Memorie van toelichting

XIVVaststellingvandebegrotingvandeuitgavenendeontvangstenvanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(XIV)voorhetjaar2009Nr.2MEMORIEVANTOELICHTINGInhoudsopgaveblz.A.Artikelsgewijzetoelichtingbijhetbegrotings-wetsvoorstel2B.Begrotingstoelichting4Lijstmetafkortingen260Trefwoordenregister262TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009Persexemplaar1 A.ARTIKELSGEWIJZETOELICHTINGBIJHETBEGROTINGS-WETSVOORSTELWetsartikel1(begrotingsstaatministerie)DebegrotingsstatendieonderdeeluitmakenvandeRijksbegroting,wordenopgrondvanartikel1,derdelid,vandeComptabiliteitswet2001elkafzonderlijkbijdewetvastgesteld.HetonderhavigewetsvoorstelstrektertoeomdebegrotingsstaatvanhetministerievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitvoorhetjaar2009vasttestellen.AllevoorditjaarvastgesteldebegrotingswettentezamenvormendeRijksbegrotingvoorhetjaar2009.EentoelichtingbijdeRijksbegrotingalsgeheelisopgenomenindeMiljoenennota2009.Metdevaststellingvanditwetsartikelwordendeuitgaven,verplichtingenendeontvangstenvoorhetjaar2009vastgesteld.DeindebegrotingopgenomenbegrotingsartikelenwordeninonderdeelBvandezeMemorievanToelichtingtoegelicht(dezgn.begrotingstoelichting).Wetsartikel2(begrotingsstaatbaten-lastendienst(en))Metdevaststellingvanditwetsartikelwordendebatenenlastenendekapitaaluitgavenen-ontvangstenvandebaten-lastendienst(en)AlgemeneInspectiedienst,DienstICTUitvoering,DienstLandelijkGebied,DienstRegelingen,PlantenziektenkundigeDienst,enVoedsel-enWarenautoriteitvoorhetjaar2009vastgesteld.Deindiebegrotingenopgenomen-begrotingsartikelenwordentoegelichtinonderdeelB(Begrotings-toelichting)vandezeMemorievanToelichtingenwelindeparagraafinzakededienstendieeenbaten-lastenstelselvoeren».Wetsartikel3Het(standaard-)wetsartikelinzakedeeuroalswaarde-eenheidvandebegrotingbehoeftgeentoelichting.(Wetsartikel4)NaeenoverlegmetdeTweedeKameraandehandvandebriefvandeMinistervanFinanciënvan20december2007(KamerstukkenII,2007/08,31031,nr.19)isbeslotentoteenexperimentterverbeteringvande(politieke)verantwoordingaandehandvandebegrotingenendejaarverslagenvandeministeriesvanBuitenlandseZaken,Volkshuisves-ting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer(inclusiefdeprogramma-begrotingvanWonen,WijkenenIntegratie),Landbouw,NatuurenVoedselkwaliteitenVolksgezondheid,WelzijnenSport(inclusiefdeprogrammabegrotingvanJeugdenGezin).Hetexperimentbetreftdebegrotingsjaren2007totenmet2009.TenbehoevevanhetexperimentishetnoodzakelijkvoordiejarenaftewijkenvaneenaantalbepalingenvandeComptabiliteitswet2001metbetrekkingtotdeinrichtingvandedepartementalebegrotingenhetdepartementalejaarverslag.Hetonderhavigewetsartikelregeltdieafwijkingvoordebegroting2009,inclusiefvoordesuppletorebegrotingen2009,vanhetMinisterievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit.Hetbetreftdeartikelen5en14vandeComptabiliteitswet2001.Hetexperimentheeftwatdebegrotingenbetreftinhoudelijkbetrekkingopdetoelichtingbijdebegroting.DebegrotingspresentatiezalwordenPersexemplaar2 toegespitstopde(politiek)belangrijkstebeleidsprioriteitenvanhetKabinet.DieprioriteitenzullenindeBeleidsagendawordenopgenomen,waarbijzalwordenaangeslotenbijhetBeleidsprogrammavanhetkabinet(KamerstukkenII,2006/07,31070,nr.1).DeBeleidsagendakanwordenaangevuldmetenkeleanderedoelstellingendiedoordebetrokkenministerbeleidsmatigvangrootbelangwordengeacht.IndienbepaaldebeleidsprioriteitenindeBeleidsagendaintermenvanprestatieseneffectenwordentoegelicht,ishetdaaromnietnoodzakelijkookbijdebetrokkenbeleidsartikelenzelfeentoelichtingteverstrekken.EenkorteverwijzingnaardeBeleidsagendaisdanvoldoende.(Wetsartikel6)Het(standaard-)inwerkingstredingsartikelvaneenbegrotingswethoeftniettewordentoegelicht.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgPersexemplaar3 B.BEGROTINGSTOELICHTINGInhoudsopgaveblz.1.Leeswijzer52.HetBeleid112.1Beleidsagenda112.1.1Hoofdlijnenvanbeleid112.1.2Financieelkadervoor2009552.2Debeleidsartikelen7021Duurzaamondernemen7022Agrarischeruimte9423Natuur10124LandschapenRecreatie12325VoedselkwaliteitenDiergezondheid13626KennisenInnovatie14927Bodem,waterenreconstructiezandgebieden1682.3Deniet-beleidsartikelen17528Nominaalenonvoorzien17529Algemeen1773.Bedrijfsvoering1804.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoeren183AlgemeneInspectieDienst(AID)183DienstICTUitvoering(DICTU)189DienstLandelijkGebied(DLG)194DienstRegelingen(DR)200PlantenziektenkundigeDienst(PD)207VoedselenWarenautoriteit2125.Verdiepingsbijlage218Bijlagemotiesentoezeggingen237BijlageZBO’senRWT’s253BijlageEuropesegeldstromen254Lijstmetafkortingen260Trefwoordenregister262Persexemplaar4 1.LEESWIJZERInjuni2007heefthetKabinetBalkenendeIVhaarbeleidsprogramma«Samenwerken,samenleven»(TweedeKamer,vergaderjaar2006–2007,31070,nr.1)gepresenteerd.Ditbeleidsprogrammabestrijktdeperiode2007–2011engaatinopdepijlersuithetCoalitieakkoord.Depijlerszijnvoorzienvaneenmissie,probleemanalyse,doelstellingeneneenfinanciëlebox.InditbeleidsprogrammaisookinzichtelijkgemaaktwatmijninzetisalsministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitindekomendevierjaar.DeinzetvanLNVkomtmetnameteruginpijler1(eenactieveinternationaleenEuropeserol),pijler2(eeninnovatieve,concurrerendeenondernemendeeconomie),pijler3(eenduurzameleefomgeving),pijler4(socialesamenhang)enpijler6(overheidendienstbarepubliekesector).Inmijnbeleidsagendabehorendbijdebegroting2009komikhieropterug.ConformKabinetsafspraakwordendeuitgavenenveloppenuithetCoalitieakkoordvoordegeheleKabinetsperiodeverdeeldoverdeministers.Debedragenvoor2009,inclusiefdemeerjarigedoorwerkingen,zijnopgenomenindetabellenvoorbudgettairegevolgenvanbeleid.Deresterendebedragenvoor2010enverderblijvenconformdeafspraakuithetCoalitieakkoordgereserveerdvoorLNVopdeaanvullendepostvanhetRijk.DitbetreftdeoploopvandeenveloppenuithetCoalitieakkoordminusdebelegdebedragenuitdetranche2008en2009.DezebedragenwordenjaarlijkspertranchebeschikbaargesteldaanLNV.IndebeleidsagendaisonderhetFinancieelkadereenoverzichtopgeno-menvandemeerjarigbeschikbaargesteldebudgetten.Presentatiebegroting2009Toelichtingexperimentverbeteringverantwoordingenbegroting+Omtekomentotmeerpolitiekefocusenminderverantwoordingsla-stenwerdenineenbriefaandeTweedeKamer(Kamerstukken2007–2008,30031,nr.19)op20december2007eenaantalvoorstellengepresenteerd.TijdenseenAlgemeenOverlegop6februari2008gingdeTweedeKamerakkoordmetdezeplannen.+Eénvandevoorstellenheeftbetrekkingophetverantwoordings-proces.Aangeziendeverantwoordingendebegrotingnauwmetelkaarsamenhangenheefthetvoorstelookbetrekkingopdebegro-ting.HetministerievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitmaaktdeeluitvanditexperiment.Hetgevolghiervanisdatdezebegrotingandersisopgebouwddanvoorheen.+Deveranderingenhebbenbetrekkingopdeopzetvandebeleids-agendaenopdeinhoudenopzetvandebegrotingsartikelen.Beleidsagenda+Depolitiekefocuswordtbereiktdoordebeleidsagendaintedelenvolgensdebeleidsprioriteitenvanhetkabinetendaaroverterapporte-ren.+IndenieuweopzetstaathetbeleidsprogrammaSamenwerken,Samenlevenvanhetkabinetcentraal.Indebeleidsagendawordendekabinetsdoelstellingenen/ofprojectenuitgebreidtoegelicht.Detoelichtingomvatdeinzetvandeoverheid,inprincipetoetsbaredoelen,debeoogdeeffecteneneenonderbouwingvandebelangrijk-steintezetteninstrumenten.DaarnaastwordteenbeperktaantalLeeswijzerPersexemplaar5 aanvullendebeleidsprioriteitentoegelicht.Erwordteenzonauwkeurigmogelijkekoppelinggelegdtussenbeleidsprioriteitenenbegrotings-artikelen.+Aanheteindevandebeleidsagendawordteenoverzichtstabelopgenomenwaarinperkabinetsdoelstellingen/ofprojectinzichtelijkwordtgemaaktwatdevoortgangis,bijwelkeoperationeledoelstellingdeprioriteithoort,watdegeraamdeuitgavenzijntot2011enwathetgebudgetteerdbelangis.Begrotingsartikelen+Perbegrotingsartikelwordendebeleidsvoornemensvertaaldinoperationeledoeleneninstrumenten.Deontwikkelingenvandeuitgavenendedoelendiezijdienenwordenvolledigtoegelichtenwaarmogelijkindetijdweergegevenenindienzinvolgrafischgeïllustreerd.Ditbetekentmeeraandachtvoordeinstrumentenenvoordehistorischeontwikkelingvandeuitgavenenprestatiesomtoteengoedeonderbouwingvandeuitgaventekomen.+Debegrotingsartikelenbevattengeenherhalingvanhetgeenalindebeleidsagendaisopgenomen.+Indebegrotingwordt/wordendebeleidsdoorlichting(en)vanhetbetreffendejaaraangekondigd.Debeleidsdoorlichting(en)wordt(en)meegezondenbijdeindieningvandeverantwoordingoverhetbetreffendebegrotingsjaar.Begrotingswijzigingoperationeeldoel«Bevorderenvanduurzameketens»Indezebegrotingisoperationeledoelstelling21.15«Bevorderenvanduurzameketens»alseenopzichzelfstaandoperationeledoelstellingvervallenalsgevolgvanmijnstrevenommeerrelatieaantebrengeninbeoogddoelendehieraangekoppeldemiddelen.Deinstrumentenuit21.15zijnopdevolgendemanierondergebrachtbinnenartikel21:+instrumentBilateraleEconomischeSamenwerkingnaaroperationeeldoel(21.11);+instrumentAgrologistieknaaroperationeeldoel(21.12);+ICT-beleidsprogramma’sbestaandeuitinstrumenttransparantieenICTeninstrumentClientnaaroperationeeldoel(21.13);+instrumentEnergieefficiencyVoeding-engenotsmiddelenindustrie-(VGI)naaroperationeeldoel(21.13);+instrumentBiobasedEconomynaaroperationeeldoel(21.13).EenbelangrijkvoordeelvandezekeuzeisdatdeinstrumentenophetterreinvanSchoonenZuinigzijngebundeldinartikel21.13.Hierdoorontstaatookbeterinzichtindeactiviteitenopditterrein.InternebegrotingsreserveBijVoorjaarsnota2008zijnopdeLNV-begrotinginternebegrotings-reservesingesteld.Hetbetrefthetomzettenvandegarantievermogensvandriestichtingen,tewetenhetOntwikkelingenSaneringsfondsvoordeLandbouw,hetOntwikkelingenSaneringsfondsvoordeVisserijenhetBorgstellingsfondsvoordeLandbouw.Ditisconformhetvierdelidvanartikel5vandeComptabiliteitswet.Alsgevolgvanhetinstellenvandezeinternebegrotingsreserveszijnzoweldeuitgaven-alsdeontvangsten-begrotingvanLNVverhoogdbijVJN2008.Dezemiddelenkomenterugopdevolgendeoperationeledoelstellingen:21.11«Verbeterenvanondernemerschapenondernemersklimaat»,21.13«BevorderenvanLeeswijzerPersexemplaar6 duurzameproductiemethodenenbedrijfssystemenw.o.biologischelandbouw»en21.14«Bevorderenduurzamevangstenkweekvanvisenschelpdieren».Meteeninternebegrotingsreservewordthetbestaandefinanciëleinstrumentariumvoorontwikkelingensaneringindelandbouwenvisserijbehouden.Hiermeewordtstabiliteitenzekerheidgecreëerdvoordeuitfinancieringvanomvangrijkeensterkfluctuerendetransitie-uitgaven.TenaanzienvanhetvoormaligBorgstellingsfondsvoordeLandbouwgeldtdatdegarantieregelingendoordeministervanLNVwordenafgegevenmetalsborgdeinternebegrotingsreserve.DICTUPer1januari2008isdeDienstICTUitvoering(DICTU)formeeleenBaten-Lastendienstgeworden.DeDICTUisin2005gevormdvanuitbestaandeLNV-ICTonderdelenmettotdoelomopeenefficiënteeneffectievewijzedeICThuishoudingvanhetministerievanLNVinterichtenentebeheren.MetdekomstvanDICTUstaathetaantalBaten-LastendienstenvoorLNVopzes.Inhoofdstuk4,dienstendieeenBaten-Lastenstelselvoeren,ishetprofielvanDICTUterugtevinden.MaatschappelijkeeffectenindebegrotingIndebegrotingzijnoptweeplaatsendemaatschappelijkeeffectenvanhetLNVbeleidopgenomen.EnerzijdsindeBeleidsagendabijdekabinetsdoelstellingenuithetvoorgenoemdBeleidsprogrammawaarLNVaanbijdraagt.AnderzijdsbijdebegrotingsartikelenopdevoorLNVrelevantebeleidsterreinen.DescheidinghiertussenwordtvoornamelijkbepaalddoorhetkaraktervandeBeleidsagenda(meerfocus,waardooropdekabinetsdoelstellingenwaarmogelijkenzinvoleenindicatorwordtgeformuleerd)endeverdiepingopdeLNVbeleidsterreinenopafgeleidedoelenindebegrotingsartikelen,waarvoorookindicatorenwordengeformuleerdonderhetstramienvanzinvolenmeetbaar.Nietelkeeffectindicatorkanjaarlijkswordengemeten,daarwaarditniethetgevalis,isdittoegelichtbijdebetreffendeindicator.Ikwerkhetkomendjaarverderaandekwaliteitsverbeteringvaneffect-enprestatieindicatoren.Ikbrengbinnenhetbestaandebeleidmeerfocusaandoorindebegroting2010minder,maarbetereindicatorenoptenemendiedeeffectenvanmijnbeleidmeerzichtbaarmaken.Hetgaathierbijookomhetbepalenenformulerenvanmeetbareenafrekenbaredoelen.Voordevolgendekabinetsdoelstellingenzijngeeneffectindicatorenopgenomenindebegroting2009:Kabinetsdoelstelling+EenEuropameteenstevigdraagvlakonderdeburgers,datzichrichtopdeterreinenwaarhetmeerwaardelevertenzichnietbegeeftopterreinenwaarlidstatenhetbeterzelfkunnenregelen(doelstellingnr.1)+DuurzameeconomischeontwikkelingbevorderenenarmoedebestrijdingmetkrachtvoortzettenenuitwerkeninhetprojectDeMilenniumOntwikkelingsdoelenDichterbij(doelstellingnr.6)+Realisatiecomplexeruimtelijkeopgaven(doelstellingnr.29)LeeswijzerPersexemplaar7 MeerjarenprogrammeringbeleidsdoorlichtingVolgensdeRegelingRijksbegrotingsvoorschriften2006vandeministervanFinanciëndienterindebegrotingeenprogrammeringvanbeleids-doorlichtingopgenomenteworden.Eenbeleidsdoorlichtingiseenevaluatieophetniveauvandealgemene(ofoperationele)doelstelling.LNVheeftervoorgekozenallebeleidsdoorlichtingenophetniveauvandealgemenedoelstellinguittevoeren.Reguliereevaluatiesrichtenzichveelalopeendeelvanhetbeleidofopbeleidsinstrumenten.Beleids-terreinendieneneensinde5à7jaardoorgelichtteworden,afhankelijkevandebeleidscyclus.DetotaleprogrammeringvoorLNVzieteralsvolgtuit:Meerjarenprogrammeringbeleidsdoorlichtingen/IBO200825VoedselkwaliteitenDiergezondheid200921Duurzaamondernemen23IBONatuur24IBONatuur1201022Agrarischeruimte27Reconstructie201226KennisenInnovatie1HetIBOnatuurzalookdesamenhangtussennatuurenlandschapsbeleidinogenschouwnemenerheeftdaaromookbetrekkingopartikel24.Ditconformdestrekkingvandetaak-opdrachtIBOnatuur.Zoalsinhetjaarverslagover2007vermeldwordtdebeleidsdoorlichtingvanVoedselkwaliteitenDiergezondheid(artikel25)inhetjaar2008afgerondenbijjaarverslag2008aandeKameraangeboden.In2009wordteenIBOuitgevoerdopNatuur.DeuitkomstenvandezeIBOkunnenwordenmeegenomenindeMidTermReviewILGwelkein2010plaats-vindtendevoortgangvandeEHSin2010.Deprogrammeringvandebeleidsdoorlichtingenzijnbijdedesbetref-fendebeleidsartikelenopgenomeninhetoverzicht«Onderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleid».BudgetflexibiliteitDeRegelingRijksbegrotingvoorschriften2008vandeministervanFinanciënvermeldtvoorschriftenvoorhetopnemenvandejuridischverplichteuitgavenbudgettenindeontwerpbegroting.Dezebudgettenzijnperbeleidsartikelopgenomenindetabel«budgettairegevolgenvanbeleid».Netzoalsindebegroting2008isalstoelichtingopdetabel«budgettairegevolgenvanbeleid»grafischperdoelstellingeenoverzichtgegevenvandebudgettendiegeldenalsjuridischverplicht,bestuurlijkgebondenofbeleidsmatiggereserveerdvoorhetbegrotingsjaar2009.OverzichtsconstructiesErzijnindeLNV-begrotingtweeoverzichtsconstructiesopgenomen,nl.deoverzichtsconstructiesILGenGroeneHart.Daarnaastzijnindebegrotin-genvanBuitenlandseZakenenVROMrespectievelijkdeoverzichts-constructiesHGISenMilieuopgenomen,waarookLNV-middelendeelvanuitmaken.LeeswijzerPersexemplaar8 DeHomogeneGroepInternationaleSamenwerking(HGIS)iseenapartebudgettaireconstructiebinnendeRijksbegroting.IndeHGISwordendebuitenlanduitgavenvandeverschillendedepartementengebundeld.ZowordtinzichtverschaftindebelangrijksteuitgavendieNederlandjaarlijksdoetinhetkadervaninternationalesamenwerking.DecoördinatievandezeoverzichtsconstructieligtbijhetministerievanBuitenlandseZaken.VoorwatbetreftLNVmakendeeluitvandeHGISdeuitgavenuithoofdevandeAgrarischeVertegenwoordigingBuitenland,decontributieaandeFoodandAgriculturalOrganisation(FAO),debijdrageaanhetAfrikaStudieCentrumeneendeelvandebekostigingvandeniet-EUstudentenbijdeWageningenUniversiteitenhetgroeneHBO.LNVdraagttevensdeinhoudelijkeverantwoordelijkheidvoorinternatio-nalenatuurprojectendievoortvloeienuitinternationaleverdragen.HetbetreftprojectendiewordengefinancierduitmiddelendieopdebegrotingvanLNVstaanendiedeeluitmakenvandeHGIS.Dedesbetref-fendeuitgavenwordennadertoegelichtinbeleidsartikel23onderdeoperationeledoelstelling«beheervandenatuurenbeschermenvandeinternationalebiodiversiteit».Deoverzichtsconstructie«Milieu»geeftinzichtindebeleidsvoornemensendedaarbijbehorendeuitgavenvoordejaren2009totenmet2013voorhetonderwerpMilieu.DecoördinatievandezeoverzichtsconstructieligtbijhetministerievanVROM.DehiermeegemoeideLNV-uitgavenhebbenbetrekkingopdiverseartikelenvandeLNV-begroting.DeindezeLNV-begrotingopgenomenoverzichtsconstructieGroeneHartbiedtinzichtindeRijksmiddelendieinhetGroeneHartneerslaan.FiscaleinstrumentenHetbeleidsinstrumentariumdatLNVinzetomzijndoelstellingenterealiserenbestaatnaastinstrumentendiedeLNVbegrotingbelastenookuitfiscaleinstrumenten.DitjaarwordendetwaalfLNV-specifiekeregelingenvoorheteerstbijhetdesbetreffendartikelverantwoord.DefinanciëlereeksensluitenaanbijdefiscaleinstrumentenuitdeMiljoenennota2009.FiscalefaciliteitDirecte/indirectebelastingArtikelLNV-begroting1.LandbouwvrijstellingDirect212.BosbouwvrijstellingDirect233.Vrijstellingvergoedingbos-ennatuurbeheerDirect234.Vrijstellingbos-ennatuur-terreinenforfaitairerendementDirect235.VerlaagdtariefglastuinbouwIndirect216.VerlaagdtariefsierteeltIndirect217.LandbouwregelingIndirect218.Tariefdifferentiatietractorenenmobielewerktuigen(zgn.rodediesel)*Indirect219.VrijstellinglandinrichtingDirect2210.VrijstellingBBLDirect2211.VrijstellingcultuurgrondDirect2212.VrijstellingnatuurgrondDirect23*Waarvanaandeellandbouwsectorcirca40%.LeeswijzerPersexemplaar9 NaastdezeLNV-specifiekeregelingenkunnendeLNV-sectorengebruikmakenvangeneriekefiscalefaciliteitenophetgebiedvanondernemer-schapenduurzaamheid,zoals:Zelfstandigenaftrek,doorschuivenstakingswinst,bedrijfsopvolgings-faciliteiten,energie-investeringsaftrek,milieu-investeringsaftrekenvervroegdeafschrijvingopmilieu-investeringen.EU-financieringVoorhetLNV-beleidsterreinishetEU-beleidvangrootbelang.VanuitdeEUwordtvoorverschillendebeleidsterreinenEU-steungegeven.IndebegrotingisditindebegrotingsartikelenenEU-bijlageaangegeven.Onderstaandeenoverzicht.EU-FinancieringArtikel/bijlageLNV-begroting1.GLB/Plattelandsbeleid(POP-2)212.EuropeesVisserijBeleid(EVF)213.GLB/Plattelandsbeleid(POP-2)224.GLB/Plattelandsbeleid(POP-2)235.GLB/Plattelandsbeleid(POP-2)246.TSE/Bluetongue257.ZevendeKaderProgrammaOnderzoek268.Landbouwheffingen299.GLB/pijler1en2EU-bijlage10.EuropeesVisserijFondsEU-bijlage11.EU-structuurfondsenEU-bijlageFinancieringvanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)HetFESisvoorLNVeenbelangrijkefinancieringsbrontenbehoevevaninnovatie,onderzoeken«groene»beleidsopgaven.InonderstaandoverzichtisaangegevenwelkeFESmiddelenopwelkebegrotingsartikelenwordenbegroot.FondsEconomischeStructuurversterking(FES)Artikel/bijlageLNV-begroting1.Luchtkwaliteit212.PlantenkundigOnderzoek213.Greenports224.Klavertje4225.Primaviera226.NatuurpilotIJmeer237.Westerschelde(inrichtenEHS)238.ImpulsVeterinaireAviareInfluenza269.KennisBsik(TransitieDuurzameLandbouw(TDL))2610.Inn.prog.TTIGroeneGenetica2611.Inn.progr.PotatoGenomeSequencing2612.Inn.progr.Phytophthora26LeeswijzerPersexemplaar10 2.HETBELEID2.1Beleidsagenda2.1.1Hoofdlijnenvanbeleid1.Algemenepolitiekeinleiding«Levenvanhetland,gevenomnatuur»symboliseertdekrachtvandeverbindingtussendeagrosector,natuuren16miljoenNederlanders.Deland-entuinbouwendeagroketenstaanvoorgeweldigeopgaven;opgavendievaakeenEuropeseeneenmondialedimensiehebben.Iedereagrarischeondernemeriseenglobalplayer.Veranderingenindevraagnaarenhetaanbodvanvoedselenenergieofveranderingenvanhetklimaatalsgevolgvanhetbroeikaseffectzijndeuitdagingenvoordekomendejaren.Wijzullendusvoortdurendoveronzeeigengrenzenheenmoetenblijvenkijkenomvoorbereidteblijvenopdetoekomst.Daarbijgaathetnietalleenomintespelenopkansenenbedreigingen,maarookomhetnemenvanonzeverantwoordelijkheden.Voordebiodiversiteitbijvoorbeeld,inNederland,maarookinanderedelenvandewereld,voordetoekomstvanhetEuropeselandbouwbeleid,voordewereldwijdevoedselvoorzieningenvoorhettegengaanenopvangenvandegevolgenvanklimaatverandering.Deopbouwvandevoorliggendebeleidsagendavolgtdekabinetsdoelenuit«Samenwerken,samenleven».Devoornemensvoor2009wordenindezedoelenbeschrevenengekoppeldaanconcretedoelstellingenenbeschikbaremiddelen.IndezeinleidinggeeftdeministervanLNVkortdehoofdlijnenvanhaarbeleidweer.Innoverenenverduurzamenzijndebelangrijksteuitdagingenenmaatschappelijkeopgavenwaarvoordeagrosectorstaat.DeNederlandseconsumentvindtduurzaamheidsteedsbelangrijkerenookdemeesteexportlandenleggendelathoogalshetgaatomproductiemethodenenvoedselveiligheid.NederlandisnadeVerenigdeStaten’swereldsgrootsteexporteurvanland-entuinbouwproductenenvoedingsmidde-len.Landbouwenvoedinghebbeneenaandeelvan20%inhettotaleNederlandseexportpakket,10%vanonzewerkgelegenheidennationaalinkomenwordtindeagrosectorverdiend.Eenbloeiendeeconomiescheptwelvaart,banenenmooieproducten.Deagrarischesectorheeftzichdeafgelopendecenniaontwikkeldtoteenhoogproductieveenkennis-intensieveeconomischesector.AlshetgaatominnovatiekrachtenhetontwikkelenentoepassenvannieuwekenniszijndeNederlandseagrosectorenhetkennisclustertoonaangevendindewereld.Daarbijheeftdelandbouwongeveer70%vanhetNederlandselandingebruik.Onzewelvaartendekwaliteitvanonslandelijkgebiedenlandschaphangendusvooreenheelbelangrijkdeelafvandevraagofdeagrarischesectorzichkrachtigkanblijvenontwikkelen.Metanderewoorden,oferstimulansenzijnvoorinnovatieendiversificatieenwatdemogelijkhedenzijnteinvesterenindekwaliteitvannatuurenlandschap.Deagrosectormoet,omhaarstevigeconcurrentiepositievoordetoekomstveiligtestellen,rekeninghoudenmet,eninspelenop,algemenetrendsenontwikkelingen.Omhieraaneenstimulanstegevenstartikin2009insamenwerkingmetVROMenOntwikkelingssamenwerkingeenimpulsprogrammaverduurzamingagroketens.BeleidsagendaPersexemplaar11 HethooginnovatievekaraktervandeNederlandseland-entuinbouwsteltdesectorinstaathethoofdtebiedenaandemondialeontwikkelingenenuitdagingenwaarweonsvoorgeplaatstzien.Hetantwoordvandeagrosectoropdieontwikkelingenmoetgrotendeelsliggeninverduurza-ming.Duurzameontwikkelingishetstrevenomeenevenwichttevindentusseneconomische,ecologischeensocialeontwikkelingzoalsisweergegevenindekabinetsvisieMaatschappelijkVerantwoordOnderne-men(MVO).Daarbijgaathetnietalleenomhetbereikenvandatevenwicht«hierennu»,maarookinternationaal,metbijzondereaandachtvoorontwikkelingslandenen«later»,voorkomendegeneraties.Wehebbenslimmeenaansprekendeconceptennodig.Uitwisselingvankennisenervaringentussendeagrosectorenanderedomeinenmoetbijdragenaandevormingvannieuwedenkrichtingen.Doorbraaktechno-logieënzoalsICT,nanotechnologie,biotechnologieengenomicszullenmoetenwordeningezetominputteverminderen,omoutputtemaximali-serenenomafvalstoffentereducerenenomtevormentotuitgangs-materiaalvoornieuweproductieprocessen.Omonzekoppositietebehoudenopdelangetermijnisvernieuwingendynamieknodig,ookinsamenwerking,onderanderetussenlandbouwor-ganisatiesennatuurorganisaties.Diesamenwerkingiseenrandvoor-waardenietalleenvoorbehoudvanonzeexportpositie,maarjuistookvoorhetbehoudvandekwaliteitvannatuurenbiodiversiteit.VanuitditkaderishetvangrootbelangdatweindekomendejarenbinnendeEUmetelkaarnadenkenoverdetoekomstigevormgevingvanhetgemeenschappelijklandbouwbeleid.Datditlandbouwbeleidgemeen-schappelijkmoetblijven,staatdaarbijvoorhetkabinetvast.Deuitdagin-genwaarmeewenuwordengeconfronteerdzijndaarvoorteinternatio-naalvankarakter.HetisdaaromgoeddatweinEuropanuopnieuwdetijdnemenomonsgemeenschappelijklandbouwbeleidaaneenkritischezelfreflectieteonderwerpen.Derichtingdiewemetdehealthcheckzijningeslageniseengoedeeerstestap.Devoorstellenbetekeneneensteuninderugvooreengezondondernemersklimaatindelandbouw,waarbijinnovatie,levelplayingfieldenversterkingvandeconcurrentiekrachtsleutelbegrippenzijn.BovendienmakenzehetmogelijkEuropeseinkomenstoeslagensterkertekoppelenaanhetrealiserenvanmaatschap-pelijkewaardenalsvoedselveiligheid,voedselzekerheid,hetinstandhoudenvanlandschapennatuurendezorgvoormilieuendierenwelzijn.Daarkomtbijdatdehealthcheckeenprimagelegenheidbiedtomvereenvoudigingvanderegelgevingdoortevoerenenverminderingvandeadministratievelastentebewerkstelligen.HetGLBvandetoekomstmoetnietalleeneffectief,maarzekerookefficiëntwordeningericht.Nationaaleninternationaalzetikmijinvoorhetoptimaliserenvanhetwelzijnendegezondheidvandieren.Maatschappelijkewensenrondomdierenwelzijnvormenvoordesectorenmijzelfeensterkestimulanstotdenoodzakelijkeverduurzamingeninnovatieopditvlak.Vandesectorverwachtikininternationaalverbandeenvoorlopersrolenambitieuzeinzet.In2009wilik–samenmetdebetrokkensectoren,maatschappelijkeorganisatiesenketenpartijen–verdereuitvoeringgevenaandeambitiesendoelstellingenuitdenotadierenwelzijnendenationaleagendadiergezondheid.Ikverwachtgoedevooruitgangteboekenindeontwikke-lingvanintegraaldierbriendelijkestallen,methetoogopdeterealiseren5%diervriendelijkestallenin2011.Ookdehandhavingversterkik,mededoordeinvoeringvandemogelijkheidvandebestuurlijkeboeteendeindenotadierenwelzijnaangekondigdecapaciteitsuitbreiding.InhetverbeterenvandegezondheidvandierenzetikmijninzetopbredeBeleidsagendaPersexemplaar12 gezondheidszorgvoorcommercieelgehoudendieren,hobbydiern,gezelschapsdierenennatuurdierenvoort.Nadrukligtdaarbijoppreventieenhetkennenvanderisico’s.Tevenszalikin2009specifiekaandachtgevenaanopkomendedierziektenenzoönosen.SindshetaantredenvanditkabinetheeftdeministervanLNVzichsterkingezetvoorhetverbindenvanplattelandenstad.Onbegripvoorelkaarspositieensituatieleidttoteenverwijdering,terwijlbeideelkaarnodighebben.Hetplattelandheeftstedelingennodigalsconsumentenvanlandbouwproducten,maarookalsrecreanten.Destedelingheeftbehalvevoedselookderust,ruimteenhetgroennodigdiehetplattelandbiedtvooronderanderedegezondheid,voorontspanning,vooreenaantrekke-lijkvestigingsklimaatvoorinternationaleenkennisintensievebedrijven.Hetgroenisdaarindegroteleverancier.Dieobservatieheeftgeleidtotextraaandachtvoorgroeninenomdestad.ZoisdeministervanLNVactiefbetrokkenbijdeontwikkelingvanhetgroeninenkelekrachtwijken.Tevensstreeftzeernaarderecreatiemogelijkhedenuittebreidendoornatuurenlandschaptoegankelijkertemakenvoorstedelingen.Iedereenzouin10minutenfietseninhetgroenmoetenkunnenzijn.Hetlandschapheefteengrotecultuur-historischewaardeeneenruimtelijkewaardediemensenwaarderen.Diewaardemoetenwekoesteren.Doormeerdannurekeningtehoudenmetlandschappelijkeelementenbijbijvoorbeelddeaanlegvangroteinfrastructuur.Hetkabinetheeftoogvooreenbetereinpassinghiervaninhetlandschap.Definancieringdaarvanzalookgoedgeregeldmoetenworden.OpbeideelementenzaldeAgendaLandschapingaan.Hetplattelandzalvoordeeigenbewonersaantrekkelijkmoetenblijvenomtewonenentewerken.DankzijdeextramiddelendiedeKamermetMotieVanGeelbijdeAlgemenePolitiekeBeschouwingenbeschikbaarheeftgesteld,zijnpilotsgestarthoedevitaliteitvanhetplattelandbehoudenkanblijven.Metdeuitkomstenvandezepilotszalhetkabinetaandeslaggaanomsamenmetprovinciesengemeentenhetplattelandvitaalenaantrekkelijktehouden.Natuurvanhogekwaliteitblijftookeenvandecentraledoelstellingenvanditkabinet.ErwordtonverkortvastgehoudenaandedoelstellingenvoordeEcologischeHoofdstructuur(EHS).Maarnatuurvanhogekwaliteitkannietdoordeoverheidalleentotstandgebrachtworden.Enalhelemaalnietbeheerdworden.Daarvooriseengroterebijdrageenvooralsteunnodigvanuitdesamenleving.Ruimtelijkfunctieszullenmeermetelkaarverbondenmoetenworden.Elkem2kanmaareenkeergebruiktworden.Doorintelligentecombinatiesvanfunctiestecreërenkunnenverschil-lendedoelenbereiktworden.Datsluitgoedaanbijdeherzienings-voorstellenvoorhetGLBenzalookhetbenodigdedraagvlakvoorhetnatuurbeleidverderversterken.DegroteaandachtvoordeinternationaleconferentieovervoedselbijdeVoedsel-enLandbouworganisatie(FAO)beginjunivan2008toontaandatvoedselweerhoogopdeinternationalepolitiekeagendastaat.Destijgendeprijzenvoorvoedselenbrandstofrakenonsallemaal,maarzerakendearmenenkwetsbareninontwikkelingslandenhetmeest.Deprijsvoormaïsenrijstopdewereldmarktverdubbeldedeafgelopenvijfjaarendievoortarweverdriedubbelde.Wemoetennuaandeslagenvoorbijdevoedselcrisis.Daarmeeisinternationaalaleenbegingemaakt.Ermoetendiepte-investeringenkomeninlandbouw:hetmoetproductieverenduurzamer.Landbouwblijftookinde21steeeuweenfundamenteelBeleidsagendaPersexemplaar13 instrumentvooreconomischegroeienarmoedebestrijding,vooralinAfrika.Innovatieenversterkingvankennisenonderzoekzijncruciaal,omzoeengroenerevolutieinAfrikatebewerkstelligendieookarmeboerenhelpt.Opbasisvandenotitie«Landbouwontwikkeling,ruralebedrijvig-heidenvoedselzekerheid»leveriksamenmetdeMinistervoorOntwikke-lingssamenwerkinglangsvijfsporeneenbijdrageaandeinternationaleopgavenwaarvoorwijstaan.Daarvooris€50miljoenperjaarextrauitgetrokken.In2009zullenwijvoortvarenddeimplementatievandeindezenotitiegenoemdeactiesvoortzetten.Ooknationaalzijnverduurzamingeninnovatiedegrootsteuitdagingen.Duurzaamgeproduceerdengezondvoedselishetdoel.Deconsumentstaatdaarbijcentraal.Dezekanvraaggestuurdeisenstellenaanhetaanbodenproductie.Desleutelnaareenverantwoordekeuzebijdeconsumentisbetrokkenheidbijenbelevingvandevoedselproductie.DuurzaamheidbetekentvoorLNVhetjuisteevenwichttussenpeople,planetenprofit.Datzalmaatschappelijkewelvaartopdelangeretermijnbrengen.NogditjaarzaldenotaVoedselenconsumentverschijnenwaarindeinzetvanLNVbeschrevenzalworden.Inhoofdlijnenzaldiezichrichtenopenerzijdshetfaciliterenvanvoldoendegezondenduurzaamvoedsel.Enanderzijdsopkennisvergrotingbijdeconsumentdoormiddelvanbewustwordingenbetrouwbare,inzichtelijkeinformatie.Erzaldaarbijzoveelmogelijkingespeeldwordenopinitiatievendiealvanuitdemaatschappijwordenontplooid.DaarnaastzalLNVookzelfactiviteitenontplooienofvoortzetten.Eengoedvoorbeelddaarvanzijndesmaak-lessenopbasisscholen.KabinetsdoelstellingenBeleidsprogramma«Samenwerken,samenleven».HierondervolgtperkabinetsdoelstellinguithetBeleidsprogramma«Samenwerken,samenleven»debijdragevandeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitaandezedoelstellingen.AanheteindvandeBeleidsagendazijntweeoverzichtstabellenopgeno-men.Indeeersteoverzichtstabelwordtdestatusvanhetkabinetsdoelweergegeveninrelatietothetrelevantebegrotingsartikel.Indetweedeoverzichtstabelwordtperkabinetsdoelstellingaangegevenopwelkeoperationeledoelstellingdezebetrekkingheeftenwelkgebudgetteerdfinancieelbelanghiermeeisgemoeid.Doelstellingnr.1EénEuropameteenstevigdraagvlakonderdeburgers,datzichrichtopdeterreinenwaarhetmeerwaardelevertenzichnietbegeeftopterreinenwaarlidstatenhetbeterzelfkunnenregelen.DoelstellingministerLNVBijdeherzieningvanhetGemeenschappelijkLandbouwbeleid(GLB)zijndeEuropeseinkomenstoeslagenvooreengrootdeelgekoppeldaanhetrealiserenvanmaatschappe-lijkewaardenalsvoedselveiligheid,hetinstandhoudenvanlandschapennatuurendezorgvoormilieuendierenwelzijn.LNVzetzichactiefinbijdeEuropesediscussieovereentoekomstigGemeenschappelijkLandbouwbeleid(GLB),metdaarinspecifiekeaandachtvoordeverankeringvanmaatschappelijkewaarden,metaansluitendeennationaaldiscussie-enimplementatietraject.BeleidsagendaPersexemplaar14 DeNederlandseinzetindediscussieoverdetoekomstvanhetGLBisneergelegdinhetCoalitieakkoord(TK30891,nr.4)endebeleidsagenda2008(bijlagebij31200XIV,nr.8).HettransitieprocesvanhetGLBisnognietvoltooid.Verderestappenophetpadvanmeermarktgerichtheidenmeersturingopmaatschappelijkedoelenzijninhetkadervandehealthchecknodig.Krachtigeremarkt-oriëntatiebetekentdatboerenvoorhetproducerenvanvoedseloptermijnopbeduidendmindersteunkunnenrekenen.Eengrootdeelvandeagrarischesectorkandeconcurrentiestrijdmetde(wereld)marktopeigenkrachtnaarverwachtingookaan.Tegendieachtergrondishetkabinetvanoordeeldatderesterendehandelsverstorendeelementeninhetgemeenschappelijkemarkt-enprijsbeleidkunnenwordenafgebouwd.Ditbetreftondermeerexportrestitutiesenonbeperkteinterventie-regelingen.Daarmeewordtookrechtgedaanaandebelangenvanontwikkelingslanden.Welblijftervoorlopignogeenpubliekenoodvoor-zieningingevalvanernstigemarktverstoringennodig.Hetinroependaarvanzalaanstrikte,objectievecriteriamoetenwordenverbonden.TegelijkertijdishetkabinetvanmeningdatookindetoekomsteennoodzaakblijftbestaanvoorEuropeesbeleidspecifiekgerichtopeenvitalelandbouweneenvitaalplatteland.Datbetekentnaastmeermarktoriëntatietegelijkertijdmeeraandachtvoormaatschappelijkedienstverleningdoorboerenenandereplattelandsondernemers.TevensishetkabinetvanoordeeldathetGLBindetoekomstgerichtzalmoetenzijnopversterkingvaninnovatieenduurzaamagrarischondernemerschap.HetGLBzalzichindenabijetoekomstmeermoetenrichtenopboerenenplattelandsondernemersdieactiefzijningebiedenwaardatzondersteunnietmogelijkisendiedaarpubliekedienstenleverendieandersverlorenzoudengaanen/ofop(agrarisch)ondernemersdieprestatiesleverenophetgebiedvanbijvoorbeeldlandschap,natuur/milieu/biodiversiteitenwaterbeheer.Zijleverendanmethuneconomischeactiviteitdienstenaandesamenlevingwaarvoorzijeenpassendebeloningkrijgen.InEuropeesverbandzullenhiervoordebeleidskadersafgesprokenmoetenworden.DezeEuropesebeleidskadersmoetenweldenodigeruimtebiedenvoornationaleinvulling,zodatrekeninggehoudenkanwordenmetdegroteverschillendieopregionaalniveautussenlandbouwregio’sbestaan.NogditjaarzalhetKabineteenhoofdlijnennotitieopstellenwaarinderuimtediedehealthcheckbiedtommaatschappelijkeprestatiesgerichtertebelonen,wordtvertaaldnaardeNederlandsesituatie.Dezehoofdlijnen-notitiezalinzichtgevenindevertalingvandegebodenmogelijkhedennaardeNederlandsepraktijkendeconsequentiesvandeovergangnaareen(geregionaliseerd)modelvangerichtebeloningvoormaatschappe-lijkeprestaties.Beoogdeeffectenenresultaten+HetkabinetzaldeafsprakenzoalsgemaakttijdensdehealthcheckinNederlandvormgeven.Daarbijzalmeerbeloningkomenvoormaatschappelijkebijdragenzoalslandschap,natuur,milieu,waterendierenwelzijn.DeBrusselsebesluitvormingzaleind2008volledigafgerondworden.+In2008wordteenhoofdlijnennotitieopgesteldennaardeKamergestuurd,waarinderuimtediedehealthcheckmoetgaanbiedenommaatschappelijkeprestatiesgerichtertebelonen,wordtvertaaldnaarBeleidsagendaPersexemplaar15 deNederlandsesituatie.In2009kanvervolgenswordenbeslotenopwelkewijzeenmetwelktijdpadNederlandhieraanpreciesinvullinggeeft.Doelstellingnr.6Duurzameeconomischeontwikkelingbevorderenenarmoedebestrijdingmetkrachtvoortzettenenuitwerkeninhetproject«DeMillenniumOntwikkelingsdoelenDichterbij».DoelstellingministerLNV1.AlsvoorzittervandeCommissievoorDuurzameOntwikkelingvandeVNzorgendaterinternationaleafsprakenwordengemaaktoverconcretemaatregelenophetgebiedvanduurzamelandbouwontwikkeling.2.Bijdrageleverenaanarmoedebestrijdingophetplattelandinontwikkelingslandenviakennisoverdrachtgerichtopverbeteringproductiviteit,winstgevendheidenduurzaam-heid.Onzeinternationaleopgaveomhetaantalmensendatinarmoedeleeftin2015tehalveren,ishedentendagecrucialerdanooit.Dieopgavewordtdesteurgentervanwegedehogevoedselprijzen.Stijgendeprijzenvoorvoedselenbrandstofrakenonsallemaal,maarzerakendearmenenkwetsbareninontwikkelingslandenhetmeest.IninternationaleconferentiesvanWereldbank,IMFenFAOin2008iseengedeeldevisieontstaanoverdeoorzakenenoplossingsrichtingen.183landendelendevisiedathetomeencomplexeproblematiekgaatmetverschillendeoorzaken.Zoisersprakevanverminderdeaandachtvoorlandbouwinontwikkelingslanden,krimpendlandbouwareaal,programma’svooraanbodbeheersingenafbouwvaninterventie-voorradeninWesterselanden,evenalsdetoenemendevraagnaarbiobrandstof.Verderzijnerdehogeolieprijzen,veranderingeninhetvoedselpatrooninhetsnelgroeiendeChina,Indiaenandereopkomendelanden,incidenteledroogtes(ondermeerinAustralië)enhetspeculatiefinspelenvanhandelarenenbeleggersopdezeonwikkelingen.CommissievoorDuurzameontwikkelingTijdensde17evergaderingvandeCommissievoorDuurzameOntwikke-lingvandeVNinmei2009,ondervoorzitterschapvandeMinistervanLNV,zullenverdereafsprakenmoetenwordengemaaktoverconcretemaatregelenophetgebiedvanduurzamelandbouwontwikkeling.Richtingzalmoetenwordengegevenaandeextramiddelendievoorduurzamelandbouwontwikkelingnodigzijn.Bijzondereaandachtverdientdaarbijderelatiemetklimaat,energieenwatermanagement.Deopkomendemarktenvoorbiobrandstoffenzijneenbelangrijkefactor.Ookbiobrandstoffenmoetenduurzaamwordengeproduceerd.Internatio-naalmoetenwedaarvoorcriteriaontwikkelen.VanuitNederlandondersteunikkrachtiginternationaleinitiatievenopditgebied.Hetgaatomdezogenaamde«roundtables»overduurzamesojaenpalmoliepro-ductie.Indezerondetafelswerkenbedrijfsleven,maatschappelijkeorganisatiesenoverhedensamenomtotafsprakentekomenovercriteriavoorduurzameproductie.VoordeinzetvandeNederlandseoverheidvormendeCramercriteriadaarbijdebasis.Welishetabsoluutnoodza-kelijktevoorkomendatdeproductievoorbiobrandstoffenwordtgesubsidieerdendatergeenexportbeperkingenwordenopgelegd.Tweedebelangrijkerelatieisduurzaambodem-enwatergebruik.Mettoenemendeinvesteringenindelandbouwzaldedrukopbodem-enwatergebruiktoenemen.DelandbouwisimmersdegrootstegebruikerBeleidsagendaPersexemplaar16 vanbodemenwater.Daaromzullenwijbijinternationaleafsprakennadrukkelijkdezerelatiemoetenleggen.InvesteringeninduurzamelandbouwontwikkelingWemoetennuaandeslagenvoorbijdevoedselcrisis.Daarmeeisinternationaalaleenbegingemaakt.Ermoetendiepte-investeringenkomeninlandbouw:hetmoetproductieverenduurzamer.Landbouwblijftookinde21steeeuweenfundamenteelinstrumentvooreconomischegroeienarmoedebestrijding.Innovatieenversterkingvankennisenonderzoekzijndaarbijcruciaal.Omproductieverhogingterealiserenmoetenwegebruikkunnenmakenvannieuwetechnologieën,waaronderbiotechnologie.Hierdoorishetnietalleenmogelijkomproductieopbestaandegrondenteverbeteren,maarookduurzamerterealiseren.Zozijnerbijvoorbeeldtechniekenontwikkeldomrijstproductiemetmeerdandehelftvanhetthansgebruikte,vaakschaarsewaterterealiseren.Wemoetennietompuurdogmatischeredenen,dekansendiegengewassenonsbieden,verlorenlatengaan.Maarabsoluterandvoorwaardeisnatuurlijkweldatdeproductieveiligisvoormensen,dierenplant.Wemoetenmeerprivateinvesteringenaantrekken.OnzeNederlandselandbouwismedegrootgewordendooronzeboerencoöperaties.Onzeervaringenkunnenboereninontwikkelingslandenhelpenbijhunverhogingvanproductiviteit.Hetgaatookomondersteuningvandefinanciëlesectorwaardoormeermicrokredietenaanboerenkunnenwordengegeven.Wemoetendeopzetenverdereontwikkelingvanduurzamehandelsketensbevorderenenvoorondersteuningvandirectevoedselvoorzieningenwerkgelegenheidzorgen.Deproductieketensverduurzamenenzorgendatweveelbetergebruikmakenvanhetvoedselendebronnendiewehebben.Deconsumentzalzichweermeerbewustmoetenwordenvandewaardevanvoedsel.Metduidelijkelabels,subsidiesenvoorlichtingstellenweconsumenteninstaatbeterekeuzestemaken.Enookinontwikkelingslandenzalzicheengroenerevolutiemoetenvoltrekkenomverdereprijsstijgingenentekortentevoorkomen.IntegenstellingtotAfrikaheeftdezeingrotedelenvanAziëwelalplaatsgevonden.Metdenotitie«Landbouwontwikkeling,ruralebedrijvigheidenvoedsel-zekerheid»(TweedeKamer2007–2008,31250nr.14)leveriksamenmetdeMinistervoorOntwikkelingssamenwerking,inafstemmingmetanderedepartementenwaaronderEZenVROM,langsvijfsporeneenbijdrageaandeinternationaleopgavenwaarvoorwijstaan.Daarvooris€50miljoenperjaarextrauitgetrokken.In2009zullenwijvoortvarenddeimplementatievandeindezenotitiegenoemdeactiesvoortzetten.Hetgaatdaarbijo.a.omdevolgendeacties:1.Productiviteitsverbetering:onderzoekenlokaaltoepasbarelandbouw-techniekenblijvennodigomdeproductiviteitinontwikkelingslanden,inhetbijzonderinAfrika,teverhogen.Opdezewijzekunnenboerenenboerinnenmetstijgendeproductieookdaadwerkelijkprofiterenvandegroeiendevraag.ZowordtinsamenwerkingmethetministerievanBuitenlandseZakenhetlandbouwonderwijsinAfghanistanonder-steund.OokwordtvoordebestrijdingvandierziektenNederlandseexpertiseenervaringingezetinenkelelandenwaaronderIndonesië,VietnamenlandeninZuidelijkAfrika.2.EnablingEnvironment:deprivatesectormoethetdoen,maardaarbijmoetenderegeringenwelhelpen.LNVdoetdatondermeeralsvolgt:+Ineenaantallandenzal(metinstrumentenalsseminars,technischeBeleidsagendaPersexemplaar17 assistentieencapaciteitsopbouw)debeleidsontwikkelingenuitvoeringvanhetlandbouwbeleidvraaggestuurdwordenondersteundviaambassadeprogramma’s.+ViaAgriProFocuswordtondersteuningvanboerenorganisatiesdoorNederlandseontwikkelingsorganisatiesenkennisinstitutengestimuleerdenbetergecoördineerd.+Specifiekvanbelangvoordeagrarischesectorzijndeprogramma’svoororganisatieversterkingzoalshetProgrammavoorondersteu-ningvanProducentenorganisatiesinontwikkelingslandeninsamenwerkingmetAgriterra.3.Duurzameketenontwikkeling:verbeteringenverduurzamingvandeketen-productie,handel,verwerkingenconsumptievanonsvoedsel.Hetgaatdaarbijbijvoorbeeldomdealeerdergenoemderondetafelsvoorduurzameproductie.4.Verbeterdemarkttoegang:stimulerenvanlokaleenregionalemarktenenbevorderenvaninternationalemarkttoegangenhandeldooractieveinzetopdebevorderingvanduurzameeconomischeontwikke-lingo.a.doorpubliek-privatepartnerschappenmetontwikkelings-entransitielanden,gerichtopeenintegraleaanpakvanknelpuntenindegehelehandelsketen.HetgaatdanbijvoorbeeldompartnerschappenmeteenaantallandeninAziëenAfrikavoorproductenalspalmolie,vis,cacao,koffie,bloemenengroenten.5.Voedselzekerheidenoverdrachtsmechanismen:ermoetaandachtbesteedwordenaankwetsbaregroependiestructureelbuitendebootkunnenofdreigentevallen.Opkortetermijnisdaarvoorextranoodhulpnodig.Ookmoetenwekijkennaarsocialevangnetten,zodaterinontwikkelingslandenvoldoendekoopkrachtblijft.BeoogdeeffectenenresultatenProductiviteitsverbetering+LandbouwpraktijkonderwijsAfganistan:hetlandbouwpraktijk-onderwijsisinontwikkeling,onderanderedoordeoprichtingvaneenschoolinKabuleneenprovincialelandbouwpraktijkschoolinUruzgan.