoeringERP=EnterpriseResourcePlanningEU=EuropeseUnieEUBAM=EUBorderAssistanceMissionEUFOR=EuropeanForceEULEX=EuropeanUnionRuleofLawMission(Kosovo)EUPM=EuropeanUnionPoliceMission(Bosnië)EUPOL=EUPolice(Afghanistan)EUSEC=EUCommunicationsSecurityandEvaluationAgencyEVDB=EuropeesVeiligheids-enDefensiebeleidEZ=EconomischeZakenFARDC=ForcesArméesdelaRépubliqueDémocratiqueduCongoFGBADS=FutureGroundBasedAirDefenceSystemFINAD=FinanciëleadministratieFOC=FullOperationalCapabilityFP=ForceProtectionFPS=FlexibelPersoneelssysteemGE/NL=Germany/NetherlandsHF=HighFrequencyHGIS=HomogeneGroepInternationaleSamenwerkingHOV=HydrografischOpnemingsvaartuigHQ=HeadquarterHR=HumanResourceHRF(L)=HighReadinessForces(Land)ICMS=IntensiveringCiviel-MilitaireSamenwerkingICT=Informatie-enCommunicatietechnologieIDL=InstituutDefensieLeergangenIED=ImprovisedExplosiveDeviceIFF=IdentificationFriendorFoeBijlagenPersexemplaar129 IGV=InfanterieGevechtsvoertuigILS=IntegratedLogisticSupportIND=Immigratie-enNaturalisatiedienstINK=InstituutNederlandseKwaliteitszorgIPU=IntegratedPoliceUnitISAF=InternationalSecurityAssistanceForceIISS=InitialInServiceSupportISTAR=IntelligenceSurveillance,TargetAcquisitionandReconnaissanceIV=InformatieVoorzieningJCG=JointCISGroupJSF=JointStrikeFighterJSS=JointSupportShipJTFC=JointTaskForceCommanderJUS=JustitieKADO=KabinetsbredeAanpakDuurzameOntwikkelingKFOR=KosovoForceKMA=KoninklijkeMilitaireAcademieKPU=Kleding-enPersoonsgebondenUitrustingLAN=LocalAreaNetworkLCF=Luchtverdedigings-enCommandofregatLC(W)=LogistiekCentrumWoensdrachtLOKKMAR=LandelijkOpleidings-enKenniscentrumKMarLOT=LiasionandObservationTeamLPD=LandingPlatformDockLSV=LuchtmobielSpeciaalVoertuigMARIN=MaritiemResearchInstituutNederlandMATLOG=Materieel-LogistiekME=MobieleeenheidMECHBRIG=GemechaniseerdeBrigadeMF=MaterieelenFinancieelMILSATCOM=MilitarySatelliteCommunicationsMIVD=MilitaireInlichtingen-enVeiligheidsdienstMJEOG=MarineJointEffectObserverGroupMLU=MidlifeUpdateMOR=MortierOpsporingsradarMOU=MemorandumofUnderstandingMP=MilitairePolitieMPO=MaterieelprojectenoverzichtMRAT=MediumRangeAnti-TankMTADS=ModernizedTargetAcquisitionandDesignationSightMTBMD=MaritimeTacticalBallisticMissileDefenceMTV=MobielToezichtVreemdelingenMULAN=MijnUniformeLogischeAansluitingophetNetNATO=NorthAtlanticTreatyOrganizationNATRES=NationaleReserveNAVO=Noord-AtlantischeVerdragsorganisatieNBV=NationaalBureauVerbindingsbeveiligingNCP=NationalCongressParty(Sudan)NEC=NetworkEnabledCapabilitiesNII=NetworkInformationandInfrastructureNIMCIS=NieuweGeneratieMariniersCommunicatie-enInformatiesysteemNLDA=NederlandseDefensieAcademieNLMARFOR=NetherlandsMaritimeForceBijlagenPersexemplaar130 