+NieuweopzetFAOPartnerschapprogrammagerealiseerd,aanvangmetimplementatiegemaakt.Duurzameketenontwikkeling:+RoundTablesvoorduurzameproductievanpalmolieensoja(resp.RoundTableonSustainablePalmOilenRoundTableonResponsibleSoy)zijnopgeschaaldenhetprocesvanmainstreamingisgestart.Verbeterdemarkttoegang+AssistentieisverleendbijhetopzettenvanPubliek-privatePartnerschappeninondermeerKenia,EthiopiëenVietnam.BeleidsagendaPersexemplaar18 Doelstellingnr.11Hogeronderwijsmetmeerkwaliteitenminderuitval.DoelstellingministerLNVInovereenstemmingmetdeLissabon-doelstellingmoethetvoortijdigschoolverlatenin2012tenopzichtevan2002met50%wordenteruggedrongen.Voorhetgroenonderwijsleidtdittoteenmaximaalvoortijdigschoolverlatenvan15%in2012.Inlijnmetderealisatieenditstreefpercentagewordthetmaximumvoor2009op21%gesteld.HetgroeneonderwijsisinNederlandvanhoogniveau.Omdathogeniveautebehoudenishetvanbelangoogtehebbenvoordeproblemendieernuenindetoekomstzoudenkunnenontstaan.Hettekortaangoedopgeleidpersoneeliseenvandieproblemen(enisophethoogsteniveausindsdejaren70)enzalbijgelijkblijvendbeleidalleenmaargroterworden.Daarnaastisdeongediplomeerdeuitstroomtegroot.Goedgroenonderwijsisvangrootbelangvoorinnovatieenconcurrentievermogenvandeagrosectorenhetoplossenvanmaatschappelijkeproblemeno.a.ophetgebiedvanvoedselvoorziening,leefmilieuenbiodiversiteit.LNVvolgthetalgemeenonderwijsbeleid.AlsvakministeriestuurtLNVopdeinzetenfunctiesvanhetgroenonderwijsvoordesectoreneffectievesamenwerking.LNVleverteenbijdrageaanhetnakomenvandeLissabonafspraken(verminderingvoortijdigschoolverlaten,verhogingvanopleidingsniveau,deelnamelevenlangleren,stimulerenvanbêta-studies),hetCoalitie-akkoordenderesultatenvandeCommissieLeraren(RinnooyKan).OokwordendedoelendieindeStrategischeagendahogeronderwijszijngeformuleerduitgevoerd.Kwaliteitvanhet(hoger)onderwijsOmdekwaliteitvanhethogergroenonderwijsverderteverhogengaatLNVdesamenwerkingopinhoudindeonderwijskolomenmetonderzoekenberoepspraktijkviadegroenekenniscoöperatiestimuleren.Derolvanhethogeronderwijsbijkennisdoorstromingnaardeberoepspraktijkwordtversterktdoorinstellingenhbo-groenteprofilerenalskennis-centruminderegio.MetnamedeHAS-enexperimenterenmetlokettenvoorondernemers.Hierdoorwordtkenniscirculatieeninnovatiebevor-derdmaarookmotivatieenpraktijkgerichtheidvanonderwijsdeelnemersversterkt.LNVwerktaaneenvervolgopdebeleidsagendagroenelerarenopleidingwaarovermetSTOASin2005prestatieafsprakenzijngemaakt.DoorwerkingvanhetactieplanLeerkrachtinreactieophetadviesvandeCommissieLerarenspeeltdaarbijeenbelangrijkerol.InzakegeconstateerdekwaliteitsproblemenbijAOCneemtLNVmaatregelenomdezwakkelocatiesvanscholenendekwaliteitvandeexamensteverbeteren.LNVzalmetdegezamenlijkeinstellingenviadeAOC-Raadafsprakenmakenoverdeaanpakvankwaliteitsproblemendiezichtenopzichtevanhetregulierevmboenmbonaarverhoudingmeerinhetgroenvmboenmbovoordoen.Deresultatenvanhetactieplanexamine-ringdatin2006isopgesteldterverbeteringvandeexamensinhetgroenmbowordendoorgevoerd.Verminderingvanuitvalinhet(hoger)onderwijsOmdeuitvalinhethogeronderwijsteverminderengaatLNVhetgesprekaanmetdegroeneonderwijsinstellingen.Hetaantaldeelnemersaanhetgroenhbodaaltalenkelejaren.Inhetgroenwozijndeaantallen,metBeleidsagendaPersexemplaar19 namedoordoorstroomvanuithboeninstroomuitanderelanden,indeperiode2002–2008gestegenmaarplantkundigenblijvenookopditniveauschaars.Deverwachtingisdatdevraagnaarhogeropgeleideninsommigedelenvandeagrarischesectortoeneemtdoorschaalvergroting,internationaliseringentechnologischeontwikkelingen.Ookvoorsectorenmeteendalendeuitbreidingsvraagblijftdevervangingsvraagdoorvergrijzinghoog.Hetaantaldeelnemersaanhetgroenhogeronderwijsviainstroomendoorstroomwordtgestimuleerd.Hierbijkrijgtdeinternationaleprofileringvandeinstellingenvoorhogeronderwijsaandacht.Dedoorstroomvanhetgroenmbonaarhboligtlagerdanbijhetoverigonderwijs.Gestreefdwordtnaareenhogeredoorstroom,onderanderedoordiplomeringopdehogereniveauseneengoedeaansluitingophethboinhetgroenmbotestimuleren.Ophetgebiedvanvoortijdigschoolverlatendoethetgroenonderwijshetnubeterdanhetoverigonderwijs(Onderwijsjaarverslag2007).LNVzetvoluitinophethalenvandeLissabon-doelstelling.BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronAantaleinddiploma’svmbo-groen77642006/07≥7764stijgend2011CfiAantaleinddiploma’smbo-groen66262006/07≥6626stijgend2011CfiAantaleinddiploma’shbo-groen17372006/07≥1737stijgend2011CfiAantaleinddiploma’sWU10442006/07≥1044stijgend2011CfiPositieWageningenUniversiteitvolgenscitatie-impactscores(2003–2006)t.o.v.13NederlandseUniversiteiten8eplaats2003–067eplaatsofbeterbeter2011NOWT/CWTSPercentagevestigingenvmbovanvoldoendekwaliteit73%200787%89%2012Onderwijsin-spectiePercentagevestigingenmbovanvoldoendekwaliteit71%200779%stijgend2012Onderwijsin-spectiePercentagevoortijdigschoolverlaten(%leerlingendatlagerdiplomabehaaltdanmbo-2niveau)26,3%200521%15%2012CfiDoelstellingnr.14HetversterkenvanhetinnovatiefvermogenvandeNederlandseeconomie.DoelstellingministervanLNVInnovatiekrachtvandeagro-sectorstimulerenzodatin2009bijminimaal13%vandebedrijvenindeagro-sectorproduct-enprocesinnovatiesplaatsvinden.Innovatiekrachtvandeagro-sectorstimulerendoortestrevennaareenkennisbenuttingin2009vanminimaal80%doorbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties.DeNederlandseagrosectoriseenkoploperindewereldophetgebiedvaninnovatie;dezepositiewilNederlandgraagbehoudenenversterken.LNVdraagthieraanbijdoorondernemerstefaciliteren.Hetbehoudenenuitbouwenvaneensterkeagrosector,waarinmaatschappelijkgewensteontwikkelingengekoppeldwordenaanduurzaamheideneconomischeconcurrentiekracht,iseenpermanenteuitdaging.BeleidsagendaPersexemplaar20 HetinstrumentariumvanLNVheefteentweeledigkarakter:1.hetstimulerenvaninnovatieviasubsidieregelingen2.hetstimulerenvaninnovatieviadeontwikkelingvanexpertise,kennisontwikkelingenkennisverspreidingDaarnaastkunnendeLNV-sectoreneenberoepdoenopgeneriekefiscalemaatregelengerichtopinnovatieenverduurzaming,zoalsdeenergie-investeringsaftrek,demilieu-investeringsaftrek,vervroegdeafschrijvingopmilieu-investeringen,defiscalefaciliteitvoorResearchenDevelop-ment(octrooibox)endeWBSO(Wetverminderingafdrachtloonbelastingenpremievolksverzekering,onderdeelSpeur-enOntwikkelingswerk).InnovatieregelingenEenbelangrijkeimpulsligtindeinnovatieregelingen.Daarbijzijndeinnovatieagenda’svandesectorenmelkveehouderij,varkenshouderij,pluimveehouderijenhetprogramma«Winnenaanwaarde»voordetuinbouwsteedsmeerrichtinggevendvoordesamenwerkingtussenLNVendebetreffendesectoren,inclusiefdeinzetvanonderzoekenonderwijs.Ontwikkelingvanexpertise,kennisontwikkelingenkennisverspreidingBinnenhetsleutelgebiedFlowers&Foodwordeninhetinnovatiepro-grammaFood&NutritionDeltaprojectenvanMKBbedrijvenopgeno-men.DeTTIgroeneGeneticavoertprogramma’suitvoordeontwikkelingvannieuweteeltenenteeltmethoden.Erwordtingezetopverduurzamingvandeglastuinbouw(Kasalsenergiebron)endiervriendelijkehouderij-systemen.Hetgroenekennissysteemwordtmeervraaggestuurdgemaakt.Doormiddelvankenniskamerswordtinformatie-uitwisselingenkennisverbreed.TenbehoevevanregionalekenniscirculatieeninnovatiewordtdeinteractietussenberoepspraktijkenonderwijsverbeterdenwordtdesamenwerkingtussenhetgroeneonderwijsenWageningenUniversiteitenResearchcentrum(WUR)ineenlandelijkdekkendenwerkendnetwerkvanregionalekenniscentrabevorderd.Diverseinstellingen,metnameHogereAgrarischeScholen,experimenterenmetlokettenvooronderne-mers.Interdepartementaalligtdebelangrijksteimpulsindeparticipatieinhettraject«NederlandOndernemendInnovatieland».LNVneemtactiefdeelaandeprogramma’sLangetermijnstrategie,Energie,Water,Gezondheid,ValorisatieenSBIR/launchingcustomership.VoorhetmaatschappelijkinnovatieprogrammaDuurzameAgro-productieisLNVtrekker.Hoofdlij-nenindeagendazijnfundamenteleinnovatievanagroketensennieuwebiobasedproductenenprocessen.ViahetPlatformAgrologistiekstimuleertLNVeenduurzame,innoverendeenvervoersefficiënteagrologistiekmetalsdoelhetverbeterenvandekwaliteitvanproductenmilieu.LNVwerktsamenmetandereoverhedenenbedrijfslevenaandeuitvoeringvanhetActieplanAgrologistiek2008–2011(TK28141,nr.8).LNVheefthierbijvooraleenfaciliterenderol.Metdeingezettelijnzijnnaarschatting14miljoenwegkilometerstebesparentotenmet2010.Ditstaatgelijkaaneenreductievan12000tonCO2-uitstoot.BeleidsagendaPersexemplaar21 BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorPeilwaardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcome:1.%innoverendeagrarischebedrijven11,6%200613,0%15,0%2012LEI2.%agro-bedrijvenintop100vaninnovatievebedrijven28%2008≥28%stijgend2011Bizz-Syntens3.Kennisbenuttingdoorbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties78%2008≥80%stijgend2011ProsuBV1.Hetpercentageinnoverendeagrarischebedrijvengeefthetpercentagevandebedrijvenweerdatproduct-ofprocesinnovatiesheeftdoorge-voerdinhetbetreffendejaar.Hetgaathierbijzowelombedrijvendiealseerstebedrijfietsnieuwshebbendoorgevoerdalsominnovatievevolgersdiebijde(eerste)groepbehorendievernieuwingenhebbendoorgevoerddiealeerderdooranderezijningevoerd.Deindicatorisconjunctuurgevoeligendaarmeegebondenaanbehaaldebedrijfsresultaten.2.Hetpercentageagro-bedrijvenintop100vaninnovatievebedrijvenbetrefteenvergelijkingmetalleanderesectoreninNederland.Tenopzichtevanaldezehooginnovatievesectorenisdedoelstellingdatdeagrosectorminimaaleveninnovatiefzalzijn.Doelstellingnr.16Minderregels,minderinstrumenten,minderloketten.DoelstellingministerLNV+Administratievelasten:in201125%minderadministratievelastenvoorbedrijven.+Dienstverlening:in2011wordt100%vandedienstverleningdigitaalaangebodenenloopt70%daadwerkelijkviahetelektronischekanaal.+Toezicht:kwaliteittoezichtmet25%verbeterenin2011.Hetverminderenvanregeldrukbevordertdeeconomischegroeienversterktdeinnovatievekrachtvanondernemingenenburgers.DitheeftookimpactopdedynamiekbinnenhetLNV-domein.Daarnaastwordtdeklooftussenenerzijdsdeburgerenhetbedrijfslevenenanderzijdsdeoverheidverkleindbijdienstverlening,uitvoeringenhandhavingdoormeeruittegaanvanhetperspectiefvandeburgerenondernemer.Doorverminderingvandeinterbestuurlijkelastenwordtbijgedragenaaneenefficiëntereeneffectievereoverheid.Deoverheidheefthierbijeenvoorbeeldfunctieenkanwezenlijkbijdragenaandeverminderingvanderegeldruk.Deverminderingwordtindevollebreedteenintegraalaangepakt.Naastdeaanpakvandeadministratievelastenwordenooknalevingslastenentoezichtslastenaangepakt,wordthetaantalregelingenverminderd,wordtdedienstverleningverbeterdendeuitvoeringvergemakkelijkt.Metalssleutelwoorden«meetbaarheid»en«merkbaarheid»betekentditconcreetmindervergunningen,lagereverkrijgings-enverantwoordingskostenvansubsidies,makkelijkerstelselsendusookminderuitvoeringslasten,mindertoezichtslastenenhetopanderewijzeorganiserenvantoezicht,gebaseerdopvertrouwen.Eentoegankelijkeenheldereregelgevingmeteenvormigesanctiestelselszalhieraanbijdragen.EenvoorbeeldhiervanishetinmaartingediendevoorstelvoordeWetdieren.DedoorLNVingevoerdevasteverandermomentenvoorderegelgevingzullendetransparantieenvoorspelbaarheidvergrotenentevenshetinternebedrijfsvoeringsprocesstroomlijnen.Metinternetconsultatiewordteenbegingemaakt,eerstineenrijksbredepilotfase.BeleidsagendaPersexemplaar22 Binnenderijksoverheidentussenderijksoverheidenlagerebestuur-slagenzaldeverantwoordingslastwordenbeperkt.EchtererisooksprakevaneenEuropesebestuurslaagvanwaaruitadministratievelastenenregeldrukvoortkomt.AangezienhetgrootstedeelvanderegelgevingophetLNVdomeinvoortkomtuitEuropeseregelgevingishetvanbelangdatLNVookopEuropeesniveauinvloeduitoefentopverminderingvanadministratievelastenenregeldruk.Veelregelingenontstaanomdatmaatwerkmoetwordengeleverdofuitzonderingenmoetenwordengeformaliseerd.Daardoorneemtderegeldruktoe.Tedenkenvaltbijvoorbeeldaandewensvandeparlementominhetmestbeleidtegaandifferentiërennaargewasopbrengstenperbedrijf.Ofaandewensomdebraakleggingsregelingalsinstrumentinstandtehouden.BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcome1.Administratievelastenreductie0%2007–5%–25%2011Beleids-programma2.Dienstverlening30%2007n.v.t.70%2011EDV3.Toezicht100%2007n.v.t.125%2011ProgrammaVernieuwingtoezichtOnderdelenvanmijnintegraleaanpakwordenhiernapuntsgewijsbeschreven.1.AdministratievelastenDebelangrijksteAdministratieveLastenverlichtingonderwerpenvanLNVzijndiergezondheid,mest,veterinairevoorschriftenkeuringenhandel,diergeneesmiddelen,zaaizaad-enplantgoed.Dezevijfonderwerpenveroorzakengezamenlijk86%vandeadministratievelastenvanLNV.Eenanalyseheeftuitgewezendatdereductie-mogelijkhedenopdezegebiedenbeperktzullenzijn.Deelsomdathet«laaghangendefruit»hierisgepluktendeelsomdatdeLNVregelge-vinginhogematedoorEU-regelgevingwordtbepaald.Onderzochtzalwordenofophetterreinvandedestructieenophetterreindier-geneesmiddelen(kanalisatiesystematiek)reductiestebehalenzijn.Hetzaleengroteinspanningvergenomin2011deadministratievelastenmet25%tehebbengereduceerdt.o.v.hetniveau2007.DeEUisgestartmetdereductievandeadministratievelasten.Doelstellingis–25%in2012.HierbijisdeEUgestartmetmaatregelenoponderanderedevolgendegebieden:+regelsm.b.t.GLB-inkomenssteun;+destatistiekverplichtingenvoorvarkens,runderenenfruitteelt;+vereenvoudigingvandeverplichtingenvoortelersenverwerkersvanenergiegewassen;+regelsvoorimport-enexportcertificering;+regelsvoordetoekenningvanexportrestitutiesvoorbepaaldeproducten;BeleidsagendaPersexemplaar23 +ontwikkelenvaneencontrolesysteemt.b.v.hetgemeenschappelijkvisserijbeleid;DedoorwerkingvandeEU-doelstellingophetLNV-programmaisnognietkwantificeerbaar.2.DienstverleningEenverbeteringvandedienstverleningdoorbeterecommunicatie,grotereklantbetrokkenheid,ICT,slimmerenmeervoudiggebruikvangegevens,eenduidigtoezichtenandershandhaven,leidtdirecttoteenpositiefeffectopdebeleefdelastenenopdemerkbaarheidvanafnemenderegeldruk.Inhetintegraleprogramma«verminderingregeldruk»betrektLNVdewijzevanuitvoeringvanwet-enregelge-vingendedienstverlening,bijdeinteractiemetburgersenbedrijven.Dezeactieskomendeelssameninhetprogramma«ElektronischeDienstverlening»(EDV).Deambitievanditprogrammais100%vandedienstverleningdigitaalaantebiedenin2011eneendaadwerkelijkgebruikvanhetelektronischekanaalterealiserenvan70%indatzelfdejaar.3.ToezichtslastenDetoezichtslastenwordenverminderd.Onderdetitel«Vernieuwdtoezicht»lopentweeprojecteninhetLNV-domein:«Vernieuwingtoezichtprimairesector»(AID),en«Vernieuwingtoezichtvleesketen»(VWA).Defocusbinnendeprojectenverschuiftvaneenkwantitatievenaareenkwalitatieveaanpak.Ditomdathetbedrijfslevenheeftaangegevennietzozeerhetaantalcontrolesalsweldemanierwaaropdecontroleswordenuitgevoerd,eengrotelasttevinden.Ineenrapportcijfervertaaldishetstrevenomvoordekwaliteitvanhettoezichttekomenvaneen6,0in2007naareen7,5in2011.4.EUNaastdeonderpunt1genoemdeEU-ambitieomdeadministratievelastenmet25%terugtebrengen,wildeEuropeseCommissiewilmethaarstrategievoor«betterregulation»dekwaliteitvannieuweEuropeseregelgevingverbeterenenbestaanderegelgevingverduide-lijkendoor:+deuitvoeringvaneenactieplanomadministratievelastenterugtedringen(zowelopEuropeesalsopnationaalniveaumet25%in2012);+deuitvoeringvaneen«simplificationrollingprogram»voorbestaandeEuropeseregelgeving;+meerenbetere«effectrapportages»enpubliekeconsultatiebijvoorbereidingvanregelgeving;+diverseaanhangigevoorstellenvoorregelgevingintetrekken.BeleidsagendaPersexemplaar24 OverzichtvanbeoogderesultatenVooreenaantalvandehierbovengenoemdeaspectenvanregeldrukmaakteennulmetingofeenkwantificeerbaredoelstellingdeeluitvandeaanpak.Dezeaspectenvanregeldrukzijnhieronderweergegeven.toezicht201120092007dienstverlening70%20112009200750%30%aantal formulieren201120092007100200regelgeving (aantal regels)201120092007300500admin. lasten - bedrijven20112009200775%100%100%75%95%40056035011019397indicatief100%125%indicatief30%doel 201125% minderdoel 2011350 stuksvoorlopig doel2011: 100 stuksdoel 201170% digitaal gebruikdoel 201125% beterBron:LNVDoelstellingnr.22Hetstimulerenvanduurzameconsumptieenproductie.HierondervolgteenoverzichtvandoelstellingenvandeministervanLNVterstimuleringvanduurzameconsumptieenproductie:SchoonenzuinigBijdrageLNV-sectorenaandedoelstellingenuitSchoonenZuinigvoor2020:+3,5–4,5MtonCO2-reductiein2010t.o.v1990;+4,0–6,0Mtonreductieoverigebroeikasgassen(methaan/lachgas)in2010t.o.v.1990;+circa212PJduurzameenergieproductenin2020(ditiscirca40%vandedoelstelling).Energietransitieglastuinbouw+Indeglastuinbouwbedraagtdeenergie-efficiencyin201065%t.o.v1980.+Hetaandeelduurzameenergieindeglastuinbouwt.o.v.totaalenergieverbruikindeglastuinbouwbedraagtin20104%.BeleidsagendaPersexemplaar25 BiobasedeconomyAmbitievoor2020:+20%hernieuwbareenergie(waaronderbiomassa)in2020;+5,75%biobrandstoffeninhetwegtransportin2010,daarnaverderoplopendnaarminimaal10%in2020(ditlaatsteondervoorwaardevanduurzaamheid,kosten-effectiviteitenhetbeschikbaarkomenvaneentweedegeneratie);+onderzoeknaar20%verplichtebijmengingin2020;+circa500MWextravermogenelektriciteit/warmte[1]doorgebruikvanbiomassa;+tweedegeneratietechnologiewordtopruimeschaaltoegepast.Biologischelandbouw+In2009stijgendeconsumentenbestedingenvoorbiologischeproductenmet10%.+In2009stijgthetareaalbiologischelandbouwmet5%.Verduurzamingveehouderij+Verduurzamingveehouderijin15jaarvanaf2008.+In2011is5%vandehouderijsystemenintegraalduurzaamendiervriendelijk.Mestbeleid+Voor2009wordtgestreefdnaareennationaalfosfaatoverschotvanmaximaal34mln.kgeneennationaalstikstofoverschotvan400mln.kg.Gewasbescherming+In2010moethetaantalmilieubelastingspuntent.o.v.1998verminderdzijnmet95%enin2009metcirca90%t.o.v.1998.+In2010moetdeoverschrijdingvanresidunormeninvoedselproductenzijnafgenomenmet50%t.o.v.2003.TransitieNoordzeevisserij+ConformOperationeelProgrammabijhetEuropeesVisserijfondsmakenin2010minimaal5NederlandsekottersopdeNoordzeegebruikvanduurzamevisserij-technieken.+In2010wordtminimaal30%vandevisenvisproductengecertificeerd.+In2010wordtminimaal8000tonmosselzaadopeenalternatievemaniergewonnen.BewustwordingconsumentenIn2009wordenop1500basisscholensmaaklessengegevenenin2012op3000basisscho-lenSchoonenZuinigInhetcoalitieakkoordzijnscherpeambitiesneergelegd,zowelvoordereductievanbroeikasgassenalsvoorefficiencyenduurzamebronnen.Hetkabinetiservanovertuigddatbedrijvenenlandendieverantwoordvooroplopenmethetaanpakkenvandeklimaatproblematieknietalleeneenbijdrageleverenaandeproblematiek,maarookhuneconomischepositiekunnenverstreken.LNVistrekkenddepartementvoordethema’sBiobasedEconomyenKasalsEnergiebron.InhetkadervanhetprojectSchoonenZuinighebbenhetkabinetenhetbedrijfsleven,waaronderhetagro-complex,hetDuurzaamheidsakkoordondertekend.Gezamenlijkgaanweaandeslagomresultatentebereikenopdegebiedenvanreductievanbroeikasgassen,energiebesparingenhernieuwbareenergie.Hetduurzaamheidsakkoordisnaderuitgewerktinsectorconvenanten.In2008ishetsectorconvenantSchoneenZuinigeAgrosectorenonderte-kend.HierinzijnafsprakengemaaktoverdebijdragevanLNVendeagro-sectoren.Hetconvenantkrijgtverdervorminjaarlijksewerk-BeleidsagendaPersexemplaar26 programma’spersector.Eenbelangrijkonderdeelvoordeglastuinbouw-sectorbetrefthetgarantiefondsvoorboringennaaraardwarmte,datinsamenwerkingmethetministerievanEconomischeZakenbegin2009wordtopengesteld.EnergietransitieenglastuinbouwDesnelgestegenenergieprijzenzijneenhogekostenpostindeglastuin-bouw.Daarnaastmaaktookhetklimaatbeleideenversneldetransitienaarmindergebruikvanfossielebrandstoffendringendgewenst.LNVwerkthiersamenmethetProductschapTuinbouwenhetbedrijfslevenaanviahetprogrammaKasalsEnergiebron.Metditprogrammawordthardgewerktaanhetenergiezuinigermakenvandekas.Hetmoeteruiteinde-lijktoeleidendaterin2020innieuwtebouwenkassen(economischrendabel)klimaatneutraalgeteeldkanwordenendatinnieuwtebouwenkassenin2020hetgebruikvanprimairebrandstofsterkisgereduceerd.Endaarnaastdatdeglastuinbouwsectorin2020leverancierisvanduurzamewarmteenduurzameelektriciteit.Erwordeninnovatieveenergieconceptenontwikkeld,zoalsdesemi-geslotenkas.DedoelenvanSchoon&Zuinig,neergelegdinhetconvenantSchoneenZuinigeagrosectoren,zijninmiddelsgeïntegreerdinhetprogrammaKasalsenergiebron.RealiserenvanhetprogrammaKasalsEnergiebronvraagtomforseinvesteringen.Hetkabinethelptdeglastuinbouwsectormeteenkrachtigeinvesteringsimpulsomdetransitiemogelijktemaken.+Omhetgebruikvanfossielebrandstoffentebeperkeneneenefficiëntenergiegebruikbinnendeglastuinbouwtestimulerenzijnvanaf2007deregelingenMarktintroductieEnergieInnovatie(MEI)enInvesteringsregelingEnergie(IRE)opengesteld.DeEnergienetwerkenregelingwordtin2009enzomogelijkin2008opengesteld.In2009iseenbudgetbeschikbaarvan€34mln.+Geblekenisdattelenineensemi-geslotenkasnaastervaringooknognaderekennisvraagt.HiertoeissamenmethetproductschapTuinbouweenversnellingsprogrammaimplementatiesemi-geslotenkasopgezet.Doelisrealiseringvan700ha.semi-geslotenkassenin2011.Hiermeeisvanaf2008voordeperiode2008t/m2011dekomende4jaareenbedragvanjaarlijks€1,5mln.beschikbaar,desectorneemthetzelfdebedragvoorhaarrekening.Onderstaandegrafiekengeveninzichtindeontwikkelingvandeenergie-efficiëntieindeproductieglastuinbouwendeontwikkelingvandeCO2-emissieglastuinbouw.Deenergie-efficiëntieiseenmaatvoordeduurzaamheidvandeproductieendeCO2-emissiegeeftinformatieoverdemilieu-belasting.Energie-efficiëntieInhetconvenantGlastuinbouwenMilieuisafgesprokendatdeenergieefficiëntie,zijndehetprimairbrandstofverbruikpereenheidproduct,in201065%lagerzalzijndanin1980.Daarmeeishetdoeleenenergie-efficiëntieindexvan35%in2010.Deenergie-efficiëntie(=hetprimairbrandstofverbruikpereenheidproduct)vandeproductieglastuinbouwisuitgedruktinprocentenvanhetniveauin1980.InhetconvenantSchoneenZuinigeAgrosectorenisaanvullendovereen-gekomendatdeglastuinbouwsectorstreeftnaargemiddeld2%energie-efficiëntieverbeteringperjaartotaan2020.BeleidsagendaPersexemplaar27 19801985199019952000200520100102030405060708090100energie-efficiëntie (% 1980)jaarWerkelijke ontwikkelingDoelstellingOntwikkelingindexenergie-efficiëntieindeproductieglastuinbouwBron:LEI/WageningenURTussenrapportageenergiemotorglastuinbouw2008,mei2008CO2-emissieglastuinbouwOorspronkelijkiseenCO2-streefwaardeafgesprokenvan6,6Mtonperjaarbijeenglasareaalvan10500haeneenCO2-streefwaardevan7,2Mtonbijeenareaalvan11500haindeperiode2008–2012.Recentishetconve-nantSchoneenZuinigeAgrosectorenafgesloten.Daarinisovereengeko-mendatdeglastuinbouwsectorin2020eentotaleemissiereductie(inclusiefdeinzetvanWarmteKrachtKoppelingen(WKK)realiseertvanminimaal3,3MtonCO2-emissiereductieperjaartenopzichtevan1990.HiervanwordtdoordeinzetvanWarmteKrachtKoppelingencirca2,3Mtondoordeglastuinbouwopnationaalniveaugerealiseerdencirca1Mtongerelateerdaandeteelt.Deambitieiseentotaleemissiereductie(inclusiefdeinzetvanWarmteKrachtKoppelingen))vanminimaal4,3.MtonCO2-emissiereductieperjaarin2020tenopzichtevan1990.HiervanwordtdoorinzetvanWarmteKrachtKoppelingencirca2,3Mtondoordeglastuinbouwgerealiseerdencirca2Mtongerelateerdaandeteelt.BeleidsagendaPersexemplaar28 Deglastuinbouwsectorstreeftnaareenaandeelduurzameenergievan4%in2010eneenaandeelduurzameenergievan20%in2020.1990199219941996199820002002200420062008201020124,04,55,05,56,06,57,07,58,08,59,0CO2-emissie (Mton)jaarCO2-emissie totaalCO2-emissie excl. verkoop elektriciteitStreefwaardeOntwikkelingvandeCO2-emissievandeglastuinbouwBron:LEI/WageningenURTussenrapportageenergiemotorglastuinbouw2008,mei2008Meerjarenenergie-efficiencyafspraken(MJA3)Devoedings-engenotmiddelenindustrie(VGI)neemtdeelaanhetin2008geslotenconvenantMJA3.Hetstrevenisomin2020eenenergie-efficiencyvan30%tenopzichtevan1990terealiseren(gemiddeld2%perjaar).Bedrijvenschrijvenzelfhunenergiebesparingsplanengevenhieruitvoeringaan;deoverheidondersteunthenhierbijviakennisoverdracht,subsidieregelingenenfiscalefaciliteiten,zoalsdeenergie-investeringsaftrek(EIA).MJA3iseenintensiveringvanMJA2waarbijhetstrevenisomin2012tenopzichtvan200115%energie-efficiencyterealiserenindeVGI.Onderstaandegrafiekgeeftweerhoeveelenergie(inprocenten)nodigisomeenvergelijkbareproductiealsin2001terealiseren.In2007isdit90%tenopzichtevan2001(energie-efficiency:10%).BeleidsagendaPersexemplaar29 2001200220032004200520062007200820092010201120128084889296100Energie-efficiëntie (% t.o.v. 2001)jaarRealisatiewaardeStreefwaardeGrafiekenergie-efficiencyVGI(voedings-engenotmiddelenindustrie).StreefwaardenenrealisatieopbasisvanMJA2.Bron:Senter/NovemBeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcomeGlastuinbouw1.Aandeelduurzameenergieinglastuinbouwt.o.v.totaalenergie-verbruik>0,5%20031,2%%2010LEI2.Energie-efficiencyverbetering(t.o.v.2005)bloembol-len*0%20054%11%2011Senter3.Energie-efficiencyverbetering(t.o.v.2005)paddestoe-len*0%20054%14.5%2011Senter4.Energie-efficiencyverbetering(t.o.v.2001)Voedings-engenotsmiddelen-industrie**4,94%20068,3%15%2012Senter*Deenergie-efficiëncy-verbeteringbloembollenresp.paddestoelenisdeverbeteringinhetprimairbrandstofverbruikpereenheidproductbepaaldvoordesectorbloembollenrespectievelijkdesectorpaddestoelenteelt,gerefereerdaanhetreferentiegebruikin2005.**Dezeindicatoriseengewogengemiddeldevanverschillendesectorenindevoedings-engenotmiddelenindustrie.BeleidsagendaPersexemplaar30 BiobasedEconomyNederlandwilophetgebiedvandebiobasedeconomyindewereldeenrolvanbetekenisspelen(BeleidsnotaBiobasedeconomy,TweedeKamer,2007–2008,29575,nr.16enbriefvanministervanVROMinzakeoverheidsbeleidmetbetrekkingtotduurzameproductievanbiomassavoorenergiedoeleinden,TweedeKamer,2006–2007,30305en30800XI,nr.26).Ineendergelijkeeconomieiseensamenspelvandeagro-industrie,dechemieendelogistiekesectorvanbelang.DitzijndriesectorenwaarNederlandsterkinis.In2009wordtgestartmetdeuitvoeringvandeinnovatie-agendaenergie.VoorhetthemaBiobasedEconomyzijnindeinnovatie-agendaeenaantalprogramma’sbenoemd.LNVtrektdeprogramma’sBioraffinage,consortia-vormingchemie,agro,kennisenlogistiekenplantveredeling.DaarnaastlevertLNVeenactievebijdrageaanhetprogrammaBiomassawaarvoorEZprimairhetverantwoordelijkedepartementis.BiologischelandbouwDeontwikkelingvaneeneconomischgezondebiologischesectoriseeneersteverantwoordelijkheidvoordesectorzelf.Deoverheidkiestdaaromvooreenmarktgerichteaanpak.Doorteinvesterenindepromotievanbiologischeproductenmotiveertdeoverheidketenpartnershetzelfdetedoen.Deoverheidrichtzichopgoederandvoorwaardendoorinvesteringeninkennis,hetsamenbrengenvanpartijenenhetondersteunenvanperspectiefvolleinitiatieven.Dezestimulerendeenfaciliterenderolwordtdekomendejarenmetkrachtvoortgezet.Verderheeftdeoverheideenborgendeenkaderstellenderol.Deuitdagingvoordebiologischesectorisdegroeidekomendejarenvasttehoudenzodatdesectorzichontwikkelttoteenrobuustesector,diemarktontwikkelingindetoekomstgeheelzelfstandigkanvoortzetten.Overheid,ondernemers,bankenenmaatschappelijkeorganisatieshebbendaaromnogéénkeereenafsluitendconvenantondertekendomsamentewerkenaandeverderepositioneringvandebiologischesector.Gegevendebereikteresultatenvandebiologischesectorendeontwikke-lingenvandemarktzijnertweeambitiesgeformuleerd,elkmetdrieconcretedoelstellingen.Detweeambitiesendedoelstellingenzijnvertaaldinvierspeerpunten.1.Deeersteambitieisombiologischelandbouwteverbindenmetvoorlopersophetgebiedvanduurzaamheidindegangbarelandbouwenhiermeedeuitwisselingvankennistebevorderen.Daarnaastdaagtdeoverheiddesectoruitdeverbindingmetdesamenlevingverderteversterken.2.Detweedeambitieisdeontwikkelingvanbiologischtoteenzelfstan-digerobuustesector.Omdeverbindingmetdesamenlevingteversterkenwordt10%vanhetonderzoeksbudgetvoorbiologischelandbouwgerichtophetleggenvanderelatiemetvraagstukkenindegangbarelandbouw.Opdiemanierkandekennisenervaringsnellerverspreidworden.Daarnaastverbinden15gezamenlijkeinitiatievenbiologischengangbarelandbouwmetdesamenleving.Totslotzullen10innovatiesuitdebiologischesectorwordentoegepastindegangbarelandbouw.Bijdetweedeambitie–biologischesectoriseenzelfstandigerobuustesector–horeneveneensdriedoelstellingen:jaarlijks10%groeiinconsumentenbestedingenaanbiologischevoedingsmiddelen,jaarlijks5%BeleidsagendaPersexemplaar31 groeiinbiologischareaal,enhandhavingvande10%-normvoorbeleidsondersteunendonderzoekenwettelijkeonderzoekstakenvoorbiologischelandbouw.Hierondervolgendebijbehorendevierspeerpunten.1.Desuccesvolleonderdelenophetgebiedvanmarktontwikkeling(campagne,ketenmanagement,meerjarigeopschalingsplannenenhandelsfacilitatie)komenteruginheteerstespeerpunt.Hetisdebedoelingdatdesectordemarktontwikkelingoverenkelejarengeheelzelfstandigkanovernemen.2.Hettweedespeerpuntrichtzichopdeontwikkelingvandesector.Daarvoorwordenonderandereondernemersgerichtekennis-eninnovatieregelingenenhetvergoedenvandecertificeringskosteningezet.3.Hetderdespeerpunt,regionalekracht,isbijuitstekhetspeerpuntwaardeverbindingvandelandbouwmetdesamenlevingvormkrijgt.Hetspeerpuntisgerichtophetondersteunenvangoedeinitiatievenuitactieveprovinciesenregio’s.4.Hetvierdespeerpunt,kennis,isgrotendeelsgerichtopversterkenvandeinnovatievekrachtvandesector,waarbijnadrukkelijkeaandachtisvoorkennisuitwisselingenkennisbenutting,onderandereviabedrijfsnetwerken.Hetvraaggestuurdekennissysteemwordtvoortge-zetenverderontwikkeldenerzalmeeraandachtzijnvoorhetgroeneonderwijs.BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcomeBiologischeLandbouw1.Jaarlijks10%groeiconsumenten-bestedingen€520mln.2007€629mln.€760mln.2011Biologica2.Jaarlijks5%groeiinbiologischareaal47000ha.200751800ha.57100ha.2011SKALVerduurzamingveehouderijDeveehouderijiseeninnovatievesectordievolgenshogeinternationalenormenproduceert.Meerdanwelkeanderesectordanookheeftdeveehouderijechterooktemakenmetmaatschappelijkediscussiesrondonderwerpenalsschaalvergroting,milieu,hetwereldvoedselvraagstuk,landschappelijkeinpasbaarheidendierenwelzijn.Datisbegrijpelijk.Deveehouderijproduceertvoedseléngaatoverlevendewezens.Dezeuitdagingenmaken,enerzijds,datdeveehouderijvande21eeeuw,netalsiedereanderegezondeeconomischesector,nietkanontkomenaandedynamiekvandevrijemarkt.Anderzijdszalverduurzamingindeveehouderijingoedesamenwerkingtussensector,samenlevingenoverheidmoetenplaatsvinden,ookopinternationaalniveau.LNVspeeltdaarbijeenstimulerendeenfaciliterenderol.Voor2009stelikdaarom€5mln.beschikbaarvooreenimpulsprogrammaverduurzamingagroketens.BeleidsagendaPersexemplaar32 DoelisdatdeveehouderijinNederlandzichbinnen15jaarontwikkelttoteeninalleopzichtenduurzameveehouderij,meteenbreeddraagvlakindesamenleving.Dieambitievereisteenduurzaamheidsprong.Tot2011heeftLNV6speerpunten:1.Deontwikkelingvanintegraalduurzamehouderijsystemen;2.Verbeteringvandierenwelzijnendiergezondheid;3.Maatschappelijkeinpassing;4.Energieenmilieu;5.Marktenondernemerschap;6.Verantwoordconsumeren.In2009isdeuitvoeringsagenda(metketenenmaatschappelijkepartners)ontwikkeldeninuitvoering.In2010vindtdeeerstewegingvandezeaanpakplaats.Beoogdeeffectenenresultaten+Eenduidelijkevoortgangindeontwikkelingenoperationeletoepas-singvannieuwe,integraalduurzamehouderijsystemen,metuitzichtop5%integraalduurzamehouderijsystemenin2011(ziedoelstelling25).+DeuitvoeringNotaDierenwelzijnenNationaleAgendaDiergezondheidligtopschemaconformdeuitwerkingsprogramma’s(ziedoelstelling25).+Zichtbareverbeteringindemaatschappelijkeacceptatievandeveehouderij.Denadrukligtdaarbijopweidegang,streekproducten,verbredeveehouderijentransparantieoverdeproductiewijzeindeintensieveveehouderij.+Eensuccesvolleuitwerkingvanhetagroconvenantschoonenzuinig,hetconvenanttussensegmentenvandeagendaduurzameveehoude-rij+Eenverdereontwikkelingenvergroeningvanhetfiscaleinstrumenta-riumvoorverduurzamingvandeveehouderij.+SuccesvollebesluitvormingoverdeHealthCheckvanhetGLB.+Zichtbareverminderingvandeadministratievelastenindeveehoude-rij.MestbeleidDoelvanhetmestbeleidishetverlagenvanhetgehalteaanstikstofenfosfaatingrond-enoppervlaktewater.HetNederlandsemestbeleidisgebaseerdopeenEuropeserichtlijn:deNitraatrichtlijn(91/676/EEG).DaarnaastisookdeKaderrichtlijnWater(2000/60/EG)voorhetmestbeleidvanbelang.Hetslagenvanhetmestbeleidissterkafhankelijkvanhetnalevenvandegebruiksnormenindepraktijk.DeevaluatieMeststoffenwet2007lietziendatdelandbouwsectordemineralenbelastingvandeNederlandselandbouwgrondenforsheeftteruggebracht,maardatdedoelstellingeninhetgrond-enoppervlaktewaternognietgehaaldzijn,metnamevoordenitraatbelastingopdezand-enlössgrondenenvoordefosfaatbelastingvanhetoppervlaktewater.Ingoedoverlegmetdesectorisgekomentoteeninvullingvandeaanscherpingvandestikstofgebruiksnormenvoor2008en2009.In2009wordthetvierdenitraatactieprogrammavastgesteldvoordeperiode2010–2013.OpbasisdaarvanzalNederlandzichinzettenomopnieuweenderogatieteverkrijgen.BeleidsagendaPersexemplaar33 BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcomeNieuwMestbeleid1.Nationaalfosfaat-overschot78mln.kg.200234mln.kg.Evenwicht*2015CBSNationaalstikstof-overschot420mln.kg.2002400mln.kg.360mln.kg.2013CBSDeindicatorennationaalfosfaatoverschotennationaalstikstofverschotgevenhettotaalverliesaanmineralenoplandbouwgrond(doortoepassenvanmeststoffenindeNederlandselandbouwenalsgevolgvanneerslag)naopnamedoordegewassen(definitieCBS).Hetnationaalstikstof-overschotomvatooknettostikstofverliezendoorvervluchtiging.GewasbeschermingHetgebruikvangewasbeschermingsmiddelenisdeafgelopen10jaarspectaculairgedaald,maarhetkabinetheeftnogaltijdambitieuzedoelstellingenomhetverbruikverderteverlagen.Metnamebijdeintensieveteeltwordennogteveelgewasbeschermingsmiddelengebruikt.Bodem,waterenluchtmogennietsterklijdenonderhetgebruikvandezemiddelen.BijhethalenvanmilieudoelstellingenhanteertLNVdeEuropeseregelsalsuitgangspunt.Dethema’sdiebijdeuitwerkingvanhetconvenantwordenonderscheiden,zijn:+Hettoepassenvangeïntegreerdegewasbescherming.+Hetstimulerenvanduurzaamheidinproductieketensenconsumptie.+Hetcreërenvanconditiesvooreenduurzaameneffectiefpakketgewasbeschermingsmiddelen.+Hetzorgenvooreengoedepragmatischehandhaving,monitoringenverantwoording.+Hetcommunicerenoverdegezamenlijkeaanpak.BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcomeGewasbescherming1.%afnameaantalmilieubelastingspuntent.o.v.1998(inNMI)186%200690%95%2010NMP2.%afnameoverschrijdin-genresidunormenvoedselproductent.o.v.2003230%200635%50%2010NMPEenspervijfjaarwordtdevoortgangvande«notaduurzamegewasbescherming»enookvandebovenstaandeindicatorendoorhetNMPgeëvalueerd.In2007heeftereentussenevaluatieplaatsgevonden,deeindevaluatievindtin2010/2011plaats.1Deindicatorgeefthetpercentageafnamevandebelastingvanhetmilieu(waterenbodem)metgewasbeschermingsmiddelenaantenopzichtevanhetreferentiejaar1998.DitisberekendmetbehulpvandeNationaleMilieu-indicatordiewordtuitgedruktinmilieubelastingspunten.Deraming2009kannietwordengeverifieerdomdatafgesprokenisdatermonitoringsonderzoekplaatsvindtin2010(95%afname).2Deindicatorgeefthetpercentageverminderingindeoverschrijdingvanresidunormenvoorvoedselproductenaantenopzichtevanhetreferentiejaar2003.BeleidsagendaPersexemplaar34 TransitievisserijDesituatieindeNederlandsevisserijiszorgelijk.Belangrijkeoorzakenzijndeenormgestegenkostendoordehogeolieprijzenendenoodzaakvaneenzorgvuldigbeheervanvisbestandenenhetecosysteem.Ditmaakteenovergangsproces,waarinvernieuwingenverduurzamingsleutelwoor-denzijn,noodzakelijk.Wilditprocesslagen,danzijneengunstiginnovatieklimaat,versterkingvanhetondernemerschapenmeersamenwerkingindesectorenmetmaatschappelijkeorganisatiesnoodzakelijk.Inhetovergangsprocesissprakevangedeeldeverantwoordelijkheden.LNVwilhetprocesfaciliterenmeteenvoorspelbaarlangetermijnbeleidenhetscheppenvaneengunstiginnovatieklimaatdoorproefprojectenenkenniscirculatiedaaroversamenmetdeEUfinancieelteondersteunen.Ditvergteengroteinzetvandesector,diebereidmoetzijnondernemer-schapteversterken,deelstesaneren,tevernieuwenenmeeraandachttehebbenvoorduurzaamheid.Demaatschappelijkeorganisatieshebbeneenverantwoordelijkheidommetdesectortezoekennaarmogelijkhedenomdevisserijviavernieuwingenverduurzamingeentoekomstperspec-tieftebieden.Verdereverduurzamingenvergrotingvandetransparantieindevisserijketenleidenertoedatdeconsumentbewustekeuzeskanmaken.DoeleninzetvanLNVDoorintezettenopvernieuwingenmeeraandachtvoorduurzaamheidmoetdesectorindetoekomstwinstgevendkunnenzijn.Duurzaamheid,samenwerkingeneenbetermarktpositiezijndeleidendethema’s.Naasthetverduurzamenvande«gewone»visserij,biedendeontwikkelingenindeaquacultuurkansen.LNVondersteunthetinnovatievevermogenindevisketen.Hierbijstaatsamenwerkingintussenvissers,ketenpartijen,maatschappelijkorganisatiesenkennisinstitutencentraal.Hetgaatdaarbijomhetontwikkelen,verwervenenverspreidenvannieuwekennisen/oftechnologie,samenwerkingsvormenenkwaliteitscertificering.Hierbijiseenbelangrijketaakweggelegdvoordezogenaamdekenniskringen.IndevisserijopdeNoordzeezijnmeerduurzamevisserijtechniekennodig.Hetgaatdaarbijomselectievetechnieken,dieleidentotminderbodemberoering,ongewenstebijvangstenverminderenenleidentotbrandstofbesparing.Voorjanuari2009iseeninvesteringsregelinggeplandterondersteuningvanvissersdieomschakelennaarmeerenergiezuinigeenmeerselectievevistechnieken.Dekottersector,hetWereldNatuurfondsNederland,StichtingdeNoordzee,hetProductschapVisenLNVhebbeneenmaatschappelijkconvenantgesloten.Hierinhebbenzijopeenaantalbelangrijkethema’shungezamenlijkeambitiesvastgelegdendaarconcreteafsprakenovergemaakt.InditkaderzalLNVsamenmetdemaatschappelijkeorganisa-tieseenonafhankelijkegemeenschappelijkebeoordelinglatenmakenvandevoorNederlandbelangrijkstevissoorten.DezebeoordelingkanwordeningebrachtbijdetotstandkomingvandeViswijzer.InBrusselzaldediscussieoverdeherzieningvanhetGemeenschappe-lijkeVisserijbeleidstarten.DeNederlandseinbrengindiediscussiezalsamenmetdebetrokkenstakeholderswordengeformuleerd.ErblijftnaaraanleidingvandeuitspraakvandeRaadvanStatemetbetrekkingtotdemosselzaadvisserijonzekerheidvoordemosselsector.Eenheldervergunningenbeleidenmeertoenaderingtussenmosselsectorenmaatschappelijkeorganisatieszijnnodig.DaarnaastblijftLNVinzettenopinnovatieenverdereverduurzamingvandemosselproductieindeBeleidsagendaPersexemplaar35 Nederlandsekustwateren.Hetgaatdaarbijvooralomdevisserijopmosselzaad.Mosselzaad,de«grondstof»voordemosselkweek,wordtschaarserenerwordenecologischekanttekeningengeplaatstbijdebevissingvanmosselzaadbanken.Ookin2009zalLNVinzettenopinnovatiefonderzoeknaaralternatievenalsmosselzaadinvanginstallaties.Demeestbelangwekkendevragenhierbijzijnhetbenodigderuimtebeslagendedraagkrachtvandekustwateren.VanwegedezemaatschappelijkeenlandschappelijkeinpassinghechtLNVookgrotewaardeaandebelangenvannatuurenmedegebruikersalsanderevisserijsectoren,descheepvaartenderecreatiesector.Debinnenvisserijzalwordengeconfronteerdmetbeperkendemaatrege-lenopbasisvanhetnationalebeheerplanvoorpaling,datin2009inwerkingtreedt.Deachteruitgangvanhetpalingbestandmaaktkrimpenvernieuwingnodig.Binnenvisserskunnenondersteuningkrijgenbijdegroteomslagdiezijdekomendejarenmoetenmaken.Maatregelenhebbenbetrekkingophetuitzettenvanglasaal,eenstilligregelingenlogistiekeondersteuningvanvisstandbeheer-commissies.BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2010StreefwaardePlanningBronOutcomeMeerduurzamevisserij-methoden020075kotters110kotters2013VIRISAlternatievewinningmosselzaad2000ton20068000ton12000ton2015ImaresGecertificeerdevisenvisproducten0200630%80%2015LEIDeelnamevissersaankenniskringen0200620%50%2015LEIConformOperationeelProgrammabijhetEuropeseVisserijfondsenopbasisvaneeninvesteringsregelingkunnenin20105schepeneenbijdrageontvangenomdevisserijmeteenpulskoruitteoefenen.Doelstellingisdatin201340%vanhethuidigeaantalNoordzeekotterseenalternatievevisserijmethodegebruikttervervangingvandetraditioneleboomkor.Ditkomtovereenmet110kotters.BewustwordingconsumentenLNVwilbevorderendatconsumentenbijdeaankoopvanhunvoedselrekeninghoudenmetdematewaarinwordtvoldaanaan(maatschappe-lijke)eisenvan,gezondheid,milieubiodiversiteit,dierenwelzijn,dier-gezondheiden«fairtrade».In2011iseenmeerderheidvandeconsumen-tenzichbewustvandeeigenvoedselkeuzeopmens,dierenmilieuwaarookterwereldenhoudteensubstantieeldeelvandeconsumentenhierrekeningmeebijdekeuzevanzijnvoedsel.In2009zalLNVdeSmaak-lesseninhetbasisonderwijscontinueren,waarbijhetprojectSchoolgrui-tenvanhetministerievanVWSgeïntegreerdwordtaangeboden.HetdoelvanSmaaklesseniskinderenalopjongeleeftijdteinteresserenvoorvoedseldooreropeenleukeenpraktischemaniermeebezigtezijn.Opdiemanierkunnenzelaterbewusterekeuzesmaken.Daarnaastzalin2009desamenwerkingmethetVoedingscentrumNederland(VCN)endeBeleidsagendaPersexemplaar36 Consumentenbondwordenvoortgezetenzaldoormiddelvanvoorlich-ting,communicatieeneducatiedebewustwordingvandeconsumentenwordengestimuleerd.VerderondersteuntLNVin2009ookdiversevoedselinitiatieven,waaronderdeWeekvandeSmaak.IndenogteverschijnennotaVoedselenconsumentvanLNVwordendedoelstellingeneninstrumentenvoorhetvoedselbeleidbeschrevenbezienvanuithetperspectiefvandeconsumentbeschreven,metalsdoeltekomentotduurzaamenbewustaankoopgedrag.Deactiesindezenotawordenin2008uitgewerktmeteendoorloopnaar2009enverder.Onderdeelvandezeactiesisondermeereendialoogmet«stakeholders»overdeduurzaamheidsaspectenvandeproductieenconsumptievandierlijkeeiwittenopbasiswaarvaneenrobuusteagendawordtopgesteld.Dezeagendazaldeuitwerkingzijnvanhetthemabiodiversiteit,voedselenvleesalsbedoeldaandebriefaandeTweedeKameroverdekabinets-bredeaanpakvanduurzameontwikkeling(KamerstukkenII2007–2008,30196,nr.32).OphetgebiedvanvoedingenvoedselwordtnauwsamengewerkttussendeministeriesvanLNVenVWS,zodatopdethema’sgezondheid,voedselkwaliteitenvoedselveligheidoptimalesynergiebehaaldkanwordenenmetdeministeriesVROMenBZomooktenaanzienvanklimaatenbiodiversiteitdesamenhangteversterken.In2008laatLNVeenpeilinguitvoerennaardeperceptieenhetgedragvanconsumententenaanzienvandeverschillendewaardenvanvoedselkwaliteit(gezondheid,milieubiodiversiteit,diergezondheid,dierenwelzijn,ambachtelijkheidensocialeaspecten).Dezezalresulterenineen(jaarlijkse)«staatvandevoedselkwaliteit»metnaarverwachtingbruikbareindicatoren.IndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronOutcomeAantalbasisscholenmetsmaaklessenBeperktaantal2005150030002012LNVHetvertrouwenvanconsumenteninvoedsel*3,120043,1BehoudvertrouwenContinuVWA-monitor*DeVWAmeetjaarlijkshetvertrouwenvanconsumentenindeveiligheidvanvoedsel.Ditwordtuitgedruktineenwaardeopeenschaal1–5.Doelstellingnr.24In2011moetenNederlandersmeertevredenzijnoverhetlandschap,zijngroenegebiedengerealiseerd,ishetplattelandvitalerendynamischerenwordtgeïnvesteerdinnatuurgebieden.LandschapDoelstellingministerLNVDebelevingvanlandschapisin2007meteen7,3gewaardeerd.Hetstrevenisomin2020eenwaarderingvaneen8tehebben.BeleidsagendaPersexemplaar37 HetlandschapgaatNederlandersaanhethart.Driekwartvandeburgersvoeltzichgehechtaanhetlandschapinenronddeeigenwoonplaatsengenietwatervalttebelevenenteervareninhetlandschap.Desamenle-vingmaaktzichzorgenoverdekwaliteitvandeleefomgeving.Daarbijspeeltvooraldezorgoverhetverdwijnenvandelandschappelijkekwaliteit.BeleidsagendaPersexemplaar38 Kaart:deNationaleLandschappen(bronLNV).BeleidsagendaPersexemplaar39 DeaanpassingeninhetlandschapmoetenertoeleidendatNederlanderserin2011meertevredenoverzijn.HiertoezethetRijkinop:behoudenmetkwaliteit,herstellenmetkwaliteitenontwikkelenmetkwaliteit.DezewordtnaderuitgewerktindeagendaLandschapdieeind2008gereedzalzijn.BeoogdeeffectenenresultatenDeresultatenvandeMid-Term-ReviewzullenwordeningezetommethetILGmeertesturenoplandschappelijkekwaliteit.DaarnaastzaldeTaskforceLandschapfinancieringsvormenvoorstellendoendiegebruiktgaanwordenvoordefinancieringvanhetLandschap.Daarnaaststarteenpubliekscampagnevoorhetlandschapomhetlandschapmeeropdekaarttebrengen.IndicatorReferentiewaardePeildatumStreefwaardePlanningBronLandschapDebelevingvankwaliteitvanLandschappeninclusiefNationalelandschap7,32007Positievebelevinglandschapisin2020gestegennaareen8.2020AlterraenPlanbureauvoordeleefomgevingSociaalEconomischeVitaliteitDesociaaleconomischeontwikkelingophetplattelandinvergelijkingmetdestad(wonen,werkenenvoorzieningen)(zieonder)2007Deontwikke-lingophetplattelandhoudtminimaalgelijketredmetdieindestad2013(zieonder)–Tevredenheidvoorzieningeninplatteland/stad/Nederland6,5/6,4/6,52007Minimaalgelijk2020Enquetewoon-onderzoek–Tevredenheidwoonomgevingopplatteland/stad/Nederland7,1/6,6/6,82007Minimaalgelijk2020Enquetewoon-onderzoek–Kansopwerkopplatteland/stad/Nederland71,3%/67,6%/69%2007Minimaalgelijk2020CBSkerncijferswijkenenbuurten2004MultifunctionelelandbouwDoelstellingministerLNVDoorhetwegnemenvano.a.belemmeringenindemarkteninderegelgevingishetstreveneropgerichtomeenverdubbelingvandeomzetterealiserenindeperiode2008–2011.Hetplattelandbruistvandenieuweactiviteiten.MultifunctioneleLandbouw(ditzijnagrarischebedrijvendienaasthunveehouderijofakkerbouwbedrijfeenofmeerandereactiviteitenuitoefenengekoppeldaandeprimairelandbouw)speeltdaarbijeenprominenterol.Multifunc-tionelelandbouwheeftdepotentieomaaneengrotelatentemarktvraagnaarrust,ruimte,zorg,recreatieenlekkervoedseltevoldoen.DaarmeekanzijeenstevigepijlervormenvoorhetagrarischbeheerendeBeleidsagendaPersexemplaar40 sociaal-economischevitaliteitvaneenveelzijdigplatteland.Omdezeontwikkelingtestimulerenisop6december2007doordeministervanLNVeenTaskforceMultifunctioneleLandbouwingesteld.DemissievandeTaskforceishetstimulerenvandeverdereontwikkelingvandemultifunctionelelandbouwalsmotorvaneenveelzijdig(en)onderne-mendplattelandBeoogdeeffectenenresultatenDeTaskforceverbindtprivateenpubliekepartijen.Samenmetbedrijvenengebieds-enketenpartijenwildeTaskforcedevolgendedoelenrealiseren:1.Inspelenopdevraagvanuitdemarkt:Deomzetvandemultifunctionelelandbouwindeplattelands-economieverdubbeltindeperiode2008–2011.Erzijnnieuwelevensvatbareketensvansectorenindemultifunctionelelandbouwontstaan.Belemmeringenindemarktzijnweggenomen.2.Ruimtebiedenaanondernemersdiebijdragenaaneenveelzijdigplatteland:Multifunctioneleondernemerskrijgenderuimteomtegroeienenteprofessionaliseren.Zedragenactiefbijaaneenmooier,functionelerenherkenbaarderbuitengebied,eenbloeiendeplattelandseconomieenwerkgelegenheid.Hetbeleidvoorhetplatteland,delandbouw,ruimtelijkeordeningenplanologieisopelkaarafgestemdengeïnte-greerd.Erzijnzoveelmogelijkonnodigebelemmeringenindewet-enregelgevingweggenomen.3.Versterkingvanondernemerschap:Ruim15000bestaandeennieuwondernemerswordenactiefgestimuleerdengeholpenbijdeontwikkelingvannieuwetaken.Tenminste3000ondernemerszijndirectbetrokkenbijdeprojectenenactiviteitenvandeTaskforce.Deresultatenenervaringenhiervanwordenbenutdoornogeens12000multifunctioneleondernemers.Hetaanbodvanmaatschappelijkekwaliteitsproductenen-dienstenisvergroot.4.Meerenbetertoegankelijkekennis:Eennieuwtevormenkennisnetwerkondersteuntenhelptbijderealisatievandeeerstedriedoelstellingen.Ditkennisnetwerkzorgtzonodigzovoornieuwekennis.HetkandaarbijookgebruikmakenvandebestaandeLNV-kennisinfrastructuur.RecreatieDoelstellingministerLNVIn2013moethetgebruikendetevredenheidvanrecreatievevoorzieningenindeRandstadophetzelfdeniveauliggenalsinderestvanNederland.Dezevoorzieningenmoeteninhetmeestongunstigegevalopmaximaal10minutenfietsenbereikbaarzijn.Debehoefteaanvoldoenderecreatievemogelijkhedenvangoedekwaliteitblijftstijgen.Omdaaraantevoldoenzullenforseinspanningenmoetenwordengeleverd.Vanbelangisookdaterruimtegebodenwordtvoorrecreatiefentoeristischondernemerschapineengoederelatietotnatuurenlandschap.BeleidsagendaPersexemplaar41 RolvanLNVtenaanzienvanrecreatie:+Opheffenvanbestaandetekortenaandagrecreatiemogelijkhedenindestedelijkegebiedenenhetvergrotenvanrecreatievemogelijkhedenbuitendestad.+Ontwikkelenenversterkenvanderecreatievetoegankelijkheidvandegroenegebiedenomdestad,envannatuur,waterenplattelandvoorrecreatiefgebruik.Concreetgaathetomhetkwalitatiefverbeterenvandealbestaanderoutenetwerkendoorknelpunteninderoutesoptelossenentevoorkomendaternieuweknelpunten,zoalsinfrastructu-relebarrières,ontstaan.TevensfinanciertLNVdeaanlegeninstand-houdingvanrecreatievepadenenvoorzieningenindegebiedenvanStaatsbosbeheer,deEcologischeHoofdstructuur(EHS),innatuurge-biedenbuitendeEHSeninNationaleLandschappen.+Hetfaciliterenvaninnovatieinderecreatiesectorinrelatietotruimtelijkekwaliteitvannatuurenlandschap.LNVenhetInnovatieNet-werkondersteunenvooruitstrevenderecreatieondernemersenderecreatiesectormethethelpenformulerenvaneeninnovatieagendaeneeninnovatieprogrammametconcreteactiesdiemoetengaanaanzettentotmeerinnovatieinderecreatiesector,waarbijruimtevoorondernemerschapgepaardgaatmetcreërenvanomgevingskwaliteit.DezelijnadresseertrecreatieondernemersalsmededragersvanhetNederlandselandschapenbeoogtzetestimulerentotmeergebieds-gerichtesamenwerking.BeoogdeeffectenenprestatiesIndicatorTaakstellinghaRealisatietaakstellingper1–1–2007haTaakstellingILG2007–2013haNormkostenineuroperhaBronVerwervenGroenendeStad(RodS)1600011904409681550MJP2InrichtengrootschaligGroenendeStad1600010338566243500MJP2IndicatorNulmeting2007StreefwaardePlanningMeetmethodeBronGebruikrecreatievevoorzieningenindeRandstadInwonersRandstadgemiddeld25%minderZelfdeniveaualsrestvanNederland2013EnqueteContinuVrijeTijdsOnderzoek(CVTO)2006/2007MonitorAVPenbegrotingTevredenheidrecreatievevoorzieningenindeRandstadInRandstad65,8%vandemaximalescore,buitenRandstad74,5%ZelfdeniveaualsrestvanNederland2013EnqueteWoon-onderzoek2006MonitorAVPenbegrotingDeindicatorvoorrecreatieisgerichtophetgebruikendetevredenheidoverrecreatievegebiedenindeRandstad.In2013ishetgebruikvanendetevredenheidoverderecreatievegebiedenindeRandstadophetzelfdeniveaualsinderestvanNederland.DefocusopdeRandstadvloeitvoortuithetfeitdathetovergrotedeelvanderijksmiddeleninditgebiedwordtingezet.Daarbijwordtgestreefdnaareenoptimaletoegankelijkheidvanrecreatiefgroenvanuitdestad.DitkanzowelgroenindestadbetekenenBeleidsagendaPersexemplaar42 zoalsparken,groenindewijkofkwalitatiefhoogwaardigegroenstroken,als(grootschalig)groenomdestadbetreffen.NatuurDoelstellingministerLNVIn2010zijnalleNatura2000gebiedendefinitiefaangewezen.In2010wilNederlandaanhetEuropesestrevenvoldoendeachteruitganginbiodiversiteittotstilstandtebrengen,metinachtnemingvandeopmerkingvandeEuropeseCommis-siedatvolledigvoldoenaandiedoelstellingnietwaarschijnlijkis.WehebbeninNederlandopveelplaatsenschitterende,rijkenatuur.Prachtige,internationaalbelangrijkegebiedenalsdeWaddenzeeenVeluwetonenditaan.MaarinNederlandstaatdebiodiversiteitwelonderdruk.DitblijktonderandereuitdeRodeLijstenvanbedreigdedier-enplantensoorten.Sinds1950ismeerdan10%vandesoortenopdezelijstenuitNederlandverdwenen.Circa45%vandenogwelaanwezigesoortenwordtbedreigdofiskwetsbaar.EenvandebelangrijksteoorzakenvandeachteruitgangvanbiodiversiteitisdeafnamevanhetareaalnatuurinNederlandindeafgelopen100jaarvancirca900000in1900totcirca500000in2000.DeNederlandseregeringvoertvanaf1990gerichtbeleidomdebiodiver-siteittebeschermen.BelangrijkeinstrumentenomdebiodiversiteitnationaaltebeschermenzijndeNatuurbeschermingswet,deFlora-enFaunawetenderealisatievandeEHS(EcologischeHoofdstructuur).MiddelsgenoemdewettenwordenbedreigdegebiedenzoalsdeNatura2000gebiedenenbedreigdesoortenbeschermdtegenmenselijkeingrepen(o.a.ruimtelijkeingrepen,handelinbedreigdesoorten).Daarnaastwordenbepaaldesoortenactiefbeschermddoorhunleefgebiedenactiefteverbeterenzoalsweidevogels.VoorhetrealiserenvandeEHSzijnin2006bestuursovereenkomstengeslotentussendeprovinciesenhetRijkvoordeperiode2007–2013hetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG).Hierinisvastgelegdhoederijksmiddelenzijntoebedeeldaandeprovinciesenwelkeprestatiesdeprovincieshiervoorleveren.MetdezebestuursovereenkomstenligtderegieoverdevoortgangvandeEHSbijdeprovincies.ILGBijdeinwerkingtredingvanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebiedisdeuitvoeringvanhetbeleidvoornatuur,landschapenreconstructieovergedragenaandeprovincies.DeprovincieszijnverantwoordelijkvoorhetrealiserenvandeprestatiesdiezijnafgesprokenenrapporterendaaroverjaarlijksaanhetRijk.Dezevoortgangsrapportagesworden,voorzienvaneenanalysevandeministervanLNV,aandeKameraangeboden.Deprovinciesleggenin2014,naafloopvandeILG-periode,verantwoordingafaanhetRijkoverdegeleverdeprestatiesoverdeperiode2007–2013enoverdebestedingvandeRijksmiddelen.In2010vindtereentussenevaluatieplaats.BeleidsprogrammabiodiversiteitIn2008isinsamenwerkingmetOntwikkelingssamenwerkingenVROMhetbeleidsprogrammavoorbiodiversiteit2008–2011gepresenteerdenheeftalstitelBiodiversiteitwerkt:voornatuur,voormensen,vooraltijd.Inditprogrammawordendeprioriteitenaangegevenvoordekomendevierjaar.MetdezeprioriteitstellingwillenwedefocusvandeNederlandseBeleidsagendaPersexemplaar43 bijdrageaanhetaanpakkenvandeaantastingvandebiodiversiteitindewereldvergroten.Bron.rapport«HaltingbiodiversitylossintheNetherlands»,Planbureauvoordeleefomgeving.Natura2000Methetuiterlijkin2010definitiefaanwijzenvan162Natura2000gebiedengeeftNederlandinvullingaandeverplichtingendievoortvloeienuitdeVogel-enHabitatrichtlijn.BinnendezegebiedenwordtEuropeesuniekenatuurbeschermd.Hetdoelisomin2010deteruggangvandebiodiversi-teittehebbengestopt.HiermeedraagtLNVbijaandeEuropesedoelstel-ling.In2009moetenalle162gebiedeninontwerpzijnaangewezenenzalnaarverwachtingcircadehelftvandegebiedenookdefinitiefwordenaangewezen.Tevenszullenvoorcirca100gebiedenbeheerplanneninconceptafgerondzijn.Ineenbeheerplanwordtdoorallebetrokkenenafgesprokenwatergedaanmoetwordenomdedoelstellingenvoorhetbetreffendegebiedtebehalen.Tevenswordtbeschrevenwelkeactivitei-tenonderwelkevoorwaardendoorgangkunnenvinden,zondervergun-ningplichtigtezijn.Hetopstellenvandebeheerplannenwordtgedaaninnauwesamenwerkingmetdeoverigebevoegdegezagen,deministeriesvanVerkeerenWaterstaatenDefensieevenalsde12provinciesenhetInterProvinciaalOverleg(IPO).BeleidsagendaPersexemplaar44 BeleidsagendaPersexemplaar45 EcologischeHoofdstructuurHetkabinetwerkthardaanderealisatievandeEcologischeHoofd-structuur(EHS),eensamenhangendnetwerkvannatuurgebiedenvan728500hectaredatin2018gereedmoetzijn.DeTweedekamerheeftdeEHSbenoemdtotGrootProject.In2008iseenrapportageformatontwikkelddatisafgestemdopdewensenvandeTK.EenmaalperjaarzaleenrapportageaandeKamerwordengezonden.Eensterkebiodiversiteitisdelevensverzekeringvoorhuidigeentoekom-stigegeneraties.Omdebiodiversiteitteversterkenwordennaastdewettelijkekaders(NatuurbeschermingswetenFlora-enfaunawet)subsidie-instrumentenviahetILG(voorverwerving,inrichtingenbeheervannatuur)envoorlichtingingezet.t/m 20062007-20132014-20180100.000200.000300.000400.000500.000600.000700.000800.000hectares (x 1000)Bestaande EHSNieuwe EHS gerealiseerdNieuwe EHS ILGNieuwe EHS RestantOntwikkelingEHSinhectarest/m20062007–20132014–2018BestaandeEHS453500453500453500NieuweEHSgerealiseerd139991139991139991NieuweEHSILG6477564775NieuweEHSRestant70234Totaal593491658266728500LeefgebiedenbenaderingMetdeprovincies,soortenbeschermingsorganisaties,terreinbeherendeorganisatiesenbedrijfsleveniseennieuwebeleidsstrategievoorhetactievesoortenbeleidopgestelddeleefgebiedenbenadering.Denieuweaanpakrichtzichopdeinstandhoudingenactieveontwikkelingvanleefgebiedenvoorgroepenvansoorten.Deaanpakbiedtruimteaanecologischeeneconomischeontwikkelingen.Deprojectendiein2007en2008opgroteschaalzijnuitgevoerdlatenziendatdenieuweaanpakBeleidsagendaPersexemplaar46 werkt.In2009gaandeprovincies,insamenwerkingmethetRijk,uitwerkingsplannenopstellenzodatvanaf2010deregieopdeuitvoeringvandeleefgebiedenbenaderingaandeprovincieswordtovergedragen.HetRijkdraagtzorgvoordeonderlingesamenhangvandezeuitwerkings-voorstellenenvooreventuelesoortenwaarvoorhetRijkbeterdeverantwoordelijkheidkandragen.Doelstellingnr.25In2011wordenproductiedierenengezelschapsdierenbeterbehandeldenmoet5%vandestallenintegraalduurzaamendiervriendelijkzijn,waarbijvoldaanwordtaandierenwelzijneisendieverdergaandandehuidigewettelijkeeisen.DoelstellingministerLNVIn2009moetgemiddeld72%vanderegelgevingophetterreinvandierenwelzijnwordennageleefd,in201075%enin201180%.In2009moetminimaal1,2%vandestallenintegraalduurzaamzijn,in20102,8%enin2011minimaal5%.Definitievanduurzamestallen:Integraalduurzamestallenzijnstal-enhouderijsystemenwaarinverschillendeduurzaamheidsaspecteninonderlingesamenhangverbeterdzijntenopzichtevanderegulieresystemen.Naasteenextraverbeteringvandierenwelzijntenopzichtevandehuidigewettelijkenormen,gaathetomstallenenhouderijsystemendietenminstevoldoenaananderebelangrijkemaatschappelijkerandvoorwaardenzoalsmilieu,diergezondheid,arbeidsomstandighedenéneconomischehaalbaarheid.Deduurzaamheidskenmerkenvanintegraalduurzamestallenzijnontwikkelingsgerichtennietstatisch.Voortschrijdendonderzoekeninnovatieleidenertoedatdeintegraalduurzamestalvanvandaageenanderestalisdandievan2010.Delatzalgeleidelijksteedshogerwordengelegd.Deoverheidbepaaltderandvoorwaarden,waarbinnendeverschillendemaatschappelijkepartnerszoalsondernemersenmaatschappelijkeorganisatieskunnenwerkenaanverdereverbeteringvanhetdieren-welzijn,alsintegraalonderdeelvanverdereverduurzaming.Denotadierenwelzijnishetdierenwelzijnskompasvoordekomendejaren.Injanuari2008iseenwerkprogrammagepubliceerdwaarindeindezenotagenoemdeactiesverderzijnuitgewerkt.DeKamerwordtjaarlijksoverdevoortganggeïnformeerdviaeenvoortgangsbrief.DeinzetvanLNVisdatdesamenlevingdekomendejarenmeerinzichtkrijgtín,enrespectontwikkeltvóórhetnatuurlijkegedragendedaaraangerelateerdebehoeftenvandiereninhunomgeving.Zijpasthaaromgangendewijzevanhethoudenvandierendaaropaan,inclusiefhetaankoopgedragvandierenofdierlijkeproducten.DeNederlandsesamenlevingzalquadierenwelzijnindeEuropesevoorhoedeopereren.Ditiseenweerbarstigtrajectdattijdvraagt.Daaromwordthiervooreentijdshorizonvan15jaargehanteerd,gerekendvanaf2007.LNVhechtgrootbelangaaneengezamenlijkeaanpakvansector,ketenpartijen,retail,maatschappelijkeorganisatiesendeoverheid.Metvereendekrachteniseenveranderingvanproductiewijzeenconsumptie-gedragterealiseren.BeleidsagendaPersexemplaar47 DezeambitiewilLNVrealiserenviadevolgendelangetermijndoelstellin-gen:1.Hetperspectiefvanhetdierisleidendbijdeinrichtingvanstallenendebedrijfsvoering,zonderdatandereaspectenalseconomie,milieu,diergezondheid,voedselveiligheidenarbeidsomstandighedenuithetoogwordenverloren.2.Gehoudendierenkunnenbehoeftenvoortvloeienduithunnatuurlijkgedraguiten,krijgendaglicht,hebbenvoldoenderuimteenondergaangeenfysiekeingrepenalsgevolgvandewijzevanhethouden.Transportvanslachtveeoverlangeafstandvindtnietmeerplaats.3.Gehoudendierenzijninprincipezichtbaarvoorburgers,ofwelinhetlandschap,ofwelophetbedrijf.4.Houdersvanhobby-engezelschapsdierenbeschikkenovervoldoendekennis,informatieenondersteuningomhunverantwoordelijkheidtenemenbijdeaankoop,huisvestingenverzorgingvandedierenenhandelenhiernaar.5.Consumentenbeschikkenovervoldoendekennis,informatieenondersteuningominredelijkheideenafwegingtekunnenmakenbijhunaankoopvandierlijkeproductenwatdierenwelzijnbetreft.LNVwildelangetermijnambitiemetdevolgendeinstrumentenbereiken:WettelijkkaderHetwelzijnvandierenwordtgewaarborgdmiddelsdeGezondheids-enwelzijnswetvoordieren(GWWD)endeopdezewetgebaseerderegelge-ving.InhetCoalitieakkoordzijnhetverhogenvandestrafmaatvoordierenmishandelingenhetopleggenvaneenhoudverbodaandieren-mishandelaarsalsexplicieteambitiesopgenomen.HetverbodopdierenmishandelingisopgenomenindeGWWD.HandhavingDewettelijkevoorschriftenhebbentotdoeleenbasisniveauvanwelzijntegaranderen.InhetCoalitieakkoordisdeambitiegeformuleerdomdehandhavingvanwelzijnsregelgevingverderteintensiveren.Hiervoorzijnextramiddelenterbeschikkinggesteld.AandezeambitiewordtinvullinggegevenmiddelseenverderecapaciteitsuitbreidingbijdeAIDendeVWA.Financiën/innovatieOplossingenvoorknelpunteninhetwelzijnvandierenmoetenonderanderegevondenwordendoorinnovatievanproductie–enhuisvestings-systemen.Deuitdagingligterindusdanigesystementeontwikkelen,dieookeconomischperspectiefbiedenendedoelentenaanzienvanmilieu,klimaat,diergezondheid,voedselveiligheidenarbeidsomstandighedendichterbijbrengen(integraalontwerpen).Metinnovatie-eninvesteringssubsidiesenfiscaleinstrumentenwordthettoepassenvannieuweintegraalduurzameendiervriendelijkeonder-steundendeontwikkelingenmarktintroductievantussensegmentengestimuleerd.Eennauwesamenwerkingtussenpraktijk,onderzoekenonderwijs,eventueelinpubliek-privatesamenwerkingsconstructies,isdaarbijnodig.DeVerklaringvanNoordwijk,dieervoormoetzorgendatoptermijngestoptkanwordenmethetcastrerenvanbiggen,iseengoedvoorbeeldvanhoevereendekrachtenkunnenzorgenvooreenbeterwelzijnvanhetdier.BeleidsagendaPersexemplaar48 Kennisontwikkeling,benuttingenverspreidingDeaandachtzaldekomendejarenvooraluitgaannaarkenniswaaropditmomentindepraktijkbehoefteaanisomdenoodzakelijkeverbeterings-slagenenambitieterealiseren.DeKennisagendaDierenwelzijnzalsturendzijnvoordeinzetvandezekennisinstrumenten.Nieuweinzichtenenontwikkeldekennismoetenwordentoegepastomtotvooruitgangteleiden.Daaromisveelaandachtnodigvoordedoorwerkingvankennis-ontwikkeling.BeoogdeeffectenenresultatenIndicatorReferentie-waardePeilda-tumRaming2009Streef-waardePlanningBronOutcomeDierenwelzijn1.%nalevingv.bestaandewelzijnsnormen70%200572%80%2011AID2.%integraalduurzamestallen«0»meting20091,2%5%2011WUR1.NalevingbestaandewelzijnsnormenHetgenoemdepercentagevan72%bijdestreefwaarde2009betrefteengemiddeldevanalleregelgevingophetgebiedvandierenwelzijn.Jaarlijkswordtbekekenofeenandereinterventiestrategienodigis.Deuitkomstvanhetprojectprogrammatischhandhavenzalvanaf2009vaninvloedzijnopdewijzevanhandhavenenmogelijkopdestreefwaardeindetoekomst.2.IntegraalduurzamestallenIndenotaDierenwelzijnisalsdoelstellingopgenomendatin20115%vandestallenintegraalduurzaamendiervriendelijkmoetzijnwaarbijvoldaanmoetwordenaandierenwelzijnseisendieverdergaandandehuidigewettelijkenormen.Erwordteenmonitoringsinstrumentopgesteldwaarmeederealisatievanintegraalduurzamestallenkanwordengevolgd.Dezemonitorisgereedinhetvoorjaarvan2009.Voorjaar2009isookdenul-metinggereed.Wanneerdemonitor/nul-metinggereedis,zaljaarlijkswordengevolgd(engerapporteerdinhetLNV-jaarverslag)hoederealisatiezichontwikkelt.Opditmomentzijnertotaalcirca105000stalleninNederland.Eenstreefwaardevan5%betekentdusdathetgaatomcirca5250integraalduurzamestallen.Deverwachtingisdatditpercentageeenvliegwiel-functieheeftvoorverdergaandegroei.Doelstellingnr.29Hetrealiserenvaneenbeperktaantalcomplexe,samenhangenderuimtelijkeopgavenvannationalebetekenis.DoelstellingministerLNVDe4gebiedsprojecten(NotaRuimte)ophetLNV-domeinzullenuiterlijkin2010wordenverkendenuitgewerktconformdedaarvooropgesteldeNotaRuimteprocedure,waarbijderijksbetrokkenheidnaderzalwordeningevuld.Voorde4projectenophetgebiedvanUrgentieprogrammaRandstad(UPR)waarvoordeministervanLNVcoördinerendbewindspersoonis,wordendeafgesprokenmijlpalengehaald.BeleidsagendaPersexemplaar49 DeruimtedrukinNederlandneemttoe.Devraagnaarwonen,werkenenrecreërengroeitdoorendegrondwordtschaarser.Veelburgersmakenzichzorgendathunleefomgevingwordtdichtgebouwdennogverderverrommelt.HetKabinetstreefternaarNederlandmooitehouden.MedeopbasisvandeNotaRuimtewordtzorgvuldigaandachtbesteedaanhoedeverdereverstedelijking(wonenenwerken)zichkanontwikkelenzonderhetlandschapendeleefbaarheidvanhetlandaantetasten.Dezeruimtelijkeopgavenzijncomplexenvragenveelalomeengebiedsgerichtebenade-ring,waarindesamenhangtussendeverschillendemaatschappelijkedoelengewaarborgdis.Ophetterreinvannatuur,landschap,recreatieenlandbouwliggendiverseintegralegebiedsopgavendievallenonderdeverantwoordelijk-heidvanLNV.Doelisommeergroenterealiseren,tezorgenvooreengoedelandbouwstructuurenslimtecombinerenmetdeoverigegebiedsgerichtedoelstellingen.ZozijninhetkadervandeNotaRuimteenhetprogrammaRandstadUrgentondermeerdeprojectenGreenports,deGroeneRuggengraat(hetGroeneHart),MooienVitaalDelflandendeHaarlemmermeeraandeMinistervanLNVtoegewezen.VaneendeelvandeGreenportprojectenendeVeenweidenzalopkortetermijndeuitvoeringsfasestarten.Dezeprojectenzijnversnellingsprojectenuitde1etrancheNotaRuimte2008–2010.HetoverigedeelbetreftvoornamelijkverkenningsprojectendievallenonderdetweedetrancheNotaRuimte2011–2014.Debeleids-effectenenfinancieringvandezeopgavenwordendekomendetijdverderuitgewerkt.Daarbijwordtrekeninggehoudenmetdestructureleverankeringvan(landschaps)-ontwerpenbijdeNotaRuimte-projecten,conformdetoezeggingendaaromtrentindeVisieArchitectuur&RuimtelijkOntwerp.AndereNotaRuimte-projectenwaarvanLNVtrekkeriszijnKlavertje4(GlastuinbouwVenlo,Floriade),deNieuweHollandseWaterlinie(o.a.renovatiefortenenverbeteringcrucialeonderdelenroutestructuur)endeHerstructureringVeenweidengebieden(remmenvanbodemdalingenverduurzamingwaterbeheer).BijveelvandeandereNotaRuimte-projectenisLNVnauwbetrokken.BeoogdeeffectenenresultatenDeprovincieszijnverantwoordelijkvoorderealisatievandeprestatiesdiezijnafgesprokenindebestuursovereenkomsteninhetkadervanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied.DeprovinciesrapporterendaaroverjaarlijksaanhetRijk.HetRijkisverantwoordelijkvoordeeffectmetingenvanhetbeleid.DaartoeheefthetRijkvoordemeesteILG-doelstellingeneennulmetinguitegevoerd;voorenkeleresterendedoelstellingenzullendezeopkortetermijnnogwordenuitgevoerd.Vervolgenszalperiodiekeenvolgendemetingplaatsvinden.HiermeeheefthetRijkeeninstrumentomperiodiekoverdeeffectenvanhetbeleidtekunnenrapporteren.In2009zaldeuitvoeringvanondermeerdeGreenportsendeVeen-weidenprojectenzijngestart.Ditgebeurtdoorpubliekeenprivatebetrokkeneninoverlegmetprovinciesenisgekoppeldaandevastge-steldeILGbeleidsdoelenendeconcreetbenoemdeNotaRuimte-projectprestaties.InoverlegmetandererijkspartijenzullendeverkenningsprojectenuitdeNotaRuimtenaderuitgewerktenbeoordeeldwordenopdemaatschappe-BeleidsagendaPersexemplaar50 lijkekostenenbaten.(Tweedekamer,2006–2007,30800Dnr.6,inzakeprocedureFES-middelenvoorprojectenNotaRuimteenTweedeKamer,2006–2007,29435nr.192inzakegeselecteerdeprojecten),Hetkabinetzalnaarverwachtingin2010besluitennemenoverderijksbijdrageuithetNotaRuimtebudget,waarnavanaf2011deprojectenvanstartkunnengaan.DeDeltacommissie(CommissieVeerman)komtinseptembermethaarrapportoverdeopgavenvoorNederlandvoorwaterveiligheidalsgevolgvandeklimaatverandering.LNVspreekdeambitieuitaandeslagtegaanmetdeuitwerkingvandemaatregelenuithetadviesvandeDelta-commissiediedirecteenduurzameontwikkelingvanhetlandelijkgebiedbetreffenenzaldeconsequentiesvoorlandbouw,natuur,recreatieenvisserijinkaartbrengen.Doelstellingnr.41Eenmaatschappelijkestagevooralleleerlingeninhetvoortgezetonderwijs.DoelstellingministerLNVVanafschooljaar2011–2012volgenalleleerlingenvmbo-groeneenmaatschappelijkestageinhunschoolloopbaan.In2011zijner10000stageplaatseninhetgroen.Hetkabinetwildatalleleerlingentijdenshunschooltijdinhetvoortgezetonderwijseenmaatschappelijkestagevolgenzodatzekunnenkennisma-kenmetenbijdragenaandesamenleving(Coalitieakkoord).Demaat-schappelijkestagepastinhetLNV-beleidgerichtopJeugd,Natuur,VoedselenGezondheid.Hetgroenedomeinisbijuitstekgeschiktvoormaatschappelijkestages.Erzijnbijvoorbeeldmogelijkhedeninnatuur-enlandschapsbeheer,dierverzorging,voedselkwaliteiten(zorg)boerderijen.Opkleineschaalzijnalgoedeervaringenopgedaan.Demaatschappelijkestagesinhetgroenedomeinbeogendatdejeugdzichbewusterwordtvanvoedselenhaargroeneleefomgevingendaarookzorgenrespectvoorheeft.LNVrichtzichopdestagevervullinginhetgroeneonderwijszelf,meteenvoorbeeldfunctievoorhetoverigonder-wijs,enophet(laten)creërenvanstageplaatseninhetgroenedomeinvoorleerlingenuitgroeneennietgroenescholen.LNVenhetgroeneonderwijsveldspelenverdereenrolbijdebemiddelingvangroenemaatschappelijkestageplaatsenvoornietgroenescholen.Indeperiodetot2011wordthetaantalstagesenstageplekkengefaseerdopgebouwd.Op9oktober2007hebbenMinisterVerburgenStaatssecretarisVanBijsterveldtmeteenaantalbelangrijkegroeneorganisatiesovereenstem-mingbereiktoverdecreatievan7500stageplaatsen.In2011moeten10000groeneplaatsengerealiseerdzijnvoorhetgehelevoortgezetonderwijs.BeleidsagendaPersexemplaar51 BeoogdeeffectenenresultatenOutcomeIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronAantalorganisatiesdatgroenestagesaanbiedt10200813202011LNVAantalgroenestageplaatsen50020081500100002011LNVAantalleerlingenVMBO-groendatmaatschappelijkestagevolgt*20002008350080002011LNV*Vanafschooljaar2011–2012isdemaatschappelijkestagewettelijkverplichtinhetvoortgezetonderwijs.Alleleerlingeninhetvmbogroenvolgenvanafdatmomenteenmaatschappelijkestageinhunschoolloopbaan.Datbetekentdatjaarlijksruim8000leerlingenvanintotaalongeveer33000leerlingen(huidigeleerlingaantal)eenmaatschappelijkestagelopen.Voordeschooljarendaaraanvoorafgaandwordendevolgendeaantallenmaatschappelijkestagiarsinhetvmbogroennagestreefd:Schooljaar2007–20082000Schooljaar2008–20093000Schooljaar2009–20104000Schooljaar2010–20116500Schooljaar2011–20128000Voorhetjaar2009isalsraminghetgemiddeldevandeschooljaren2008–2009en2009–2010opgenomen.Onderstaandzijntweeoverzichtstabellenopgenomenwaarvanoverzicht-stabel1destatusvandekabinetsdoelstellingenaangeeftenoverzichtsta-bel2eenoverzichtgeeftvandegeraamdebedragenperkabinets-doelstellingvoordejaren2009t/m2011.Overzichtstabel1:StatuskabinetsdoelstellingenNr.KabinetsdoelstellingRelevantbegrotingsartikel(ODniveau)StandvanzakenRelevantebeleidsnota’s1DraagvlakEuropa29.12InvoorbereidingHerzieningGemeenschappe-lijklandbouwbeleid,TweedeKamer2007–2008,28625,nr.546Duurzameeconomischeontwikkeling,armoedebestrijding29.21Inuitvoering–Beleidsnotitie«Landbouw,RuraleBedrijvigheidenVoedselzekerheid,2008»(TweedeKamer2007–2008,31250,nr.14)Inuitvoering–KabinetsvisieMaatschap-pelijkVerantwoordOndernemen(MVO)11Hogeronderwijsmetmeerkwaliteitenminderuitval26.16Inuitvoering–ActieplanLeerkrachtNederland(TweedeKamer2007–2008,27923nr.45)Afgerond–Actieplanexaminering(Tweedekamer2007–2008,27451,nr.81)Afgerond–Onderwijsjaarverslag2006–2007(TweedeKamer2007–2008,31200,nr.177Inuitvoering–MeerjarenafspraakGroeneKenniscoöperatieInuitvoering–BeleidsagendagroenelerarenopleidingInuitvoering–Lissabondoelstellingen14Versterkeninnovatiefvermogen21.11,21.12,21.13,26.15,26.16Inuitvoering–BeleidsnotaBiobasedeconomy(TweedeKamer2007–2008,29575,nr.16BeleidsagendaPersexemplaar52 Overzichtstabel1:StatuskabinetsdoelstellingenNr.KabinetsdoelstellingRelevantbegrotingsartikel(ODniveau)StandvanzakenRelevantebeleidsnota’sAfgerond–Wetenschaps-entechnologie-indicatoren2008(TweedeKamer2007–2008,31288,nr.25Afgerond–JaarverslagSyntensinzetvoorLNV16Minderregels,minderinstrumenten,minderloketten29.21InvoorbereidingBriefaandeKamerovervoortgangaanpakregeldrukLNV22Stimulerenduurzameconsumptieenproductie21.12,21.13,21.14,22.11,25.11Inuitvoering–BeleidsnotaBiologischeLandbouw,TweedeKamer2007–2008,29842,nr.15Inuitvoering–Briefduurzameveehoude-rijToekomstvandeinten-sieveveehouderij(TweedeKamer2007–2008,28973nr.1824In2011tevredenoverlandschap,meergroenegebiedenennatuureneenvitalerplatteland23.11,23.12,23.13,23.14,24.11,24.12,24.13,24.14InvoorbereidingAgendaLandschap25Beterebehandelingproductie-engezelschaps-dierenen5%vandestallenzijnintegraalduurzaamendiervriendelijk21.12,26.15Inuitvoering–NotaDierenwelzijn(TweedeKamer2007–2008,28286,nr.76)Inuitvoering–WerkprogrammaDieren-welzijn(TweedeKamer2007–2008,28286,nr97)29Realisatiecomplexeruimtelijkeopgaven27.11Inuitvoering–ProcedureinzetFES-middelenvoorNotaRuimte,TweedeKamer,2006–2007,30800D,nr.6Inuitvoering–NotaRuimte,TweedeKamer2006–2007,29435,nr.192Inuitvoering–UrgentieProgrammaRandstad,TweedeKamer2007–2008,31089,nr.1241Maatschappelijkestagevoorleerlingeninvoortgezetonderwijs26.16Inuitvoering–Samenlevenkunjeleren:PlanvanaanpakvoordeinvoeringmaatschappelijkestageinhetVoortgezetonderwijs(TweedeKamer2007–2008,31289,nr.10).–IntentieverklaringGroeneinvullingmaatschappelijkestageBeleidsagendaPersexemplaar53 Overzichtstabel2:Geraamdebedragenperkabinetsdoelvoor2009,2010en2011x€1000Doelstel-lingkabinetOmschrijvingkabinets-doelstellingBeleidsartikelen/operationeledoelstellingLNV-begrotingOmschrijvingbeleidsartikel/operationeledoelstellingopLNV-begrotingGeraamdeuitgaven2009Geraamdeuitgaven2010Geraamdeuitgaven20111DraagvlakvoorEuropa29Algemeen–6Duurzameontwikkeling,armoedebestrijding29Algemeen–11Hogeronderwijsmetmeerkwaliteitenminderuitval26KennisenInnovatie72536372781472833926.15Kennisontwikkelingeninnovatie42804238422026.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs72108372357672411914VersterkeninnovatiefvermogenvandeNederlandseeconomie2126DuurzaamondernemenKenniseninnovatie62341179483559411727103786016376021.11Verbeterenondernemerschap-en-klimaat59244256425621.12Bevorderenmaatschap-pelijkgeaccepteerdeproductie-voorwaardenendierenwelzijn56584947326121.13Bevorderenduurzameproductiemethoden50759467383034326.15Kennisontwikkelingeninnovatie11063610495610170326.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs68739677546205716Minderregels,minderinstrumenten,minderloketten22Stimulerenvanduurzameconsumptieenproductie212225DuurzaamondernemenAgrarischeruimteVoedselkwaliteitendiergezondheid4734377044429443667089442926627–442921.12Bevorderenmaatschap-pelijkgeaccepteerdeproductie-voorwaardenendierenwelzijn825114677421.13Bevorderenduurzameproductiemethoden29816305671822021.14Bevorderenduurzamevangst1670212653763322.12Ruimtevoornietgrondgebondenlandbouw77047089025.11Bevorderenvankwalitatiefhoogwaardigvoedsel-aanbodenconsumptie-patroon44294429442924In2011meertevreden-heidoverlandschap,zijngroenegebiedengerealiseerd,ishetplattelandvitalerenwordtgeïnvesteerdinnatuur212324DuurzaamondernemenNatuurLandschapenrecreatie30004572551488993000442283146943300041267911443421.13Bevorderenduurzameproductiemethoden30003000300023.11VerwervenEHS845238822974198BeleidsagendaPersexemplaar54 Overzichtstabel2:Geraamdebedragenperkabinetsdoelvoor2009,2010en2011x€1000Doelstel-lingkabinetOmschrijvingkabinets-doelstellingBeleidsartikelen/operationeledoelstellingLNV-begrotingOmschrijvingbeleidsartikel/operationeledoelstellingopLNV-begrotingGeraamdeuitgaven2009Geraamdeuitgaven2010Geraamdeuitgaven201123.12InrichtenEHS13183012867512079423.13BeherenEHS16899716591316117223.14BeheernatuurbuitenEHSenbeschermeninternationalebiodiver-siteit71905594665651524.11NationaleLandschappen24671228742238024.12Landschapalgemeen56774885503424.13Recreatieinenomdestad79503807605086024.14Recreatiealgemeen39048384243616025In2011verbeteringdierenwelzijnenmoet5%vandestallenduurzaamendier-vriendelijkzijn2126DuurzaamondernemenKennisenInnovatie66146908698269087432690821.12Bevorderenmaatschap-pelijkgeaccepteerdeproductie-voorwaardenendierenwelzijn66146982743226.15Kennisontwikkelingeninnovatie55005500550026.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs14081408140829Realiserenvanenkelecomplexe,samenhan-genderuimtelijkeopgavenvannationalebetekenis27Bodem,waterenreconstructiezandgebie-den52073637314481527.11Reconstructiezandge-bieden52073637314481541Maatschappelijkestages26KennisenInnovatie120789087126.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs1207890871Totaalgerelateerdaankabinetsdoelen170261916830861551154Circa€0,78mld.aanuitgavenisnietdirecttoeterekenenaandekabinetsdoelenuit«Samenwerken,samenleven».Deniettoegerekendeutigavenbetreffenvoornamelijkdeapparaatsuitgavenendeuitvoeringskostenvanbeleid/bijdragenaanbaten-lastendiensten.2.1.2Financieelkadervoor2009Inhetkadervandebegrotingsvoorbereiding2009heefteropdeLNV-begrotingeenallocatievewegingvanbeleidsprioriteitenen-posterioriteitenplaatsgevonden,dieertoestrektombeleidsambitiesenmiddelenmetelkaarinovereenstemmingtebrengen.Methetoogopeenaantalbeleidsintensivering(naastdeintensiveringsmiddelentranche2009Coalitieakkoord)eneenaantalbudgettaireknelpuntendiemeerjarigbudgettairedekkingbehoevenisbeslotentoteenaantalombuigingen,zowelopprogramma-alsopapparaatsuitgaven.Debelangrijksteuitkomstenvandezewegingzijnopgenomeninonderstaandetabel.Indeverdiepingsbijlageiseennaderedetailleringeneentoelichtingperbeleidsartikelopgenomen.BeleidsagendaPersexemplaar55 OnderzoekenKennisverspreidingIn2009zalikinternopdeLNVbegrotingeenonderzoekuitvoerenbinnenhetonderzoeksbudgetenhetbudgetvoorkennisverspreidingsprojectenmettotdoeldezemiddelenopnieuwteprioriteren.Dezeherprioriteringmoetertoeleidendatdeinzetvandezemiddelenvanaf2010sterkerwordengerichtopde(versnelde)realisatievanmijnspecifiekebeleids-thema’s:innovatie,transitieenverduurzaming.Deresultatenvandezeherprioriteringwordenbijbegroting2010zichtbaargemaakt.UitgavenDebegrotingvandeuitgavenvoor2009istenopzichtevandemeerjaren-cijfersindebegroting2008bijgesteldmet€174mln.Dezebijstellingbestaatuitdemutaties,zoalsopgenomeninonderstaandetabel.Bedragenx€1mln.Artnr.200820092010201120122013Standbegroting20082323230322512095207720771VerduurzamingVisserij21202Plattelandsvoorzieningen24103Veenweidegebieden27681294MaatregelenVWA/Hoekstra25141444445Blauwtong,vrijwilligevaccinatie25126Leerlingenaantallen262222227KasschuifICT-investering29245–3–4–48Internebegrotingsreserves21679FES-projectenKenniseninnovatie21/2662610Loonbijstelling2008/Prijsbijstelling2008GroenOnderwijs2850494948474711Eindejaarsmarge200725412Tranche2008CA-intensiveringsmiddelen(Voor-jaarsnota2008)div.24252015151413Tranche2009CA-intensiveringsmiddelendiv.4353635272714AanvullendeIntensiveringsmiddelenuithetFESdiv.122611208415CorrectieopCA-taakstellingGroenOnderwijs–teldatumMBO265555516Impulsprogrammaverduurzamingagroketens2153117Natura200023918DienstRegelingen211219Oostvaarderswold151420OverloopDLO-bekostiging261021Herijkingapparaatsbudgetten/Renovatiehoofdgebouwdiv.10121287–422KasschuifGlastuinbouw21–37–151010161523TaakstellingICT–5–10–15–15–1524Medebewind–2–3–2–225Taakstellingensubsidieregelingen21–1–3–5–5–526BeëindigenNatuurregelingen23–1–12–12–12–1227Overige2117148–1136Standbegroting2009257524772403222021862163Demutaties1t/m12zijn(grotendeels)indeeerstesuppletorewetsamenhangendemetdeVoorjaarsnota2008aandeKamervoorgelegd.1.VerduurzamingvisserijIndeNotavanWijzigingopdebegroting2008zijndegevolgenvandemotievanGeelc.s.(TK31200nr.16)verwerkt.Demotiebetreftondermeerdeverduurzamingensaneringvandevisserij.Hiervooris€20mln.aandeLNV-begrotingtoegevoegd.BeleidsagendaPersexemplaar56 2.PlattelandsvoorzieningenIndeNotavanWijzigingopdebegroting2008zijndegevolgenvandemotievanGeelc.s.