NLR=NationaalLucht-enRuimtevaartlaboratoriumNLTC=NetherlandsLiaisonTeamCENTCOMNO=NaderOverlegNRF=NATOResponseForceNTM-I=NATOTrainingMission–IraqOAE=OperationActiveEndeavourOCMGD=OpleidingscentrumMilitairGeneeskundigeDienstOD=OperationeledoelstellingOGL/E/G=ObserverGroupLebanon/Egypt/GolanOGRV=ObjectGrondverdedigingOIV=OperationeleInformatievoorzieningOMLT=OperationalMentoringandLiaisonTeamOOV=OpenbareOrdeenVeiligheidOTG=OndersteuningstaakgroepOZD=OnderzeedienstP&O=PersoneelenOrganisatiePA=PalestijnseAutoriteitPALS=ProjectAanpassingenLegacySpeerPAM=ProjectAanpassingMijnenbestrijdingscapaciteitPGHK=PermanentGezamenlijkHoofdkwartierPKC=Plein-KalvermarktcomplexPPS=Publiek-PrivateSamenwerkingPRT=ProvincialReconstructionTeam(Afghanistan)PRTL=PantserrupstegenLuchtdoelenPSB=PanzerSchnellBrückePTSS=PostTraumatischStressSyndroomPVO=ProgrammaVersterkingOpsporingQRA=QuickReactionAlertRABIT=RapidBorderInterventionTeamRAND=ResearchandDevelopmentRAZEB=RaadvoorAlgemeneZakenenExterneBetrekkingenRCA=RépubliqueCentralAfricaineRCC=RegionalControlandCoordinationRGD=RijksgebouwendienstRHB=RijkshoofdboekhoudingRIVM=RijksinstituutvoorVolksgezondheidenMilieuROC=RegionaleopleidingscentraRWT=RechtspersoonmeteenwettelijketaakRZO=RaadvantoezichtZorgenOnderzoekSAR=SearchandRescueSBK=SociaalBeleidskaderSBIR=SmallBusinessInnovationResearchSEWACO=Sensor-,Wapen-enCommandosysteemSHIRBRIG=Stand-byHighReadinessBrigadeSMART=Specifiek,Meetbaar,Acceptabel/Aanwijsbaar,Realistisch,TijdgebondenSMB=ScheldeMarinebouwSNMCMG1=StandingNRFMineCounterMeasuresGroup1SNMG=StandingNATOReactionForceMaritimeGroupSPEER=StrategicProcessandEnterpriseResourcePlanningEnabledReengineeringSPLM=SudanPeopleLiberationMovementSSC=Short-rangeair-defenceShooterCapabilitySSR=SecuritySectorReformSVI=StichtingVeteraneninstituutSZVK=StichtingZiektekostenverzekeringKrijgsmachtBijlagenPersexemplaar131 TACTIS=TactischeIndoorSimulationTAM=ToekomstigAntilliaanseMilitieTFU=TaskForceUruzganTITAAN=TheatreIndependentTacticalArmyandAirforceNetworkTNO=ToegepastNatuurwetenschappelijkOnderzoekUAV=UnmannedAerialVehicleUIM=UnitInterventieMariniersUNAMA=UnitedNationsAfghanNationalArmyUNAMID=UnitedNationsAfricanUnionMissioninDarfurUNDOF=UnitedNationsDisengagementObserverForceUNIFIL=UnitedNationsInterimForceinLebanonUNMIK=UnitedNationsMissioninKosovoUNMIS=UnitedNationsMissioninSudanUNTSO=UnitedNationsTruceandSupervisionOrganizationUSCENTCOM=UnitedStatesCentralCommandVAO=VoortgezetAlgemeenOverlegVBTB=VanbeleidsbegrotingtotbeleidsverantwoordingVHF=VeryHighFrequencyVN=VerenigdeNatiesVOSS=VerbeterdOperationeelSoldaatSysteemVROM=Volkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieuVTE=VolletijdsequivalentWGO=WetgevingsoverlegWIV=WetopdeInlichtingen-enVeiligheidsdienstenWVO=WetVeiligheidsonderzoekenWDD=WerkplekdienstenDefensieZBO=ZelfstandigBestuursorgaanZVW=ZorgverzekeringswetBijlagenPersexemplaar132