(TK31200nr.16)verwerkt.Demotiebetreftondermeerhetinstandhoudenvanhetvoorzieningenniveauophetplatteland.Hiervooris€5mln.aandeLNV-begrotingtoegevoegd.Tevensisvoorditdoel€5mln.overgeboektvanuitdebegrotingvanEconomischeZaken.3.VeenweidegebiedenInhetkadervandeuitvoeringvandeNotaRuimtewordenindeVeen-weidegebiedenprojectengestartomdebodemdalingtegentegaan,waardoordespecifiekeculturelewaardenennatuurwaardendieaandeveenweidenverbondenzijn,behoudenblijven.Hiervoorwordtvoordeperiode2008t/m2011€35mln.beschikbaargesteld.GezamenlijkmetdebetrokkenpartijeninhetgebiedzijnvoordeVeenweideprojectenbusinesscasesontwikkeldwaarinkostenenbatenzijndoorgerekend.Opbasishiervaniseenliquiditeitsprognoseopgesteldenishetritmevastgesteldwaarinderijksbijdragebeschikbaarkanwordengesteld.4.MaatregelenVWA/HoekstraDebijdrageaandeVoedselenWarenautoriteit(VWA)wordtverhoogd.Dezeverhogingdientenerzijdsterdekkingvanmaatregelendievoort-vloeienuitdeKabinetsreactieopdeaanbevelingenvanhetrapportHoekstra(kamerstuk26991,nr.177)enrapportVanthemsche,zoalsdeinzetvan«vliegendebrigades»,hetvergrotenvandecapaciteitenkwaliteitdierenartsenenherzieningvanderegelingpreventies.AnderzijdsdientdeverhogingterdekkingvaneentijdelijkfinancieelknelpuntinrelatietothetmaatregelenpakketdatindeLNVbegroting2008isaangekondigdomdebegrotingvanVWAin2011inevenwichttebrengen.Dekostendekkendetarievenuitditmaatregelenpakketzijnper1maart2008ingevoerd.Daarnaastzijnerafsprakengemaaktmetderoodvleessectorovereenverhogingvandeinrekeningtebrengenkostenin2008en2009.Ditleidtnogniettotvolledigekostendekkendheid.Tenslottezijnerophetprincipevankostendekkendheiduitzonderingengemaaktvoorkleinebedrijven.BijVoorjaarsnotaisintotaal€20mln.additioneelbeschikbaargesteldaandeVWAvoorhetjaar2008en2009.ZoalsaangegevenindereactieophetrapportvandeauditcommissieVanthemscheinzakeVWAwordtnaastdebijdragevan€20mln.structureel€4mln.vanuitdeLNVbegrotingbeschikbaargesteldvoormaatregelendievoortvloeienuitdeaanbevelingenvandhr.Hoekstra.Vandezereeksvan€4mln.wordt€1,5mln.structureeltoegevoegdaandebegrotingvanAIDvoorextrainzetophetterreinvanvliegendebrigadesenpreventie.5.Blauwtong,vrijwilligevaccinatieOmrunderen,schapenenhobbydierenvrijwilligtekunnenvaccinerentegenblauwtongwordenin2008vaccinsaangeschaft.DeuitgavenhiervanwordenbijdeEUgedeclareerd.Hiervoorwordt(rekeninghoudendmetdevoorfinanciering)eentegemoetkomingvanpersaldo€2,6mln.verstrekt.DeLNV-uitgavenbegrotingwordtin2008verhoogdmet€11,7mln.In2009wordtdeLNV-ontvangstenbegrotingverhoogdmet€9,1mln.,inverbandmetdeEU-bijdragein2009.6.LeerlingenaantallenLNVvolgtvoorwatbetreftdebekostigingvanhetgroeneonderwijsdeOCW-systematiek.Ditbetekenteenstructureleverhogingmet€2,3mln.BeleidsagendaPersexemplaar57 7.KasschuifICT-investeringLNVinvesteertinICTtenbehoevevankwaliteits-enefficiency-verbeteringenindebedrijfsvoeringenprimairproces.Dezeinvesteringenleidenindeeerstejarentotextrauitgaveneninlaterejarentotbesparin-genindeuitvoering,welkeopeenzorgvuldigeenbeheerstewijzezullenwordeningeregeld.Inverbandhiermeeiseenkasschuifverwerkt.8.InternebegrotingsreservesMetingangvan2008zijnopdeLNV-begrotinginternebegrotingsreservesingesteld.Hetbetrefthetomzettenvandegarantievermogensvaneendrietalstichtingen,tewetenhetOntwikkelingenSaneringsfondsvoordeLandbouw,hetOntwikkelingenSaneringsfondsvoordeVisserijenhetBorgstellingsfonds.Demiddelenvandezefondsenwerdentot1januari2008voorhetgrootstedeelinrekeningcourantaangehoudenbij’sRijksschatkist(deRijkshoofdboekhouding).Alsgevolgvanhetinstellenvandezeinternebegrotingsreserveswordtzoweldeuitgaven-alsdeontvangstenbegrotingvanLNVmet€67,3mln.verhoogd.VooreennaderetoelichtingwordtverwezennaardeLeeswij-zer.9.FES-projectenkenniseninnovatieVanuithetFondsEconomischeStructuurversterkingzijnmiddelentenbehoevevankenniseninnovatieovergeheveldnaardeLNV-begrotingvoordereedslopendeonderzoeksprojectenAviaireInfluenza,Transitieduurzamelandbouw,PotatoGenomeScienceenPlantkundigOnderzoek.Dezeverhogingin2008betreftdedoorwerkingvandevertragingindeuitvoeringin2007.10.Loonbijstelling2008/Prijsbijstelling2008GroenOnderwijsDeloonbijstelling2008endeprijsbijstelling2008vooralleenhetGroenOnderwijsistoegevoegdaandeLNV-begroting.11.Eindejaarsmarge2007Depositieveeindejaarsmarge2007ad€3,6mln.wordtvrijwelgeheelingezetterverhogingvandebijdrageaandeVWA.Dithangtsamenmeteenbudgetoverhevelingnogin2007doorhetministerievanVWSaanhetministerievanLNVvan€3,5mln.alsbijdrageindeoplossingvandefinanciëleproblematiekbijdeVWA.Dezebijdragewordtin2008aandebijdrageVWAtoegevoegd.12.Tranche2008CA-intensiveringsmiddelen(Voorjaarsnota2008)UithoofdevandeintensiveringenuithetCoalitieakkoordtranche2008isdeLNV-begrotingbijVoorjaarsnotaalsvolgtverhoogd:Omschrijving200820092010201120122013TransitieNoordzeevisserij10,010,05,0JongeAgrariërs1,01,01,01,01,0Chemisch,biologische,radiologischeennucleair(CRBN)0,81,61,61,61,60,8Groenonderwijs12,912,512,212,212,412,4Totaal23,725,119,814,815,014,2BeleidsagendaPersexemplaar58 TransitieNoordzeevisserijLNVrealiseertingoedoverlegmetdesectoreentransitievandeNoordzeevisserijomenerzijdsdenoodzakelijkeinnovatie,gerichtopmeerduurzaamheid,energiebesparingensamenwerkingindeketenteondersteunenenanderzijdstekomentoteenbeterebalanstussenvangstbestandenenvangstcapaciteit.JongeAgrariërsLNVzetdeondersteuningvanjongeondernemendeagrariërsvoort.DeinvesteringsregelingJongeAgrariërsbiedtfinanciëleondersteuningvoorjongeagrariërsmetbeperktesolvabiliteitdienadebedrijfsovernamewilleninvestereninkwaliteitsverbetering,innovatie,dierenwelzijn,milieu,verlagingvandeproductiekosten,omschakelingvanproductieofdiversificatievanproductie.Naarverwacht,kanhiermedeaandevraagnaarondersteuningvanJongeAgriërswordenvoldaan.Chemisch,biologische,radiologischeennucleair(CRBN)weerstandsver-hogingHetthemaCBRN-weerstandsverhogingonderzoekinstellingenrichtzichophettreffenvanveiligheidsmaatregelenbijpubliekeonderzoeksinstel-lingen,waaronderuniversiteitenenonderzoeksinstitutenbinnenhetLNV-domein.GroenOnderwijsVanuitdebegrotingvanOnderwijs,CultuurenWetenschappenzijnstructureelmiddelenovergeboekttenbehoevevankwaliteitsmaatregelen(voornamelijkgratisschoolboekenVOenverbeteringcarrièreperspectief)enmaatschappelijkestagestenbehoevevanhetgroeneonderwijs.13.Tranche2009CA-intensiveringsmiddelenDetranche2009vandeintensiveringsenveloppenuithetCoalitieakkoordwordtaandeLNV-begrotingtoegevoegd.Hetovergrotedeelvandeintensiveringsmiddelenbetreftintensiveringvanbestaandbeleid.AlleenbijdereeksvoordeAgendaLandschapgaathetomnieuwbeleidinhetkadervaneennieuweagendavoorhetlandschapsbeleid.Omschrijving20082009201020112012201321.13WerkprogrammaSchoonenzuinig(glastuin-bouw)33321.22HandhavenDierenwelzijn2222125.12Handhaving/preventiedierziektenDouaneenAID0,51,11,21,323.14Natura2000751,21,123.14Leefgebieden1,51,522223.22Exotenbeleid1111123.22NalevingNatuurwetgeving1,92,42,12,12,124.12Agendalandschap3333324.13BeheerRecreatieomdestad12323div.CompensatiesubsidietaakstellingILG5,65,65,65,65,626.16GroenOnderwijs0,44,96,27,47,37,5UithetFES:21.13Luchtkwaliteit(FES)3444Totaal3,434,936,235,427,326,5BeleidsagendaPersexemplaar59 WerkprogrammaschoonenzuinigDezemiddelenzijnbestemdvoordeintroductievanhetstimulerenvansemi-geslotenkassenindeglastuinbouwterreductievanhetgebruikvanfossielebrandstoffen.DemiddelenwordentoegevoegdaandeMEI-regeling(MarktintroductieEnergieInnovaties)enbeschikbaargesteldvoorinnovatieveenergieprojecten.HandhavenDierenwelzijnLNVstreefternaardatin20115%vanstallenintegraalduurzaamendiervriendelijkisenstimuleertinnovaties,investeringenindiervriendelijkesystemenenconsumentenvraagnaardiervriendelijkeproducten.LNVintensiveertdehandhavingopdierenwelzijnenstreeftnaaraanscherpingvanwettelijkeeiseninEuropeesverband.Handhaving/preventiedierziektenDouaneenAIDErwordenmiddelenbeschikbaargesteldvoorextracontrolesdoordeDouanetervoorkomingvandeverspreidingvandierziektenzoalsAI.Natura2000DeverhogingvoorNatura2000houdtondermeerverbandmetdeaanwijzingvanNatura2000-gebieden.In2009zalhetinspraakprocesvoordeontwerp-aanwijzingvoordelaatstevande162gebiedenwordenafgerond.Tevenszaldeprocedurewordengestartomeengrootdeelvandegebieden,waarvoorhetrijkverantwoordelijkis,definitiefaantewijzen.DeuitgavenverhoginghoudttevensverbandmethetopstellenvanbeheersplanneninhetkadervanNatura2000.LNVisverantwoordelijkvoorhettotstandkomenvanruim40beheerplannen.Deprocessenhiertoezullenin2009wordenvoortgezet,ofwordenafgerond.LNVfinanciertookeendeelvandekostendiedeprovinciesmakenomhunbeheerplannengestaltetegeven.DaarnaastneemtLNVdeelaanhetinterbestuurlijkregiebureauNatura2000.Voor2008isvoorNatura2000€8,5mln.binnendeLNV-begrotingvrijgemaakt(zieookdetoelichtingondernr.17Natura2000).HiermeeisvooreenadequateuitvoeringvandewerkzaamhedeninhetkadervanNatura2000intotaal€37mln.beschikbaar.LeefgebiedenVoorhetbehoudenherstelvanbedreigdedier-enplantensoorten,voorheenbekendals«soortenbescherming»,wordendeuitgavenvanaf2009verhoogd.ExotenbeleidVanuithetCoalitieakkoord(tranche2009)wordenextramiddelenbeschikbaargesteldaandePlantenziektenkundigeDiensttenbehoevevaneencoördinerenderolvoorinvasieveexotennl.hetsignalerenvannieuweexoten,het(laten)uitvoerenvanrisicoanalysesenopbasisvanzo’nanalyse,hetinzichtelijkmakenvandemogelijkewijzenenconse-quentiesvanpreventie,bestrijdingofbeheersingvanexoten.OokgeeftdePDvoorlichtingaanhetpubliekenbedrijvenoverderisico’svaninvasieveexoten.TotslotkandePDdeopstartfasevaneventuelebestrijdingsactieszonodigondersteunenendeefficiëntieeneffectiviteitvaneerdergenomenmaatregelenevalueren.Omaldezewerkzaamhedengoeduittekunnenvoeren,faciliteertdePChetfunctionerenvaneenuitgebreidenflexibelnetwerkinvasieveexoten,bestaandeuitdeskundi-genenbehlanghebbendenvanbinnenenbuitendeoverheid.DePDbenutdekennisenexpertisevanditnetwerk.BeleidsagendaPersexemplaar60 NalevingNatuurwetgevingVoordenalevingvandenatuurwetgevingwordtdebijdragevoordeAlgemeneInspectiedienstverhoogd.Hetbetreftondermeerverbeteringvankennisinzakerisico’sendoelgroepenenverbeteringvandeinformatieuitwisselingmetanderehandhavendedienstenzoalspolitieendouane.DeministervanLNVheeftop1juli2008metdehandhavings-partners(provincies,openbaarministerie,politieendouane)eenconvenantgeslotenoverdehandhavingvandenatuurwetgeving,waaronderCITES.AgendalandschapHetkenmerkendeNederlandseLandschapstaatonderdruk.Hetkabinetwilhetlandschapbehoudenenversterkenenzichhieropinzetten.In2008wordtdeAgendaLandschapdoordeministervanLNVaandekameraangeboden.Erwordtstevigingezetophetbehoudenhetversterkenvandekwaliteitvanhetlandschap.Vanaf2009wordtvanuitdeCoalitieakkoord-middelenstructureelextra€3mln.beschikbaargesteld.BeheerRecreatieomdestadDoortoenamevanhetareaaldatingerichtwordtalsrecreatiegebiedomdestadneemtookhetaantalhectarestoedieinbeheerwordengenomendoornatuurbeherendeorganisaties.HiervoorwordenCoalitieakkoordmiddeleningezetdieterbeschikkinggesteldzijnvoorbeheerRecreatieomdestad.CompensatiesubsidietaakstellingILGIndebegroting2008isconformhetCoalitieakkoordeensubsidie-taakstellingverwerkt.DezeisondermeeropgelegdopdeILG-onderdelen.ConformafspraakmetdeprovinciesvindtgeenkortingplaatsopdeILG-onderdelen.DesubsidietaakstellingopdeILG-onderdelenwordtderhalvegesaldeerdmetdebeschikbareCA-intensiveringsmiddelen.GroenOnderwijsOpbasisvanafsprakeninhetCoalitieakkoordkomtgeldbeschikbaaromteinvesterenindekwaliteitvanhetonderwijs.Voorjongerenwordengroenemaatschappelijkestagesgerealiseerdophetgebiedvannatuur-enlandschapsbeheer,voedselkwaliteitendiergezondheidenzorg-eneducatieboerderijen.LuchtkwaliteitInvesteringeninluchtwassersinstallenwordengestimuleerd,waardoordeuitstootvanfijnstofvermindertendenatuurconditiesverbeteren.ConformmijntoezeggingaandeKamerzalLNVeenregelingopenstellenvooreenbedragvanintotaal€45mln.14.AanvullendeintensiveringsmiddelenuithetFESVanuithetFondsEconomischeStructuurversterkingwordenmiddelentoegevoegdaandeLNV-begrotingvoordeprojectenGreenports,Klavertje4,PrimAvieraendeNatuurpilotIJmeer.BeleidsagendaPersexemplaar61 Omschrijving20082009201020112012201322.12Greenports11,98,15,71,422.12Klavertje411,55,75,722.12PrimAviera6,023.12NatuurpilotIJmeer13,08,04,0Totaal11,925,611,420,18,04,0GreenportsDezemiddelenzijnbestemdvoorintegraleruimtelijkeglastuinbouw-projectenmetnameindezuidvleugelvandeRandstad,waarmeeeenimpulswordtgegevenaaneenduurzame,vitaleengevarieerdeinrichting.DezemiddelenmakendeeluitvanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied.Klavertje4InhetkadervandeNotaRuimtewordtvanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)€22,9mln.toegekendaandeLNVbegrotingtenbehoevevanhetprojectKlavertje4.OnderdezenoemerwordtaandewestzijdevanVenloeenomvangrijk,innovatiefagro-industrieelenlogistiekcomplexgerealiseerd.Ookderuimtelijkeengroenekwaliteitvanhetgebiedwordtverbeterd.Klavertje4iseenintegralegebieds-ontwikkelingwaarineenhoogwaardigenduurzaameconomischwerklandschapvoordetoekomstwordtontwikkeld.DaarmeevormtKlavertje4hetruimtelijk-fysiekehartvandeontwikkelingvanGreenportVenlo.Deze€22,9mln.maaktdeeluitvanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied.PrimavieraInhetkadervandeNotaRuimtewordt€6mln.toegekendaandeLNVbegrotingvoorhetGreenportprojectPrimaviera.Ditgebiedbestaatuiteenmetnameopsierteeltgerichtglastuinbouwcluster.TenbehoevevanhetbehoudenhetversterkenvandezegreenportwordtoostelijkvandeA4,westelijkvandekernRijsenhouteennieuwestate-of-the-artglastuinbouwlocatie(220hanettoglas)ontwikkeld.Deze€6,0mln.maaktdeeluitvanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied.NatuurpilotIJmeerMetdeNatuurpilotIJmeerwordtonderzoekgedaannaardeschadelijkeeffectenvanaanlegvanwoningbouweninfrastructuurvoordenatuur.Depilotmoethetinzichtvergrotenrondhetherstel,toekomstigbehoudenontwikkelingvandenatuurkwaliteiten.VanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)wordtvanaf2011eenbijdragegeleverdvanintotaal€25mln.voorbovengenoemdproject.15.CorrectieCA-taakstellingteldatumMBOIndebegroting2008isvanuithetCoalitieakkoordondermeereentaakstellingad€7mln.vanaf2009opgelegdvoorwatbetreftdebekostigingvanhetMBOGroenOnderwijs.Erisdaarbijuitgegaanvandeveronderstellingdatopdenieuweteldatumin2008minderleerlingenBeleidsagendaPersexemplaar62 zoudenzijningeschrevenophetMBO.Dezedalingblijktnulageruittevallen.Ditleidttoteenlagerebesparing,waarvoorLNVnuwordtgecompenseerd.16.ImpulsprogrammaverduurzamingagroketensVooreenimpulsophetterreinvanverduurzamingindeagroketensvindtbinnendeLNV-begrotingeenherschikkingplaatsalsgevolgvandeallocatievewegingvoorintotaal€9mln.Voorhetimpulsprogrammaverduurzamingagroketenswordtgedachtaan:+hetstimulerenvaninvesteringenenprojectenteruitwerkingvandetoekomstvisieduurzameveehouderijendienaangaandeaangenomenKamermoties.+hetstimulerenvanklimaat-ennutriëntneutraleveehouderijketensdiegebruikmakenvanduurzameenergiebronnenenpersaldogeenschadelijkeemissiesnaarlucht,waterenbodemveroorzaken;+hetingangzettenvanonderzoeknaarnieuwevormenvaneiwitpro-ductie(plantaardig,synthetisch)nudewereldwijdevraagnaarhoogwaardigdierlijkeiwitexplosiefgroeit;+hoogwaardigeketensgebaseerdopeindwaardebijdeconsument;+ruimtelijkeinrichtingenagrologistiek.Thanswordtgewerktaaneenconcreteinvullingvandezeimpuls.17.Natura2000Voor2008isvoorNatura2000€8,5mln.binnendeLNV-begrotingvrijgemaakt(zieookdetoelichtingondernr.12Tranche2009CA-intensiveringsmiddelen).18.DienstRegelingenAlsgevolgvanhetnegatiefresultaatover2007isbijDReennegatiefeigenvermogenvan€11,9mlnontstaan.Hetnegatiefresultaatin2007werdgrotendeelsveroorzaaktdooronvoorzienekostenmetbetrekkingtothettijdigencorrectuitbetalenvandebedrijfstoeslag2006(BTR)eneenafwaarderingopICTinvesteringen.Conformderegelingbaten-lastendienstenzuivertLNVbijontwerpbegroting2009hetnegatiefeigenvermogenvanDRaan.Zieook«4.Dienstendieeenbatenlastenstelselvoeren,DienstRegelingen».19.OostvaarderswoldIn2012en2013wordtintotaal€29mln.uitgetrokkenvoorhetrealiserenvanderobuusteecologischeverbindingszoneOostvaarderswold.Hiermeewordthetadviesuit2006gevolgdvanhetInternationalCommitteeontheManagementoftheOostvaardersplassen(ICMO),onderleidingvandeheerGabor,omdezeverbindingversneldaanteleggen.Realisatieopkortetermijnisindituitzonderlijkegevalvereistinverbandmetdesnelstijgendegrondprijzenvanwegedegrotestedelijkedruk.HiermeewordtdeindeOostvaardersplassenvoorkomendeedelhertendemogelijkheidgebodenomviahetHorsterwoldtekunnenmigrerennaardeVeluwe(enlaterookDuitsland)zodatuitwisselingvangenetischmateriaalkanplaatsvinden.Hiertoemoetengrondenwordenverworveneningericht.20.OverloopDLO-bekostigingIn2008wordenmiddelendiein2007nietzijnbevoorschotinverbandmetderealisatievandelopendeonderzoeksprogrammering,alsnogeenmaligterbeschikkinggesteldaanDLOtenbehoevevanonderzoekin2008.LNVvolgthiermeedeaanbevelingvandeRekenkameropbetreffendedejaarlijksesubsidievaststellingDLO.BeleidsagendaPersexemplaar63 21.Herijkingapparaatsbudgetten/RenovatiehoofdgebouwInaanloopnaardekrimptaakstellingCoalitieakkoordzijn,tervoorkomingvantoekomstigetegenvallers,deapparaatsbudgettenvandirectiesendienstenmeerjarigopordegebracht.Tevensismeerjarigbudgetvrijgemaaktvoorderenovatievanhethoofdgebouwopgrondvandemeestactueleinschattingvandevoortgangvanderenovatiewerkzaamheden.22.KasschuifGlastuinbouwOmdekabinetsdoelen(in2020)klimaatneutraaltelen,reductiegebruikprimairebrandstofenglastuinbouwsectorleveranciervanduurzamewarmteenelektriciteittekunnenrealiserenzijnopdeLNV-begrotingmiddelengereserveerdvoorinvesteringenviadeenergieregelingenMarktintroductieEnergieInnovatie(MEI),InvesteringsRegelingEnergie(IRE)enEnergienetwerken.Inverhoudingtotlaterejarenisin2008en2009ruimbudgetbeschikbaar.Deuitfinancieringvandeaangeganeverplichtingenlooptechtermeergelijkmatigoverdejaren.Hetisdaaromnoodzakelijkomeendeelvanhetbeschikbarebudgetin2008en2009middelseenkasschuifoverlaterejaren(2010t/m2013)tespreiden.23.TaakstellingICTLNVbezuinigtdekomendejarenopICTdoorenerzijdsteinvesterenineenaantalgeneriekeapplicaties(o.a.nieuwsysteemvoorfinanciëneninkoop,digitaliseringkerndepartementenimplementatienieuwrelatie-beheersysteem)tenbehoevevankwaliteits-enefficiencyverbeteringenindebedrijfsvoeringenprimairprocesenanderzijdsdoorhetaantalapplicatiesenoudesystementeverminderen.Ditleidttotbesparingen(indevormvanefficiencyvoordelen,factuurreductie,inkoopvoordelenenbeheerkostenreductie)vanca.€5mln.in2009oplopendtot€15mln.in2011enverder.EenverdereconcretiseringvandezesubstantiëlebesparingenentoebedelingnaardedienstenwaardezeneerslaanzalplaatsvindenbijVoorJaarsNota2009.24.Medebewind.Ervindt,gebaseerdopervaringsgegevensvandeafgelopenjaren,eenramingsbijstellingplaatsopuitgavenvoormedebewind(Produktschap-pen).25.TaakstellingSubsidieregelingenVooruitlopendopdegeplandebeleidsdoorlichtingvanartikel21Duurzaamondernemenvindtin2008eendoorlichtingplaatsvanhethuidigesubsidie-instrumentariumvanditartikel.Nadrukkelijkishierbijaandeordedat,geletopdenieuwebeleidsimpulsendieophetvlakvanDuurzaamondernemenopkortetermijneffectzullenmoetenresulteren(glastuinbouw,bio-basedeconomy,schoonenzuinig),hetbestaandesubsidie-instrumentariumaanpassingbehoeft.Dezedoorlichtingresulteerttaakstellendineenstructurelebesparingvan€5mln.vanaf2011welkezalwordeningezetvoorhetimpulsprogrammaverduurzamingagroketens.26.UitfaseringNatuurregelingenDeregelingEffectgerichteMaatregelenwordtafgebouwd.MethetoogophetrecentuitgebrachteadviesvandeTaskforceTrojanmetbetrekkingtotStikstof/ammoniakinrelatietotNatura2000endedaarinopgenomenvoorstellenwordtverderuitgewerktwelkinstrumentariumdoorhetRijkeffectiefkanwordeningezetvoorhetrealiserenvaneendalingvandestikstofdepositie.Indezenadereuitwerkingvanhetbenodigdinstrumen-BeleidsagendaPersexemplaar64 tariumzalwordenbezienopwelkewijzedeeffectenvandebestaandeafzonderlijkesubsidieregelingEffectgerichteMaatregelen,dienumetingangvan2009gefaseerdwordtafgebouwd,meersystematischkunnenwordeningebedbinnenNatura2000metbijbehorendebeheerplannenendeadviezenvandeprojectgroepoverdrachtprogrammabeheerprovincies(VanDijk).DeregelingBehoudenHerstelvanHistorischeBuitenplaatsenistoeaanherziening.Hetbetrefteenregelingdieinhetverledenisingesteldmaargeletopdeveranderendeverhoudingenm.b.t.verantwoordelijkhedentussenoverheid,burgersenbedrijfsleventoeisaanherijking.Eriseenrelevanteverlagingvanditsubsidie-instrumentariumvoorzienomdatintoenemendematevanlandeigenarenmagwordenverwachtdatzijzelfmeerverantwoordelijkheidnemenvoorhetbehoudenherstelvanbuitenplaatsen.Uitfaseringvanderegelingisvoorzienmetingangvan2010.LNVzalmetdenoguittebrengenAgendaLandschapeennieuweinvullinggevenaandeverantwoordelijkheidvanhetRijkopditdomein.DaarbijzalhetaanstaandeadviesvandeTaskforcefinancieringLand-schapwordenmeegenomen.MethetuitbrengenvandeBeleidsnotaNatuur-enMilieu-educatieenhetinzettenopeenLNV-programmaJeugdisereenstevigeimpulsgegevenaanhetvergrotenvandebewustwordingvandewaardevannatuurinrelatietotanderewaarden.Naastdeoverheidnemenvooralookanderepartijenverantwoordelijkheidbijdeimplementatie.DeRegelingDraagvlakNatuurzalinhetverlengdehiervanwordenuitgefaseerdper2010.DeallocatievewegingdieheeftplaatsgevondenoverdevollebreedtevandeLNV-begrotingheeftgeleidtotstevigeaanpassingendienoodzakelijkzijnomvoldoendemiddelenbeschikbaartekrijgenomenerzijdseenaantalbeleidsintensiveringenmogelijktemakenenanderzijdseenaantalbudgettaireknelpuntenoptelossen.OntvangstenDebegrotingvandeontvangstenvoor2009istenopzichtevandemeerjarencijfersindebegroting2008bijgesteldmet€49mln.Dezebijstellingbestaatuitdemutaties,zoalsopgenomeninonderstaandetabel.Bedragenx€1mln.Artnr.200820092010201120122013Standbegroting20086315595975705745741Internebegrotingsreserves21672FES-projectendiv.845103Blauwtong,vrijwilligevaccinatie94VerkoopgrondenBBL2445Tranche2009CA-intensiveringsmiddelen(FES)2134446AanvullendeIntensiveringsmiddelen(FES)div.12261120847OntvangstenihkvBestuursakkoord238888Overige4–2–1–122Standbegroting2009729608624611584580Demutaties1t/m14zijnindeeerstesuppletorewetsamenhangendemetdeVoorjaarsnota2008aandeKamervoorgelegd.BeleidsagendaPersexemplaar65 1.InternebegrotingsreservesZietoelichtingonderdeuitgavenmutaties.2.FondsEconomischeStructuurversterkingZietoelichtingonderdeuitgavenmutaties.3.Blauwtong,vrijwilligevaccinatieOmdierentevaccinerentegenblauwtongwordenin2008vaccinsaangeschaft.Deuitgavenhiervan(€11,7mln.,zieonderuitgaven)wordenin2009bijdeEUgedeclareerd.4.VerkoopgrondenBBLIn2007is€18,6mln.vandegeraamdeontvangstentaakstellingad€22,9mln.uithoofdevandeverkoopvangrondendoorhetBureauBeheerLandbouwgronden(BBL)gerealiseerd.Deresterende€4,3mln.wordtin2008ontvangen.Hiermeekomthetaantalresterendelandinrichting-hectaresopeenadequaatniveau.5.Tranche2009CA-intensiveringsmiddelen(FES)VanuithetFondsEconomischeStructuurversterkingwordenmiddelentoegevoegdaandeLNV-begrotingvoordeprojectenLuchtkwaliteit,Greenports,Klavertje4,PrimavieraendeNatuurpilotIJmeer.Zievooreentoelichtingopdezeprojfectenonderdeuitgavenmutaties13en14.6.Aanvullendeintensiveringsmiddelen(FES)VanuithetFondsEconomischeStructuurversterkingwordenmiddelentoegevoegdaandeLNV-begrotingvoordeprojectenLuchtkwaliteit,Greenports,Klavertje4,PrimavieraendeNatuurpilotIJmeer.Zievooreentoelichtingopdezeprojfectenonderdeuitgavenmutaties13en14.7.OntvangstenihkvBestuursakkoordConformhetBestuursakkoordtussenRijkenprovinciesdraagtdeProvincieNoordHollandgedurendedriejaarvan2009totenmet2011intotaal€25mln.bijaandefinancieringvanhetCoalitieakkoord.DithangtsamenmetderealisatiedoorLNVvandenatuurpilotsIJmeer/Markermeer.ILGoverzichtsconstructieOmeengoedinzichttebiedenindetotaleomvangvanhetbeschikbareILG-budgetendeherkomstervaniseenoverzichtsconstructieopgesteldoverdetotaleILG-periodevan2007–2013.IndezeoverzichtsconstructiezijnookdebijdragenvananderedepartementenaanhetILGopgenomen.InhetkadervanhetILGisafgesprokendatdeanderebetrokkendeparte-menten(VROM,V&WenOCW)hunbijdragenoverboeken(viaeenbijdrageconstructie)naardeLNV-begrotingendatdeministervanLNVzorgdraagtvoordejaarlijksestortingentenbehoevevandeprovincies.DetotaleomvangvanhetaandeprovinciesbeschikteILG-budgetkomtuitop€3,2miljard.HetbeschikbaarbudgetvoorILGopdeLNVbegrotingisexclusiefdebijdragenvandeEUenexclusiefdeleenplafondsvoordeverwervingvanEHS.BeleidsagendaPersexemplaar66 ODNaam2007200820092010201120122013Totaal22.11Grondgebondenlandbouw16128175392250420376249362248820825144796WaarvanVROMDuurzaamondernemen6359831993199319931993959022.12Infrastructuurglastuinbouw460086677704708928060Greenports1190081005700140027100Proj.klavertje4115005700570022900Proj.primavera60006000WaarvanFES11900256001140071005600023.11VerwervingEHS26136305512853340424334873598636814231931WaarvanVROMbufferzones11811175150315031501150114599823VerwervingeninrichtingWester-schelde11882176832232412109–4406355823.12InrichtingEHS57995697536478863685601306115759001436509WaarvanV&Wverdroging360034673467346734673467333424269KnelpuntenRobuusteverbindin-gen8768164061730416200167121334112672101403MilieukwaliteitEHS/VHR39790394963130932079325022971727960232853WaarvanVROMmilieukwaliteit37426033117601176011760117605681523.13ProgrammabeheerbinnenEHS967139912710457910480510094610046197155703786OverigNatuur24002311231122925785784891095923.14Nationaleparken427241344221403939663966380828406Soortenbescherming12401156115611561156115611108130BeheerbuitenEHS985978958619935210255969184916416224.11Nationalelandschappen1295412851186131736116904178951767811425624.12Landschapgeneriek2874261891812612612620680824.13Groenendestad82244704067076471005428464329640405420966Leefbaarheidensociaaleconomi-schevitaliteit1000010000WaarvanVROMbufferzonesGroenendeStad47264698472747274728472845553288924.14Landelijkeroutenetwerken543752365236523652365236460236219WaarvanV&W681656656656656656–253936Ontwikkelen&versterkentoegankelijkheid105836481656959913901305024663904127.11ReconstructieZandgebieden45458417334281935376347214201540297282419Veenweiden600080001200090003500027.12VROMBodemsa-nering1681316813168121681267250V&WWaterbodem880588058805880535220VROMDuurzaambodemgebruik31952810531053105310505056TotaalNettorijksbijdrage4393334822624943994987724311734168294000203162788ReseveringFES/Westerschelde200024000240002400074000OverzichtsconstructieGroeneHartMetdeuitvoeringsagendavandeNotaRuimteiseenviertalgebieds-gerichterijksprogramma’singesteld.VROMcoördineertvoorhetkabinetdeinzetvoordenationaleRuimtelijkeHoofdstructuurendewettelijkebasiskwaliteiten.DeministervanLNVisprogrammaministervoorhetGroeneHart,éénvandezerijksprogramma’sdiedeeluitmakenvandeuitvoeringsagenda.Binnenditprogrammaneemthetkabinetbesluitenoverontwikkelingenrondwonen,werken,infrastructuur,natuurenlandschapinsamenhangmetelkaar.AanhetrijksprogrammaGroeneHartwordtintensiefsamengewerkttussenrijkenregio,waarbijderegievoorditprogrammainhandenligtvanderegio,inhetbijzonderdeprovincies.IndeoverzichtsconstructieisinbeeldgebrachtwelkebudgettenvanuitwelkedepartementalebegrotingenbeschikbaarkomenvoorhetGroeneHartendedaarmeesamenhangendeprojecten.DedefinitievetoedelingvandeNotaRuimtemiddelendientnogplaatstevinden.Opbasisvandezedefinitievetoedelingkandeoverzichtsconstructieverderwordengecompleteerd.BeleidsagendaPersexemplaar67 ProjectenTenemenbesluitenVerantwoordelijkheids-verdelingBegro-tingOperationeeldoelBedragNationaallandschapGroeneHartUitvoeringsprogrammaVakministerie:LNVRegie:GroeneHart-ProvinciesXIV22.11,23,24(ILG2007t/m2013)€200mlnNationaallandschapBesluitovermede-financieringVakministerie:LNVXIV22.11,23,24(ILG2007t/m2013)€30mlnNieuweHollandseWaterlinieUitvoeringsprogrammaRegie:LiniecommissieNotaRuimte-middelen(2011–2014)pmNationaallandschapStellingvanAmsterdamVoordragenwereld-erfgoedVakministerie:LNVRegie:NoordHollandXIV22.11,23,24(ILG2007t/m2013)€2,79mlnVeenweidenUitvoeringsprogrammaVakministerie:LNVRegie:convenant:Utrecht,Fesmiddelen:LNVXIVDiverse1)uitwerkingveenweiden-agendatoekennen40000haLNHVakministerie:LNVRegie:convenant:UtrechtLandbouwvoorNatuurlijkeHandicaps(LNH-regeling)23.13en23.14(ILG2007t/m2013)€3,76mln2)NotaRuimteVeenweidenBesluitvormingNRmiddelenVakministerie:LNVRegie:NR-middelen:LNVVersnellingsprojecten(algemenemiddelen2007–2010)€35mln13)WestelijkeVeenweidenBesluitvormingmiddelen2011–2014NotaRuimte-middelen(2011–2014)pm4)GroenblauweruggegraatOpnemenGroenblauweruggegraatinUPRVaststellenbegrenzingVakministerie:LNVRegie:ProvinciesXIVNotaRuimte-middelen(2011–2014)pmToekennenhectaresBesluitvormingNRmiddelen2011–2014MeerjarenplanOntsnipperingV&WpmTransformatiezoneLeidenAlphenBodegravenVakministerie:VROM/EZRegie:Zuid-HollandXIenXIIIAfrondengebieds-uitwerkingOudeRijnzoneStandpuntovergebiedsvisie/uitvoeringsprogrammaVakministerie:VROMRegie:Zuid-HollandNotaRuimte-middelen(2011–2014)pmRealisatieherstruc-tureringbedrijven-terreinenOudeRijnzoneStandpuntoverherstruc-tureringVakministerie:EZRegie:Zuid-Holland€7,5mlnGebieds-ontwikkelingGrootMijdrechtNoordPS-besluitin2008BesluitvormingNRmiddelenVakministerie:V&WRegie:UtrechtXIVNotaRuimte-middelen(2011–2014)pmGebieds-ontwikkelingSchaalsprong(GroeneUitweg)Vakministerie:V&WRegie:NoordHollandFES-middelenNoord-vleugel(beschikbaarheidafh.BesluitA6-A9)€83mlnA)Infrastructuur(A12enRijnGouwelijnOost)Vakministerie:V&WRegie:V&WXII€143mln1)VoorbereidenuitvoeringsbesluitRijn-Gouwe-LijnOostuitvoeringsbesluitRijn-Gouwe-LijnOostVakministerie:V&WRegie:V&WB)DenHaag-GoudabenuttingZSM-IA12(4deelprojecten)Vakministerie:V&WRegie:V&WTotaal(B)4deelproj.€122mln1)A12Zoetermeer-GoudaStatus:onherroepelijkWAB.Nurichtingaanbestedingenuitvoering.2)A12Woerden-GoudaStatus:studiefase.BinnenkortwordtWABgenomen.BeleidsagendaPersexemplaar68 ProjectenTenemenbesluitenVerantwoordelijkheids-verdelingBegro-tingOperationeeldoelBedrag3)A12Gouda-Woerden:36mlneuro.Status:studiefase.TussenstartnotitieenOTB.Status:studiefase.TussenstartnotitieenOTB.4)A12/A20knooppuntGouweStatus:studiefaseErzijnnoggeenuitvoerings-besluitengenomen.1Hiervanheeft€27,5mln.BetrekkingopVeenweidenbinnenhetGroeneHartBeleidsagendaPersexemplaar69 2.2Debeleidsartikelen21DuurzaamondernemenAlgemenebeleidsdoelstellingLNVstreeftnaareenvitaalenduurzaamagrocomplexmetinbegripvandevisserij,waarbij:+denationaleeninternationalemarktpositievanhetagrocomplexwordtversterkt;+vannatuurlijkehulpbronnenennatuurlijkegrondstoffeneenduurzaamgebruikwordtgemaakt;+betrouwbareenhoogwaardigeproductenvoortgebrachtworden.HierbijzijndeEuropesekadersuitgangspunt.Opeenaantalterreinen(energieendierenwelzijn)zethetKabinetinopeenvoortrekkersrolinEuropa.Deverduurzaminggeldtnietalleenvoordemilieuaspecten,maarookvoordesocialeeneconomischeaspectenzoalsbedrijfsontwikkelingenondernemerschap.Deambitiesophetterreinvanenergiezijnvastgelegdinhetwerk-programmaSchoonenZuinig.Debijdragevandeagro-sectorenenLNVaandezeambitieszijnnaderuitgewerktinhetin2008geslotenconvenantSchoneenZuinigagro-sectoren.VangroteinvloedophethalenvandezebeleidsdoelstellingzijndeontwikkelingenbijhetGemeenschappelijkLandbouwBeleid(GLB)enGemeenschappelijkVisserijbeleid(GVB).Zoismetingangvan1januari2006inhetkadervanhetvernieuwdeGLBdeontkoppeldesteunregelingvankrachtgeworden.Daarnaastiseennieuwplattelandskadervoor2007–2013ontwikkeld(POP2).DitnieuwePOPbevateenuitwerkingvandenieuweKaderverordeningPlattelandensluitaanbijdenationalebeleidsprioriteiten.Voordeperiode2007–2013isookeennieuwEuropeesVisserijfonds(EVF)vastgesteld,waarbijingezetwordtopverdereverduurzamingvanhetvisserijbeleidVerantwoordelijkheidLNVEenkrachtigepositievanhetagrocomplexisindeeersteplaatsdeverdienste,maarookdeblijvendeopgavevanondernemers.LNVsteltderandvoorwaardenvastenondersteuntdeontwikkelingvanhetagrocom-plex,waarbijruimteisvoorduurzaamondernemerschapeneengoedklimaatvoorinnovatie.DaarwaarnodigzorgtLNVvoorkennis-ontwikkeling,bevordertinnovatieensamenwerking,steltrobuusteregelgevingentoezichtskadersopengeeftgerichteondersteuning.ExternefactorenHetbehalenvandedoelstellinghangtafvan:+hetbenuttenvanhetinitiatief,deslagkrachtenhetinnovatievermogenvandesector;+ontwikkelingenopde(internationale)markten;+ontwikkelingvandeinternationaleenbinnenlandsemarktvoorduurzamekwaliteitsproducten;+internationalehandelsafspraken;+deontwikkelingeninhetGemeenschappelijkLandbouw-enVisserij-beleid.MeetbaregegevensbijdealgemenedoelstellingHetbehalenvandedoelstellingheeftalseffectdat:+deeconomischekoploperspositievandeondernemingenbinnenhetNederlandseagrocomplexopinternationaalniveauverderwordtversterkt;Persexemplaar70 +eenforsereductievanhetgebruikvanfossielebrandstoffeninsectorwordtbereikt;+betrouwbare,duurzameenkwalitatiefhoogwaardigeproducteninNederlandwordenvoortgebrachtenverhandeld;+deNederlandsesamenlevingwaarderingheeftvoordeeconomische,ecologischeensocialebijdragevanhetagrocomplex.Indicator20052008Raming2009Streef-waardePlanningBronMaatschappelijkeappreciatiescore8,07,57,67,82011TNS/NIPODemaatschappelijkeappreciatiescoreisgebaseerdopeendoorTNSNIPOuitgevoerdonderzoekeengeeftineenrapportcijferuitgedruktdewaarderingweervanNederlandseburgersvoordeagrarischesector.Kengetal20002001200220032004200520062007Bron1.ToegevoegdewaardeperfteinNed.primairesector€42383€42203€39591€41627€40439€42286€47129€48158LEI2.ToegevoegdewaardeinNederlandseprimaireagrosectorinverhoudingtotEU-151,951,851,751,791,661,922,232,10LEI3.Overschotagrarischehandelsbalans€18,4mld.€18,2mld.€20,0mld.€19,5mld.€20,7mld.€21,8mld.€23,0mld.€23,2mld.LEINBDeindicatoren1t/m3zijnteclassificerenalskengetallenvolgensdeRijksbegrotingsvoorschriften.1.Detoegevoegdewaardegeeftdeeconomischewaardeweerdiewordtgecreëerddoorhetproductieproces.Zijwordtberekenddoorvandeopbrengstendeinkopenbijanderenaftetrekkenengeeftdevergoedingweerdieresteertvoordeingezettearbeidenkapitaal.Eenftestaatvooreenvolwaardigearbeidskrachtdiefulltimewerkt.2DetoegevoegdewaardeinverhoudingtotdeEU-15geefthetverhoudingsgetalweervandetoegevoegdewaardeinNederlandinvergelijkingmetdegemiddeldetoegevoegdewaardeindelandenvandeEU-15.ToegevoegdewaardeperfteinNederlandseprimairesector2000200120022003200420052006200705.00010.00015.00020.00025.00030.00035.00040.00045.00050.000EuroJarenBeleidsartikelenPersexemplaar71 Overschotagrarischehandelsbalans18,418,22019,520,721,82323,220002002200420060510152025Miljard EuroJarenBudgettairbelangLNVbegrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaatDuurzaamondernemen4%5%32%6%53%Verbeteren van ondernemerschap en ondernemersklimaatBevorderen maatschappelijk geaccepteerde productievoorwaarden endierenwelzijnBevorderen van duurzame productiemethoden en bedrijfssystemen w.o.biologische landbouwBevorderen duurzame vangst en kweek van vis en schelpdierenApparaatsuitgavenBeleidsartikelenPersexemplaar72 BudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN327430313262227209207UITGAVEN265378306281230218215Programma-uitgaven60189132119806865+–waarvanjuridischverplicht5943115321.11Verbeterenvanondernemerschapenondernemersklimaat346*121010101021.12Bevorderenvanmaatschappelijkgeaccepteerdeproductievoorwaardenendierenwelzijn1819151413131321.13Bevorderenvanduurzameproductiemethodenenbedrijfssystemenw.o.biologischelandbouw2464*888149363321.14Bevorderenduurzamevangstenkweekvanvisenschelpdieren651*181489921.15Bevorderenvanduurzameketens99Apparaatsuitgaven204189174162150150149U21.21Apparaat21201918161616U21.22Baten-lastendiensten183168155144134134133ONTVANGSTEN2382*13121177GrafiekBudgetflexibiliteit21.1121.1221.1321.140%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd10%80%10%78%4%18%19%55%26%56%21%23%BeleidsartikelenPersexemplaar73 Algemeen*InclusiefinternebegrotingsreservesWas:NuopODBedrag(€)Borgstellingsfondsvoordelandbouw21.1140019OntwikkelingenSaneringsfondsvoordeLandbouw21.1313448OntwikkelingenSaneringsfondsvoordeVisserij21.1413851Metingangvan2008zijneropdeLNV-begrotinginternebegrotings-reservesingesteld.HetbetrefthetomzettenvandegarantievermogensvandrieZBO’s,tewetenhetOntwikkelingenSaneringsfondsvoordeLandbouw,hetOntwikkelingenSaneringsfondsvoordeVisserijenhetBorgstellingsfondsvoordeLandbouw.Inverbandmetdezevermogens-overhevelingnaardeLNVbegrotingzijnbij1esuppletorebegrotingLNV2008zoweldeuitgavenendeontvangstenopditartikelverhoogdmeteentotaalbedragvan€67,3mln.Deoperationeledoelstellingen21.11,21.13en21.14wordenverhoogdmetrespectievelijk€40mln.,€13,4mln.en€13,9mln.Zoalsaangegevenindeleeswijzerzijndeinstrumentenvanoperationeledoelstelling21.15vanaf2009ondergebrachtbijoperationeledoelstelling21.11t/m21.13.Onderstaandisdewas/wordttabelopgenomenbehorendbijdeconversie.Nieuweoperationeledoelstelling2007200820092010201120122013OudeoperationeledoelstellingU21.11Bilateraleeconomi-schesamenwerking2698292233223322332233223322U21.15Bilateraleeconomi-schesamenwerkingU21.12Agrologistiek4861000100010001000400400U21.15AgrologistiekU21.13Energie-efficiencyVGI2068202020952095209522952295U21.15EnergieenoverigU21.13Biobasedeconomy1500U21.15BiobasedeconomyU21.13ICT-beleidspro-gramma’s36271600U21.15ICT-beleidsprogramma’sTotaaluitgaven8879904264176417641760176017M21.11DiversenI&H45454545454545M21.15DiversenI&HTotaalontvangsten45454545454545BeleidsartikelenPersexemplaar74 HandhavingenuitvoeringBedragenx€1mln.Batenlastendiensten200820092010201120122013DR1079689838383AID434138353534PD171515141415DLG111000VWA022221Totaal168155145134134133DeuitvoeringskostenwordenvoornamelijkveroorzaaktdoordeuitvoeringvanEU-maatregelenbinnenhetLNV-domein.KennisenonderzoekIndezetabelzijndekennis-enonderzoeksmiddelenopgenomen,welkeopartikel26(kenniseninnovatie)budgettairzijnverwerkt,maarbetrek-kinghebbenopdealgemenedoelstellingvanartikel21.Bedragenx€1mln.Onderzoekstype/clusterOnderzoeksthema’s200820092010201120122013DLOonderzoeks-programma‘s–DuurzaamOndernemen*403434343434–BiologischeLandbouw1099999–Internationaal788888DLOwettelijkeonderzoekstaken–Genetischebronnen.222222–Wettelijkvisserijonder-zoek555555–Economischeinformatie-voorziening888888Overigeonderzoeks-programmering–DuurzaamOndernemen344444–BiologischeLandbouw011111–Plantgezondheid011111–Internationaal111111*hetbetreftdeclusters:+economischperspectiefvolleagroketens+mineralenenmilieukwaliteit+plantgezondheid+verduurzamingproductieentransitieBeleidsartikelenPersexemplaar75 ApparaatsuitgavenBedragenx€1000Raming2009AmbtelijkpersoneelDirectieLandbouw5152AmbtelijkpersoneelDirectieIndustrieenhandel2356AmbtelijkpersoneelDirectieVisserij(incl.Rijksrederij)5328Materieel(incl.Rijksrederij)5962Totaal18798OntvangstenBedragenx€1000Raming2009OntvangstenVisserij(oaFIOV)4993FES-ontvangsten6335Overigeontvangsten1776Totaalontvangsten13104BudgettairbelangbuitenLNVbegrotingFiscalemaatregelenBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013Landbouwvrijstelling250255260262260254251Verlaagdtariefglastuinbouw159nnbnnbnnbnnbnnbnnbVerlaagdtariefsierteelt189196220226233241250Lanbouwregeling33333738394142Rodediesel132120126131136142148nnb=nognietbekend(cijferszijngebaseerdopdeMiljoenennota2009).EU-maatregelenBedragenx€1mln.20072008200920102011201220131)GLB/Marktenprijsbeleid11001100110011001100110011002)GLB/PlattelandsbeleidPOP-As191087655POP-As200000003)EuropeesVisserijBeleid(EVF)7777777Totaal1116111711151114111311121112BeleidsartikelenPersexemplaar76 21.11VerbeterenvanondernemerschapenondernemersklimaatMotiveringLNVwilhetconcurrentievermogenvanhetagro-complexversterken.HetbeleidrichtzichophetstimulerenvangoedondernemerschapbijdeNederlandseagrariërsenhetcreërenvaneengoedondernemersklimaatvoordeagri-business.Hierbijwordtgestreefdnaareenzolaagmogelijkeadministratievelastendruk.LNVrichtzichverderophetfaciliterenvanondernemersbijduurzameinvesteringen,internationalehandelenhetbiedenvaneengunstigperspectiefvoorjongeagrariërsbijdeovernamevaneenbedrijf.Bedragenx€1000200720082009201020112012201321.11Verbeterenvanondernemerschapenondernemersklimaat3280464371199510327103271032710327+Jongeagrariërs1012328856684000400040004000+Ondernemerschap2268313030053005300530053005+BilateraleEconomischeSamenwer-king33223322332233223322+InterneBegrotingsreserve40019InstrumentenJongeagrariërs+DeinvesteringsregelingJongeAgrariërsbiedtfinanciëleondersteu-ningvoorjongeagrariërsmetbeperktesolvabiliteitdienadebedrijfsovernamewilleninvesteren.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Investeringsregelingjongeagrariërs18168650065001Incl.EU-financieringOndernemerschap+DeRegelingBeroepsopleidingenvoorlichtinggeeftfinanciëleondersteuningaanagrariërsdieadviesinroepent.a.v.bedrijfsadviesoverderandvoorwaardenvanhetGLB.+ViadeRegelingBedrijfsadviesdienstenwordenagrariërsgeholpentevoldoenaandecrosscompliancevoorwaardenvoorinkomenssteundieinhetkadervanhetgemeenschappelijklandbouwbeleidgesteldworden.+HetRijkverleentsteunaanagrariërsdoormiddelvanhetverstrekkenvaneenstaatsgarantie.Hierdoorwordtfinancieringvaninvesteringenmogelijkgemaaktdieindemarktvanwegeeentekortaanzekerhedenmoeilijktotstandkomt.Metingangvan2008wordtingezetopverdereversterkingvandezeborgstellingsfaciliteit(€2mln.perjaar)tenbehoevevandeontwikkelingvaneeninnovatieveenduurzameprimaireland-entuinbouw.In2009wordtnaarschattingvoor€100mln.aangarantiesverstrekt,waarmee(bijeengemiddeldgarantie-bedragvan€500000)zo’n200agrariërsgebruikkunnenmakenvandegarantstelling.BeleidsartikelenPersexemplaar77 Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Beroepsopleiding/voorlichtingGLB1300300300Bedrijfsadviesdienstenrandvoorw.GLB1900900900Bijdrageaanborgstellingsfaciliteit200020002000Projectenemancipatie/diversiteit109109109Overigeprojectenondernemerschap2562562561Incl.EU-financieringBilateraleEconomischeSamenwerkingHetthemagerichteenvraaggeoriënteerdeBES-programmadientterversterkingvaneenduurzameinternationaleconcurrentiepositievanhetNederlandseagro-bedrijfslevenendanmetnamedekleineenmiddel-grotebedrijven(MKB).Ditprogrammaisopgebouwduitonderstaandeactiviteiten:Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Grotenationaleeninternationalevakbeurzen(w.o.GrüneWoche,Hortifair/Biologisch)133513351335CPLA750750750Uitvoerenmarktanalyses200200200Terugdringenhandelsbelemmeringen687687687Communicatie&voorlichting350350350+Vakbeurzen:LNVpresenteertNederlandenhetNederlandsagrocom-plex(MKB)opverschillende(biologische)vakbeurzenw.o.GrüneWoche,Hortifair,Biofach,Organics.In2009zalNederlandoptredenalspartnerlandvoordeGrüneWoche.+CPLA:CollectievePromotieLandbouwActiviteiten.Ditprogrammalegthetprimaatvoorhetopstellenenindienenvanactiviteitenenhet–bijgunning–uitvoerenvanactiviteitenbij(organisatiesvan)hetbedrijfsleven.DeactiviteitenhebbentotdoeldeelnemendeNeder-landsebedrijventijdenseencollectieveactiviteit,incontacttebrengenmet(nieuwe)zakelijkepartnersopbuitenlandsemarktenwaarhetNederlandsemarktaandeelnogisondervertegenwoordigd.+Marktanalyses:Middelsditinstrumentwordendeexportmogelijk-hedenvoorhetNederlandsebedrijfslevenopbuitenlandsemarktenonderzocht.+Terugdringenhandelsbelemmeringen:LNVorganiseertvoordiebedrijvendiezelfgeentoegangkunnenkrijgentotbuitenlandsemarkten,handelsmissies/seminars/netwerkbijeenkomsten.+Communicatiemetenvoorlichtingaanhetagro-bedrijfsleveniseenbelangrijkinstrumentHetverkennenvandeomgevingomactuele(inter)nationalepolitiekeenmaatschappelijketrendsenontwikkelingentesignalerendierelevant(kunnen)zijnvoorallepartijen.BeleidsartikelenPersexemplaar78 21.12Bevorderenvanmaatschappelijkgeaccepteerdeproductie-voorwaardenendierenwelzijnMotiveringLNVwildemilieubelastingverminderenenbinnenhetEuropesekadereenvoortrekkersrolvervullenbijhetverbeterenvandierenwelzijn.Inhetkadervandenotadierenwelzijn,diebegin2008doordeTweedeKamerisvastgesteld,endeuitwerkingvanhetCoalitieakkoordzetLNVinophetontwikkelenendemonstrerenvannieuwediervriendelijkeenduurzamestal-enhouderijsystemenenhetstimulerenvanduurzameendier-vriendelijkeproductieenconsumptie.LNVstimuleertondernemersteinvestereninmaatregelenvoordierenwelzijndieverdergaandandewettelijkenormen.In2011is5%vandestallenintegraalduurzaamendiervriendelijk,waarbijwordtvoldaanaandedierenwelzijnseisendieverdergaandandehuidigewettelijkeeisen.DaarnaastgeeftLNVsamenmetandereoverhedenenhetbedrijfslevenuitvoeringaanhetactieplanAgrologistiek.LNVheeftdevolgendedoelstellingen:+hetverbeterenenwaarborgenvanhetwelzijnvanlandbouw-huisdierenengezelschapsdierenaansluitendopdeEUnormen;+hetverlagenvanhetgehalteaanstikstofenfosfaatingrond-enoppervlaktewater;+hetbevorderenvandeteeltvanenhandelingezondenkwalitatiefhoogwaardigplantaardigmateriaalwaarbijaandeinternationalefytosanitaireeisenwordtvoldaan;+hetvoorkomenvanproblemenophetgebiedvanmilieu,voedselveiligheid-enarbeidsbeschermingdoorhetgebruikvangewasbeschermingsmiddelen;+eenduurzame,innoverendeenvervoersefficiënteagrologistiek.Bedragenx€1000200720082009201020112012201321.12Bevorderenvanmaatschappelijkgeaccepteerdeproductievoorwaardenendierenwelzijn18115191071485814075125031264012640+Verbeteringdierenwelzijn4123783468867255719179287928+Nieuwmestbeleid24322942450672450450450+Fytosanitairbeleid2514560329352000800800800+Gewasbeschermingsbeleid1861269435873148306230623062+Agrologistiek100010001000400400+Overig(RBV,Mineralenheffing)718534InstrumentenVerbeteringdierenwelzijn+HetwaarborgenvandierenwelzijnvanlandbouwhuisdierenvindtondermeerplaatsdoorhetontwikkelenenformulerenvannormenindeGezondheidsenWelzijnswetvoorDieren(GWWD)endedaaropgebaseerderegelgevingenhethandhavenvandezeregelgeving.ViadeGWWDwordenookdeEuropeseverordeningenenrichtlijnen,waaronderdetransportverordening,geïmplementeerd.UitgangspuntisdatmethetwetsvoorstelvoordeGWWDendenadereregelgevingteruitvoeringhiervannietwordtafgedaanaanhetbeschermings-niveaudatdehuidigeregelgevingbiedt.HetstrevenisominEuropeesverbanddewettelijkeeisenvoordierenwelzijnaantescherpen.Omtekomentotobjectievekennisvoordenormering,ofhetzoekennaarBeleidsartikelenPersexemplaar79 oplossingenindepraktijk,wordtveelonderzoekverricht.LNVwerktonderanderetot2010aanhetontwikkelenvaneendierenwelzijnindex.+Communicatiemetenvoorlichtingaandehoudersvangezelschaps-dierenisvoorLNVeenspeerpunt.HetLandelijkInformatieCentrumGezelschapsdieren(LICG)speelteensleutelrolbijdeontwikkelingvanobjectieveinformatievoorzieningoverdeaankoopenverzorgingvangezelschapsdieren.LNVzeteropindatdesectorzelfcertificatietoepastvanaf2009,omdefokkerijenhandelverderteprofessionalise-renentransparanttemaken.HetopzettenvaneencertificatiesysteemwordtdoorLNVfinancieelondersteund.+LNVgeeftfinanciëleondersteuningaanonderanderedeLandelijkeInspectiedienstvoorDieren(LID)endeStichtingZeldzameHuisdier-rassen(SZH).Ookwordtdeopvangvaninbeslaggenomendieren(agressievehonden,verwaarloosdelandbouwhuisdieren)bekostigdviaderegelingInBeslaggenomenGoederen(IBG).+LNVondersteunthetonderzoeknaareninnovatiesinintegraalduurzamestallen.In2009wordennieuwevoorbeeldontwerpenvanduurzamestallenvooronderanderedemelkvee-envarkenshouderijgepresenteerd.Prototypenvannieuweintegraalduurzamestallenkunnenviadebestaandeinnovatieregelingenfinancieelwordenondersteund.LNVondersteuntvanaf2009eendriejarigmeet-programmanaardemilieuemissiesuitnieuwontwikkeldeintegraalduurzamestallen.Hiermeewordtdevergunningverleningendetoepassingvandezenieuwestallengefaciliteerd.+Viadeinvesteringsregelingintegraalduurzamestallenkunnenvoorloperbedrijvenindemelkveehouderij,pluimveehouderijenvarkenshouderijsubsidiekrijgenvoordenieuwbouwvanofaanpas-singtotintegraalduurzamestallen.Voordeuitrolvanduurzamestallendieaanbovenwettelijkeammoniak-endierenwelzijneisenvoldoenkaneenberoepwordengedaanopfiscaleinstrumenten(MIA,Vamil)opbasisvandeMaatlatduurzameveehouderij.+Voordeimplementatievanhetmarkt-enconsumentenspoorvandenotaDierenwelzijnenhetconvenantovertussensegmentenonder-steuntLNVhaalbaarheidsstudiesenonderzoeknaarnieuwevleespro-ductenmeteenonderscheidendewelzijnsclaim.Hetinitiatiefhiervoorligtbijketenpartijen,maatschappelijkeorganisatiesendeveehouderij-sectoren.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011BijdrageLandelijkeInspectiedienstvoorDieren300300300BijdrageStichtingZeldzameHuisdierrassen200200200InBeslaggenomenGoederen170817081708Projectengezelschapsdieren(o.a.LandelijkInformatieCentrumGezelschapsdieren)193319601960Projectenlandbouwhuisdieren215820491685Investeringsregelingduurzamestallen2758251275Projectenagrobiodiversiteit21221363NieuwMestbeleid+TervoorbereidingopenonderbouwingvanhetVierdeActie-programmaNitraatrichtlijneneennieuwederogatievoordejaren2010–2013voertLNVeengrootaantalonderzoeksactiviteitenuit.+DeresultatenvanhetmestbeleiddiebereiktwordenindeagrarischeBeleidsartikelenPersexemplaar80 praktijkeninhetmilieuwordengemonitoord.DezeresultatenzijninputvoorhetVierdeActieprogrammaNitraatrichtlijneneennieuwederogatieaanvraag.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Projectenkennisverspreidingmest423450450BeroepsopleidingKennismestbeleid1250Onderzoekenmonitoringderogatie2221Incl.EU-financieringFytosanitairbeleid+LNVziettoeopnalevingvandePlantenziektenwet,Zaaizaad-enPlantgoedwetendeLandbouwkwaliteitswet,bewaaktenbeheerstdefytosanitairestatusvanNederlandenmaaktbilateraleafsprakenmetlandendieniettotdeEUbehoren.Hetbeleidvoordesectorteelt-materiaalisgerichtopkwalitatiefhoogwaardigteeltmateriaalvoordeboerendebevorderingvanhandelenafzet.Eengoedkwekersrecht-stelselishierbijnoodzakelijkvoorhetbehoudvandeleidendepositievanNederlandseveredelingsbedrijvenopdewereldmarkt.+EenbelangrijkonderdeelvanhetfytosanitairebeleidbetrefthetaanpassenvandePlantenziektenwet,ondermeeralsgevolgvandeveranderingeninhetfytosanitairstelseldiein2007inwerkingzijngetreden.+LNVzetzichdoorhetfinancierenvankennis-enonderzoeksprojectenervoorindatdeinternationalefytosanitaireregelgevinguitvoerbaarisvoorhetbedrijfslevenenaansluitbijdeeconomischebelangenvanNederland.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011FES-programmafytosanitaironderzoek/kennis20351600Projectenfytosanitairbeleid900400800Gewasbeschermingsbeleid+LNVwerkt,sindsenkelejaren,samenmethetministerievanVROM,deVerenigingvanWaterbedrijveninNederland(VEWIN),deUnievanWaterschappeneneenaantalsectorpartijeninconvenantsverbandaanderealisatievandemilieudoelstellingenvandenotaDuurzamegewasbescherming.Detussenevaluatievandenota(2006)heeftpositieveresultatenopgeleverd.Dekomendetijdzullendeaanbevelin-genverderwordenuitgewerkt,metnamedeaanpakvoor25stoffendieeenprobleemvormeninhetoppervlaktewater.+LNVstimuleertdetoepassingvanenkennisovergeïntegreerdegewasbeschermingondermeerdoordemonstratieprojecten,bijscholingsbijeenkomsten(voorvakbekwaamheidsbewijzen)eninformatieovergoedepraktijkenomhetgedragvantelerspositieftebeïnvloeden(TelenmetToekomst).+LNVgeeftdooreenstortinginhetFondsKleineToepassingen(2009BeleidsartikelenPersexemplaar81 €0,5mln.)eenstimulansaandetoelatingvangewasbescherming-smiddelenvoorkleinetoepassingenomeeneffectiefmiddelenpakketinstandtehouden.DaarnaastfinanciertLNV,samenmetdeministe-riesvanVROM,VWSenSZWadvieswerkzaamhedenvanhetCollegevoordeToelatingvanGewasbeschermingsmiddelenenBiociden(CTGB)t.b.v.(inter)nationalebeleidsontwikkeling.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Projecteninnovatie/management200018971811Projectenbevorderenduurzaammiddelenpakket761500500Projectenhandhaving,monitoring,verantwoording450450450Demonstratieprojectengewasbescherming1150LNV-bijdrageaanCTGB2612612611Incl.EU-financieringAgrologistiekLNVgeeftsamenmethetbedrijfslevenenandereoverhedeninhetplatformAgrologistiekinvullingaanhetActieplanOpschalingAgrologis-tiek(2008–2011);LNVheefthierbijvooraleenstimulerendeenfacilite-renderol.HetActieplan(TK28141,nr.8,2008)richtzichop:+Hetbrederuitdragenvankenniseneffecten+Hetbetrekkenvanmeerpartijen+Hetinitiërenenstimulerenvanstructureleveranderingeninhetagro-logistiekeproces+HetinschakelenenuitbouwenvaneeninternationaalnetwerkMeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorReferentiewaardePeilda-tumRaming2009Streef-waardePlanningBronFytosanitairbeleid1%afgekeurdezendingennaarhetbuitenland0,6%20050,6%0,6%2010PDAgrologistiek2Gerealiseerdekilometerreductie2500002006pm14mln.2011LNV1Hetpercentageafgekeurdezendingenheeftslechtsbetrekkingopeendeelvanhetfytosanitairebeleid,namelijkhetexportdeel2Bijdereferentiewaardewassprakevaneengeringaantalpilotprojecten.MethetActieplanOpschalingAgrologistiekwordtmassagemaakteneensysteemspronggestimuleerd,waardoorin2011inpotentie14mln.wegkilometerskunnenwordenbespaard.DitstaatgelijkaaneenreductievanCO2met12000ton.21.13Bevorderenvanduurzameproductiemethodenenbedrijfs-systemenw.o.biologischelandbouwMotiveringLNVstreeftnaarhetbevorderenencontinuerenvandeduurzaamheidindeverschillendesectorenvandeland-entuinbouw.DoordebiologischelandbouwtestimulerendraagtLNVbijaanhetbiedenvaneenalternatiefperspectief.In2007heeftLNVeennieuwenotabiologischelandbouwuitgebracht,waarinhetbeleidvoordekomendevierjaarisgeformuleerd.LNVstimuleertduurzaamheidindeglastuinbouwsector.Ditbetreftaspectenalsmilieu,klimaat,ruimtelijkeinrichtingengebruikvanfossieleenergie.BeleidsartikelenPersexemplaar82 Devernieuwingvandeintensieveveehouderijwordtgefaciliteerd,zodatdesectorkanvoldoenaandevoorwaardendiedemaatschappijwenstvoordierenwelzijn,milieu,landschap,marktgerichtheidenconcurrentie-vermogen.In2008heeftLNVeentoekomstvisieopdeveehouderijopgesteld.Dezetoekomstvisiebiedthetkadervoorverduurzamingvandeveehouderijbinnen15jaar.Insamenwerkingmetketenpartijenenmaatschappelijkeorganisatiesisdievisieuitgewerktineenconcreetafsprakenkader.Deontwikkelingvandemelkveehouderijnaareeneconomischevitaleenmindermilieubelastendesectorwordtgestimuleerdevenalshetconcurrentievermogenendeduurzaamheidvandeakkerbouwsector.LNVbevordertenfaciliteertsector-ensectoroverschrijdendeinitiatievenvoorsamenwerkingtussenketenseninregio’s.Hiermeewordtingezetopeenbreedgedrageninnovatieagendaen-programma.Bedragenx€1000200720082009201020112012201321.13Bevorderenvanduurzameproductiemethodenenbedrijfssystemenw.o.biologischelandbouw23836636218769580820490533615232881+ImpulsprogrammaVerduurzamingAgroketens500030001000+Glastuinbouw8587242375769553663299622336122090+Energie-efficiencyVGI(MJA)20952095209522952295+BiobasedEconomy+Biologischelandbouw6050548542254360313530002900+Intensieveveehouderij1172911499337945895049504950+Melkveehouderij171135693704406229652715715+Akkerbouw1634203414381688163815881538+InnovatieenSamenwerkingduurzamelandbouw4511313116054007130812431393+Multifunctionelelandbouw244030003000300020002000+ICT-beleidsprogramma’s+Taakstellingsubsidieregeling–1000–3000–5000–5000–5000+Internebegrotingsreserve13448+Overigesectoren171163InstrumentenLNVstimuleertdeinnovatieendeduurzaamheidvandelandbouw-sectorendoordeinnovatieveinitiatievenvanbedrijven,consortiaofmaatschappelijkeorganisatiestesubsidiëren,doorkennisverspreidingtestimulerenendoorhetinbeeldbrengenvanveranderingenverduurza-mingindelandbouw.Verderishetorganiserenvanontmoetingendebateenbelangrijkonderdeelvanhetbeleid.ImpulsprogrammaVerduurzamingAgroketensVooreenextraimpulsophetterreinvanverduurzamingindeagroketenswordtOD21.13in2009met€5mln.,2010met€3mln.enin2011met€1mln.verhoogd.Voorhetimpulsprogrammaverduurzamingagroke-tenswordtgedachtaandevolgendeonderwerpen:+hetstimulerenvaninvesteringenenprojectenteruitwerkingvandetoekomstvisieduurzameveehouderijendienaangaandeaangenomenKamermoties;+hetstimulerenvanklimaat-ennutriëntneutraleveehouderijketensdiegebruikmakenvanduurzameenergiebronnenenpersaldogeenschadelijkeemissiesnaarlucht,waterenbodemveroorzaken;BeleidsartikelenPersexemplaar83 +hetingangzettenvanonderzoeknaarnieuwevormenvaneiwitpro-ductie(plantaardig,synthetisch)nudewereldwijdevraagnaarhoogwaardigdierlijkeiwitexplosiefgroeit;+hoogwaardigeketensgebaseerdopeindwaardebijdeconsument;Thanswordtgewerktaaneenconcreteinvullingvandezeimpuls.Glastuinbouw+HetenergietransitiebeleidvanLNVheeftalsambitiedatvanaf2020innieuwtebouwenkassenklimaatneutraalgeteeldkanworden.MethetprogrammaKasalsEnergiebronwordtdaaruitvoeringaangegeven.Deglastuinbouwdoelenuithetconvenant«SchoneenZuinigeAgrosectoren»zijninmiddelshieringeïntegreerd.HetProgrammaKasalsEnergiebronisdaarmeehetbeleids-enuitvoeringsprogrammavooraanzienlijkereductievandeCO2-emissieensterkverminderdeafhankelijkheidvanfossieleenergievoordeglastuinbouwin2020.Omdedoelenenambitiestebereikenwordteenbreedinstrumentariumingezet:hetenergie-onderzoeksprogrammawaaronderbijvoorbeeldhetversnellingsprogrammaimplementatiesemi-geslotenkassen,ondersteuningvandemonstratieprojecten,voorlichting,deontwerp-wedstrijdEnergieproducerendekasenhetInnovatie-enDemo-centrum,ondernemerplatforms,communicatieonderandereviadesiteswww.energiek2020.nuenwww.kasalsenergiebron.nlenhetwegnemenvanbelemmeringeninwet-enregelgeving.+Omeenversneldetransitienaarmindergebruikvanfossielebrand-stoffenenefficiëntenergiegebruikbinnendeglastuinbouwtestimulerenwordeninvesteringenininnovatieveenergieconceptenfinancieelondersteundmetderegelingenInvesteringsregelingEnergiebesparing(IRE)enMarktintroductieEnergie-innovatie(MEI).DeMEI-regelingbeoogtonderandere700ha(semi-)geslotenkassentestimuleren.DitismedemogelijkmetdeextramiddelenuithetwerkprogrammaSchoonenZuinigtot2012.+DeinrichtingvanduurzameglastuinbouwgebiedenbuitendeGreenportswordtondersteundviadeStimuleringsregelingInrichtingDuurzameGlastuinbouwgebieden(Stidug).Aanalletiengebiedenzijnmiddelentoegezegd.Vandeze10worden3nieuweStidugprojectenviahetILGgefinancierd(ziebeleidsartikel22).+HetmilieubeleidvanLNVrichtzichondermeerophetbijelkaartebrengenvanpartijenomdemilieuproblematiekaantepakken.BinnenhetGLAMI-convenantwordtvoordeglastuinbouwgewerktaangewasbeschermingenmineralen.Metdebloembollenenpadden-stoelensectorzijnmeerjarenafspraken-energieafgesloten.Dezebeidemeerjarenafsprakenwordenopgenomeninhetconvenant«SchoneenZuinigeAgrosectoren».+LNVstimuleertonderdeglastuinbouw-,bloembollen-enpaddestoelenondernemersdekennisverspreidingoverenergiebespa-rendemaatregelenenduurzaamenergieverbruik.BeleidsartikelenPersexemplaar84 Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Stidug-projecten(uitfinanciering)32974158640ProjecteninkaderGlami-convenant354354354Demonstratieprojectenenergie1141914141584Energietransitieprojecten120551074864Energienetwerken204542867500InvesteringsregelingEnergiebesparing55495004MarktintroductieEnergie-innovatie434013294015500Samenwerkingbijinnovatieglastuinbouw/paddestoelen7507501Incl.EU-financieringEnergieefficiencyVGI(MJA)+DeVoedsel-enGenotsmiddelensectorneemtdeelaanhetConvenantMeerjarenafsprakenenergie(MJA3).LNVondersteuntdesectorbijhetopstellen,uitvoerenenmonitorenvanenergiebesparingplannenopzowelbedrijfs-alsbrancheniveau.Hetdoeliseenenergie-efficiencyverbeteringvan30%tebereikenin2020(t.o.v.1990).BiobasedEconomy+BiobasedEconomyiseenvandethema’suitdeinnovatie-agendaenergie.BinnenditthematrektLNVdeprogramma’sbioraffinage,consortiumvormingenplantveredeling.In2009wordteenstartgemaaktmetdeuitvoeringvandeinnovatie-agenda.+DeinzetvanLNVendeagro-sectorenvooreenbiobasedeconomyisverdergeconcretiseerdinhetconvenantSchoneenZuinigeAgrosecto-ren.Deafsprakenuitditconvenantkrijgenvormineenjaarlijksoptestellenwerkprogramma.Biologischelandbouw+LNVzetvoor2009inopdeuitvoeringvandein2008getekendeConvenantenmetmarktpartijenenmaatschappelijkeorganisaties.Insamenwerkingmetconvenantpartijenwordendeinstrumentenmediacampagne,ketenmanagement,meerjarigeopschalingsplannenenhandelsfacilitatieterbevorderingvandemarktontwikkelingbiologischelandbouwingezet.Tenbehoevevandeverzelfstandigingvandevraagstimuleringzaldefinanciëlebijdragevanhetbedrijfsle-ventoenementenopzichtevandebijdragevandeoverheid.+Devraagnaarbiologischeproductenzalinbalansmethetaanbodendeprofessionaliseringvandesectorbevorderdworden,o.a.doorderegelingenberoepsopleidingenvoorlichtingendemonstratieprojectenbiologischelandbouw.Depreciezeinzetvaninstrumentenisafhanke-lijkvandeherijkingvandebestaandeinstrumenten.+Deuitwisselingvankenniseninnovatietussenbiologischeengangbarelandbouwwordtbevorderd,o.a.viadebedrijfsnetwerken.+AanbiologischebedrijvenzalfinanciëleondersteuninggebodenwordenvoordecertificeringkostenviadeStimuleringsregelingVoortzettingBiologischeProductie(SVBP).Daarnaastzalingezetwordenopcommunicatieomdegroeppotentiëleomschakelaarstevergroten.+LNVverstrektverdersubsidieaanregionaleprojectenenaanorganisatieszoalsBiologicadiebijdragenaandeverdereontwikkelingvandebiologischelandbouwenaandeverbindingvandebiologischelandbouwmetdegangbarelandbouwendesamenleving.BeleidsartikelenPersexemplaar85 +TenslottezetLNVinvooreengoedeplaatsvandebiologischelandbouwinhetGemeenschappelijkLandbouwBeleid(Healthcheck).Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011RegelingStimuleringBiologischeProductiemethoden(RSBP)(uit-financiering)1160SubsidieregelingStimuleringBiologischeProductiemethoden(SSBP)110051055691Beroepsopleiding/voorlichtingbiologisch310310310ProjectenconvenantBiologisch805710470Projectenmediacampagne970940600Demonstratieprojectenbiologischelandbouw1345450575Ondersteuningbiologischesector450400255Innovatieregelingbiologischelandbouw250500500Projectenketenverbindingen25525075Projectenaanpakaanbodkrapte100100100Projectenondersteuningregionaleinitiatieven3003003001Incl.EU-financieringIntensieveveehouderij+Omdeovergangnaarduurzameproductiemethodenbinnendeintensieveveehouderijtefaciliteren,verspreidtLNVkennisoverinnovaties,wordeninnovatieveinvesteringengesubsidieerdenfiscaalondersteundenwordtsamenwerkingviaonderzoekenkennisbevorderd.+LNVbouwtinsamenwerkingmetVROMstimuleringvaninvesteringeninduurzamestallenindeintensieveveehouderijenindemelk-veehouderijverderuitdoorhetuitbreidenvandeMaatlatDuurzameVeehouderij.Deuitbreidingisonderanderegerichtopextrasectorenenduurzaamheidthema’senophetbeschikbarefiscaleenfinanciëleinstrumentarium(VAMIL,MIA,RegelingGroenprojecten).+Het«Programmaluchtwassers»iseropgerichtomviaonderzoeknieuwemilieutechnologie(bijvoorbeeldgecombineerdeluchtwas-systemen)teoptimaliserenenomdecontroleopdewerkzaamheidendehandhaafbaarheidteverbeteren.Daarnaastisdeinvesterings-regelingvoorgecombineerdeluchtwassystemengerichtopeenversneldeinzetvandezenieuwemilieutechnologieindepraktijk.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Samenwerkinginnovatie1239021002950Pilotprojectenintensieveveehouderij259245350Beroepsopleiding/voorlichtingveehouderij140014001400Praktijknetwerkenveehouderij1100010001000Demoprojectenintensieveveehouderij14007001000Investeringsregelingluchtwassystemen1793840004000Onderzoekluchtkwaliteit(FES)511001Incl.EU-financieringBeleidsartikelenPersexemplaar86 Melkveehouderij+LNVrichtzichopdeverbeteringvandefunctioneleenfysiekeinrichtingvanlandbouwbedrijvenendeverduurzamingvandelandbouwproductie.+Gebiedsgerichteprojectenvoormilieuverbeteringenstructuur-verbeteringvandemelkveehouderijwordengesubsidieerd.+LNVbevordertinnovatiesdoorondersteuningvanpraktijkgerichtonderzoek,doordevormingvaneeninnoverendeomgevingtefaciliterenendoordeverspreidingvandezeinnovaties.LNVstelthiertoeonderanderederegeling«Samenwerkingbijinnovaties»openenondersteuntdeMelkvee-academie.Erwordtmederekeninggehoudenmetdemilieugevolgenvanhetoptermijnloslatenvanhetmelkquotum.Hetherverkavelenenherinrichtenvanlandbouwgrondtervergrotingvanbedrijfsoppervlakdichtbijdestalruimtevormteenbelangrijkonderdeelvandestructuurverbetering(zieookbeleidsartikel22).Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Pilotprojectenherstructureringmelkveehouderij19891672825Beëindigings-ensaneringsregeling865665465Innovatiemelkveehouderij82516251500Demonstratieprojectenmelkveehouderij1551753251Incl.EU-financieringAkkerbouw+Omdekwaliteit,hetrendementendeduurzaamheidvandeproductievandebelangrijksteakkerbouwgewassentebevorderenwordenpraktijkgerichtevernieuwingengestimuleerd(projectKODA).Eenbelangrijkonderdeeliseenbetereinformatie-uitwisselingtussenonderzoekersenondernemersendeontwikkelingvanbeteresturingvanuitdemarkt/ketens.Daarbijkrijgtdeondernemerpraktischehulpmiddelenaangereikt.Samenwerkingindeketenstaathierbijvoorop,waarbijdeondernemercentraalstaat.Ditprojectlooptdoortotenmet2009.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Setasideregeling(uitfinanciering)1110510551005ProjectenKennisopdeAkker200Innovatieopenteelten500100010001Incl.EU-financieringInnovatieensamenwerkingduurzamelandbouw+HetbedrijfslevenheeftinsamenwerkingmetLNVvoordemeestesectorenvanland-entuinbouwinnovatieagenda’sopgesteld.Nadateerderaldeagenda’svoortuinbouw,melkveehouderijenvarkenshou-derijwarenopgesteld,isin2008deinnovatieagendapluimveehouderijaangeboden.Hetministeriefaciliteertbijdenadereuitwerkingenuitrolvanhetprogramma.BeleidsartikelenPersexemplaar87 +Innovatieveprojectenvanhetbedrijfsleven,waarondermetnameookprojectendieaansluitenbijdeinnovatieagenda’s,wordenfinancieelondersteunddoorsubsidieregelingen,zoalsderegelingen«Innovatie-projecten»en«Samenwerkingbijinnovatieprojecten».Voorinnovatie-voucherskanhetagrarischbedrijfslevenvanaf2008gebruikmakenvandeopenstellingviadebegrotingvanEZ.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Projectenduurzamelandbouw163014041119UIL-NN125001HetgaathieromuitfinancieringvandesubsidieaanSamenwerkingsverbandNoord-Nederland(SNN)voorhetUitvoeringsprogrammaInnovatieLandbouwNoord-NederlandMultifunctionelelandbouw+Omdeontwikkelingvandemultifunctionelelandbouwtestimulerenwordtdoordetaskforcemultifunctionelelandbouw,ingestelddoordeMinistervanLNVdecember2007,ingezetopmarktontwikkeling(verbindenvanvraagenaanbod)enketenversterking.Daarbijwordtingespeeldopdemaatschappelijkevraagnaarbijvoorbeeldzorg,streekproducten,recreatieentoerisme,etc.+Dooronderandereintezettenopontwikkelpilotswordtvoordediversedeelsectorenbinnendemultifunctionelelandbouweengerichteimpulsgegevenaandenoodzakelijkemarktcreatieenketenontwikkeling.Ookkunnenontwikkelpilotswordenondersteunddieeenmeergebiedsgerichteinvalshoekhebben.Bijdeuitvoeringvandeontwikkelpilotswordttevensingezetopdeontwikkelingenbenuttingvankennisnetwerkenonderandereinrelatietotdeverbeteringvanondernemerschap.Bedragenx€1000ActiviteitUitgaven2009Uitgaven2010Uitgaven2011Projectenmultifunctionelelandbouw300030003000ICTbeleidsprogramma+DeadministratieveenlogistiekeprocessenbijimportenexportwordenverbeterddoormiddelvanICT-toepassingen.Ditleidttoteenbeterdienstverlening,administratievelastenverlichtingeneenefficiëntereeneffectieverecontrole.TaakstellingenSubsidieregelingen+Vooruitlopendopdegeplandebeleidsdoorlichtingvanartikel21Duurzaamondernemenvindtin2008eendoorlichtingvanhethuidigesubsidie-instrumentariumvanditartikel.Nadrukkelijkishierbijaandeordeof,geletopdenieuwebeleidsimpulsendieophetvlakvanDuurzaamondernemenopkortetermijneffectzullenmoetenresulteren(glastuinbouw,bio-basedeconomy,schoonenzuinig),hetbestaandesubsidie-instrumentariumnogeffectiefis.Dezedoorlichtingresulteertstructureelineentaakstellingvan€5mln.vanaf2011.BeleidsartikelenPersexemplaar88 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBron1Inrichtingontwikkel-ingslocaties(Stidug)1298ha20051298hainuitvoering1298haafgerond2010DLG1DenieuweStidug-projecten,dieviahetILGgefinancierdworden,staanopbeleidsartikel22.Omdezeredenisdestreefwaardegelijkaandereferentiewaarde.21.14Bevorderenduurzamevangstenkweekvanvisenschelp-dierenMotiveringLNVstreeftnaareenconcurrerendevisserijketen,diedenatuurontzietengezondeproductenlevert.OmdittebereikenzetLNVinopeenverant-woordbeheervanvisbestandenenondersteuningvanvernieuwingenverduurzamingvandevisserij.Uitgangspuntenvoordeinhoudelijkekeuzesenprioriteiteninhetbeleidzijn:eengunstiginnovatieklimaat,versterkingvanondernemerschapenmeersamenwerkingindesectorenmetmaatschappelijkeorganisaties.Hierbijisookeenrolvoorregionaleoverhedenweggelegd,bijvoorbeeldophetterreinvaneconomischeverbredingvanvisserijgebieden.NederlandmaaktgebruikvanhetEuropeseVisserijFonds(EVF)omdezedoelentebereiken.Bedragenx€1000200720082009201020112012201321.14Bevorderenduurzamevangstenkweekvanvisenschelpdieren5824508771759313522849690969396+Duurzamevisserijmethodes2100034002471+Aquacultuur,binnenvisserij,verwerkingenafzet31005177952500+Innovatieveproefprojecten650047005500390020003400+Gebiedsgerichteactiviteiten+Technischebijstand400400400400400400+Innovatie,Kennisontwikkelingenverspreiding1475502629164151319648444196+Regelinggarantstellingvisserij1000100010001000900900+Binnenvisserij481+VerduurzamingNoordzeevisserij3868+Internebegrotingsreserve13851Intotaalisvoordeperiode2007–2013(deperiodediehetOperationeelProgrammavanhetEuropeesVisserijfondsbeslaat)€140mln.beschik-baar.Ditisinclusiefdeco-financieringuitBrusseleninclusiefde€45mln.dieaanhetbeginvandezekabinetsperiodevoorvisserijbeschikbaarisgekomen.HetOperationeelProgramma(OP)omvat€120mln.Vanditbedragisca.€30mln.ingezetvoordesaneringsrondediebegin2008heeftplaatsgevonden.InhetOPstaatverderaangegeventotwelkeverdelingvandezemiddelenoverdeverschillendezwaartepuntenenjarenisgekozen.Vooreenbedragvan€20mln.isgekozenomditbuitenhetOPtebesteden.DezemiddelenzijnofwordeningezetvoorondermeerdeRegelingGarantstellingVisserij,deKenniskringen,deinveste-ringsondersteuningsregelingvoor5pulstuigen,ondersteuningvaneen(gezamenlijk)planomscholmetmeerwaardetevermarkteneneenaantalBeleidsartikelenPersexemplaar89 kleinereprojectenzoalsdeondersteuningvanvisstandbeheercommissies(VBC’s)gedurendeeenperiodevan3jaar.Instrumenten+Wet-enregelgeving(VerordeningenEUophetgebiedvanhetGemeenschappelijkVisserijbeleid,DeVisserijwet1963)Controleenhandhavingvan(internationale)visserijregelgeving.+Financiëleondersteuning.+Bestuurlijkeovereenkomstenzoalsconvenantduurzamenoord-zeevisserij.Verantwoordbeheervanvisbestanden+LNVwerktmeeaanhetbereikenvandeEuropesedoelstellingomdeomvangvandeschol-entongbestandenbovenhetvoorzorgsniveautebrengen.+LNVwerktmeeaanEuropeesbeleiddatisgerichtophetterugdringenvanhetoverboordzettenvancommercieelnietinteressantevis(discards).Europeesbeleidopditterreinisnoginontwikkeling.+LNVzorgtdatdenationalevisquotanietwordenoverschreden.VernieuwingenverduurzamingDuurzamevisserijmethodesLNVstimuleertinvesteringeninduurzamerevisserijtechnieken(bijvoor-beeldindevisserijopplatvis,depelagischesectorendemosselsector).Hetgaatdaarbijomtechniekendieleidentotminderbodemberoeringendiscardsverminderen,hettoepassenvanmeerselectievevistechniekenenhetstimulerenvanbrandstofbesparing(zoalsintroductievanpulskor).Aquacultuur,binnenvisserij,verwerkingenafzetLNVdraagtbijaanmaatregelenophetterreinvanaquacultuur,binnen-visserij,verwerkingenafzet.Hetgaathierbijom:+faciliterenvanhettransformatieprocesnaareenverdereverduurza-mingvandeschelpdiersector(organiserenvanworkshops,onderzoekenopzettenvaneenkenniskring),+hetstimulerenvaninnovatievetechniekenindeschelpdiercultuur(bijvoorbeeldmosselzaadinvanginstallaties)eninnovatieindeviskweekophetland.+hetondersteunenvanbinnenvissersbijdegroteomslagdiezijdekomendejarenmoetenmakenalsgevolgvanhetnationalebeheerplanvooraal,datin2009inwerkingtreedt.Eenvandemogelijkhedendieinhetkadervanhetnationaalaalbeheerplanwordtonderzochtisomdeprofessionelebevissingsactiviteitengedurendeeennogvasttestellenperiodetijdelijkstilteleggen.+hetbevorderenvanduurzaamheidindeverwerkingenafzetvanvis.Hetgaatondermeerominvesteringeninkwalitatiefhoogwaardigeproducten,deontwikkelingvaninnovatieveproductie-,verwerkings-enafzettechnieken,hetvindenvannichesindemarktenofeenbetergebruikvanweinigbenuttesoorten,bijproductenenafval.+hetbevorderenvandeduurzaamheidinhetlichtvandesamenhangtussenvisserij(inwinnenvanmosselzaadindewaddenzee)enecosystemen.InnovatieveproefprojectenLNVondersteunthetinnovatievevermogenindevisketen.Hierbijstaatsamenwerkingtussenvissers,ketenpartijen,maatschappelijkorganisatiesenkennisinstitutencentraal.LNVstimuleerthiermee:+Hetontwikkelen,verwervenenverspreidenvannieuwekennisen/oftechnologie,bijvoorbeeldhetonderrealistischeomstandighedentestenofverspreidenvannieuweenkostenbesparendemethodenomBeleidsartikelenPersexemplaar90 deselectiviteitvanvistuigteverbeteren,bijvangstenteverminderenofdegevolgenvoornatuurenmilieutebeperken.+Samenwerkingsvormen,bijvoorbeeldophetterreinvanondermeerketensamenwerking,partnerschappentussenwetenschappers,vissersenmaatschappelijkeorganisaties.+Kwaliteitscertificeringvanvisserij-enviskweekmethodenenhetbevorderenvandeafzetvanproductendiemilieuvriendelijkzijnverkregen.+Hetuitzettenvanglasaal.Ditwordtvanaf2009naderuitgewerktinhetkadervandeimplementatievandeEuropeseAalverordening.HetVisserijInnovatiePlatformadviseertLNVwieofwelkeprojectenvoorondersteuninginaanmerkingkomen.GebiedsgerichteactiviteitenLNVdraagtbijaangebiedsgerichteactiviteiten.Hierligthetinitiatiefvoorhetontwikkelenvanprojectenbijprovincieseneventueelandereoverheden.Deprovinciesstellendanookdenationalemiddelenterbeschikking.LNVbeheertdemiddelenuithetEuropeesVisserijFonds(EVF),diedankunnenwordeningezetbijcofinancieringvandezeprojecten.TechnischebijstandOndertechnischebijstandvallenmaatregelenophetgebiedvanvoorbereiding,toezicht,administratieveentechnischeondersteuningdievoordeuitvoeringvanhetEuropeseVisserijFonds(EVF)nodigzijn.ZoneemtLNVvoorlichtingsmaatregelendiegerichtzijnopdebegunstigdenendepartnersinhetEVFprogramma,verspreidtLNVinformatieenwilhetgerichtefeedbackgevenaanindienersvanprojectenbinnenEVF.EengrootdeelvandemaatregelenwordendoorLNVDienstregelingenuitgevoerd.Daarnaastwordtvanuittechnischbijstandookhetbestuurlijkplatformvisserijgemeenschapondersteunt.Innovatie,kennisontwikkelingenverspreidingLNVondersteuntprojectenopdeterreineninnovatie,kennisontwikkelingenverspreiding,dienietinaanmerkingkomenvoorEuropesecofinancie-ring.VoorbeeldenhiervanzijndekenniskringenindeVisserij,opzettenhelpdeskalsondersteuningvoorvisstandbeheercommissies(VBC’s),opstellenaalbeheerplan,samenwerkingtussenvissersenbiologenindekottersector,ondersteuningVisserijInnovatiePlatform(VIP),aanvullendonderzoekproblematiekvisserijWaddenzee,onderzoekaalreproductieenprojectZeeuwsetong.OnderhetprojectZeeuwsetongwordeneengrootaantalinnovatieveplannenophetgebiedvandeontwikkelingvandeaquacultuuronderge-bracht.Kennisinstituten,bedrijvenenoverhedenparticiperenbinnenditproject.Deverwachtingisdatditnetwerkzaluitgroeientoteenvolwaar-digkennisnetwerkwaarbinnenookdeverdereontwikkelingvandeNederlandseaquacultuureenplaatskrijgt.RegelinggarantstellingvisserijRegelinggarantstellingvisserij.Metnamejongeondernemersindeplatvis-engarnalensectorzijndusdaniggefinancierddatzijmoeilijkopkortetermijnforskunneninvestereninenergiebesparendetechnieken.Debankenzijnbereid–conformdeplannenvoordetuinbouwondernemers–opbasisvaneenbusinessplaneenleningteverstrekken.Voorwaardeisdatdeoverheidgarantstaatvoordezeleningen.BeleidsartikelenPersexemplaar91 InterneBegrotingsreserveHetbetreftdeomzettingvandeOntwikkelings-enSaneringsfonds(O&Sfonds)voordeVisserijper1januari2008.O&SfondswasdestijdsopgezetterondersteuningvanheteuropeesstructuurfondsFIOV2000–2006.HetbedragisookbedoeldvoordeuitfaseringvanFIOVprogramma.Deinternebegrotingsreservediegekoppeldisaanbeleidsartikel21.14wordtookaangehoudenvoordemeerjarigebestedingenvanbudgettendieonderhetEuropeesVisserijFonds(programma2007–2013)wordenuitgevoerd.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingAquatischecosysteemIndicatorenReferentie-waardePeildatumStreefwaardePlanningBron1.Voorzorgsniveau20052010ACFMScholbestand205000ton230000tonTongbestand41000ton35000ton2.Discards80%40%2015CVO(WUR)3.Visquota2007100%2008VIRISTong1075210752Schol1841418414Kabeljauw21252125Haring7311773117Makreel2221722217Horsmakreel67464674641AdvisoryCommitteeonFisheryManagement(ACFM).2Discardsbetrefthetpercentageniet-commerciëlebijvangstdieoverboordwordtgezet.OnderzoekwordtuitgevoerddoorCentrumvoorVisserijonderzoek(CVO),WageningenUniversiteitenResearchcentrum.DezepercentageskunnenalsgevolgvanEuropesemaatregelenwordenbijgesteld.3Hetbetreftdequotavoor2008.VisquotawordenjaarlijksindecemberopnieuwvastgestelddoordeEuropeseVisserijraadengemetenintonnen.VIRISishetVisserijinformatieenregistratiesysteem.21.15BevorderenvanduurzameketensZoalsaangegevenindeleeswijzerzijndeinstrumentenvanoperationeledoelstelling21.15vanaf2009ondergebrachtbijdeoperationeledoelstel-lingen21.11t/m21.13.Indehieronderstaandebudgettairegevolgenvanbeleidtabelstaandaaromalleenderealisatiecijfers2007enderamingvermoedelijkeuitkomsten2008.Demotivatieendetoelichtingenopdeinstrumentenzijnopgenomenonderdeoperationeledoelstellingen21.11t/m21.13.Bedragenx€10002007200821.15Bevorderenvanduurzameketens88799042+Bilateraleeconomischesamenwerking26982922+Agrologistiek4861000+ICT-beleidsprogramma’s36271600+Energieenoverig20682020+Biobasedeconomy1500BeleidsartikelenPersexemplaar92 OverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingDuurzaamondernemen2120092009Effectenonderzoekex-postEvaluatievoorschriftenemissiearmbemesten21.1220072008HerstructureringbedrijfsstructuurGlastuinbouw21.1320082009Evaluatiepraktijknetwerkenindeveehouderij21.1320082009Energie-efficiencyglastuinbouw21.1320092010EvaluatieInnovatieregelingIntensieveVeehouderij21.1320092010Energie-efficiencyvoedings-engenotsmiddelen-industrie21.1320122012OverigevaluatieonderzoekEx-anteevaluatielandbouwenKaderRichtlijnWater121.1120072008EvaluatieBilateraleEconomischeSamenwerking(BES)21.1220082008Ex-anteevaluatielandbouwenKaderRichtlijnWater221.1220092009BeleidsevaluatieVisieAgrologistiek21.1220112011Ex-postevaluatievanhetLNVstreekproducten-beleid21.1320072008Ex-antebeleidsevaluatieagrobiodiversiteit21.1320082008ProcesevaluatieRLS-moduleInnovatieregelingintensieveveehouderij21.1320082009Transit(TransparantieenICT)EvaluatieexpirimentMosselzaadinvanginstallaties21.1420072008Tussentijdseevaluatieschelpdiervisserijbeleid21.1420082009TussentijdseevaluatieEuropeesvisserijfonds21.1420102010Toelichting+KaderRichtlijnWater:rapportAlterranr.1687,16mei2008,www.alter-ra.wur.nl.In2009vindteenvervolgex-anteevaluatieplaats.+Agrobiodiversiteit:Beleidsevaluatiefunctioneelgebruikbiodiversiteitindelandbouw(terugblikenvooruitzien).+Streekproducten:rapportBureauBartels,mei2008,bibliotheekLNV.+Innovatieregelingintensieveveehouderij:deevaluatievanderegelingwordtgesplistineeneffectevaluatie(succesendoorwerkinginnovatie-projecten)eneenprocesevaluatie(uitvoeringvanderegeling,aansluitingbijbehoeftestakeholders).+DegeplandeevaluatievanhetprogrammaTRANSITiskomentevervallenaangezienditprogrammanietkonwordenondergebrachtindebestaandeBrusselsetoetsingskaders.+Evaluatieexperimentmosselzaadinvanginstallaties:briefaanTK(29684nr.65)van20februari2008.Resultatenvandezeevaluatievormtinputvoordeopschalingvanhetexperiment.+Eerstetussenevaluatievanhetbeleidsbesluitschelpdiervisserijdieisvastgesteldvoordeperiode2005–2020.+Tussentijdse(externe)evaluatiein2010vanderesultatenvandeinhetkadervanEVFuitgevoerdeprogramma.Dezeevaluatiekanaanleidinggeventoteenactualisatieenaanpassingvanbepaaldeonderdelenvanditprogramma.BeleidsartikelenPersexemplaar93 22AgrarischeruimteAlgemenebeleidsdoelstellingEentoekomstgerichte,concurrerendelandbouwalseconomischedragerinhetlandelijkgebied.Eenvitaleland-entuinbouwisalsproducentvankwalitatiefgoedeenveiligeproductenenalsbeheerdervanhetlandelijkgebiedvanbelang-rijkeeconomischebetekenisvoorNederland.Debedrijvenhebbeneeneconomischduurzamebedrijfsvoeringnodigomdezerolookindetoekomsttekunnenblijvenvervullen.HetRijkwildaaromdepositievandeprimairelandbouwversterkendoorviastructuurverbeteringoptimaleconditiestescheppenenontwikkelingsmogelijkhedentebieden.VerantwoordelijkheidLNVDeministervanLNVisverantwoordelijkvoor:+HetverstrekkenvanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG)overdeperiode2007totenmet2013aandeprovinciesomdedoorhetRijkvastgesteldenationaledoelenvoorhetlandelijkgebiedterealiseren.OpbasisdaarvanmaakthetRijkmetdeprovincieszevenjarigeprestatie-enbudgetafspraken.Deprovincieszijnverantwoordelijkvoordeprogrammeringendeuitvoeringvande(inrichtings)projecten.HetRijkbeoordeeltaanheteindvandeILGperiodedegerealiseerdeprestatiesendedaaraanbestedebudgettenvanhetRijkenlegthieroververantwoordingafaanhetparlement.+Hetfaciliterenvandeagrarischesectorbijdeversterkingvanderuimtelijkeinrichtingvandegrondgebondenlandbouw.+Hetondersteunenvandeontwikkelingvandeagrarische(infra)struc-tuurglastuinbouwbijdenietgrondgebondenlandbouw.ExternefactorenBehalenvandezebeleidsdoelstellinghangtafvandeontwikkelingvande(wereld)voedselproductieen-prijzenenkennisovereninzichtinduurzameproductie.Daarnaastisderealisatieafhankelijkvandemedewerkingvanagrarischeondernemersengemeenten.MaatschappelijkeffectBehalenvandealgemenebeleidsdoelstellingheeftalseffecteenduurzame,dochcompetitieveland-entuinbouwstructuur,zodateenbijdragewordtgeleverdaandeversterkingvande(inter)nationalemarktpositievandeland-entuinbouwendaarmeeookaaneenvitaalenaantrekkelijkagrarischcultuurlandschap.Opartikel21DuurzaamOndernemenwordtdeeconomischepositievandeNederlandseprimairesectoruitgedruktintoegevoegdewaardeperfte.Ditkengetalistevensvantoepassingopditbeleidsartikel.BeleidsartikelenPersexemplaar94 BudgettairbelangLNV-begrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaat33%51%16%Ruimte voor grondgebonden landbouwRuimte voor niet grondgebonden landbouwApparaatsuitgavenBudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN189452928191517UITGAVEN43547152423535Programma-uitgaven32436041332625+waarvanjuridischverplicht604133262522.11Ruimtevoorgrondgebondenlandbouw2519232225262522.12Ruimtevoornietgrondgebondenlandbouw7243719700Apparaatsuitgaven111111119910U22.21Apparaat0000000U22.22Baten-lastendiensten111111119910ONTVANGSTEN51556956514444BeleidsartikelenPersexemplaar95 GrafiekBudgetflexibiliteit22.1122.120%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd100%100%100%0%0%100%0%0%BijdrageInvesteringenLandelijkGebied(ILG)Vandetotaleprogramma-uitgavenbinnenartikel22isdevolgendereeksbestemdvoorhetILG.Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013UitgavenviaILG21385639322221UitvoeringenhandhavingBedragenx€1mln.200820092010201120122013UitvoeringskostenDienstLandelijkGebied–ILG999777–LNV-opdrachten222222KennisenonderzoekIndezetabelzijndekennis-enonderzoeksmiddelenopgenomen,welkeopartikel26(kenniseninnovatie)budgettairzijnverwerkt,maarbetrek-kinghebbenopdealgemenedoelstellingvanartikel22.BeleidsartikelenPersexemplaar96 Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013Overigeonderzoeksprogrammering+Landschapenplatteland:o.a.robuusteruimte,gebiedsontwikkeling,ruimtegebruik0111111Debedragenin«overigeonderzoeksprogrammering»hebbenookbetrekkingopartikel24.ApparaatuitgavenBedragenx€1000Raming2009BijdrageaanDLG10936Totaalapparaatuitgaven10936OntvangstenBedragenx€1000Raming2009Overige68782Totaalontvangsten68782BudgettairbelangbuitendeLNVbegrotingFiscalemaatregelenBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013Vrijstellinglandinrichting1111111VrijstellingBBL11222222Vrijstellingcultuurgrond35606062646567EUmaatregelenBedragenx1mln.2007200820092010201120122013POP-2:landinrichting/kavelruil1etranche811127011POP-2:landinrichting/kavelruil2etranche4121212POP-2:duurzaamheidsinvesteringen723332POP-2:verlengenbestaandecontractenhandicapgebieden2000–20061111BeleidsartikelenPersexemplaar97 22.11RuimtevoorgrondgebondenlandbouwMotiveringVerbeterenvanderuimtelijkestructuurvandegrondgebondenlandbouwdoorvergrotingvandelandbouwkavelsmettenminste10%tenopzichtevandeuitgangssituatieinhetplangebiedenverbeterenvandebetref-fendelandbouwkavels.Bevorderenvaneenduurzameproductiedoordeland-entuinbouwdoorhetopzettenvaneenaantalpilotsagrobiodiversi-teitenduurzaambodemgebruik.Deresultatenvandezepilotszullenonderanderewordengebruiktvoorverderevisievormingopdeduurzamelandbouwenmoetenleidentotconcretetoepassingsmogelijkhedenvooragrarischeondernemers.Bedragenx€1000200720082009201020112012201322.11Ruimtevoorgrondgebondenlandbouw25068189292281622130254182617024507waarvanILG+Grondgebondenlandbouw16128169052152118383229432049518832+Duurzaamondernemen634983199319331933waarvannietILG+Grondgebondenlandbouw89581390312175448236823682InstrumentenRuimtevoorgrondgebondenlandbouwIn2006heeftLNVmetdeprovincieseenbestuursovereenkomstafgeslo-tenommetelkaarenmetEuropesePOP-geldenvanaf2007defysiekestructuurvandegrondgebondenlandbouwteverbeteren.IndeILGbestuursovereenkomstenmetde12provincieszijnprestatie-enbudgetaf-sprakengemaaktvoordeperiodevan7jaarvan2007t/m2013.Eénvandezeafsprakengaatoverdestructuurverbeteringvangrondgebondenlandbouw.Deprovincieszorgenervooralsregisseurvandegebiedendatgebieds-projectenwordenuitgevoerd,waarinvoordelandbouwkavelruilenbijbehorendekavelaanvaardingswerkenwordeningezet.Tevenswordenpilotsvoorgestelddoordeprovinciesvooronderandereduurzaamgebruikagrobiodiversiteitenduurzaambodemgebruikindelandbouw.HetRijksteltviahetILGfinanciëlebijdragenbeschikbaar.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorTaakstelling2007–2013haPlanningNormkostenineuroperhaNormbijdraeineuroperhaBronAantalhaStructuurverbeteringgrondgebondenlandbouw(voorheenkavelruil)14300020131240279MJP/Bestuurs-overeenkomstenBeleidsartikelenPersexemplaar98 22.12RuimtevoornietgrondgebondenlandbouwMotiveringDeinvesteringenindeGreenportsindeglastuinbouwlocatieszijngerichtophetbehoudenversterkenvandeeconomischefunctieengelijktijdigeversterkingvananderegebiedsfunctieszoalswater,wonen,recreatie,landschapennatuur.Voordeniet-grondgebondenlandbouwen/ofkapitaalsintensievelandbouw(tuinbouwonderglas)streeftLNVnaarvormenvanruimtelijkeconcentratie,bundelingensaneringvanverspreidliggendglas,waarbijdeontwikkelingvanbedrijvigheidvooralbinnenbegrensdeontwikkelings-gebiedenwordtgestimuleerd.InsamenwerkingmetdegemeentenzaldaarnaastinenrondhetWestlandenAalsmeereenherinrichtingvandewegenenslotenplaatsvinden.Ditleverteenbijdrageaandeverbeteringvandeagrologis-tiekindezeeconomischvitaleglastuinbouwgebieden.Bedragenx€1000200720082009201020112012201322.12Ruimtevoornietgrondgebondenlandbouw66852418736584185267100waarvanILG+Stidug-projecten4467866777047089+Greenports1190025600114007100waarvannietILG+InfrastructuurregelingGlastuinbouw22183620328037InstrumentenStidug-projecten(ILG)MetdeStimuleringsregelingDuurzameGlastuinbouwgebieden(STIDUG)wordtdeinrichtingvanduurzameglastuinbouwgebiedenondersteund.Hiertoezijndrielandbouwontwikkelingsgebiedenglastuinbouwaangewe-zen.DelocatiesZuidplaspolder;TerneuzenenSteenbergenzijn-aangewezen.DefinancieringverlooptviahetILG.Greenports(ILG)HetbetreftachtprojecteninhetkadervandenotaRuimte.Hetzijnintegraleprojectendievolledigensamenhangendwordenuitgevoerd.Aandezeprojectenzijnspecifiekeeisengestelddieonverkortenbindendwordtuitgevoerd.DeGreenportprojectenzijn:Overbuurtsepolder(Bleiswijk),Boomawatering(Westland),4B-WaterprojectWaalblok(Westland),RondwegBoskoop-Oost,DuinenBollenstreek,Deurne(Noord-Brabant),Klavertje4Venlo,Primaviera(Aalsmeer)InfrastructuurregelingGlastuinbouwDeinfrastructuurregelingGlastuinbouw(IRG)leverteenfinanciëlebijdrageaandeverbeteringvandeinfrastructuurindeglastuinbouw-gebiedenWestlandenAalsmeer.BeleidsartikelenPersexemplaar99 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorTaakstelling2007–2013PlanningRijksbijdragevoorlocatie-ontwikkelingineuroperm2BronAantalhaLocatie-ontwikkeling800ha.2013Max.3,63MJP/Bestuurs-overeenkomstenAantalinfrastructureleprojectenWestland/Aalsmeer14projecten2011€9mln.voor14projectenDLGAantalGreenports8projecten2013€56mln.voor8projectenBestuurs-overeenkomstenOverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingAgrarischeRuimte2220102010OverigevaluatieonderzoekMidTermReviewILG2220102010VoordeILGiseenevaluatiegeplandopbasisvandeMidTermReviewrapportageoverdeperiode2007–2009.Zieookartikel23/24/27.BeleidsartikelenPersexemplaar100 23NatuurAlgemenebeleidsdoelstellingIn2020zijnerduurzameconditiesvoorhetvoortbestaanvanallein1982vannatureinNederlandvoorkomendesoortenenpopulaties.MondiaalWereldwijdwordtdebiodiversiteitbedreigd:plant-endiersoortenverdwijnenenecosystemenrakenverstoord;debiologischeverscheiden-heidverschraalt.Ditiszorgwekkend,omdatbiodiversiteitvelevitalefunctiesvervult.Biodiversiteitreguleertbasaleprocessendiehetlevenopaardemogelijkmaken:deproductievanschoneluchtenbiomassa,hetinstandhoudenvanvoedsel-,stikstof-enwaterkringlopenenhetklimaat-systeem.Daarnaastvervultbiodiversiteitvitalefunctiesino.a.delandbouw,bosbouw,visserijenbiotechnologie,enheeftbiodiversiteitbelangrijkesocialeenrecreatievefuncties.Nederlandheeftzich,samenmet190anderelanden,verbondenaandeVN-ConventieinzakeBiologischediversiteit(CBD).VanuiteenbredeverantwoordelijkheidvoorbiodiversiteitwerktLNVdaaromopverschil-lendemanieren,samenmetanderedepartementen,aandedriedoelenvanCBD:biodiversiteittebeschermen,duurzaamtegebruiken,endevoordelentedelendievoortkomenuithetgebruikvangenetischebronnen.InCBD-kaderisinternationaalde«2010-biodiversiteitsdoelstel-ling»afgesproken:in2010hetverliesaanbiodiversiteitwereldwijdsignificantterugdringen.Omopverschillendeniveaus(internationaal,Europeesennationaal)invullingtegevenaandebredebiodiversiteitsdoelenheeftLNV,alseerstverantwoordelijkministerievoorbiodiversiteit,insamenwerkingmetanderedepartementenhetbeleidsprogrammabiodiversiteit2008–2011:«Biodiversiteitwerkt,voormensen,voornatuur,vooraltijd»opgesteld.Ditprogrammaisinmei2008aangenomendoordeTweedeKamer.IndenotageefthetKabinetaandatNederlandookinvloedheeftophetverliesaanbiodiversiteitwereldwijddooreengroteecologischevoetaf-druk.DaaromgeefthetbeleidsprogrammaondermeeraandachtaandenegatieveinvloedvanNederlandseimport(hout,soja)opbiodiversiteit,enhoedieteverminderen.EuropeesNederlandonderstreeptdeEU-doelstellingdatper2010deachteruitgangvandebiodiversiteiteenhaltmoetzijntoegeroepen.OpbasisvandeVogel-enHabitatrichtlijn(VHR)isongeveer40%vandeEHSaangewezenalsNatura2000gebied.Beiderichtlijnenverplichtendelidstatendeindegeselecteerdenatuurgebiedenaanwezigenatuur-waardeninstandtehouden.HetgaatomhetinstandhoudenvanduurzamepopulatiesvansoortenenhabitattypenwaarvoorNederlandinEuropeesverbandbelangrijkis.NationaalOokinNederlandstaatdebiodiversiteitzwaaronderdruk.Ditblijkto.a.uitzgn.deRodeLijstenvanbedreigdedier-enplantensoorten.Sinds1950ismeerdan10%vandesoortenopdezelijstenuitNederlandverdwenen.Circa45%vandenogwelaanwezigesoortenwordtbedreigdofiskwetsbaar.EenvandebelangrijksteoorzakenvandeachteruitgangvanbiodiversiteitisdeafnamevanhetareaalnatuurinNederlandindeafgelopen100jaarBeleidsartikelenPersexemplaar101 vancirca820000in1900totcirca500000in2000.Verderhebbenookhetversnipperdgrondgebruikenvergaandeontwateringgeleidtotachteruit-gangvandebiodiversiteit.BelangrijkeinstrumentenomdebiodiversiteitnationaaltebeschermenzijndeNatuurbeschermingswetendeFlora-enFaunawet.Middelsdezewettenwordenbedreigdesoortenbeschermdtegenmenselijkeingrepen(o.a.jacht,ruimtelijkeingrijpen,handelinbedreigdesoorten).Daarnaastwordenbepaaldesoortenactiefbeschermddoorhunleefgebiedenactiefteverbeterenzoalsweidevogels.DeNederlandseregeringvoertvanaf1990gerichtbeleidomdebiodiver-siteittebeschermen.HetbelangrijksteonderdeelvanditbeleidisdevormingvandeEcologischeHoofdstructuur(EHS).DeEHSiseenecologischnetwerkvankwalitatiefhoogwaardigenatuurge-bieden.Doorrobuusteverbindingentussendenatuurgebiedenaanteleggenkunnendierenenorganismenzichovereengrotergebiedverspreidenzodatgenetischeuitwisselingtussenpopulatieskanplaats-vinden.Daarmeeneemtdekansopuitstervenaf.Hetkabinetheeftalsdoelstellingomin2018728500haEHSgerealiseerdtehebben.Voordeperiode2007–2013zijninhetkadervanhetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG)tussenRijkenprovinciesinbestuurs-overeenkomstenafsprakengemaaktvooronderanderehetrealiserenvandeEHS.Indebestuursovereenkomstenisvastgelegdhoederijksmidde-lenzijntoegedeeldaandeprovinciesenwelkeprestatiesdeprovincieshiervoorleveren.MetdezebestuursovereenkomstenligtderegieoverdevoortgangvandeEHSbijdeprovincies.MetNatura2000gebiedengeeftNederlandinvullingaandeverplichtin-gendievoortvloeienuitdeVogelrichtlijnenHabitatrichtlijn.BinnendezegebiedenwordtEuropeesuniekenatuurbeschermd.Doelisomin2010deteruggangvandebiodiversiteittehebbengestopt.In2009moetenalle162gebiedeninontwerpzijnaangewezenenzalnaarverwachtingcircadehelftvandegebiedenookdefinitiefwordenaangewezen.Tevenszullenvoorcirca100gebiedenbeheerplanneninconceptafgerondzijn.Hetopstellenvandebeheerplannenwordtgedaaninnauwesamenwerkingmetdeoverigebevoegdeorganisaties,deministeriesvanVerkeerenWaterstaatenDefensiealsmedede12provinciesenhetIPO.Voordecoördinatieisin2008eenregiebureauNatura2000opgericht.VerantwoordelijkheidLNVLNVdraagtverantwoordelijkheidvooreengezonde,natuurlijkeleef-omgevingvoormens,dierenplant.DeministervanLNVbereiktditdoor:+viadeWetInrichtingLandelijkGebied,dieop1januari2007inwerkingisgetreden,hebbendeprovinciesderegiegekregenophetrealiserenvanRijksdoelenwaaroverhetRijkendeprovinciesafsprakenhebbengemaaktindeafgeslotenILGbestuursovereenkomsten.DeRijksdoelenw.o.EHSdieviahetILGwordengerealiseerdstaanherkenbaaropgenomenonderdeoperationeledoelen.LNVstelthiertoehetInvesteringsbudgetLandelijkGebiedterbeschikkingaandeprovincies.LNVblijfteindverantwoordelijkvoorderealisatievandeEHSin2018;+hetnakomenvandeinternationaleafsprakenophetgebiedvanhetbehoudendeontwikkelingvandebiodiversiteitindewereld;+het(doen)uitvoerenvanwet-enregelgevingophetterreinvannatuurbeschermingennatuurontwikkeling,waaronderdeNatuurbeschermingswetendeFlora-enFaunawet;BeleidsartikelenPersexemplaar102 +vergrotingvandedeelnamevanagrariërsenandereparticulieregrondeigenarenaanderealisatievandeEHS;+hetbeheervannatuurenlandschapbuitendeEHS;+vermaatschappelijkingvanhetnatuurbeleid.ExternefactorenHetbehalenvandedoelstellinghangtafvan:+Klimaatverandering:exoten.+Toenamevanhetruimtebeslagdoorinfrastructuur,stedelijkebebou-wingenbedrijventerreinen.+Milieu-effectenvanonderandereindustrie,vervoerenlandbouw.MaatschappelijkeffectHetbehalenvandedoelstellingenmetbetrekkingtotdebiodiversiteitendeEHSheeftdevolgendemaatschappelijkeeffecten:1.datinNederlandeenleefomgevingwordtgecreëerdwaarinhetprettigistewonen,tewerkenenterecreëren;2.datplantenendiereninNederlandduurzaamkunnenvoorbestaan;3.datoverheden,burgersenbedrijvenzichbewustwordenvandewaardenvanenverantwoordelijkhedenvoornatuur;4.datdooraanwezigheidengebruikvandenatuurdegezondheidvandeNederlanderswordtbevorderd.MeetbaregegevensbijalgemenedoelstellingAlsindicatorvoordeverbeteringofverslechteringvandebiodiversiteitisgekozenvoordezgn.rodelijsten.Inderodelijstenwordendesoortenvermelddieernstigbedreigdwordenmetuitstervendanweluitgestorvenzijn.IndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009Streef-waardePlanningBronOutcome1.«soorten»10620021101002020LNV,CBS2.«populaties»(matevaninstandhoudhoudingvanomvangvanpopulaties)Gunstig:19%Zeerongunstig:47%2007Gunstig:19%Zeerongunstig:47%Gunstig:29%Zeerongunstig:37%2013LNVNB:Inontwikkelingiseenindicator«kwaliteitenkwantiteitvandehoofdecosystemen»welkeindebegroting2010zalwordenopgenomen.Dezeindicatorwordtweergegevenmiddelseeninontwikkelingzijndekaart«natuurtypen».Naasteentwintigtalnatuurtypenwordtdekwaliteitpernatuurtypeweergegevenmiddelseenhuidigeneengewenstkwaliteitsniveau.+Deindicator«soorten»geeftviaeenindexcijferhetverloopaanvanhetaantalbedreigdesoorteninonsland.DatishettotaalaantalsoortendatopofficiëleNederlandseRodeLijstenisaangemerktals«verdwenen»,«ernstigbedreigd»,«bedreigd»,«kwetsbaar»of«gevoelig».Dezeindicatorisgebaseerdopeenvoorlopigeselectievanrodelijsten.+Deindicator«populaties»(verzamelingvansoorten)geeftdestaatvaninstandhoudingaanvandeEuropees-rechtelijkbelangrijkepopulatiesenhabitats(gebieden)vansoorteninNederland.Voordeuitwerkingvandezeindicatorisaangeslotenbijderapportageoverdehabitat-richtlijnoverdeperiode2002–2006dieeindjuli2007naardeEuropesecommissieisgestuurd.+Hetpercentageomvangvanpopulatiesmeteengunstigestaatvaninstandhoudingisindeperiode2007–2013met10%toegenomentenopzichtevandemetingindeperiode2000–2007endeomvangvanBeleidsartikelenPersexemplaar103 populatiesmeteenzeerongunstigestaatvaninstandhoudingisindeperiode2007–2013met10%afgenomentenopzichtevandeperiode2000–2007;BudgettairbelangLNVbegrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaat16%25%32%13%14%Verwerven Ecologische HoofdstructuurInrichten Ecologische HoofdstructuurBeheren Ecologische HoofdstructuurBeheer buiten EHS en beschermen van de internationaal biodiversiteitApparaatsuitgavenBudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx(€1mln.)2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN2326338286272247258281+waarvangaranties83544952344451UITGAVEN520540533515485492489Programma-uitgaven447463457442413420421+waarvanjuridischverplicht32731629529829923.11VerwervenEcologischeHoofd-structuur8578858874798723.12InrichtenEcologischeHoofd-structuur12313913212912112912723.13BeherenEcologischeHoofd-structuur17116816916616116115723.14BeheernatuurbuitenEHSenbeschermenvandeinternationalebiodiversiteit68787259575150Apparaatsuitgaven73777673727268U23.21Apparaat7776666U23.22Baten-lastendiensten66706967666662ONTVANGSTEN15862734422925BeleidsartikelenPersexemplaar104 Grafiekbudgetflexibiliteit23.1123.1223.1323.140%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd36%20%44%63%29%8%86%5%9%95%5%0%BijdrageInvesteringenLandelijkGebiedVandetotaleprogramma-uitgavenbinnenartikel23isdevolgendereeksbestemdvoorhetILG.Bedragenx1mln.200820092010201120122013Uitgavenartikel23viaILG288285286260256247Eind2006zijnmetdeprovinciesbestuursovereenkomstengeslotenmetbetrekkingtothetInvesteringsbudgetLandelijkGebiedvoordeperiode2007t/m2013.Demeerjarigebudgettenzijnverdeeldentoegelichtbijdeoperationeledoelstellingen23.11t/m23.14.Deverantwoordingoverdegerealiseerdeprestatiesdoordeprovinciesvindtplaatsin2014,naafloopvandeILG-periode.InhetkadervandeEHSalsgrootprojectleverendeprovinciesjaarlijksvoortgangsinformatieop.DezeinformatiewordtseparaataandeTweedeKamertoegezonden.HandhavingenuitvoeringInonderstaandetabelzijndebudgettenopgenomenvandebaten[lasten-dienstenonderverdeeldnaaruitvoering-enhandhavingsactiviteiten.BeleidsartikelenPersexemplaar105 Bedragen(x€1mln.)200820092010201120122013DLGwaarvan:444140383835+ILG-opdrachten383534333330+NietILG-opdrachten766665DRwaarvan:202121212121+uitvoeringenbestuurlijkehandhavingvanFf-wet,CITES333333+ILGprogrammabeheer131313131313+overig455555AIDwaarvan:555555+handhavingNb-wet/FF-wet444444+handhavingprogrammabeheer111111PD1exotenbeleid11111DLGDeministervanLNVsteltaandeprovinciesuitvoeringscapaciteitbeschikbaart.b.v.hetrealiserenvanILGdoelen.Daarbijgaathetomgrondverwerving,inrichting,planvormingenProgrammaBeheer.NaastdeILG-opdrachtenzetdeministervanLNVdirecteopdrachtenuit,ditbetrefthetopstellenvanbepaaldebeheersplannenNatura2000,ecologischeadviseringbijdeontheffingverleningruimtelijkeingrepenvandeFlora-enFaunawet,ecologischeadviseringbijsubsidieverleningregelingEGM,verwervingeninrichtingNURG.DRNatuurwetgevingHetrapport«Overwettenvandenatuur–Evaluatievandenatuur-wetgeving:bevindingenenbeleidsconclusies»bevateenaantalactie-punten,zoalshetdigitaliserenvanaanvragenopbasisvanderegelingafgifteenkenmerkenpootringenenanderemerktekens,hetinvoerenvaneeninformatieuitwisselingssysteemtussenuitvoerendeenhandhavendedienstenenhetinvoerenvanelektronischedienstverleningCITES.In2008iseenstartgemaaktmetdezeactiepunten.Dezeactiviteitenwordendeeerstvolgendejarenvoortgezet.DoordeinvoervanProgrammatischhandhavenwordenooktakenalsnalevingsmetingencommunicatienaardoelgroepenversterkt.Daarnaastwordtdetoezicht-enopsporing-capaciteitNatuurwetgevingstructureeluitgebreid.DitmetnameophetbeleidsterreinCITES.ProgrammaBeheerHetProgrammaBeheeriseenonderdeelvanhetILG.Deuitvoerings-enhandhavingskostenwordengefinancierddoorLNV.Deprovinciesbereideneenvereenvoudigingvanderegelgevingvoor.Doordezemoetenzoweldeadministratievelastenalsuitvoeringskostengaandalen.Doelwasomdezevereenvoudigingdoortevoerenper1januari2009.Dezevereenvoudigingisechteruitgesteld.Voorhandhavingishetuitgangspuntdatwordtvoldaanaandecontrole-eisdirectvoortvloeienduitEU-controleverordeningen(POP).PDVanuithetCoalitieakkoord(tranche2009)wordenextramiddelenbeschikbaargesteldaandePlantenziektenkundigeDiensttenbehoevevaneencoördinerenderolvoorinvasieveexotennl.hetsignalerenvanBeleidsartikelenPersexemplaar106 nieuweexoten,het(laten)uitvoerenvanrisicoanalysesenopbasisvanzo‘nanalyse,hetinzichtelijkmakenvandemogelijkewijzenenconse-quentiesvanpreventie,bestrijdingofbeheersingvanexoten.OokgeeftdePDvoorlichtingaanhetpubliekenbedrijvenoverderisico’svaninvasieveexoten.TotslotkandePDdeopstartfasevaneventuelebestrijdingsactieszonodigondersteunenendeefficiëntieeneffectiviteitvaneerdergenomenmaatregelenevalueren.Omaldezewerkzaamhedengoeduittekunnenvoeren,faciliteertdePDhetfunctionerenvaneenuitgebreidenflexibelnetwerkinvasieveexoten,bestaandeuitdeskundi-genenbelanghebbendenvanbinnenenbuitendeoverheid.DePDbenutdekennisenexpertisevanditnetwerk.KennisenonderzoekIndezetabelzijndekennis-enonderzoeksmiddelenopgenomen,welkeopartikel26(kenniseninnovatie)budgettairzijnverwerkt,maarbetrek-kinghebbenopdealgemenedoelstellingvanartikel23.Bedragenx1mln.200820092010201120122013+DLOonderzoeksprogramma‘s7,47,47,47,47,47,4+DLOwettelijkeonderzoekstaken9,39,39,39,39,39,3+Niet-DLOonderzoeksprogrammering1,51,51,51,51,51,5ApparaatsuitgavenBedragenx€1000Raming2009AmbtelijkpersoneelDirectieNatuur6075Materieel842OverigapparaatTotaal6955OntvangstenBedragenx€1000Raming2009EU-bijdragen2096Opbrengstenjachtakten1031Bijdragenvanderden23159Overige562Totaal26848BudgettairbelangbuitendeLNV-begrotingFiscalemaatregelenFiscalemaatregelendragenbijaanhetbeleidsdoelvanartikel23.NaastonderstaanderegelingenneemtookdeNatuurschoonweteenbelangrijkeplaatsin.DezeNederlandsewetbiedtaaneigenaarsvanlandgoederenfiscalevoordelen.BeleidsartikelenPersexemplaar107 Bedragenx1mln.2007200820092010201120122013Bosbouwvrijstelling1111111Vrijstellingvergoedingbos-ennatuur-beheer10101011111112Vrijstellingbos-ennatuurterreinenenlandgoederenforfaitairerendement4444444Vrijstellingnatuurgrond5555556EU-maatregelenVanuitPOP2komenmiddelentengoedeaanhetgroenedomein.EenbelangrijkdeelvanProgrammaBeheer(SAN)wordthieruitmede-gefinancierd.Bedragenx1mln.2007200820092010201120122013PlattelandsOntwikkelingsprogramma1515151515151523.11VerwervenEcologischeHoofdstructuurMotiveringHetverwervenvangrondentenbehoevevandeterreinbeherendeorganisatiestenbehoevevanhetrealiserenvandeEHS.Bedragenx€1000200720082009201020112012201323.11VerwervenEcologischeHoofd-structuur85209775408452388229741987893686524waarvanILG:+VerwervenEHS26136305512853340424334873598636814+VerwerveneninrichtenWesterschelde11882176832232412109–440waarvannietILG:+VerwervenNurg18252358039403970402342624262+Renteenaflossing28939257262972631726366883868845888InstrumentenWaarvanILGVerwervenEHSVooroverdrachtaanStaatsbosbeheerwordengrondaankopengedaandoordeDienstLandelijkGebied/BureauBeheerLandbouwgronden(DLG/BBL)diedoordeprovincieswordengefinancierd.Voordeparticu-lierenatuurbeschermingsorganisatieswordendegrondaankopengesubsidieerddoordeprovincies.FinancieringvindtplaatsdoormiddelvanleningenbuitenbegrotingsverbanddoordeVerenigingNatuurmonu-menten.VanwegedegeplandeafrondingvandeEHSin2018wordendeBeleidsartikelenPersexemplaar108 laatstegrondaankopenin2015uitgevoerd.Alleenvoordetweedetrancherobuusteverbindingenwordtookna2015noggrondaangekocht.VerwerveneninrichtenWesterscheldeVoordeWesterscheldealsNatura2000-gebiedisbinnendeILGperiode2007t/m2013140mln.beschikbaarwaarvan€110mln.viahetFES.WaarvannietILGVerwervenNurgenMaaswerkenInhetkadervandeNadereUitwerkingRivierengebied(NURG)werkenV&WenLNVgezamenlijkaanprojectenterverbeteringvandeveiligheid(hoogwaterbescherming)enontwikkelingvannatuurinhetrivieren-gebied.Hetbetreftvnl.gebiedenlangsdeMaas(GrensmaasenZandmaasPakketI).RenteenaflossingVoordeaankopenvoordeparticulierenatuurbeschermingsorganisaties(deVerenigingNatuurmonumentenende12provincialeLandschappen)wordthetrijksaandeelindegrondverwervinggefinancierddoormiddelvanjaarlijkseleningenaandeVerenigingNatuurmonumenten(€40mln.)waarbijhetRijkdekostenvanderenteenaflossingvoorzijnrekeningneemt.Voordegrondaankopenontvangendeparticuliereterreinbehe-rendeorganisatieseensubsidievandeprovinciesindekostenvandegrondverwervingopgrondvanprovincialesubsidieregelingen.Financie-ringvindtplaatsuitdeleningen.ZoalsafgesprokenindeILG-bestuursovereenkomstenwordtdoorprovincieseenautonomebijdragegeleverdterfinancieringvandeEHS(jaarlijks€10mln.)NattenatuurIn2007ishetbudgetvoornattenatuurovergeheveldnaarV&W.DeverwervingvanDeltanatuurenZandmaasPakketIIisondergebrachtinhetILG.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingInstrumentOorspronkelijketaakstellinginhaRestanttaakstellinginha1–1–2007Taakstellinginha2007–2013NormkostenineuroNIEUWEEHS13044436770ILGNieuwenatuur102961172941602331339Robuusteverbindingen1630314653572231339Nattenatuur28602568256838000w.v.ZandmaasII460410410w.v.Overignatuur240021582158NietILGTaakstelling2009Nieuwenatuur8320225524631339w.v.NURG70001394125w.v.GrensmaasenZandmaasI1320861121WESTERSCHELDE(ILG)60060060031000BeleidsartikelenPersexemplaar109 NieuwenatuurVerwerving020.00040.00060.00080.000100.000120.000Realisatie t/m 2006ILG 2007 - 2013Restant 2014 - 2020hectaresRobuusteverbindingenVerwervingRealisatie t/m 2006ILG 2007 - 2013Restant 2014 - 2020hectares05.00010.00015.00020.000BeleidsartikelenPersexemplaar110 NieuwenatuurVerwervingRealisatie t/m 2006ILG 2007 - 2013Restant 2014 - 2020hectares01.0002.0003.0004.00023.12InrichtenEcologischeHoofdstructuurMotiveringHetinrichtenvangrondenindeEHSomdejuistefysiekeconditiesteverkrijgendienodigzijnomdegewenstenatuurdoelenendegewenstekwaliteittekunnenrealiseren.Hetaanwezigzijnvandejuistefysiekeconditiesmaaktvervolgenseeneffectiefbeheermogelijk.DeinrichtingbetreftzowelgrondendieLNVendeprovinciesverwervenendoorleverenaandeterreinbeherendeorganisatiesalsgrondendieinbezitzijnvanparticulieren.Inrichtingvangrondenvindtplaatswanneerdeplanologischefunctiewijzigtvanbijvoorbeelddebestemming«landbouw»indebestemming«natuur».Deinrichtingismedegerichtophetterplaatsenatestrevennatuurdoeltypealsmedeopdeterplaatsevoorkomendebedreigdesoorten,metnamededoelsoorteninhetMeerjarenprogrammaUitvoe-ringSoortenbeleid.ErisinmiddelsveelgrondvoordeEHSaangekocht.Eengrootdeelhiervanisnognietingericht.InveelgevallengaathethierbijomzogenaamderuilgrondendiebijdeverwervingaandeEHSwordentoegerekend.Dezeruilgrondenwordengebruiktinlandinrichtings-projecten.Hetsysteemvanlandinrichtingbrengtechtermetzichmeedathetenkelejarenduurtvoordateenprojectwordtafgerond.Gedurendediejarenwordenerwelinrichtingskostengemaakt(het«onderhandenwerk»).Dezehectaresworden«natuur»alshetgeheleprojectgereedisenderuilgrondenwordendoorgeleverdaaneenparticulierenatuurbeschermingsorganisatieofStaatsbosbeheer.DitleidtertoedaterpassprakeisvanafgerondeinrichtingtenbehoevevandeEHSalshetlandinrichtingsprojectinzijngeheelwordtopgeleverd.Indetabelmetmeetbaregegevensstaandeprestatiesinhectaresvermeld.BeleidsartikelenPersexemplaar111 Bedragenx€1000200720082009201020112012201323.12InrichtenEcologischeHoofd-structuur123040139272131830128675120794129301127244WaarvanILG:+InrichtenEHS66763697536478863685601306115759001+Inrichtenrobuusteverbindingen164061730416200167121334112672+MilieukwaliteitEHS,VogelrichtlijnenHabitatrichtlijn39790394963130932079325022971727960WaarvannietILG:+InrichtenEHS381337523783514042336913+MainportRotterdam630762676310631063536398+Nattenatuur349784106618+Oostvaarderswold1450014300+NURGenMaaswerken8030+IJsselmeerenRijkswateren8457InstrumentenwaarvanILGInrichtenEHSenInrichtenrobuusteverbindingenTenbehoevevanrealisatievandeEHSmoetindeperiode2007t/m201345714hanieuwenatuur,2857Nattenatuuren7230haRobuusteverbindingenwordeningericht.DePNB’skunnenhiervoorsubsidieaanvragenterwijldenatuurgrondent.b.v.SBBnatezijningerichtwordenovergedragen.MilieukwaliteitEHS,VogelrichtlijnenHabitatrichtlijnHetbudgetisbedoeldomverdroging,vermestingenverzuringvanbepaaldenatuurgebiedentegentegaan.Debetreffendeverdrogings-gevoeligegebiedenzijnaangewezenindezgn.TOP-lijst.WaarvannietILGInrichtenEHSInhetkadervandeNadereUitwerkingRivierengebiedwerkenV&WenLNVgezamenlijkaanprojectenterverbeteringvandeveiligheidenontwikkelingvannatuurinhetrivierengebied.Hetbetreftvnl,deuiterwaardenlangsdegroteriviereninOverijssel,GelderlandenUtrecht(NURG)alsmededegebiedenlangsdeMaas(GrensmaasenZandmaas).MainportRotterdamInkadervanProjectMainportRotterdam(PMR)wordennatuurenrecreatiegebiedenontwikkeldmeteenomvangvan750ha.DeRijksbij-drage(LNV,VROM,EZ)van€6mln.perjaarverhoogdmet2%inflatiecor-rectiewordtbetaaldviadeLNV-begroting.NattenatuurBetreftontwikkelingvanprojectenopenlangshetIjsselmeerinhetkadervandeontwikkelingvangrootschaligenattenatuur.OostvaarderswoldIn2012en2013wordtintotaal€29mln.uitgetrokkenvoorhetrealiserenvanderobuusteecologischeverbindingszoneOostvaarderswold.HiermeeBeleidsartikelenPersexemplaar112 wordthetadviesuit2006gevolgdvanhetInternationalCommitteeontheManagementoftheOostvaardersplassen(ICMO),onderleidingvandeheerGabor,omdezeverbindingversneldaanteleggen.Realisatieopkortetermijnisindituitzonderlijkegevalvereistinverbandmetdesnelstijgendegrondprijzenvanwegedegrotestedelijkedruk.HiermeewordtdeindeOostvaardersplassenvoorkomendeedelhertendemogelijkheidgebodenomviahetHorsterwoldtekunnenmigrerennaardeVeluwe(enlaterookDuitsland)zodatuitwisselingvangenetischmateriaalkanplaatsvinden.Hiertoemoetengrondenwordenverworveneningericht.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingInstrumentOorspronkelijketaakstellinginhaRestanttaakstellinginha1–1–2007Taakstellinginha2007–2013NormkostenineuroNIEUWEEHS176715125929ILGNieuwenatuur13767091192457149600Robuusteverbindingen2436524365723013341Nattenatuur336028572857w.v.NoordNederland500w.v.ZandmaasII460460460w.v.DeltaNatuur240023972397Taakstelling2009NietILGNieuwenatuur832056866109600w.v.NURG70004366500w.v.GrensmaasenZandmaasI13201320110Nattenatuur:IJsselmeer30001829210WESTERSCHELDE(ILG)600600600MILIEUKWALITEIT(ILG)Maatregelenverdroging,verzuring,vermesting650006500065000MAINPORTROTTERDAM(NietILG)InrichtingMainportRotterdam750750750Nattenatuur(ILG)Indebestuursovereenkomstenmetdeprovincieszijndeterealiserenhectaresvoordrogeennattenatuursamengevoegd.MetdeprovincieZeelandbestaateenaparteafspraakoverdeWesterschelde(600ha).Nattenatuur(nietILG)BetreftIJsselmeer.MetV&Wzijngesprekkengaandeomdebudgettenentakennaarhenovertehevelen.BeleidsartikelenPersexemplaar113 NieuwenatuurRealisatie t/m 2006ILG 2007 - 2013Restant 2014 - 2020hectaresInrichting020.00040.00060.00080.000100.000120.000140.000160.000RobuusteverbindingenRealisatie t/m 2006ILG 2007 - 2013Restant 2014 - 2020hectaresInrichting05.00010.00015.00020.00025.00030.000BeleidsartikelenPersexemplaar114 NattenatuurRealisatie t/m 2006ILG 2007 - 2013Restant 2014 - 2020hectaresInrichting01.0002.0003.0004.0005.0006.0007.00023.13BeherenEcologischeHoofdstructuurMotiveringHetineensamenhangendnetwerkbeherenvanbestaandenatuur,deaangewezenNatuurbeschermingsgebieden,Natura–2000-gebiedenen20NationaleParken.Hetbeheerisprimairbedoeldombestaandenatuur-waarden(planten,dierenenecosystemen)instandtehoudenenzomogelijkteverbeteren.Eenbelangrijkenevendoelstellingvanbeheerishetvoldoenaanrecreatievebehoeftenendeopenstellingvannatuur-terreinendoorparticulierenenparticulierenatuurbeschermings-organisaties,tenzijbijzonderesoortenofecosystemendaardoornietgoedkunnenvoortbestaan.Hetbeheerbiedtvoldoendemogelijkhedenengarantiesvoorderealisatievanhetnatestrevennatuurdoeltypealsmedevoordebeschermingvandebedreigdesoortendievandebeheerdegebiedenafhankelijkzijn(metnamededoelsoortenvanhetMeerjarenprogrammaUitvoeringSoorten-beleid)alsdemilieuconditiesoppeilzijngebracht.DebudgettenvoorbeheerbinnenenbuitendeEHSmakenvooreengrootdeelonderdeeluitvanhetILGenomvattenhetnatuurbeheer,agrarischnatuurbeheerenlandschapsbeheer,zowelbinnenalsbuitendeEHS.BeleidsartikelenPersexemplaar115 Bedragen(x€1000)200720082009201020112012201323.13BeherenEcologischeHoofd-structuur171093168224168997165913161172160922157230waarvanILG:+Programmabeheer991139912710457910480510094610046197155+Natuuroverig231123112292578578489waarvannietILG:+BeheerdoorSBB53806527204923748951480244802448024+Behoudenherstelhistorischebuitenplaatsen253131363085+Overigbeheer156431093097859865116241185911562InstrumentenWaarvanILGProgrammabeheerIntotaalwordtvoorprogrammabeheerdoorLNVvoor€700mln.aanverplichtingenaangegaanrichtingprovincies.DeprovinciesverzorgendeuitvoeringvandeprovincialeregelingenvoorSANenSN.NatuurOverigBetreftvergoedingvoor«boerenvoornatuur»inbepaaldegebieden(poldervanBiesland,Twickel,Ooijpolder,GroenWoud)WaarvannietILGBeheerdoorSBBBetreftvergoedingaanSBBvoorbeheervannatuurgebiedenBehoudenherstelhistorischebuitenplaatsenDeregelingBehoudenHerstelvanHistorischeBuitenplaatsenistoeaanherziening.Hetbetrefteenregelingdieinhetverledenisingesteldmaargeletopdeveranderendeverhoudingenm.b.t.verantwoordelijkhedentussenoverheid,burgersenbedrijfsleventoeisaanherijking.Eriseenrelevanteverlagingvanditsubsidie-instrumentariumvoorzienomdatintoenemendematevanlandeigenarenmagwordenverwachtdatzijzelfmeerverantwoordelijkheidnemenvoorhetbehoudenherstelvanbuitenplaatsen.Uitfaseringvanderegelingisvoorzienmetingangvan2010.OverigbeheerBetrefteenbijdrageaanganzenbeheer,financieringweidevogelsenveenweidegebieden,bijdrageaanunievanlandschappeneneenbijdrageaanhetKroondomein.BeleidsartikelenPersexemplaar116 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingInstrumentOorspronkelijketaakstellinginhaAantalha.Inbeheer1-1-2007BeheerILGennietILG728500BestaandeEHS453500453500NieuweEHS275000139991InstrumentOorspronkelijketaakstellinginhaAantalha.Inbeheer1-1-2007Taakstellinginha2007–2013ILGNieuweEHS2077289349562375+w.v.Particulierbeheer1100433541333789+w.v.Agrarischnatuurbeheer(incl.ganzenbeheer)97685(35000)58082(32736)28586(6380)Bestaandenatuur(PNB’s,particulierenengemeenten)182174182174nvtInstrumentOorspronkelijketaakstellinginhaAantalha.Inbeheer1-1-2007Taakstellinginha2009Niet-ILGStaatsbosbeheernieuweEHS67272464962400Staatsbosbeheerbestaandenatuur130218130218nvtHectaresgefinancierddoorderden141108141108nvt+AgrariërsontvangeneenvergoedinginhetkadervanSANvoorbestaande6jarigebeheersovereenkomstenenhetaangaanvannieuwebeheersovereenkomsten.+Particulierenatuurbeschermingsorganisatiesenparticulierenontvangeneenvergoedingvoorbeheervanbestaandareaalenuitbreidingnieuwareaala€80,perhaindeperiode2007t/m2013.+Particulierenenagrariërsontvangeneenvergoedingvoorwaardeda-lingdoorfunctiewijzigingvanlandbouwgrondnaarnatuurgrond(SN-functiewijziging).+Hectaresgefinancierddoorderden,betreft:co-financieringdooro.a.waterschappenengemeenten.BeleidsartikelenPersexemplaar117 BeherennieuweEHSAantal ha. in beheer020.00040.00060.00080.000100.000120.000140.000160.000SBBPart. Beheer PNB 'sSN-functiewijzigingBeheersgebied agr. NatuurbeheerBeherennieuweEHSSBBPart. Beheer PNB 'sSN-functiewijzigingBeheersgebied agr. NatuurbeheerTaakstelling 2007 - 2013010.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.000BeleidsartikelenPersexemplaar118 BeherennieuweEHSSBBPart. Beheer PNB 'sSN-functiewijzigingBeheersgebied agr. NatuurbeheerRestanttaakstelling 2014 e.v.010.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00023.14BeheervandenatuurbuitendeEHSenbeschermenvandeinternationalebiodiversiteitMotiveringNationaal+Voldoenaandeinternationaleverplichtingomeenofmeernationaalofinternationaalbelangrijkeecosystemenalsnationaalparkaantewijzen.+Hetbiedenvanduurzamebeschermingaanalledoelsoortenvanhetsoortenbeleid.+Vermaatschappelijkingvanhetnatuurbeleid.Internationaal1.Voldoenaandeinternationaleverplichtingendietotdoelhebbenhetverliesaanbiodiversiteitindewereldeenhalttoeteroepen.2.Hetverduurzamenvanhandelsketens(m.n.hout,sojaenpalmolie),hetbeschermenenduurzaamgebruikenvanecologischenetwerken(waaronderNatura–2000enhetPAN-Europees-EcologischeNetwerk),duurzaamgebruikenbeheervanmarienebiodiversiteit(inclusiefverduurzamingvisserij)enhetontwikkelenvannieuwefinancierings-mogelijkhedenvoorbiodiversiteit.BeleidsartikelenPersexemplaar119 Bedragenx€1000200720082009201020112012201323.14BeheernatuurbuitenEHSenbeschermenvandeinternationalebiodiversiteit67818778667190559466565155115750180waarvanILG:+Bijdragenationaleparken4272413442214039396639663808+Soortenbescherming1240115611561156115611561110+BeheervannatuurbuitenEHS98597895861993521025596918491waarvannietILG:+Gegevensautoriteitnatuur47714953400020002000+BeheerdoorSBB12340121991115611372113521101311013+Bijdragenationaleparken1548171317131715178417841796+Faunafonds9536831081837965789078907890+Overigenationalebijdragen1543215772183209702936058055805+Internationalesubsidiesencontributies108110251065997102710271027+Natuurbeschermingswet383114622104198181426153615776+Soortenbescherming3908608730532987346434643464InstrumentenWaarvanILGBijdragenationaleparkenBetrefteensubsidieregelingondermeereenvergoedingvoorbezoeker-centrabehorendbijNationaleparken.SoortenbeschermingBetrefteensubsidieregelingvoordebeschermingvansoortendieernstigbedreigdwordendoormiddelvanspecifiekesoortgerichtemaatregelen.Hetaantalernstigenbedreigdesoortenneemtsterktoezodatmetindividuelebeschermingsprogramma’shetnietmogelijkishetverdwijnenvansoortentevoorkomen.Omeffectieverenefficiëntertekunnenwerkenaanhetbehoudvansoortenwordtingezetopdeimplementatievandeleefgebiedenbenadering.Hierbijwordtvooralingezetopmaatregeleneningrependievoordelenopleverenvoorgroepenvansoortenenwordtgetrachtomhetbelangvansoortenvroegtijdigtelatenmeenemenindiverseplanologischeontwikkelingen.BeheervannatuurbuitenEHSBetrefteenvergoedingaanparticulierenatuurbeschermingsorganisatiesvoorbeheerbestaandareaalenuitbreidingnieuwareaalindeperiode2007t/m2013.WaarvannietILGGegevensautoriteitnatuurBetrefteenvergoedingvoorhetaanleggenvandata-basesvoorhetinbeeldbrengenvanbeschermdediersoorteninNederlandeninhetbijzonderoppotentiëlebouwlocaties.BeheerdoorSBBBetreftvergoedingaanStaatsbosbeheervoorbeheervannatuurgebiedenbuitendeEHS.BeleidsartikelenPersexemplaar120 BijdragenationaleparkenBetrefteensubsidieregelingterondersteuningvanNationaleParken,dieéénofmeernationaalofinternationaalbelangrijkeecosystemenvertegenwoordigen.DeaandachtvanLNVbijdekwaliteitsverbeteringvandeparkengaatondermeeruitnaaruitbreidingsplannenenhetbevorde-renvan(internationale)samenwerking.FaunafondsHetfaunafondsvergoedtschadeaanagrarischepercelenveroorzaaktdoorbeschermdediersoorten.LNVverstrekthiervoorsubsidie.RijkenprovincieshebbeneenBestuursakkoord2009–2011geslotenwaarmeeisovereengekomenbevoegdhedenvandeBoswet,deFloraenFaunawetentakenvanhetFaunafondstedecentraliseren.HetstreveniseropgerichtdedecentralisatievanhetFaunafonds–waarvooreenformeelwettelijkeregelingvereistis–uiterlijkin2010terealiseren.RegelingDraagvlakNatuurMethetuitbrengenvandeBeleidsnotaNatuur-enMilieu-educatieenhetinzettenopeenLNV-programmaJeugdisereenstevigeimpulsgegevenaanhetvergrotenvandebewustwordingvandewaardevannatuurinrelatietotanderewaarden.Naastdeoverheidnemenvooralookanderepartijenverantwoordelijkheidbijdeimplementatie.DeRegelingDraagvlakNatuurzalinhetverlengdehiervanwordenuitgefaseerdper2010.Effectgerichtemaatregelen(EGM)DeregelingEffectgerichteMaatregelenwordtafgebouwd.MethetoogophetrecentuitgebrachteadviesvandeTaskforceTrojanmetbetrekkingtotStikstof/ammoniakinrelatietotNatura2000endedaarinopgenomenvoorstellenwordtverderuitgewerktwelkinstrumentariumdoorhetRijkeffectiefkanwordeningezetvoorhetrealiserenvaneendalingvandestikstofdepositie.Indezenadereuitwerkingvanhetbenodigdinstrumen-tariumzalwordenbezienopwelkewijzedeeffectenvandebestaandeafzonderlijkesubsidieregelingEffectgerichteMaatregelen,dienumetingangvan2009wordtuitgefaseerd,meersystematischkunnenwordeningebedbinnenNatura2000metbijbehorendebeheerplannenendeadviezenvandeprojectgroepoverdrachtprogrammabeheerprovincies(VanDijk).RegelingVersterkingnatuurenbosbeheerDezeregelingiservoordeverbeteringvandekwaliteitvanhetbosenhetbosbeheer.Onderdeelhiervanisdeverbeteringvandebedrijfseconomi-scheresultatenvandesamenwerkendebos-enlandgoedeigenaren.Ditgebeurtvooralmiddelsvoorlichtingaanspecifiekdekleineboseigenaren.DesubsidiegaatnaardeUnievanBosgroepen,waarde4afzonderlijkebosgroepen(Noord-OostNederland,MiddenNederland,Brabant,Zuid-Nederland)indeelnemen(€0,6mln.).InternationalesubsidiesencontributiesDitbudgetisvoorbijdragenencontributiesvoorinternationaleorganisa-tiest.b.v.hetnakomendoorNederlandvaninternationaleverplichtingen.NatuurbeschermingswetInkadervanNb-wetmoetenvooralle162aangewezengebiedenbeheerplannenwordenopgestelddoordebeheerders.Hiervoorontvan-gendebeheerderseenvergoedingvanLNV.BeleidsartikelenPersexemplaar121 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorenOorspronkelijketaakstellinginhaAantalha.Inbeheer1-1-2007Bestaandbos,natuurenlandschap10431284309+doorPNB’s4862843955+doorStaatsbosbeheer4035440354+hectaresgefinancierddoorderden15330AgrarischnatuurbeheerbuitenEHS2100025287Ganzenfoerageergebieden3000027887+Reedsin2005/2006isbeslotendeuitbreidingvanhetareaalvoorbos,natuurenlandschapstoptezetten.Taakstellingenrealisatiezijn77650ha.+DetaakstellingenrealisatiebestaandenatuurbeheerddoorSBBkunnentoenemendooroverdrachtvangrondendoorbvDefensie.HetaantalhectaresinbeheerbijStaatsbosbeheerisdestand1-1-2008.+DehectaresgenoemdbijdeGanzenfoerageergebiedenzijnonderdeelvanhettotaalvan65000haonderOD23.13.OverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingIBONatuur2320082009Effectenonderzoekex-postEvaluatienatuurwetgeving23.13/1420072008MeerjarenprogrammaOntsnippering23.1120072009OverigevaluatieonderzoekNatuurbalans20082320072008Evaluatiewinterganzenopvang23.1420072008EvaluatievanStaatsbosbeheer23.13/1420082009Natuurbalans20092320082009Natuurbalans20102320092010Mid-Term-Review2320102010+Evaluatienatuurwetgeving:briefaanTK(31536,nr.1)van11juli2008.+DeNatuurbalansiseenjaarlijkserapportagevanhetPlanbureauvoordeleefomgeving.Deontwikkelingvandekwaliteitvannatuurenlandschapwordtinhetlichtbezienvanhetgevoerdebeleid.+VoorhetILGiseenevaluatiegeplandopbasisvandeMIDTermReviewrapportageoverdeperiode2007–2009.Zieookartikel22,24en27.BeleidsartikelenPersexemplaar122 24LandschapenRecreatieAlgemenebeleidsdoelstellingBehoudenenversterkenvanlandschappeneneenrecreatiefaantrekkelijkNederland.Hetlandschapheeftbelangrijkewaardenvoordesamenleving.Nederlan-dersmakenzichdanookzorgenoverdeachteruitgangvanhetlandschap.Deverschillendelandschappenhebbeneeneigenidentiteitenkwaliteitenvertegenwoordigenbelangrijkecultuurhistorische,architectonische,ecologische,recreatieveenesthetischewaarden.Eenaantrekkelijklandschapbiedtvolopkansenvoorwelzijneneconomie.HetRijkwilhetNederlandslandschapinalzijndiversiteitvoordetoekomstbehoudenenontwikkelen,metdaarbijspecialeaandachtvoordeNationalelandschap-pen.Hetaanbodendediversiteitvangebiedenenplaatsenvoordagrecreatieisniettoereikendomtegemoettekomenaandemaatschappelijkebehoefteenwensomteontspannen.DetoegankelijkheidvanhetlandelijkgebiedvoorrecreatiefgebruikisnogonvoldoendeenstaatbovendienondergrotedrukmetnameindeRandstedelijkegebieden.DaaromwilhetRijkhetlandelijkgebiedaantrekkelijkentoegankelijkmakenvoordagrecreatie.Hetaccentinhetbeleidligtophetcreërenvandagrecreatie-mogelijkhedenmetnameinenomsteden,deNationaleLandschappenendeverbeteringvanderecreatievetoegankelijkheiddoormiddelvanhetrealiserenvanlandelijkeroutenetwerkenvoorwandelen,fietsenenvaren.Verderzalhetaanleggenvanwandelpadenoverboerenlandwordengestimuleerd.Daarnaastisruimtevoorrecreatiefondernemerschaptervergrotingenversterkingvanhetaanbodvanrecreatievevoorzieningen.VerantwoordelijkheidLNVLNVisverantwoordelijkvoor:+Viernationalebeleidsprioriteiten:nationalelandschappen,toeganke-lijkegebiedeninenomdestad(GroenendeStad),LandelijkeRoutenetwerkenenhetbeheervanrecreatiegebiedenenrecreatievevoorzieningen;+DeRijksdoelendieviahetILGwordengerealiseerdenherkenbaarzijnopgenomenonderdeoperationeledoelen.LNVstelthiertoehetbudgetterbeschikkingaandeprovincies.Deprovincieszijnverant-woordelijkvoordeprogrammeringendeuitvoering;+HeteindresultaatvanlandschapsbeheerinlandschapindeNationaleLandschappen;+HetbehoudendeontwikkelingvandecultuurhistorieindeNationaleLandschappenwaaronderBelvedère;+Hetfaciliterenenstimulerenvanactiviteitengerichtophetgeneriekelandschapsbeleidendebeleidsdoelstellingenzoalsburgerparticipatieenvoorlichting,kennis,ontwerpkwaliteitenfinancieringsconstructies;+Deversterkingvanderecreatiefunctieonderanderedoorhetleverenvankennisendeskundigheidaandesector.ExternefactorenBehalenvandezebeleidsdoelstellinghangtvooralafvan:+Participatiebereidheidvanparticuliereorganisaties;+Matevanverstedelijking,woningbouw,infrastructuur,bedrijvigheid;+Ontwikkelinggrondprijzen.MaatschappelijkeffectBehalenvandealgemenebeleidsdoelstellingenhebbenalseffecten:+Behoudenverbeteringkernkwaliteiten(natuurwaarde,culturelewaarde,gebruikerswaardeenbelevingswaarde)vannationaleenoverigelandschappen;BeleidsartikelenPersexemplaar123 +Toenamevangebruikentevredenheidvangroenegebiedeninenomdestad;+Toegenomengebruikerswaardevanrecreatiegebieden.IndicatorStreefwaardeNulmeting2007MeetmethodePlanningBronRecreatieGebruikrecreatievevoorzieningenindeRandstadZelfdeniveaualsrestvanNederlandInwonersRandstadgemiddeld25%minderEnqueteContinuVrijeTijdsOnderzoek(CVTO)2006/20072013MonitorAVPenbegrotingTevredenheidrecreatievevoorzieningenindeRandstadZelfdeniveaualsrestvanNederlandInRandstad65,8%vandemaximalescore,buitenRandstad74,5%EnqueteContinuVrijeTijdsOnderzoek(CVTO)2006/2007EnqueteWoon-onderzoek20062013MonitorAVPenbegrotingBeleidsartikelenPersexemplaar124 BudgettairbelangLNVbegrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaat17%4%53%26%Nationale LandschappenLandschap AlgemeenGroen en de StadRecreatieBudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN685938484808384UITGAVEN180189186184149150147Programma-uitgaven147151149147114116112+waarvanjuridischverplicht10510375767424.11NationaleLandschappen1620252322232324.12LandschapAlgemeen656555524.13Groenendestad8588808151514924.14Recreatie40393938363635Apparaatsuitgaven34383837353434U24.21Apparaat6554444U24.22baten-lastendiensten28333332313030ONTVANGSTEN23332929666BeleidsartikelenPersexemplaar125 GrafiekBudgetflexibiliteit24.1124.1224.1324.140%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd30%70%0%90%7%3%50%0%50%72%0%28%BijdrageInvesteringenLandelijkGebied(ILG)Vandetotaleprogramma-uitgavenbinnenartikel24isdevolgendereeksbestemdvoorhetILG.Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013UitgavenviaILG114108102100697065HandhavingenuitvoeringbinnendeLNVbegrotingBedragenx€1mln.UitvoeringskostenDienstLandelijkGebied200820092010201120122013–ILG272726252424–LNV-opdrachten666555DeuitvoeringskostenDienstLandelijkGebiedzijnmetnamevoorhetrealiserenvanrecreatiegebieden.KennisenonderzoekIndezetabelzijndekennis-enonderzoeksmiddelenopgenomen,welkeopartikel26(kenniseninnovatie)budgettairzijnverwerkt,maarbetrek-kinghebbenopdealgemenedoelstellingvanartikel24.BeleidsartikelenPersexemplaar126 Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013DLOonderzoeksprogramma’s–VitaalLandelijkGebied8898888Overigeonderzoeksprogrammering–Landschapenplatteland:o.a.robuusteruimte,gebiedsontwikkeling,ruimtegebruik111111Debedragenin«overigeonderzoeksprogrammering»hebbenookbetrekkingopartikel22.ApparaatsuitgavenBedragenx€1000Raming2009AmbtelijkPersoneelDirectiePlatteland4418Materieel158Totaal4576OntvangstenBedragenx€1000Raming2009Overige28559Totaalontvangsten28559BudgettairbelangbuitendeLNVbegrotingEUmaatregelenBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013POP-2:nieuwecontractenVeenweiden2222222POP-2:communicatieenevaluatie0,40,3POP-2:plattelandsnetwerk0,30,30,30,30,30,30,3BeleidsartikelenPersexemplaar127 24.11NationaleLandschappenMotiveringBehouden,beherenenversterkenvandeuniekelandschappelijke,cultuurhistorischeennatuurlijkekwaliteitenvan20NationaleLandschap-penenvergrotenvanderecreatieve-toeristischebetekenisenhetversterkenvandecultuurhistorischewaardevandeNationalelandschap-pen.HetRijkiseindverantwoordelijk,deuitvoeringberustbijdeprovin-cies.Bedragenx€1000200720082009201020112012201324.11NationaleLandschappen15922197932467122874223802337123154waarvanILG+NationaleLandschappen12954128511861317361169041789517678waarvanniet-ILG+Versterkingbeheerenbehoudlandschapskwaliteiten412341174109410641064106+Cultuurhistorie/Belvedère1328440+Monitoring,onderzoekencommunica-tie2968149115011404137013701370InstrumentenWaarvanILGNationaleLandschappenInhetkadervandeWetInrichtingLandelijkGebiedwordenrijksbijdragenverleendvoorinvesteringsprojecten,agrariërsenterreinbeherendeorganisatiesvoorlandschapsbeheer.Hiervalto.a.hetprogrammabeheer,degroenedienstenenhetlandschapsbeheerNederlandonder.DeNationaleLandschappenzijndoordeprovinciesnaderbegrensdenbijnaallemaalvastgelegdinstreekplannenopbasisvandoorhetRijkaangege-venglobalegebiedsaanduidingindeNotaRuimte.DeplanologischebeschermingconformdevoorwaardendiehierovergesteldzijnindeNotaRuimtewordtviadeprovincie,dooreenAMvBgeborgdvolgensdeWetruimtelijkeordening.WaarvannietILGVersterkingbeheerenbehoudlandschapskwaliteitenNatuurgebiedeninnationalelandschappendragenbijaandeidentiteitvanhetcultuurlandschapenderecreatievegebruiks-enbelevingswaarde.IndatopzichtversterkenhetbeleidvoordenationalelandschappenenvoordeEHSelkaar.Natuurbeheervindtdaaromplaatsinharmoniemetdegebiedsspecifiekelandschapskwaliteiten.Ookbuitendenatuurgebie-denisveelalsprakevaneenhogenatuurkwaliteit,metnamegekoppeldaanhetnetwerkvangebiedseigenlandschapselementen,slootkantenenwatergangen.Versterkingenbeheervandezenetwerkenzijngewenstomnatuurgebiedenmetelkaarteverbinden,leefgebiedenvoorplanten-endiersoorteninstandtehoudenendelandschappelijkeenrecreatievekwaliteitvannationalelandschappentebehoudenentevergroten.BeleidsartikelenPersexemplaar128 CultuurhistorieOokbuitendereikwijdtevanhetILGzethetRijkzichinomhetBelvedèredoel«behouddoorontwikkeling»terealiseren(NotaBelvedère).DitgebeurtonderanderedoordesubsidieregelingBelvedèreendoorhetactiviteitenprogrammavanhetprojectbureauNieuweHollandseWaterli-nie.HetprojectbureauBelvedèreheeftopdrachtgekregendeontwikkelingsstrategie«behouddoorontwikkeling»verderuittewerken.Deopdrachtisaangenomentot2009:na2009moetenmarktenlagereoverhedendestrategiehebbengeadopteerd.Ookna2009blijftLNVbeleidsverantwoordelijkvoorhetBelvedèrebeleidinhetlandelijkgebied.Monitoring,onderzoekencommunicatieHetRijksbeleidvoorNationaleLandschappenzalgrotendeelsdoordeprovincieswordenuitgevoerd.TerevaluatievanditbeleidheefthetRijkweleentaakomdebeschrevenkernkwaliteitenvandeNationaleLandschappentemonitoren.DaarvoorisinoverlegmethetministerievanVROMenhetPlanbureauvoordeleefomgevingeenmeetsysteemopgezetenperlandschapmetingenuitgevoerd.DitmeetsysteemlevertdeinputvoordemonitoringNotaRuimteenAgendaVitaalPlattelandenvoordeNatuurbalans.Voordeontwikkelingeninstandhoudingvande20NationaleLandschappenisdraagvlakbijburgers,ondernemersenmaatschappelijkeorganisatiesnoodzakelijk.LNVheeftdaartoein2006inoverlegmetprovincieseencommunicatieplanopgesteldvoorvoorlichtings-encommunicatieactiviteitenvoorhetbredepubliekenlandelijkeorganisaties.Daaraanzalin2009verdereuitvoeringwordengegeven.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingILGIndicatorOorspronke-lijketaakstel-linginhaRestant-taakstellingper1januari2007Taakstelling2007–2013NormkostenBronRealisatieprovincialeuitvoeringsprogramma’sNationaleLandschappennvt20Rijksbijdragebedraagtmaximaal50%vandekostenvandeprovincieMJP2007–2013Aantalhectaresteverwervenbosenlandschap665665498NvtMJP2007–2013Aantalhectaresinterichtenbosenlandschap294629462946NvtMJP2007–2013Aantalinterichtenlandschapinkm240324032403NvtMJP2007–2013Dekostenenrijksbijdragenwordenpernationaallandschapbepaaldopbasisvanhetuitvoeringsprogramma.BeleidsartikelenPersexemplaar129 24.12LandschapAlgemeenMotiveringOntwikkelenvanlandschapmetkwaliteitdoordeprovinciesengemeen-tendoorhetscheppenvanconditiesomruimtelijkeontwikkelingengepaardtelatengaanmeteentoenamevanlandschappelijkekwaliteit.HetRijkheeftdeprovinciesdeverantwoordelijkheidgegevenvoordebasiskwaliteitvanhetlandschap.HetRijkheefthierbijeenfaciliterendeenstimulerenderol.LNVsteltinsamenwerkingmetVROMeenAgendaLandschapopomdekwaliteitvanhetNederlandselandschapteverhogen.IndezeAgendazalonderandereaandeordekomendevisievanhetkabinetoplandschapenlandschapsbeleid,destrategievoordekomendekabinetsperiode,delopendennieuweactiesophetgebiedvanlandschapendewijzevanfinanciering.Bedragen(x€1000)200720082009201020112012201324.12LandschapAlgemeen5728475056774885503450184912waarvanILG+Landschapgeneriek2874261891812612612620waarvanniet-ILG+AgendaLandschap30003000300030003000+Projectfinanciering2854213217591759190818921892InstrumentenWaarvanILGLandschapgeneriekInhetkadervandeWetInrichtingLandelijkGebiedwordenrijksbijdragenverleendaanprovinciesvoorhetontwikkelenvanlandschapmetkwaliteit.Provinciesscheppenconditiesomruimtelijkeontwikkelingengepaardtelatengaanmeteentoenamevandelandschappelijkekwaliteiten.WaarvannietILGAgendaLandschapLNVsteltinsamenwerkingmetVROMeenAgendaLandschapopomdekwaliteitvanhetNederlandselandschapteverhogen.IndezeAgendazalonderandereaandeordekomendevisievanhetkabinetoplandschapenlandschapsbeleid,destrategievoordekomendekabinetsperiode,delopendeennieuweactiesophetgebiedvanlandschapendewijzevanfinanciering.DeAgendaLandschaprichtzichophetversterkenvanbetrokkenheidvanburgers,hetzorgvuldigomgaanmetdeschaarseruimteenhetorganiserenvanduurzamefinancieringzoalso.a.isaangegevendoordeTaskforceRinnooyKan«FinancieringlandschapNederland».IndeAgendaLandschapzalookwordenaangegevenwatderaakvlakkenenverbindingenzijnmetdebeleidsontwikkelingophetgebiedvanwater,biodiversiteit,CO2/klimaatbeleid,infrastructuurengrondexploitatie.Tevenszullenpilots(voorbeeldgebieden)wordenuitgevoerd.ProjectfinancieringDoormiddelvanhetfinancierenvanlokalekleinschaligeprojectenwordteenimpulsgegevenaanhetlandschap.VoordezeprojectenwordenBeleidsartikelenPersexemplaar130 overbruggingsbijdragenverstrektenvindtfinanciëleondersteuningplaats.VoorbeeldenvandezeprojectenzijnonderandereprojecteninzakeburgerinitiatievenenvoorbeeldprojecteninzakepolitiekeenbestuurlijkeaandachtwaarLNVtrekkervanis.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingDemeetbareprestatiegegevenswordenontwikkeldalsdeAgendaLandschapisopgesteld.24.13GroenendeStadMotiveringRealiserenvanca.16000haRecreatieomdeStad(RodS):openbaargrootschaliggroenmeteengemiddeldeopvangcapaciteitvantenminste20personenperdagperha,datvolledigisopengesteldenzonderbetalingtoegankelijkisvoorhetpubliekenbereikbaarisviawandel-enfietspadenvanuitdewoonomgeving.Bedragenx€1000200720082009201020112012201324.13GroenendeStad84994879257950380760508605131049419waarvanILG+GroenendeStad(grootschaliggroen)82244704067076471005428464329640405+Leefbaarheidensociaaleconomischevitaliteit10000waarvanniet-ILG+BeheerGroenendeStad200030004000500060007000+KaderwetLNVprojectbijdrage2750271927392755141414+Groenepartners1800200020002000+Netwerkveelzijdigplatteland100010001000100020002000InstrumentenWaarvanILGGroenendeStad(grootschaliggroen)Voorhetbereikenvandedoelstellingca.16000haopenbaargrootschaliggroenomdestadisinhetbeleidsprogrammaeenintensiveringvoorverwerveneninrichtingvangroenegebiedenvoorzienviahetILG.HetRijkheeftdaarnaastdeopgave50%vandebeheerskostenvoorGroenendeStadgebiedentefinancieren.OpbasisvaneennormkostenevaluatiezaldenormbijdragevanhetRijkperhectarewordenbezien.LeefbaarheidensociaaleconomischevitaliteitTenbehoevevanhetversterkenvandeleefbaarheidenhet(kleinschalig)ondernemerschapophetplattelandwordtéénmaligeenbedragvan€10mln.viahetILGbeschikbaargesteld.LNVenEZdragenbeidevoor€5mln.hieraanbij.WaarvannietILGBeheerGroenendeStadOokbuitenhetILGzijnbedragenbeschikbaargesteldomafsprakenuithetconvenantGroteStedenBeleid(GSB)terealiseren.Op1januari2005isBeleidsartikelenPersexemplaar131 hettweedeInvesteringsregelingStedelijkeVernieuwing(ISV)ingegaan.Dezeregelingloopttot31december2009.KaderwetLNVprojectbijdrageDeKaderwethechteengrootbelangaandesamenhangtussendekeuzevanwoningbouw-enbedrijfslocaties,dedaarvoorbenodigdeinfrastruc-tuur,dedaarbijbehorendeafwegingvanmilieu-eneconomischedoelstellingenenhetverwezenlijkenvan(her)inrichtingvanlandelijkegebieden(recreatie,landschap).OpbasisvandezewetverstrektLNVindevormvansubsidieseenbijdrageaanregionaalgroen.GroenepartnersMeerkwalitatiefhoogwaardigentoegankelijkgroeninenomdestaddraagtwezenlijkbijaanaansprekendeenduurzamewoon-enwerkmilieusinstedelijkegebieden.Naastdedaadwerkelijkebereikbaarheidvanderecreatiegebiedenomdestadgaathetookomhetvergrotenvandebekendheidbijdestadsbewonersenhetbetrekkenvanverschillendemaatschappelijkeorganisatieszoalswoningbouwcorporaties,projectont-wikkelaarsensportorganisatiesbijdeontwikkelingvangroenegebieden.WaarnodigvervulthetRijkeenstimuleringsrolbijdebalanstussenroodengroenenbijdeverbredingvanhetthemagroen.Hetgaateromdatpartijenelkaarswederzijdseversterkingsmogelijkhedenherkennenenbenutten.NetwerkveelzijdigplattelandDehuidigekennisontwikkelingen-verspreidingoverduurzameontwikke-lingenophetplattelandisnogergversnipperd,waardoorbetrokkenpartijen–(agrarische)ondernemers,ketenpartijen,maatschappelijkeorganisaties,overheden,etc–dereedsopgedaneervaringenendebeschikbarekennisonvoldoendebenutten.Daarwaaractiviteiteninderegio’saansluitenopLNVdoelenendezedeLNVdoelenversterken,wordenzefinancieelondersteund.LNVdraagtbijaandeontwikkelingvaneenopenkennisnetwerkdoorregionaletransitiestestimulerenenkennisuitwisselingtussengebiedentevergroten.Degrotediversiteitaannetwerkenmetverschillendesoortendeelnemersmaaktdatveleverbindingentussenmaatschappelijkeorganisaties,onderzoekenonderwijstotstandkomen.Dezeleidentoteenversnellingindeontwikke-ling,verspreidingentoepassingvaninnovatieveideeën.LNVzietnetwerkendanookalseengoedmiddelomsamenteinnoverenendebenodigdekennisdaarvoortemobiliseren.LNVzaldeontwikkelingvaneen(inter-)nationaalkenniscentrumvoorveelzijdigplattelandfaciliteren.Ditkenniscentrumheeftonderanderetottaakomderolintevullenvaninformatiepunt/kennisloketvoorondernemers,gebiedsorganisatiesenanderebetrokkenpartijen,maarzalzichookrichtenophetontsluitenenverspreidenvan(bestaande)onderzoeksresultatenendeorganisatievandevraagarticulatievoordediverseonderzoeks-envoorlichtings-programma’s.Hetverbindenenschakelenmetrelevantekennis-instellingenenregionaleorganisatiesiseenbelangrijkuitgangspuntvoorditkenniscentrum.BeleidsartikelenPersexemplaar132 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingNIETILGIndicatorOorspronkelijkehaRealisatietaakstellingper1januari2008haRestanttaakstelling2007–2013haPlanningBronRegionaalgroen(ha)4921603322010MJP224.14RecreatiealgemeenMotiveringOntwikkelenenonderhoudenvaneenlandelijkaaneengeslotenroute-netwerkvoorwandelen,fietsenenvaren.Hetverbeterenenvergrotenvandetoegankelijkheidvoorrecreatiefmedegebruikinnatuurgebieden,Nationalelandschappenenlandbouwgronden.Hetbiedenvanruimtevoorrecreatiefondernemerschapdoorhetopheffenvanbelemmeringen.Bedragen(x€1000)200720082009201020112012201324.14Recreatie40124385733904838424361603564734429waarvanILG+Toegankelijkheid10582648165695991390130502466+Routenetwerken5437523652365236523652364602Waarvanniet-ILG+Routenetwerken336600300300300300300+Kennisendeskundigheidvoorrecreatie1653145316941692169417351735+Staatsbosbeheervoorrecreatievevoorzieningen21044240192419624207240492434624346+Midden-Delfland10727841053998980980980InstrumentenWaarvanILGToegankelijkheidenroutenetwerkenInhetkadervandeWetInrichtingLandelijkGebiedwordenrijksbijdragenverleendvoordekostenvanhetknelpuntvrijmaken,kwaliteitsbewakingenonderhoud.Deprovinciesmakendeprogrammeringenvoerenhetuit.Indienhetroutenetwerk,naknelpuntvrijtezijngemaakt,wordtverstoord,geldthetprincipedatde«vervuiler»betaalt.WaarvannietILGRoutenetwerkenHetRijkneemthetinitiatiefvooreenProgrammatoegankelijkheidomtekomentoteensamenhangendeinzetvanpartijen.HetRijkorganiseertenfaciliteerthiertoehetopstellenvaneengezamenlijkeagendagerichtopdesamenhangendeinzetvanRijk,andereoverhedenenorganisaties(ANWB,terreinbeheerdersetc.).Belangrijkethema’szijntoegankelijkheidvanhetlandelijkgebied(natuurgebieden,landbouwgronden,oevers)ookvanuitdedirectewoonomgevingenhetvoorkomenvandoorsnijdingdoorinfrastructuur.BeleidsartikelenPersexemplaar133 KennisendeskundigheidvoorrecreatieHetRijkzetkennisendeskundigheidinomuitvoeringtekunnengevenaanhetrecreatiebeleid.Ditvindtonderandereplaatsindevormvanhethoudenvanvoorlichtingscampagnes,viaeenwebsite,viakennis-coördinatieendoorhetverstrekkenvanbijdrageninprojectenuitgevoerddoorlandelijkeorganisatiesvoorwandelenenfietsen.StaatsbosbeheervoorrecreatievevoorzieningenInhetkadervandeWetVerzelfstandigingStaatsbosbeheerzijnafsprakengemaaktmetStaatsbosbeheeromderecreatievevoorzieningentebeherenoftewelhetinstandhoudenenherstellenvanbos-,natuur-,landschaps-encultuurhistorischewaardenindegebiedenvanStaatsbos-beheer.Midden-DelflandIndeRegelingRijksrecreatieschappenisuitsluitendnogeenbijdragevoorMidden-Delflandopgenomen.MiddenDelflandiseenprojectwaaraanaldiversejarenwordtgewerkt.Dekernvanhetprojectishetduurzaamveiligstellenvandepenruimteenhetbiedenvanrecreatievevoorzienin-genaandeomringendebewonersvandesteden.Onderdelenvanditplanzijnhetrealiserenvaneennieuwglastuinbouwgebiedvanca500hectare,hetzorgenvoordewaterbeheersing,recreatieennatuur.DLGleverteenbelangrijkebijdrageaandeuitvoeringvanditproject.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingILGIndicatorLandelijkeRoutenetwerkenOorspronke-lijketaakstel-lingknelpunt-vrijinkmRealisatietaakstellingper1–1–2007inkmRestanttaakstellingILG2007–2013NormkostenineuroperkmNormbijdrageineuroperkmBronRealisatiewandelen47508743876769231MJPRealisatiefietsen45001770273043341300MJPRealisatievaren44002341205916591216591MJPWandelenoverboerenland1000130870nvtNvtMJPNIETILGIndicatorStreefwaardeRealisatie1–1–2007haRaming2009BronRecreatiefbeheerRodS,natuur-enrecreatiegebieden*232075ha220060ha1800haSBB,Recreatie-schappenBeheerMidden-Delfland1691909782MJP*beheerdoorStaatsbosbeheerenNatuurmonumenten(Haarzuilens).BeleidsartikelenPersexemplaar134 OverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingIBONatuur2420082009OverigevaluatieonderzoekBelvedère24.1120082008EvaluatievanStaatsbosbeheer24.1420082009MidTermReviewILG2420102010VoordeILGiseenevaluatiegeplandopbasisvandeMidTermReviewrapportageoverdeperiode2007–2009.Zieookartikel22/23/27.BeleidsartikelenPersexemplaar135 25VoedselkwaliteitenDiergezondheidAlgemenebeleidsdoelstellingEenkwalitatiefhoogwaardigvoedselaanbod,eenverantwoordconsumptiepatrooneneenhooggezondheidsniveauvandeNederlandseveestapel.Dezedoelstellingrichtzichopeenverantwoordeproductieenconsumptievanvoedsel.Dierhouders,producentenenconsumentenhebbenhierineeneigenverantwoordelijkheid.Dierhoudersenproducentenvanvoedselzijnprimairverantwoordelijkvoorhetwaarborgenvandediergezondheid,voedselveiligheidenvoedselkwaliteit.Consumentenhebbeneeneigenverantwoordelijkheidomopeenzorgvuldigeenveiligemaniermetvoedselenwaardenrondvoedselomtegaan.LNVheeftalstaakom–veelalininternationaalenEuropeesverband–eisenenrandvoorwaardentestellenwaarbinnenpartijenhunverantwoordelijkheidkunneninvullen.WereldwijdDetoenamevandegrensoverschrijdendehandelendeklimaat-veranderinghebbeneenweerslagophetdiergezondheidsbeleidenvereisennieuweinspanningenvandeoverheid.«Emergingdiseases»(ziektendienieuwopduikenineenpopulatieofalopkleineschaalvoorkwamen,maarzichsnelhebbenkunnenuitbreiden)kunneneenbedreigingvormenvoordediergezondheidenzelfsvoordevolksgezond-heiddoordesprongvandiernaarmenstemaken.Ziektekiemenkunnenookgebruikmakenvanvectoren(tussen-gastheren,metnameinsecten)voorhunverplaatsing.Hunleefgebiedenverschuivenrichtingdepolenwaardoordekansopinsleepvanziektenuit(sub)tropischelandentoeneemt.Dewereldwordtgeconfronteerdmetstijgendevoedselprijzen.Zowelconjuncturelealsoorzakenliggenhieraantengrondslag.Hetvoedsel-aanbodisstructureelachteruitgegaandoorverminderdeaandachtvoordelandbouwinontwikkelingslanden,eeninkrimpendlandbouwareaal,programma’svooraanbodbeheersingenafbouwvaninterventie-voorradenindewesterselanden.Tegelijkertijdstijgtdevraagnaarvoedseldooreentoenemendewereldbevolkingenveranderingenvanhetvoedingspatrooninlandenmetopkomendeeconomieën,zoalsChina,IndiaenBrazilië.Dehogereprijzenvoorfossielebrandstoffenhebbenookdirectegevolgenvoordeproductiekosten.EuropeesBinnendeEuropese«AnimalHealthStrategy»2007–2013staathetvoorkomenvanziektenvoorop.Deondertitelluidtdanook«Preventionisbetterthancure».DeEUwerktopditmomentaaneenwitboekover«biopreparedness»metmogelijkemaatregelentegenbioterrorismeenvoor«biosecurity».LNVleverthierinnauwoverlegmetdeNationaalCoördinatorTerrorisme-bestrijding(NCTb)enanderebetrokkenministerieseenbijdrageaan.ProductenvanbuitendeEUdienenopdeEuropesemarkttevoldoenaandezelfdeeisenalsdieuitdeEUafkomstigzijn.DecontroleregelsdiebinnendeEUgeldenvoordeinvoervanvoedingsmiddelenwordenin2009geëvalueerdenmogelijkherzien.Toekomstigecontroleszulleninbeginselplaatsvindennaeenanalysevanderisico’svanniet-nalevingvanderegels.DeEUkentnoggeengeharmoniseerderegelsvoorhoeomtegaanmet(productenvan)gekloondedierenvanbuitendeunie;hieroverzaldeEuropeseCommissieeendiscussiestarten.BeleidsartikelenPersexemplaar136 NationaalDesamenlevingheeftgrotebelangstellingvoordezorgvoorendegezondheidvandieren.Hetgaathierbijnietalleenomgezelschapsdieren,waaronderkatten,hondenenkonijnen,maarookomwildedierenenomdierendieomcommerciëleredenengehoudenworden.Verderneemthetaantalhobbymatiggehoudenpaarden,kippen,schapenengeitensterktoe.AldezecategorieëndierenhebbeneenplaatsgekregenindeNationaleAgendaDiergezondheidvanLNV.In2009zaldeeerstetranchevannoodzakelijkefysiekemaatregelenophetgebiedvanterrorismewordengeïmplementeerd,diegerichtzijnophettegengaanvanongeoorloofdeverwervingvanCBRN(chemisch,biolo-gisch,radiologischofnucleair)-agentiaen-kennisbijonderzoeks-enkennisinstellingenbinnenhetLNV-domein.VerderbezietLNVonderleidingvandeNCTbofderegelgevingvoorhetwerkenmetveterinairrisicovollebiologischactieveagentia,zoalsdierpathogenen(dierziekten-verwekkers),indepraktijkafdoendeblijkt.DemeesteinspanningenvanLNValsbedrijfslevenzijngerichtophetvoorkómenvanvoedsel-verontreinigingofdeinsleepvanbesmettelijkedierziekten.Eriseentoenemendestructureelpolitiek-maatschappelijkebelangstellingvoorhetthemaduurzaamheid.DeNederlandseconsumentheefteenbelangrijkerolomdathijviazijnconsumptiepatroonmondiaalgezienhierinvloedopheeft.HetthemaBiodiversiteit,voedselenvleesiséénvandezesthema’sdiehetkabinetheeftbenoemdbinnendeKabinetsbredeAanpakDuurzameOntwikkeling(KADO).LNVtrektditthemasamenmetVROMenOntwikkelingssamenwerking.Omtekomentoteengedeeldeprobleemperceptieen-definitiezalLNVeendialoogvoerenmetzijnstakeholders.LNVparticipeertindeuitwerkingvandeKabinetsvisieNanotechnologievannovember2006.Inhetnajaar2008zaldeCommissieMaatschappe-lijkeDialoogNanotechnologiewordengeïnstalleerddiezichgaatbezighoudenmeteenmaatschappelijkedialoogenethischeafwegingenrondomdezenieuwetechnologie.VerantwoordelijkheidLNVIninternationaalenEuropeesverbandwordennormengesteldaandevoedselkwaliteitendiergezondheid.LNVdraagtnamensNederlandbijaanhettotstandkomenvandezenormen.Binnendeinternationalekaders:+steltLNVeisenenvoorwaardenwaarbinnendevoedselproductiekanplaatsvindenencontroleertoptransparanteenconsequentewijze;+steltLNVeisenenvoorwaardenaandepreventieen«earlywarning»vandierziektenmethetoogopdediergezondheid,hetdierenwelzijn,hetmaatschappelijkdraagvlakvoordedierhouderijendegevolgenvoordehandel;+stimuleertLNVeengezondenduurzaamaanbodvanvoedingsmidde-lendoorhetbedrijfsleven;+zorgtLNVdatdeconsumentinstaatwordtgesteldomeenbewusteenduurzamekeuzevoorvoedseltemaken.LNVisopdebeleidsterreinenvoedselkwaliteitendiergezondheidverantwoordelijkvoorhetstellenvande(wettelijke)kaderswaarbinnenproducentenenconsumentenelkhunverantwoordelijkheidkunneninvullen.LNVisookverantwoordelijkvoorderandvoorwaardenvoorhettoezichtopdenalevingvanwettelijkekaders,hetoptransparanteenBeleidsartikelenPersexemplaar137 consequentewijzecontrolerenenhetinformerenvandepartijenovervoedselkwaliteitendiergezondheid.IndeaanstaandenotaVoedselenconsumentvanLNVwordendedoelstellingenvoorhetvoedselbeleidbeschrevenbezienvanuithetperspectiefvandeconsument.OphetgebiedvanvoedselveiligheiddeeltLNVdeverantwoordelijkheidmetVWS.HierwordtnauwsamengewerkttussendeministeriesvanLNVenVWS,zodatoptimalesynergiebehaaldkanworden.LNVisverantwoor-delijkvoordevleeskeuring,degoedkeuringvandehygiënecodesvoorbedrijvenindeprimaireproductie,hetdiergeneesmiddelenbeleid,diervoedersendedestructievandierlijkafval.OphetgebiedvandiergezondheidisLNVingevalvaneenuitbraakvaneenbestrijdingsplichtigedierziekteverantwoordelijkvooreenzosnel,effectiefmogelijkeenmaatschappelijkverantwoordebestrijdingvandeziekte.ExternefactorenHetbehalenvandezedoelstellinghangtafvan:+denalevingvanhetnormenkadertenaanzienvanvoedselveiligheid,kwaliteit,handelendiergezondheid;+bewustzijnenbereidheidvandeconsumenten,producentenen«retail»toteenverantwoordeproductie,behandeling,aankoopenbereidingvanvoedsel;+demogelijkheidomaangifteplichtigedierziektenbuitenNederlandtehouden.MaatschappelijkeffectHetbehalenvandezedoelstellingheeftalsbeoogdemaatschappelijkeeffectendat:1.deconsumentkanbeschikkenoverveiligvoedsel;2.hetvertrouwenvanconsumenteninNederland,deEUendehandels-partnersinhetinNederlandgeproduceerdeenverhandeldevoedselwordtbehouden;3.voedselmaatschappelijkverantwoordgeproduceerdwordt;4.consumentenbijdeaankoopvanhunvoedselrekeninghoudenmetdematewaarinwordtvoldaanaan(maatschappelijke)eisenvandierenwelzijn,diergezondheid,gezondheid,milieuen«fairtrade»5.dierengezondzijnenblijvenendekosten,zoweleconomischalsmaatschappelijk,vanuitbrakenvandierziektenwordenbeperkt.IndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardeBron1.Hetvertrouwenvanconsumenteninvoedsel3,120043,1Behoudconsumenten-vertrouwenVWA-monitorvoedsel-veiligheid2.Aantalbedrijvenbesmetmeteenaangifte-plichtigedierziekte60200500VWA+DeVWAmeetjaarlijkshetvertrouwenvanconsumentenindeveiligheidvanvoedsel.Ditwordtuitgedruktineenwaardeopeenschaal1–5;+HoewelbesmettingenmetaangifteplichtigedierziektenonvermijdelijkBeleidsartikelenPersexemplaar138 zijn,ishetnietgoedmogelijkomhunaantaltevoorspellen.HetstrevenvanLNVisombedrijvenvolledigvandezeziektengevrijwaardtelatenzijnofblijven.O.a.devolgendeindicatorenvaneenmaatschappelijkverantwoordeproductievanvoedselzijntevindenindebeleidsagenda,doelstelling22(hetstimulerenvanduurzameconsumptieenproductie):1.Aandeelduurzameenergieinglastuinbouwtenopzichtevantotaalenergieverbruik;2.Energie-efficiencyverbetering(t.o.v.2001)Voedings-engenotsmid-delenindustrie;3.Biologischelandbouw:jaarlijks10%groeiconsumentenbestedingen;4.Jaarlijks5%groeiinbiologischareaal.Procentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaatVoedselkwaliteitendiergezondheid27%20%53%Bevorderen van kwalitatief hoogwaardig voedselaanbod enconsumptiepatroonHandhaven diergezondheidsniveauApparaatsuitgavenBudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.25Voedselkwaliteitendiergezondheid2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN11512910171676867UITGAVEN11212710273686867Programma-uitgaven31554830303029–waarvanjuridischverplicht121212121225.11Bevorderenvankwalitatiefhoogwaardigvoedselaanbodenconsumptiepatroon1822271111111025.12Handhavendiergezondheidsniveau13332119191919Apparaatsuitgaven8172544338383825.21Apparaat776655525.22Baten-lastendiensten74654837333333ONTVANGSTEN1116101111BeleidsartikelenPersexemplaar139 Grafiekbudgetflexibiliteit25.1125.120%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd52%20%28%4%88%8%HandhavingenuitvoeringBedragenx€1000200820092010201120122013DienstRegelingen222222VoedselenWarenautoriteit(VWA)503625232323AlgemeneInspectiedienst121010999DRDebijdrageaandeDRbetreftdeuitvoeringvandeidentificatieenregistratievandieren(runderen,schapenengeitenenvarkens),dedierziektenbestrijdingwaarondereenparatecrisisorganisatieenhetbeheervanhetDiergezondheidsfonds,beroepenbezwaarzakensamen-hangendmetLNV-regelgevingenmaatwerkopdrachtenzoalscontract-beheermetdedestructorRendacB.V.Dewerkzaamhedenvanuitvoering,handhavingentoezichttijdens(dreigende)criseswordenzonodiglopendehetbegrotingsjaarbepaaldeninbeginselalsmeerwerkaandeagentschappengegund.DekostenkomenmedeafhankelijkvandeafsprakeninhetconvenantFinancieringbestrijdingbesmettelijkedierziektentenlastevandeLNV-begrotingofdebegrotingvanhetDiergezondheidsfonds.VWADebijdrageaandeVWAwordtverstrektvoordeuitvoeringenhettoezichtophetgebiedvandiergezondheidendierziekten,diervoeders,dierlijkebijproducten,levendedierenenproducten,vlees,import,contaminantenenresiduënenpathogenemicro-organismen.DeVWAvoorzietdaarnaastinonafhankelijkerisicobeoordelingenrisicocommunicatie,incidenten-management,beleidsadviseringendeafhandelingvanklachten.HetBeleidsartikelenPersexemplaar140 toezichtoplevendedierenenlevendeproductenzalin2009verderwordengemoderniseerd,nadatdaarin2008naaraanleidingvanderapportenvandeheerHoekstra(moderniseringactiviteitenlevendedierenenlevendeproducten)endeheerVanthemsche(toezichtopdiertransportenenslachterijen)eenbeginmeeisgemaakt.Hiervoorzijnextramiddelenbeschikbaar.Ookdevleeskeuringzalwordenaangepastaandeveranderdeomstandigheden.Hiertoewordeninitiatievenontwikkeld.AIDDewerkzaamhedenvandeAIDbetreffendecontroleenverificatieophetgebiedvanidentificatieenregistratievanrunderen,schapenengeiten,varkensenpaarden,vervoervandieren,diergeneesmiddelen,hormonen,diervoeders,vlees,dierlijkebijproductenendestructie,traceerbaarheidenhygiëne.DeAIDverzorgttevensbeleidsadviseringenhandhavings-communicatiehierover.OpsporingsactiviteitenvandeAIDvoorvoedsel-kwaliteitendiergezondheidwordenverantwoordopbeleidsartikel29Algemeen.KennisenonderzoekInonderstaandetabelzijndekennis-enonderzoeksmiddelenopgenomen,welkeopartikel26(kenniseninnovatie)budgettairzijnverwerkt,maarbetrekkinghebbenopdealgemenedoelstellingvanartikel25.Bedragenx€1mln.200820092010201120122013DLOonderzoeksprogramma’sVoedselkwaliteit-enveiligheid,diergezondheid444444DLOwettelijkeonderzoekstaken+Voedselkwaliteit151515151515+Diergezondheid141414141414+NietDLOonderzoeksprogramma’sVD111111Debudgettenvanbeleidsartikel26(KennisenInnovatie)wordenjaarlijks,voorafgaandaanelkbegrotingsjaargealloceerdoverdeverschillendebeleidsdoelstellingen.Metuitzonderingvandebudgettenvoorde«nietDLOonderzoeksprogramma’sVD»,dievooreendeelooklopendehetbegrotingsjaarwordenverdeeld.Ditbetekentdaterformeelindeontwerpbegrotingvoorbeleidsartikel25voor2009enverderenvoordeoverigeprogramma’sookvoor2008noggeenmiddelenbeschikbaarzijn.Degenoemdebedragenvoordiejarenzijnzodoendeindicatief.DiergezondheidsfondsInonderstaandetabelishetbudgettairebelangweergegevenvandemiddelenvanuithetDiergezondheidsfonds.BeleidsartikelenPersexemplaar141 Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013UITGAVEN15,655,211,010,410,411,010,4ONTVANGSTEN11,128,411,010,410,411,010,4In2008iseenincidentelepostvoorBluetonguevaccinatieverwerkt.ApparaatsuitgavenBedragenx€1000Raming2009AmbtelijkPersoneelDirectieVoedselkwaliteitenDiergezondheid4953AmbtelijkPersoneelRDA135Materieel1129Overigapparaat108Totaal6325OntvangstenBedragenx€1000Raming2009EU-bijdragebluetonguevaccinatie9100UitvoeringI&Rrunderen600BSE-laboratoria430Overig217Totaal10347DeEUbijdrageBluetongueisin2008voorgefinancierddoorhetMinisterievanFinanciën.BudgettairbelangbuitendeLNVbegrotingEU-maatregelenInonderstaandetabelishetbudgettairebelangweergegevenvandemiddelenvanuitdeEU.Bedragenx€1mln.20072008200920102011201220131.BSE/TSEtestkosten5,34,13,53,33,03,03,02.Salmonella0,60,40,40,40,40,40,4TSE(«transmissible»ofoverdraagbarespongiformeencefalopathieën)isdeverzamelnaamvoordeziektenBSEbijrunderen,ScrapiebijschapenengeitenenCWDbijhertenenhertachtigen.HetgenoemdebedragheeftdestatusvanaanvraagbijdeEU(25–04–2008).DeEU-bijdragekomttengoedeaanmeerderepartijen,nietalleenderijksoverheid.Vooralhetaantaltetestenschapenengeitenisaanveranderingonderhevigenkanaanleidingzijnvoorlagereaanvragenna2009.BeleidsartikelenPersexemplaar142 DeEUvergoedt50%vandeonderzoekenvanPluimveeopzoönotischesalmonella.DedeclaratiebijdeEUwordtdoorLNVingediendtenbehoevevanhetProductschapvoorPluimveeenEieren(PPE).25.11BevorderenvankwalitatiefhoogwaardigvoedselaanbodenconsumptiepatroonMotiveringHetvoedselkwaliteitsbeleidvanLNVrichtzichophetbredespectrumvanwaardendatverbondenismetdeproductieendeconsumptievanvoedsel.LNVwilnietalleeneenhoogvoedselveiligheidsniveaubehouden,maarookbevorderendatanderekwaliteitsaspectenwordengeïntegreerdindevoedselkolom.HierbijrichtLNVzichnietalleentotdeketenpartijen,maarooktotdeconsumentendiezichbewustmoetenzijnvanhetbelangvaneenzorgvuldigevoedselbehandelingen-bereidingvoordeveiligheidvanhunvoedsel.DaarnaaststreeftLNVernaaromdevoedingsgewoontenvanconsumenten,dejeugdinhetbijzonder,teverbeteren.Bedragenx€1000200720082009201020112012201325.11Bevorderenvankwalitatiefhoogwaardigvoedselaanbodenconsumptiepatroon17669220562722610837108791088010062Risicomanagement575210331472757277727781960Voedselveiligheid3942255429802981300330033003Consument,transparantieenketen-omkering4149442944294429442944294429Destructie88111220016000Biotechnologie23340240240240240240Overig169430430430430430430InstrumentenRisicomanagement+LNVgeeftmedevormaan,implementeertenhandhaaftEuropeseregelgevingvoordeveiligheidvandiervoedersenvoedingsmiddelenvanplantaardigeendierlijkeoorsprong,diergeneesmiddelenendierlijkebijproducten.InditkaderkunnenspecifiekwordengenoemdonderzoekenmonitoringzoönosenenTSE’s,onderzoekendeuitwerkingvanhetbeleidsstandpuntinzakeantibioticumresistentieenwijzigingvandeEuropeseVerordeninginzakedierlijkebijproducten.Voedselveiligheid+LNVstimuleertduurzameengezondevoedingspatronendoordiversevoedselinitiatieventeondersteunenwaaronderdeWeekvandeSmaak.+DeborgingvandevoedselveiligheidvanproductenbestemdvoordeEU-marktvindto.a.plaatsdoormiddelvaninternationalecapacitybuildingprojecten.LNVondersteunthierbijeventueelinsamenwer-kingmetinternationaleorganisaties(EU,FAO),deverbeteringvandeinspectievanexportproducten.Ditgebeurtdoormiddelvanbijvoor-beeldtrainingenvaninspecteursenverbeteringvandeinspectieorganisatie.+Daarnaastvindtbeleidsontwikkelingplaatsophetgebiedvandiergeneesmiddelen.BeleidsartikelenPersexemplaar143 Consument,transparantieenketenomkering+LNVverstrektsubsidiesaanhetVoedingscentrumNederlandenaandeConsumentenbond,tenbehoevevanvoorlichting,communicatieeneducatieaanconsumenten.+Smaaklessenopbasisscholenmoetenbijdejeugdbijdragenaanhetbewustomgaanmetvoedsel.+ErwordenthemabijeenkomstenverzorgdmethetConsumenten-platformomdewensenvandeconsumentinkaarttebrengen.OokmarktpartijenwordendoorLNVbetrokkenbijeengezondenduurzaamvoedselaanbod.+LNVleverteenbijdrageaanonderzoeknaarrisico’senkansenbijnanotechnologie.Destructie+LNVsubsidieertdedestructieuitgaven(overheidsbijdrage)voorhettransportendeverwerkingvankadavers.Vanaf2010ishiervoorgeenpostmeeropgenomen,omdatLNVdeinspanningsverplichtingopzichneemtdekostenvandestructievandierlijkekadaverstenlastevanhetbedrijfsleventebrengenenmeetenemenindenogtemakenfinancieringsafsprakenmetdesectorinhetkadervanverlengingvanhetconvenantdierziektebestrijding.Biotechnologie+Modernebiotechnologiekanbijdragenaanduurzamelandbouw,eenbetermilieuenvolksgezondheid.InditkaderstimuleertLNVonder-zoekdoor,o.a.financiëlebijdragenteverlenenaanhetTechnologischTopInstituutGroeneGenetica,hetNetherlandsGenomicsInitiative(NGI),endeontwikkelingvaneengenetischgemodificeerdeaardappelmetresistentietegendeaardappelziekte.Indeonderzoeks-programma’swordtveelaandachtbesteedaancommunicatie.Overig+HetCVIerkentenhoudttoezichtopprivatelaboratoriaomBSEtestenuittemogenvoeren.Deprivatelaboratoriabetalenvoordeerkenning(zietoelichtingopdeontvangsten).DaarbijzetLNVdevolgendegeneriekeinstrumenteninvoorhetbereikenvandedoelstelling:Wet-enregelgevingLNVzethierbijdeEuropesewet-enregelgevingophetgebiedvanvoedsel-endiervoederveiligheid(eendeelvanhetHygiënepakket)endiergeneesmiddelenin,deDestructiewet,deKaderwetDiervoeders,deDiergeneesmiddelenwet,deGezondheids-enwelzijnswetvoorDieren,deLandbouwwet,deWetuitoefeningDiergeneeskundeenRegelingvleeskeuring.Uitvoering,handhavingentoezichtDitbehelstonderanderedekeuringvandierlijke(bij)producten,crisis-management,terrorismebestrijding;handhavingentoezichtwet-enregelgeving.BeleidsartikelenPersexemplaar144 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBron1.AantalpositiefbevondendierenuitmonitoringBSE320052tot302009VWA2.Aantalpositiefbevondenbedrijvenuitmonitoringscrapie37200515–355–252009VWA3.NalevingsniveauproductievanvoedselconformHygiëne-verordeningenGeen200490%90%2009VWA/AID4.Nalevingsniveauaanmeldenkadaversgemiddeldoversectorenrund,varken,schaap/geit75–99%200495%95%2009AID5.Aantalinternationale«capacitybuilding»projectenvoedsel-veiligheid12005222009LNV6.AantalbasisscholenmetsmaaklessenBeperktaantal2005150030002012LNV1.Deindicatoriseenmaatvoorrisico’stenaanzienvanvolksgezondheid,consumentenvertrouweneninternationalehandel.HetbetrefteenEU-verplichtemonitoringwaarbijgestreefdwordtnaardepermanentewaardenul,maarerblijfteenkleine,maarrealistische,kansdatBSEgevallenwordenaangetroffen.2.Dezeindicatoriseenmaatvoorrisico’stenaanzienvanvolksgezond-heid,consumentenvertrouweneninternationalehandel.DezeindicatorhoudtverbandmetvoorkomenvanscrapieinhetalgemeenwaarvooreenverplichtemonitoringvanuitEUgeldt.ZowelBSEalsScrapiebehorentotdeTSE’s.Destreefwaardeheefteengroteremarge,omdateronzekerheidisoverteverwachtenEU-besluitvormingtenaanzienvandemonitoringintensiteitendetegebruikenanalysemethode.DezetweevariabelenbeïnvloedendehoeveelheiddierenmetScrapiediezalwordengevonden.3.Dezeindicatorgeeftdoormiddelvannalevingsniveauvanwet-enregelgevingophetterreinvanvoedselhygiënemedeeenaanwijzingvoordematewaarinonsvoedselveilig(geproduceerd)geachtmagworden.4.Dematewaarindedestructieregelgevingwordtnageleefdgeefteenindicatievanhetniveauvanveiligevoedselproductie.Dereferentie-waardebijdezeindicatorvarieertpersector.5.Dezeinternationale«capacitybuilding»projectenzijngerichtopborgingvandevoedselveiligheid.6.Dezeindicatorgeeftinzichtindematewaarinde(toekomstige)consumentvertrouwdgemaaktwordtmetdeverschillendepubliekewaardendiemetvoedsel(productie)samenhangenopbasiswaarvandeconsumentgeholpenkanwordenominzijnkoopgedragzichhiervanbewusttezijnenomzijnvoedingspatroonenbeheersingvangezondheidseffectenalsgevolgvanvoedselrisico’steverbeteren.BeleidsartikelenPersexemplaar145 25.12HandhavendiergezondheidsniveauMotiveringHetdiergezondheidsbeleidisgerichtophetgezondhoudenvandeNederlandseveestapeleninhetbijzonderhetvoorkomenvanuitbrakenvanaangifteplichtigedierziekten.Indienzicheenuitbraakvoordoet,spantLNVzichervoorinomdegevolgenopmaatschappelijkeneconomischvlak(metnamedehandel)zobeperktmogelijktehoudenenrekeningtehoudenmetdeethischeendierenwelzijnsaspectenvandebestrijding.Ookdemogelijkegevolgenvandierziektenvoordevolksgezondheidwordeninogenschouwgenomen.Bedragenx€1000200720082009201020112012201325.12Handhavendiergezondheidsniveau126963337121031189321882318823188231.Preventievediergezondheid1502562502502502502502.Identificatieenregistratie16041907146014601460146014602.Monitoring,«earlywarning»enbewaking47976185620051995190519051903.Handhavingveterinaireveiligheid25953761380037383638363836384.Crisisorganisatieen-management281719447932182858285828582856.Overig(BSE,BTWvarkenspest,Vogelpest,schikkingfokverbodKVP,overig)7331815InstrumentenPreventievediergezondheid+VoorlichtingencommunicatievormeneenbelangrijkaandachtspuntvoorLNVbijdebestrijdingenpreventievandierziektenendier-gezondheid,inclusiefdehobbydierhouderij.+Hetidentificeren,agenderenenproblematiserenvandegevolgenvandestructuurvandeNederlandseveehouderijvoordepreventieenbestrijdingvandierziekteniseentaakvanLNV.HierbijblijftLNVvoorhetnalevenvanpreventieregelszoekennaardeaansluitingbijheteigeninitiatiefvandesectort.a.v.bedrijfsgebondenziekten.+InhetkadervandepreventievediergezondheidinitieertLNV(innova-tief)onderzoekoverdegevolgenvanklimaatswijziginginrelatietotopkomendedierziekten,metnamediedierziektendieookgevolgenvoordemenskunnenhebben.Identificatieenregistratie+BinnenEUverbandisvastgestelddatper1januari2010alleschapenengeitendienentezijnvoorzienvanelektronischeidentificatie-middelenendatinderegistratie,naastanderegegevens,deindivi-dueleidentificatiecodevaneendiermoetwordenvermeld.LNVdraagtzorgvoordeimplementatieenvoorlichtingvandenieuweEU-regelgevinginclusiefdenieuwbouwvaneencentraledatabasevoorschapenengeiten.Monitoring,earlywarningenbewaking+Vangrootbelangishettijdigsignalerenvaneenbesmetting.Ditgebeurto.a.dooronderzoekenmonitoringvandierziektenalsscrapie,BluetongueenBSE.FinancieringvindtmetnameplaatsviaeenLNVbijdrageaanhetDiergezondheidsfonds(DGF).BeleidsartikelenPersexemplaar146 Handhavingveterinaireveiligheid+Eveneenswordeninhetkadervanhettijdigsignalerenvaneenbesmettingbewakingsprogramma’suitgevoerdzoalsbrucellamelitensis,KVP,MKZenAI.FinancieringvindtmetnameplaatsviaeenLNVbijdrageaanhetDGF.Crisisorganisatie+LNVorganiseertparaatheidsoefeningenomdecrisisorganisatievandierziekteenvoedselveiligheidbekwaamtehouden.Hiertoebehorenookoefeningenenhetformulerenvaneenbeleidsstrategiemetbetrekkingtotchemischbiologisch,radiologischennucleair(CBRN)terrorisme.+Onderzoekenstimuleringvanvaccinproductieenhetvoorraadbeheervanvaccins.+Onderdeelvandecrisisorganisatievandierziekteenvoedselveiligheidbetrefthetopstellenenactualiserenvanbeleidsdraaiboeken.In2009zaldeLNV-crisisorganisatievoordierziektenbestrijdingverderwordengeprofessionaliseerd.Opgrondvaneenanalysein2008vandebestrijdingsstrategieën,dediagnostiekendeopkomendenieuwedierziekten,zullenin2009denoodzakelijkemaatregelenwordengeïmple-menteerdterverbeteringvandeefficiencyvandecrisisorganisatie.Dedalingtenopzichtevandebegroting2008houdtverbandmetdeincidenteleuitgavenvoorBluetonguevaccinatiein2008van€11mln.DaarbijzetLNVdevolgendegeneriekeinstrumenteninvoorhetbereikenvandedoelstelling:Wet-enregelgevingLNVzethierbijdeEuropesewet-enregelgevingophetgebiedvandiergezondheidendierziektenbestrijdinginendeGezondheids-enWelzijnswetvoorDieren.Uitvoering,handhavingentoezichtBetreftonderanderemanagementvandierziektencrises.InternationalesamenwerkingendiplomatieBetreftonderanderebeïnvloedingbinnenEU-enOIE-verband,internatio-nale«capacitybuilding»projecten,technischeassistentieenondersteu-ning,waaronderhetAIIndonesiëprojectmetmedefinancieringvanhetMinisterievanBuitenlandseZaken.BeleidsartikelenPersexemplaar147 MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBron1.«earlywarning»bestrijdingsplichtigeziekten202005842010Evaluatie2.Vaccinbanken22006332009VD3.Aantalbeleids-draaiboekenvoorbestrijdingsplichtigeziektenenvoedsel-kwaliteit5200512122009VD4.Aantalinternationale«capacitybuilding»projectendierziekte-bestrijding22007222009VD1.Dezeindicatorduidthetaantaldagentussenbesmetting(vermeerderdmetdeziekteafhankelijkeincubatieperiode)enontdekking.Hetzosnelmogelijkontdekkenvaneenuitbraakvaneenbestrijdingsplichtigedierziekteisvangrootbelangomdeziektesnelenefficiënttekunnenbestrijden.Daarbijishetnoodzakelijkdatdehoudervanhetdiereventueleverdachteverschijnselensnelmeldt.2.Bijdebestrijdingvandierziektenkanhetinstrumentnoodvaccinatievangrotewaardezijn.Omzosnelmogelijkmetvaccinerentekunnenbeginnenmoetervaccinbeschikbaarzijn.Dezebeschikbaarheidvanvaccinvooreenbepaaldeziektescharenweonderdeindicatorvaccinbank.3.Doordeinspanningenvandeafgelopenjarenisinmiddelseengrootaantalbeleidsdraaiboekenophetgebiedvandebestrijdingsplichtigedierziekten(onderandereAI,MKZenKVP)envoedselveiligheid(onderanderediervoeders)opgesteld.Indeloopvan2009zullennaarverwachtingdelaatstebeleidsdraaiboekenkunnenwordenvastge-steld.Vanafdatmomentzalvooralsprakezijnvanonderhoudteneindededraaiboekenup-to-datetehouden.OverigenszalNederlandincasuLNVzichblijvenvoorbereidenopnieuwopkomendedier-eninfectie-ziekten,waarvoorzonodignieuwedraaiboekenwordenontwikkeld.4.Dezeinternationale«capacitybuilding»projectenzijngerichtopeenbrongerichtedierziektenbestrijdingwaardoorookhetuitbraakrisicobinnendeeigenlandsgrenzenafneemt.OverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingVoedselkwaliteitenDiergezondheid2520082008OverigevaluatieonderzoekRapportHoekstra/Vantemsche*25.1120082008*RapportHoekstra/Vantemsche:brievenaanTK(26991nr.177en205)van20maarten20juni2008.BeleidsartikelenPersexemplaar148 26KennisenInnovatieAlgemenebeleidsdoelstellingOntwikkelingenontsluitingvanvoorbeleid,samenlevingenbedrijfslevenrelevantekennisenonderhoudenvanvoorzieningenvooronderwijsaan(toekomstige)beroepsbeoefenaren.OmschrijvingInzetvankennisisnodigomhetvernieuwendvermogenvanNederlandtevergroten,maatschappelijkverantwoordondernementestimulerenendemaatschappelijkevraagstukkenoptelossen.InhetCoalitieakkoord(2007)wordenkenniseninnovatiedebasisgenoemdvanduurzameontwikke-lingvandewelvaart.KenniseninnovatiezijnookcentralebegrippenindeLissabonstrategie(2000)vandeEuropeseUnie.InhetrapportLeerkracht(2007)vandeCommissieRinnooyKanwordtdenoodzaakvaneenadequaatkennisniveauonderschreven.Ookdeagrosectorbehoeftvernieuwingsvermogenomvoordetoekomstopconcurrerendeenduurzamewijzetekunnenblijvenproduceren.LNVkiestvooreenintegraalkennis-eninnovatiebeleid,waarbijgebruikwordtgemaaktvandekrachtvandesamenwerkingbinnenhetkennis-systeemvoordesectorvoedselengroen.Centraalstaatdeinteractietussenmaatschappij,beleidenkennisinstellingen.Kernbegrippeninditverbandzijn:vraagsturingendoelgroepgerichtebenadering.Degroenekennisinfrastructuurvormtdekernvanhetkennisstelseldatrondomthema’salsduurzamelandbouw,natuurkwaliteitengezondevoedingisgeorganiseerd.Omdezekernfungeerteennetwerkvannationaleeninternationalepartners.DeGroeneKenniscoöperatie,eensamenwerkingsverbandvangroenekennisinstellingen,wordtondersteundombeschikbarekennisbetertebenuttenindepraktijk.Indatverbandprogrammerendeinstellingenvoorgroenvmbo,mbo,hboenWURgezamenlijkeactiviteiteninaansluitingopdekennisvraagvanuitdesector.Deontwikkelingvancompetentiegerichtberoepsonderwijssluithieropaan.Metanderedepartementenwordtsamengewerktindenieuweinterdepar-tementaleorganisatievoorkenniseninnovatie,eenvervolgophetprojectNederlandOndernemendInnovatieland.Scholing,doorstroomenhetverminderenvanhetaantalvoortijdigeschoolverlatersvraagtomeengezamenlijkeinzetvanEZ,OCWenLNV.OpbasisvanafsprakeninhetCoalitieakkoordkomtgeldbeschikbaaromteinvesterenindekwaliteitvanhetonderwijs.Voorjongerenwordengroenemaatschappelijkestagesgerealiseerdophetgebiedvannatuur-enlandschapsbeheer,voedselkwaliteitendiergezondheidenzorg-eneducatieboerderijen.Totslotwordtgeïnvesteerdinkennisontwikkelingvooractuelemaatschappelijkevraagstukken(dierenwelzijn,groeneeconomie,klimaat),kennisvoortoekomstigevraagstukkenopterreinvanvernieuwingeneninnovaties(kennisbasisonderzoek)enonderzoekinkadervanwettelijkeonderzoekstaken.VerantwoordelijkheidLNVDeministervanLNVheefteenstelselverantwoordelijkheidvoorhetgroeneonderwijs:voorzieningeninstandhoudenvooronderwijsaan(toekomstige)beroepsbeoefenaren.Binnenhetkadervanhetalgemeen(OCW)onderwijsbeleidversterktLNVdefunctiesvanhetgroenberoeps-onderwijsvoordesectorvoedselengroen.DeministervanLNVisverantwoordelijkvoorhetscheppenvanstimulerenderandvoorwaardenvoorinnovatieenhetontsluitenvankennisbinnendegroenesector.BeleidsartikelenPersexemplaar149 +LNVwildoelgroepenenstakeholdersinspirerendoorcontinuinformatie,verkenningenenmogelijketoekomstbeeldenbeschikbaartestellen.+Inoverlegmetstakeholderswordenkennis-eninnovatieagenda’sopgestelddierichtinggevendzijnvoordeinzetvansubsidiesendeinzetvankennisinstellingen.+LNVstimuleertenfaciliteertLNV-doelgroepen–metnamedeagrosectoren–bijinnovatieenkennisbenutting.+LNVzorgtvooreenup-to-datekennissysteemvoorhetgehelebeleidsterreinvanLNV.ExternefactorenHetbehalenvandezedoelstellinghangtafvandesamenwerkingmetendeinzetvanbedrijvenenandereoverheden(opnationaaleninternatio-naalniveau),onderwijs-enonderzoeksinstellingen.MaatschappelijkeffectBehalenvandezedoelstellingheeftalseffectdat:+kennisinhetagrofoodcomplexendegroeneruimtebijdraagtaaninnovatiefenconcurrerendondernemerschap,duurzaamondernemen,veiligvoedsel,levendenatuurenvitaalplatteland;+ervoldoendegekwalificeerdeberoepsbeoefenarenzijnvoorhetagrofoodcomplexendegroeneruimte;+ereeninternationaalhoogwaardigkenniscentrumisvoorhetagrofoodcomplexendegroeneruimte(indevormvanWageningenUniversiteitenResearchcentrum).MeetbaregegevensbijalgemenebeleidsdoelstellingIndicatorReferentie-waardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronKennisbenuttingdoorbeleid,bedrijfslevenenmaatschappelijkepartijen78%2008≥85%stijgend2011PROSUBVPositieNederlandopbasisvancitatie-impactscores(2003–2006)landbouw-envoedingswetenschappen3eplaats2003–2006≥3eplaats1eof2eplaats2011NOWT/CWTSPositieWageningenUniversiteitbinnentopvandewereld1482007hogerstijgenddoorlopendTHESInkomstenkennisvalorisatieenspin-outsWUR1€2mln.2006≥€2mln.€3mln.2010WUR1DeomvangvanhetbedragdatWURuitkennisvalorisatieenzgn.spin-outsbinnenhaaltiseenindicatorvandematewaarinWURerinslaagtwetenschappelijkekennisomtezetteninmaatschappelijknuttigec.qcommercieelinteressantetoepassingenenproducten.BeleidsartikelenPersexemplaar150 Ontwikkelingvanhetaantalgediplomeerden/afgestudeerdeninhetgroenonderwijs2000/012001/022002/032003/042004/052005/062006/070100020003000400050006000700080009000vmbombohobron:Onderwijsinstellingen/CfiBudgettairbelangLNVbegrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaatKenniseninnovatie18%81%1%Kennisontwikkeling en innovatieWaarborgen en vernieuwen onderzoek en onderwijsApparaatsuitgavenBeleidsartikelenPersexemplaar151 BudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.200820092010201120122013VERPLICHTINGEN1035963952948945945waarvangaranties000000UITGAVEN984977970962948948Programma-uitgaven970963957950936936waarvanjuridischverplicht92690765865463763426.15Kennisontwikkelingeninnovatie18217316516316016026.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs788790792787776776APPARAATSUITGAVEN14141312121226.21Apparaat13131211111126.22Baten-lastendiensten111111ONTVANGSTEN3024211999Grafiekbudgetflexibiliteit26.1526.160%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd94%5%1%84%10%6%Toelichtingop:HandhavingenuitvoeringErzijnuitvoeringskostenDienstRegelingenvoorhetaanbestedenenuitvoerenvandeoverigeonderzoeksprogrammering,regelingkennis-verspreidingeninnovatiegroenonderwijsenprojectenkennis-verspreiding.BeleidsartikelenPersexemplaar152 Bedragenx€1mln.200820092010201120122013UitvoeringskostenDienstRegelingen1,20,60,70,70,70,7KennisenonderzoekUitgavenvoorkenniseninnovatieverdeeldoverthema’sNatuur(17%)Landschap enplatteland (7%)Verduurzamingproductie entransitie (18%)Mineralen enmilieu (4%)Perspectiefvolleagroketens (6%)Biologischelandbouw (7%)Plantgezond-heid (10%)Diergezond-heid (11%)Kennis(2%)Voedselkwaliteit(12%)Internationaal(6%)Deverdelingvandebudgettenisvoorlopig.Opbasisvanonderanderevraagsturingwordtindeloopvan2009geprioriteerd.Bedragenx€1000Groenethema’sInstrumentenDLOonderzoeks-programma’sDLOwettelijkeonderzoeksta-kenNiet-DLOonderzoeks-programme-ringRegelingKennis-verspreidingenInnovatieGroenOnderwijsKennisversprei-dingsprojecten/NME/kenniskringenTotaalLandschapenplatteland:o.arobuusteruimte,gebieds-ontwikkeling,ruimtegebruik8762982103410778Natuur:o.aEHS,biodiversi-teit,jeugdennatuur,natuurengezondheid,water,klimaat736992901474517776326413Economischperspectiefvolleagroketens:o.a.Biobasedeconomy,marktenconcurrentiekracht,effectentoekomstigGLB,WTO6926147410349434BeleidsartikelenPersexemplaar153 Bedragenx€1000Groenethema’sInstrumentenDLOonderzoeks-programma’sDLOwettelijkeonderzoeksta-kenNiet-DLOonderzoeks-programme-ringRegelingKennis-verspreidingenInnovatieGroenOnderwijsKennisversprei-dingsprojecten/NME/kenniskringenTotaalBiologischelandbouw:o.a.Verduurzamingbiologischeketens,stimuleringbiologischeproducten,verhogingaanbodenkwaliteit9083492517115811250Mineralenenmilieu:o.aNitraatrichtlijn,lucht-kwaliteit,kaderrichtlijnwater52234925177737005Plantgezondheid:o.a.fytosanitair,gewasbescher-ming12312215049251777316244Verduurzamingproductieentransitie:o.a.ondernemer-schap,tuinbouw,bodem,visserij111211271816712068123628814Voedselkwaliteit:o.a.voedselveiligheid,voedingengezondheid45821472098251777318273Diergezondheid:o.a.vaccinatie,preventie1367616977Kennis:o.a.kenniscirculatie,netwerken150819413711433216Internationaal:o.a.biodiversiteit,armoede-bestrijding78329825173879718Totaal74718525549235860913006158112Apparaatsuitgaven:Bedragenx€1000Raming2009AmbtelijkPersoneelDirectieKennis10192AmbtelijkPersoneelInnovatieNetwerk905Materieel1428Overigapparaat100UitvoeringskostenDienstregelingen683Totaalapparaatsuitgaven13308BeleidsartikelenPersexemplaar154 Ontvangsten:Bedragenx€1000Raming2009RenteenaflossingoverdeverstrekteleningaandeStichtingDLOinzakeaankoopvangrondengebouwen8802FES-ontvangsten15000Overigeontvangsten92Totaalontvangsten23894VooreenvijftalprojectenzijntenlastevanhetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)middelenaandeLNV-begrotingtoegevoegd.HetbetreftdeprojectenTransitieDuurzameLandbouw,PotatoGenomics,Phytophtora,TTIGroeneGeneticaenAviaireInfluenza.BudgettairbelangbuitendeLNV-begrotingEUmaatregelenBedragenx€1mln200720082009201020112012ZevendekaderprogrammaOnderzoek*23,523,523,523,523,523,5*De(extra)EU-middelendieWageningenUniversiteitonttrektaanhet7dekaderprogrammaOnderzoeklopennietviadebegrotingvanLNV,maardirectvandeEUnaardeWUR.WelzetdeWURdepartementalemiddelenLNVinvoordebenodigdecofinanciering(50%).DeEU-maatregelenhebbenbetrekkingopdoorDLOuitgevoerdonder-zoek.26.15KennisontwikkelingeninnovatieMotiveringKennisvrageninrelatietotmaatschappelijkevraagstukkenbeantwoorden,innovatiesmetbetrekkingtotthema’svanLNV-beleidbevorderen,kennisdoorstromingrealiseren.BeleidsartikelenPersexemplaar155 Bedragenx€100020082009201020112012201326.15KennisontwikkelingeninnovatieKennis-ontwikkelingt.b.v.maatschappelijkevraagstukken181365172970164742163292160182160153+DLOonderzoeksprogramma’s184708+DLOond.progr.Vitaallandelijkgebied84877752765877437740+DLOond.progr.Ecologischehoofdstructuur71376518643965116508+DLOond.progr.Econ.perspectiefvolleagroketens67086127605261196117+DLOond.progr.Biologischelandbouw87978035793680258021+DLOond.progr.Mineralenenmilieu-kwaliteit50594621456546164614+DLOond.progr.Plantgezondheid1413612851125091276612761+DLOond.progr.Verduurzamingproductieentransitie107719838971898269822+DLOond.progr.Voedselkwal.en-veiligh.,diergezdh.44384054400440494047+DLOond.progr.Kennis14611334131813331332+DLOond.progr.Internationalesamenwerk.75866929684569216918+DLOwettelijkeonderzoekstaken545195255452058518805188051880+Niet-DLOonderzoeksprogrammering721692359374934693469346Ontsluitenvankennisviagroenonderwijsvoorbedrijfslevenensamenleving+GroeneKenniscoöperatie430042804238422042204220+Schoolalskenniscentrum350050005000500050005000+RegelingKennisverspr.enInnovatieGroenOnderwijs846186098527849084908490Bevorderenvaninnovatiesbijstakeholders+BijdrageInnovatieNetwerk389039253925392339233923+Innovatiesubsidies211717811222103610361036+Kenniskringen/lerendenetwerken255119901297129313181318+Kennisverspreidingsprojecten560360166042606070607060+Natuur-enmilieueducatie45005000500050001DeverdelingoverbudgettenDLO-onderzoeksprogramma’sisvoorlopig.Jaarlijkswordtgeherprioriteerd.InstrumentenKennisontwikkelingtenbehoevevanmaatschappelijkevraagstukkenDLOonderzoeksprogramma’sDezeprogramma’srichtenzichopactuelemaatschappelijkevragenbinnendeonderzoeksdomeinengroeneruimte,groeneeconomieenvoedsel.Hetgaathieromtoepassingsgerichtonderzoektenbehoevevanbeleids-enpraktijkvragenopLNV-relevanteterreinen.Binnenhetonderzoeksdomeingroeneruimtewordenonderzoeksvragenuitgewerktgerichtopdewaardevanonzeaardeeneenmooilandschap.AlgemeneinvalhoekenzijnenerzijdsdeEcologischehoofdstructuurenbiodiversiteitenanderzijdsrobuusterruimtegebruikengebieds-ontwikkeling.Accentenvoor2009zijnophetgebiedvannatuuro.a.leefgebiedenbenaderingenNatura2000envoorlandschapo.a.relatiegroenengezondheid,socialecohesieenveiligheid.Binnenhetonderzoeksdomeingroeneeconomiewordenonderzoeks-vragenuitgewerktgerichtopduurzaamondernemen,mineralenenmilieu,plantgezondheid,agroketensenbiologischelandbouw.Hetgaathieromeenomvangrijkdomeinmetveleinvalshoekenendevolgendeaandachtsvelden:transitie(inclusiefinnovatie)naareenduurzamelandbouwenvisserij,milieuvriendelijkgebruikvanmineralenengewasbeschermingsmiddelenindelandbouw,ondersteunenfytosanitairbeleid,markt–concurrentiekracht–macrotrends,ontwikkelingnaarBeleidsartikelenPersexemplaar156 biologischelandbouw.Accentenvoor2009zijno.a.dierenwelzijn,luchtkwaliteitstallen,activiteitenvanuitdebeleidsnota«Biologischelandbouwketen2008–2011»,ondersteuningvanhetinterdepartementalebeleidsplan«Schoonenzuinig»ophetgebiedvanglastuinbouw,multifunctionelelandbouw.Binnenhetonderzoeksdomeinvoedselwordenonderzoeksvragenuitgewerktgerichtopvoedselkwaliteitendiergezondheid.Algemeneinvalshoekenzijnenerzijdsdeduurzaamheidinproductieendevoedsel-veiligheidenanderzijdsbestrijdingvandierziekten.Accentenvooronderzoekin2009zijnvoorvoedselkwaliteito.a.duurzaamconsumeren,envoordiergezondheido.a.risicogebaseerdepreventieenontwikkelennieuwevaccins.Voordiergezondheidzijndebeleidslijnenenprioriteitengenoemdinde«NationaleAgendaDiergezondheid»leidend.Eenspecifiekeplaatswordtingenomendooronderzoekgerichtopkenniscirculatieenkennisbenutting.Eensleutelrolhierinspeeltdeverbindingvanonderzoekmethetgroeneonderwijs(inhetkadervandeGroeneKennisCoöperatieenSchoolalsKenniscentrum).Deinternationalecomponentvandedriegenoemdeonderzoeksdomeinenwordtspeciaalopgepaktineenapartonderzoeksdomein.Dealgemeneinvalshoekenzijn:deintegratievanontwikkelingslandenenhunopko-mendemarktenindewereldeconomieendeontwikkelingenhetbeheervanland,waterennatuurlijkehulpbronnen.Accentenvoor2009sluitenaanbijderecentverschenenbeleidsnota«Landbouw,ruralebedrijvigheidenvoedselzekerheid».WettelijkeonderzoekstakenDewettelijkeonderzoekstakenvloeienvoortuitnationaledanwelEUverplichtingen,zoalshetinbeheerhoudenvanvaccinswelkeintijdenvaneendierziektecrisiswordeningezet.Daarnaastbetrefthetverplichtingenophetterreinvanvisserij(o.a.visbestanden),natuur(o.a.Milieu-enNatuurPlanbureau),economie(landbouwtelling),genenbanken(planten-rassen)envoedselveiligheid(analysestenbehoevevandeVoedselenWarenAutoriteitendeAID).Hetbetrefttakendievanessentieelbelanggeachtwordenvoornatuurbescherming,diergezondheid,economischeontwikkelingenvoedselkwaliteit.Niet-DLOonderzoeksprogrammeringDitbegrotingsonderdeelwordtingezetombuitenDLOspecifiekedeskundigheiduithetnationaleeninternationale(universitaire)kennis-veldtebenutteninkennisontwikkelingvooractuelemaatschappelijkevraagstukken.Hierbijgaathetmetnameomkortlopendstrategischentoegepastonderzoek.Voorbeeldenvanprojectenin2009zijn:hetprojectAntibioticaresistentie,datdeFaculteitDiergeneeskundetrekt,gerichtophetinzichtelijkkrijgenvanrisico’sophetopstaanvanresistentieenoppreventiemaatregelenhiervoorenhetprojectNatuurhersteldoorherstelvandebodembiodiversiteituitgevoerddoordeNIOO-KNAW.Ditprojectrichtzichophetvindenvanverklarendefactorenvoorsituatieswaarinnatuurherstelvertraagt,kennisnodigvoordeuitwerkingvandebeheers-plannenvoordeNatura2000gebieden.BeleidsartikelenPersexemplaar157 OntsluitenvankennisviahetgroenberoepsonderwijstenbehoevevanbedrijfslevenensamenlevingGroeneKenniscoöperatieEriseenbestuurlijkemeerjarigeafspraakvoordeperiode2006–2010metdegroeneonderwijsinstellingen.LNVondersteunthiermeehetprocesvangezamenlijkeprogrammeringvandegroenekennisinstellingen(o.a.Regelingkennisverspreidingeninnovatiegroenonderwijs)enhetversterkenvanderolvanonderwijsinstellingenbijkennisbenuttinginderegioendeversterkingvandeasonderzoek-onderwijs-bedrijfsleven(SchoolalsKenniscentrum).DeGroeneKennisCoöperatie(platform-organisatie)legtviavraaggestuurdekennisprogramma’seenverbindingtussengroeneonderwijsinstellingen(75000leerlingen/studenten),onderzoeksinstellingen,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties.ViaGroenkennisnetwordtrelevantebeschikbarekennisopmaatontslotenviainternetvoordediversedoelgroepen,metdaarbijbijzondereaandachtvoordoorLNV(mede)gefinancierdekennis.SchoolalsKenniscentrumLNVverleentsubsidiesmetbetrekkingtothetconcept«Schoolalsregionaalkenniscentrum».Metditconceptwordenkennisontsluitingen-benuttinginderegioversterkt.Hiermeewordtbereiktdatpubliekekenniswordtontslotendiebeteristoegesnedenoppraktijksituatiesbinnenonderwijs,onderzoek,bedrijfslevenenmaatschappelijkeorganisaties.RegelingkennisverspreidingeninnovatiegroenonderwijsAOC’s,scholengemeenschappenmeteenafdelinglandbouwennatuur-lijkeomgeving,HAS’enenWageningenUniversiteit(exclusiefdeleerstoelgroepEducatie-enCompetentiestudies),kunnenviadeRegelingKennisverspreidingeninnovatiegroenonderwijssubsidieaanvragenindienenvoorprogramma’sofprojectenmetdoelkennisverspreidingofinnovatieinhetgroeneonderwijs.BevorderenvaninnovatiesbijstakeholdersBijdrageInnovatienetwerkLNVsubsidieerthetInnovatieNetwerkmetalsdoelhetbijelkaarbrengenvankennisuitpraktijk-enonderzoekswereldtenbehoevevanhetontwikkelenvangrensverleggendevernieuwingeninlandbouw,agribusi-ness,voedingengroeneruimte.DoelgroepenvanhetInnovatieNetwerkzijnoverheidenbedrijfsleven.Targetvoor2010isdater30robuustegrensverleggendeconceptenwordenontwikkeldwaarvan15hunbetekenishebbengekregenindepraktijk.Destandvanzaken(begin2008)isweergegeveninonderstaandschema.ConceptenAantalconcepteninoriëntatiefaseAantalconcepteninontwikkelingsfaseAantalconcepteninrealisatie-ofafrondingsfaseTotaalRuimtecreëren231217Duurzaamondernemen512926Gezondesamenleving25512Totaal9202655BeleidsartikelenPersexemplaar158 InnovatiesubsidiesHetbetreftinnovatiesubsidiesaanondernemersenanderedoelgroepen.HetgaatmetnameomSBIR(SmallBusinessInnovationResearch)eninzetvanSyntens.ViahetSBIR-programmabesteedtdeoverheideendeelvanhaarO&Obudgetrechtstreeksaanbijhetmidden-enkleinbedrijf(MKB).DoelishetontwikkelenvaninnovatiesdoorhetMKBophetgebiedvanmaatschappelijkrelevantethema’s.IndatkaderheeftLNV(insamenwerkingmetEZ)tweepilotsgestart:«biobasedeconomy»en«stimuleringinnovatie».Kenniskringen/lerendenetwerkenViakenniskringenvanbelanghebbenden(terreinbeherendeorganisatiesenondernemers)wordtmetsubsidiesuitwisselingvankennisenervaringengestimuleerd.Uitdezenetwerkenkomenpraktijkgerichteonderzoeksvragenvoort.Zezorgenookvooreengoedebenuttingvankennisuitonderzoekindepraktijk.Geziendeinteractiemetbeleids-ontwikkelingen/of-implementatieisdeLNVbetrokkenheidactiefeninitiërend.Denetwerkenkenneneenkoppelingnaaronderwijsinstellingenzodatooktoekomstigeberoepsgroepenvertrouwdrakenmetdenieuwsteinzichten.Indeonderstaandetabelzijnenkelenetwerkenmethunbereikopgeno-men.LerendnetwerkAantaldeelnemers/organisatiesMelkveeAcademie1000TelenmetToekomst300KennisopdeAkker400OntwikkelingenBeheerNatuurkwaliteit47KenniskringWeidevogellandschap16HetkennisnetwerkOntwikkelingenBeheerNatuurkwaliteit(OBN)isgestartin2006.Doelishetontwikkelenvanmaatregelenomnegatievegevolgenvanverdroging,vermestingenverzuringtegentegaan.HetlevertkennisopvoorimplementatievanbelangrijkebeleidsitemszoalsNatura2000,realiserenvannatuurterreinenenleefgebiedplannen.Samenwerkingtussenonderzoekers,beheerdersenbeleidisdesleuteltotsucces.Betrokkenheidvanhetonderwijsisessentieel.KennisverspreidingsprojectenMetdekennisverspreidingsprojectenzetLNVinopeenbetereontsluitingvandeontwikkeldekennisvoorgebruikdoorondernemersenmaatschap-pelijkegroepen.Dezeprojectenrichtenzicho.a.opbewustwordingengedragsveranderingrondthema’salsJeugd,NatuurenGezondheid,MineralenenmilieuendeNationaleLandschappen.EenvoorbeeldhiervanzijndeSmaaklessen.Smaaklessenzijnin2006op500basisscholengeïntroduceerdmetdoeljongerenalvroegteinteresserenvoorvoedselensmaak.Deleerkrachtwordtondersteuninggebodendoor«dekokindeklas»,instructiesenproeflessenvoorleerlingen.Voorhetschooljaar2008–2009wordtdeinzetuitgebreidtot1500scholen.Doelstellingisomin2012opdezemanier3000basisscholentehebbenbereikt.BeleidsartikelenPersexemplaar159 Natuur-enmilieueducatieMetditinstrumentwordenleerprocessenbevorderddieleidentotgewenstekennis,houdingengedragtenopzichtevannatuur-enmilieu.MeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorReferentiewaardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBronAantalaansluitingenGroenkennisnet56000200665000700002009LNV26.16WaarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijsMotiveringEenkwalitatiefhoogwaardig,innovatiefendoelmatigfunctionerendstelselvangroenonderzoekenonderwijsgaranderen.Stimulerenvanvernieuwingindegroeneonderzoek-enonderwijsinstellingen.Bedragenx€100020082009201020112012201326.16Waarborgenenvernieuwenonderzoekenonderwijs788619790919792018786844776394776552Waarborgenvanonderzoekenonderwijs+BekostigingDLOKennisbasis494804658445970473914280142801+BekostigingWU152197153402154151154016153994153971+BekostigingHBO-groen599846100663474633786333163288+BekostigingMBO-groen129760118120115652115404115268115449+BekostigingVOA900890089008900890089008+BekostigingVMBO-groen302105315013316816318010318228318267+BekostigingAequor731773176317631463146314+Basisfinancieringoverigekennisinstellingen89620672067206620662066+Subsidiesondersteuningsstructuur680568396850684568456845+Praktijkleren317253307732801326793417934179Vernieuwenvanonderzoekenonderwijs+Vernieuwingonderzoeksinfrastructuur1853814360139246118+Ontwikkelingkennisbeleid499770767043773164836483+OCW-conformeonderwijssubsidies158071705017945178841787717881InstrumentenWaarborgenvanonderzoekenonderwijsBekostigingDLOKennisbasisDebekostigingvandeDLOkennisbasisbetreftfunderendonderzoek.DitintegenstellingtotdeonderzoeksprogrammeringDLOdiezichrichtoptoegepastonderzoek.InhetkadervanhetStrategischPlanWURzijnvoordemiddellangeenlangetermijnbestuurlijkeafsprakengemaaktoverdeontwikkelingsrichtingvanexpertises,dievanbelangzijnvoordeverdereontwikkelingvandeNederlandsesamenlevingineennationaaleneeninternationaalperspectief.Tevenswordendemiddeleningezetterco-financieringvanEUonderzoeksmiddelen(7eKaderprogramma,in2007werd€23,5mln.ingezet).VoorhetonderzoekzetLNVeropindatvoorNederlandbelangrijkethema’sopdeEU-onderzoeksagenda(7eKader-programma)komen.LNVwerktmeeaandeontwikkelingvangezamen-BeleidsartikelenPersexemplaar160 lijkeonderzoeksagenda’smetanderelanden.EendeelvandemiddelenisbestemdvoordeFES-projectenPhytophtoraenPatatoGenomics.BekostigingWU,HBO-groen,MBO-groen,VOA,enVMBO-groenBron:SiloBeleidsartikelenPersexemplaar161 Hetbetreftnormatievebekostiginggebaseerdopdewet.LNVbekostigthetonderwijsaanWageningenUniversiteit,5HBO-instellingen,12agrarischeopleidingscentravoorVMBO/MBO,deMBO-opleidingLandstedeen37groeneafdelingenvanscholengemeenschappen.VOAbetreftmiddelentenbehoevevanVoorbereidendeenondersteunendeactiviteitenvoorniveau1en2leerlingeninhetMBO.Hetgroenhogeronderwijswordtdoorstudenteninhogemategewaar-deerdzoalsblijktuitderesultatenvandenationalestudentenenquêteChoice2006–2007.WageningenUniversiteitkrijgtdehoogstewaarderingvandeNederlandseUniversiteiten.HasDenBoschwordtalsoptweenabestebeoordeeldvandeHBO-instellingen.Dekwaliteitszorgwasin2007opdevmbo-vestigingenvanaoc’sbeteropordedaninhetreguliervoortgezetonderwijs.(Onderwijsjaarverslag2007,Onderwijsinspectie).BekostigdeaantallenbinnenhetgroeneonderwijsBedragenx€1000InstrumentTypestudenten/getuigschriften/promotiesAantallenPrijsbedragUitgaven2009BekostigingWUEerstejaars10743,9064195Ongedeeldegetuigschriften12340,8815028Bachelorgetuigschriften31722,9157264Mastergetuigschriften62717,96611265Promoties25174,13518608Vastecomponenten107042153402BekostigingHBO-groenStudenten75197,69857885Vastecomponenten312161006BekostigingMBO-groenstudentenberoeps-opleidendeleerweg170225,25989519studentenberoeps-begeleidendeleerweg93683,05328601118120BekostigingVOAleerlingenniveau121221,9924227leerlingenniveau260010,79747819008BekostigingVMBO-groenleerlingenVMBO/VBO190006,229118351leerlingenVMBO/LWOO152009,348142090Vastecomponenten54572315013Indeperiode2008–2013wordtinsamenwerkingmetOCWeenexperi-mentuitgevoerdmeteengeïntegreerdeleerwegvoordebovenbouwvanhetvmbototmboniveau2.Doelvanditexperimentisdatleerlingenvoorwiedeovergangvanvmbobasisberoepsgerichteleerwegnaarmboniveau2problematischisgemakkelijkereenmboniveau2diplomakunnenbehalen.BeleidsartikelenPersexemplaar162 Ontwikkelingaantallenstudenten/leerlingengroenonderwijsvan2000t/m20142000/012001/022002/032003/042004/052005/062006/072007/082008/092009/102010/112011/122012/132013/1405.00010.00015.00020.00025.00030.00035.00040.000vmbombohobron:CfiBekostigingAequorAequor(kenniscentrumvoorvoedselenleefomgeving)zorgtinoverlegmethetbedrijfslevenvoorbegeleidingenselectievanleerbedrijveneneenlandelijkekwalificatiestructuurvoorhetMBO(ontwikkelingnaareencompetentiegerichtekwalificering).BasisfinancieringoverigekennisinstellingenHetbetreftinput-financieringvooronderzoekuitgevoerddooro.a.hetPlanbureauvoordeleefomgevingenKNAWAcademieHoogleraren.SubsidiesondersteuningsstructuurSubsidiesaanondersteunendeinstellingenbetreffenonderandere:ontwikkelenvanleermiddelen(Ontwikkelcentrum),verzorgenvanonderwijskundigebegeleiding(LandelijkePedagogischeCentra),vernieuwingvandeexamensVMBOinaansluitingopcompetentiegerichtMBOentoetsing(CITO),dienstverleningvernieuwinggroenonderwijs(VakgroepEducatieenCompetentieStudiesvanWageningenUniversi-teit).PraktijklerenHetbetreftdevraaggestuurdeinzetvoorsimulerenvanpraktijksituatiesmetspecifiekeendureapparatuur.VernieuwenvanonderzoekenonderwijsVernieuwenonderzoeksinfrastructuurHetbetreftsubsidievoorhetstimulerenvansamenwerkingsverbandenenstrategischespeerpuntprogramma’sbijonderzoeksinstellingengerichtopBeleidsartikelenPersexemplaar163 verbeterenkennisinfrastructuurenhetinnovatiefvermogenvanhetbedrijfsleven(Transitieduurzamelandbouw,TTIGroeneGenetica,AviaireInfluenza).EenprioriteitishetonderzoekAviaireInfluenzawaarvoorin2006€15mln.(middelenvoormeerderejaren)beschikbaarisgesteld.Doelisvoorkomenvaneencatastrofalegrieppandemiedoorversneldeontwikke-lingvanveterinairevogelgriepvaccins.OntwikkelenkennisbeleidDezemiddelenwordeningezetominnovatiesinhetkennisbeleidzelf(methodeneninfrastructuur)teondersteunen.Andersgezegd,hetisde«kraamkamer»voorinitiatievendiepotentieelkunnenleidentotstructu-releveranderingeninhetkennisinstrumentariumendeinzetdaarvan.Alshetinstrumentaanslaatkrijgthetvervolgenseenplaatsbinnendeanderebegrotingspostenvanartikel26.Voorbeeldenvaninitiatievendieineersteinstantieuitdezepostzijngefinancierdzijn:dekenniskringen(o.a.weidevogels)endemelkveeacademie.Bedragenx€1000InstrumentKas2009DoelgroepthemaVernieuwingonderzoeksinfrastructuur14360OnderzoeksinstellingenenbedrijfslevenTTIGroeneGeneticaTransforumAviaireInfluenzaOntwikkelenkennisbeleid7076OnderzoeksinstellingenenbedrijfslevenWetenschappelijkeinfrastructuurExperimenteerruimtekennis-instrumentenOCW-conformeonderwijssubsidiesGelijkeontwikkelingsmogelijkhedenvoorgroenenoverigonderwijszijncruciaal.DetoenemendeinternationaliseringvanhetonderwijsbeleidkomttotuitdrukkingingrotereinternationalemobiliteitvanstudentenendocentenénindoorwerkingvandeLissabonafspraken:verminderingvoortijdigschoolverlaten,verhogingvanopleidingsniveau,deelnamelevenlangleren,hetstimulerenvanbêta-studies.In2009wordtverderuitvoeringgegevenaandeinjanuari2006vastgesteldebriefUitvoeringplanvanaanpakharmonisatiegroenonderwijs.Aandachtpuntenzijn:+Realiserenvanmaatschappelijkestagesdoorhetverstrekkenvansubsidiesaanonderwijsinstellingen,stagebiedendeenintermediaireorganisaties.Degroenesectorbiedtveelmogelijkhedenvoordeverplichtemaatschappelijkestagevoorjongeren.LNVwildeinvullinghiervandanookmetvoortvarendheidterhandnemen.Indeperiode2008–2011zalhetaantalstagesenstageplekkengefaseerdwordenopgebouwd.+Stimulerenvancompetentiegerichteleerarrangementendoorsubsidies.Hetcurriculumvanhetgroeneonderwijskrijgtsteedsmeerdevormvancompetentiegerichteleerarrangementen.Dezerichtenzichophetintegrerenvanvakkennisenvaardighedeninhetvermogenomcompetenttehandeleninaansluitingopdeeisenvanuitdeberoepspraktijk(bedrijfsleven).Hetgroeneonderwijsvolgthetregulieronderwijsinalgemeneonderwijszaken,maaronderscheidtzichdoornauwcontactmethetbedrijfsleven,zowelprimaireproducentenalsBeleidsartikelenPersexemplaar164 verwerkendeindustrie,handel,logistiekentoeleveranciers.Hetgroenonderwijskanfungerenalsproeftuinopditgebied.+Terugdringenvoortijdigschoolverlatendoorhetverstrekkenvansubsidiesvoornieuwedoorstroomprofielen,verbeterenvandeexamineringenbegeleidingvanzorgleerlingen.InlijnmetdeLissabon-doelstellingen(EU)wilLNVsamenmetbedrijfslevenbijdragenaandedoorgroeivanNederlandalsconcurrerendekenniseconomiedoorhetverderterugdringenvanvoortijdigschool-verlateninendoorhetgroenonderwijs(bijdrageaan«Aanvalopdeuitval»).DeAOC’sbiedeneenaansprekendeleeromgevingvooreenrelatiefgrootaantalzorgleerlingen.Tochzijndeprestatiesophetgebiedvanpreventievanvoortijdigschoolverlatenrelatiefgoed.Depositievefactorendaarinwordenverderontwikkeldenbeschikbaargesteldaanhetonderwijsindeanderesectoren.+BevorderingvandehogereniveausinhetgroenMBO,doorstroomnaarHBOenhetbevorderenvanlevenslanglerenvanwerkendenindesector.+Ontwikkelingvangroeneberoepsopleidingendieookvoorallochtonejongerenaantrekkelijkzijn.LNVrichtzichbijmaatschappelijkestageszowelopdestagevervullinginhetgroeneonderwijszelf,meteenvoorbeeldfunctievoorhetoverigonderwijs,alsophet(laten)creërenvanstageplaatseninhetgroenedomein.Groenemaatschappelijkestageplaatsenzijnondermeertecreërenindesfeervannatuur-enlandschapsbeheer,educatie,recreatieveactiviteitenenveldmonitoring.LNVenhetgroeneonderwijsveldkunnenverdereenrolspelenbijdebemiddelingenbegeleidingvangroenemaatschappelijkestageplaatsenvoorniet-groenescholen.Ontwikkelingongediplomeerdeuitstroomgroenonderwijsvan2002tot20072002/20032003/20042004/20052005/20062006/20070%5%10%15%20%25%30%35%40%45%vombohbowobron:onderwijsinstellingen,CfiBeleidsartikelenPersexemplaar165 Ontwikkelingongediplomeerdeuitstroomnietgroenonderwijsvan2002tot2007vombohbowo2002/20032003/20042004/20052005/20062006/20070%5%10%15%20%25%30%35%bron:Kerncijfers2003–2007,OCW(slaagkanstabellen)enCfi.Voortijdigschoolverlatersnaaronderwijsrichtinginschooljaar2005–2006SectorPercentageVSVvandeuitstroomGroen26,3ZorgenWelzijn27,5Economie35,6Techniek38,4Hetbetrefthetaantalleerlingendatgeenstartkwalificatie(eendiplomaopminimaalmbo-2niveau)behaalt.Bron:CFIMeetbaregegevensbijdeoperationeledoelstellingIndicatorReferentiewaardePeildatumRaming2009StreefwaardePlanningBron1.Aantalgroenestage-plaatsen1500100002011Instellingen2.DoorstroomleerlingenVanVMBO-naarMBOgroen32%2006≥32%hoger2011OCWVanMBO-naarHBOgroen26%12007≥26%hoger2011Cfi3.PositieWageningenUniversiteitnationalestudentenenquêteeerste2007eersteeerste2011Choice1.BetreftdedoorstroomgediplomeerdenMBO-groenniveau4.Erstroomtookeenkleinpercentagedoornaarhetniet-groenHBO.Inhetalgemeenwordtdoorstroomgestimuleerd.BeleidsartikelenPersexemplaar166 DoorstroomvanMBOnaarvervolgopleidingMBO-richtingPercentageschoolverlatersMBO-BOLdatdoorstroomtnaareenvervolg-opleidingin2006Groen28,6Gezondheidszorg29,5Sociaal-cultureel39,1Techniek48,0Economie51,3Bron:Dearbeidsmarktnaaropleidingenberoeptot2012,ROAOverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingEffectiviteitvanhetkennis-eninnovatiebeleid2620122012OverigMidtermreviewGroeneKenniscoöperatie26.1520082008evaluatieonderzoekSubsidieregelingDLO26.1520082008Wettelijkeonderzoekstaken26.1520082009RegelingInnovatieGroenOnderwijs26.1520082009InnovatieNetwerk26.1520102010Praktijklereninhetgroeneonderwijs26.1620092009+ConformdeafsprakenindeovereenkomstwordenvooreindevandelooptijddeWettelijkeonderzoekstakengeëvalueerd.In2008en2009lopen5WOT-overeenkomstenaf.DeevaluatiesvanWOTVoedsel-veiligheidenWOTGenetischebronnenzijnin2008gestartenwordenin2008afgerond.DeevaluatiesvanWOTNatuurenmilieu,WOTVisserijenWOTEconomischeinformatievoorzieningstartenin2008enwordenin2009afgerond.WOTDiergezondheidloopttot2012.Hiervoorisin2008eenmidtermevaluatieafgerond.Opgrondvandeevaluatieszalwordenbekekenofenwelkewijzigingenaangebrachtdienentewordenindeovereenkomsten.+Evaluatiesvanderegelinginnovatiegroenonderwijsenpraktijklerenvindenplaatsmetdoeldezeinstrumenteneventueelaantepassen.+DeevaluatievanhetInnovatieNetwerkvindtplaatsinhetkadervaneenin2010aflopendemeerjarenafspraak.BeleidsartikelenPersexemplaar167 27Bodem,waterenreconstructiezandgebiedenAlgemenebeleidsdoelstellingHetgevenvaneenimpulsaandezandgebiedeninZuid-enOost-Nederlandenhetveiligstellenvandegebruiksmogelijkhedenvandebodemenhetopordekrijgenenhoudenvaneenduurzaamwater-systeem.HetRijkgeeftprioriteitaandereconstructievandezandgebiedeninZuidenOost-Nederland(Overijssel,Gelderland,Utrecht,Noord-BrabantenLimburg).Dezereconstructiebeoogthetrealiserenvaneengoederuimtelijkestructuur,inhetbijzondervoorduurzamelandbouw,denatuur,hetmilieueneenduurzamewaterhuishouding,alsmedehetcreërenvaneenaantrekkelijkwoon-,werk-enleefklimaatindezandgebiedenvoorhetrealiserenvanderegulierebeleidsdoeleninhetlandelijkgebied.Hetdoelisde(gebruiks)waardevandebodemtebehoudenenwaarnodigteherstellen.HetRijkstimuleertdaaromeenduurzamergebruikvandebodem.Devijfbetrokkenprovincies(Limburg,Noord-Brabant,Gelderland,Overijssel,Utrecht)hebben12reconstructieplannenopgesteldvoor12reconstructiegebiedenmetdedaarbijbehorendeuitvoerings-programma’s.DereconstructieplannenzijninmiddelsgoedgekeurddoorhetRijkenmoetenin2015gerealiseerdzijn.VerantwoordelijkheidLNVLNVisverantwoordelijkvoorhetwettelijkkaderReconstructie,middelenvoordeRijksdoelenencoördinatievanRijksinzet.LNVfaciliteertdeprovinciesbijhettotstandkomenvangeïntegreerdgebiedsgerichtbeleidwaarindesectoraleRijksdoelengerealiseerdworden.VoorbodemenwaterzijnrespectievelijkVROMenV&Wdeeerstverantwoordelijkeministeries.HetbudgetwordtviahetILGaandeprovinciesterbeschik-kinggesteld.Deprovincieszijnverantwoordelijkvoordeprogrammeringendeuitvoeringvande(inrichtings)projecten.HetRijkbeoordeeltaanheteindvandeILGperiodedegerealiseerdeprestatiesendedaaraanbestedebudgettenvanhetRijkenlegthieroververantwoordingafaanhetparlement.ExternefactorenBehalenvandezebeleidsdoelstellinghangtafvanhetbestuurlijkedraagvlakindebetreffendereconstructie-enwaterregio’s,deklimaat-verandering,zeespiegelstijging,bodemdalingentoenamevanverhardoppervlak.MaatschappelijkeffectHetbehalenvandealgemenebeleidsdoelstellingvoorreconstructiezandgebiedenheeftalseffecten:+Ontwikkelingvandestructuurvandelandbouwindeextensiverings-,verwevings-enlandbouwontwikkelingsgebieden.+Structuurbedrijvigheidinreconstructiegebieden,zowelbinnenalsbuitendelandbouw(ookbijsociaal-economischevitaliteit).+Tevredenheid/belevingvandebewonersmetbetrekkingtothetvoorzieningenniveauindeeigenplattelandsgemeente(ookbijsociaal-economischevitaliteit).BeleidsartikelenPersexemplaar168 IndicatorStreefwaardeWaardenulmetingMeetmethodeBronReconstructieZandgebiedenVersnellingrealisatierijksdoelenindereconstructiegebiedenMinimaalbehoudengelijkeverhoudingaanderestvanNederland1.Recreatiefgebruik:Reconstructiegebieden44Nietreconstructie-gebieden41Nederland42EnqueteContinuVrijeTijdsOnderzoek(CVTO)2006/2007MonitorAVPenbegrotingMinimaalbehoudengelijkeverhoudingaanderestvanNederland2.Tevredenheidrecreatiefaanbod:Reconstructiegebieden7,63Nietreconstructie-gebieden7,23Nederland7,33EnqueteWoOnderzoek2006MinimaalbehoudengelijkeverhoudingaanderestvanNederland3.Landschap(waarde-ringkwaliteit):Reconstructiegebieden7,46Nietreconstructie-gebieden7,27Nederland7,30EnqueteBelevings-waardenMonitorMinimaalbehoudengelijkeverhoudingaanderestvanNederland4.Landbouw(toege-voegdewaarde(euro/arbeidjaareenheid):Reconstructiegebieden51000Nietreconstructiegebied48000Nederland49000BedrijvenInformatienet(LEI)StreefwaardeHetdoelvoorreconstructiegebiedenisomdeverhoudingtenopzichtevanderestvanNederlandtebehoudenenderijksdoelenindereconstructiegebiedenvoornatuur,recreatie,landschapensociaaleconomischevitaliteitterealiserenindezelfdetermijnalsderestvanNederland.1.RecreatiefgebruikDeindicatorgeefthetaantalgroen/blauweactiviteitenperinwoner/perjaaraaninrecreatievegebieden.2.TevredenheidrecreatiefaanbodHierwordtdewaarderingaangegevenvanhetrecreatieveaanbodineenrapportcijfer.3.LandschapHierwordtdewaarderingvandekwaliteitvanhetlandschapaangegevenineenrapportcijfer.4.Landbouw(toegevoegdewaarde)Hetgaathieromdetoegevoegdewaardevandelandbouwinhetbetreffendegebied.BeleidsartikelenPersexemplaar169 BudgettairbelangLNVbegrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaatApparaatsuitgaven73%1%26%Reconstructie zandgebiedenBodem en WaterBudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN449292846271717UITGAVEN847172108898684Programma-uitgaven63515390716967+waarvanjuridischverplicht488568656327.11Reconstructiezandgebieden6350526445424027.12BodemenWater1127272727Apparaatsuitgaven21201918171717U27.21Apparaat000000U27.22baten-lastendiensten21201918171717ONTVANGSTEN00127272727BeleidsartikelenPersexemplaar170 GrafiekBudgetflexibiliteit27.1127.120%10%20%30%40%50%60%70%80%90%100%juridisch verplichtbestuurlijk gebondenbeleidsmatig gereserveerd100%0%0%95%0%5%BijdrageInvesteringenLandelijkGebied(ILG)Vandetotaleprogramma-uitgavenbinnenartikel27betreftdevolgendereeksbestemdvoorhetILG.Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013UitgavenviaILG45485174706967DeministeriesvanV&WenVROMleverenvanaf2010,inhetkadervanhetILG,bijdragentenbehoevevandeverbeteringvandeWater-enbodemkwaliteitendeBodemsanering.UitvoeringenhandhavingBedragenx€1mln.UitvoeringskostenDienstLandelijkGebied200820092010201120122013+ILG161514141414+LNV-opdrachten444333DeuitvoeringskostenDienstLandelijkGebiedzijnvoornamelijkvoorhetinrichtenvanbodem,waterenreconstructiezandgebieden.KennisenonderzoekHiervoorverwijzenwijunaarartikel24.BeleidsartikelenPersexemplaar171 ApparaatsuitgavenBedragenx€1000Raming2009BijdrageaanDLG19157Totaalapparaatuitgaven19157OntvangstenBedragenx€1000Raming2009Bijdragederden548Totaalontvangsten548HetMinisterievanVROMlevert,inhetkadervanhetILG,eenbijdragevoorhetduurzaambodemgebruik(€0,3mln.).27.11ReconstructiezandgebiedenMotiveringRealiserenvaneenaantrekkelijkwoon-,werk-enleefklimaatdoorhetverbeterenvanderuimtelijkestructuurvandeconcentratiegebieden,inhetbijzondervoorlandbouw,natuur,milieuenwater.DereconstructiezandgebiedeniseengebiedscategoriewaarbinnendiverseRijksdoelenwordengerealiseerd.Dezedoelenliggenophetterreinvan:+FlankerendnatuurbeleidbinnenenbuitendeEHS.Hetbetrefthetterugdringenvanammoniakemissie,ontsnipperingrobuusteverbin-dingenenverdrogingsbestrijding.+Duurzaamwaterbeheerenduurzaambodemgebruik.+Realiserenvanduurzamelandbouw.+OverigeRijksdoelen.Bedragen(x€1000)200720082009201020112012201327.11Reconstructiezandgebieden63227502215207363731448154201540297waarvanILG+Reconstructiezandgebieden45458417334281935376347214201540297+Veenweidegebieden60008000120009000Waarvanniet-ILG+AgendaVitaalPlatteland25051058+ReconstructieAlgemeen3248913351094+RijksactiesMJP-21262110636316020WaarvanILGReconstructiezandgebiedenInhetkadervandeWetInrichtingLandelijkGebiedendeReconstructie-wetwordenrijksbijdragenverleendvoorreconstructiezandgebieden.BijdeILGafsprakenisvoorzienineenMidTermReviewwaarnadeafsprakenBeleidsartikelenPersexemplaar172 tussenhetRijkendeprovincieswordenherijkt.Dedoelstellingrecon-structiezandgebiedenishetaanpakkenvandegestapeldeproblematiekdieontstaanisdoordehogeveedichtheid(vermesting,verzuringengeuroverlast)endeaanwezigheidvanveelkwestbarenatuur(voorverzuringgevoelig).Dooreenintegrale,gebiedsagerichteaanpakwordtgetrachtdelandbouwweerkansentegevenentegelijkertijdookdemilieu-ennatuurkwaliteitteverbeteren.VeenweidegebiedenDeveenweidegebiedenzijninternationaalgezienuniekecultuurland-schappen.Doorregionaleverschillenindeproblematiekiseengedifferen-tieerdeaanpakvandeveenweidegebiedengewenst.Centraaldaarinstaathetgebiedsspecifiekhandhavenofverhogenvandegrondwaterstanden,hetaldannietaanpassenvanhetgrondgebruik,danwelhetuitsluitenvanactiviteitendieleidentotpeilverlaging.WaarvannietILGReconstructieAlgemeenBijreconstructiealgemeenwordenbijdragegeleverdaanprojectenvoor(her)inrichtingvangebiedendieeengoederuimtelijkestructuurbevorde-renvoorlandbouw,natuur,landschap,recreatie,water,milieueninfrastructuur.Daarnaastmoetdereconstructiehetwoon-,werk-enleefklimaatendeeconomischestructuurverbeteren.RijksactiesMJP-2MetdezebijdragenwordtonderanderedeactualisatieslagvanhetMJP-2gefinancierd.TevensbetreffendebijdragenfinancieringsafsprakenuitRijksconvenantenen-samenwerkingsverbandenzoalshetBufferzone-convenantenhetMeerjarenprogrammaOntsnipperingenhetNationaalBestuursakkoordWater.27.12BodemenwaterMotiveringHetbodemgebruikende(water)bodemkwaliteitzijnopelkaarafgestemd.Derealisatievandegewenstebodemkwaliteitvindtplaatsdoorsanering.Hethebbenvandejuistehoeveelheidwaterophetjuistemomentopdejuisteplaatsvoordevereistegebruiksfuncties.HetbereikenvaneengoedeecologischeenchemischekwaliteitinhetNederlandsedeelvandestroomgebiedenvandeRijn,Maas,ScheldeenEemsenindeNoordzee.Tevenshetbeschermenvanhetlandtegenoverstromingen.OpditartikelwordendemiddelenzichtbaargemaaktdievanuitVROMenV&WbeschikbaarwordengesteldtenbehoevevandeILG-doelenwaterkwaliteit,bodemsaneringenduurzaambodemgebruik.Deministe-riesvanVROMenV&Whoudendebeleids-verantwoordelijkheidvoordezethema’s.DeverantwoordingoverdeinzetvandezemiddelenendegerealiseerdeprestatiesvindtplaatsinderespectievelijkebegrotingenenjaarverslagenvanVROMenV&W.BeleidsartikelenPersexemplaar173 Bedragenx€1000200720082009201020112012201327.12BodemenWater31952826671266712667026667waarvanILG+Duurzaamwatergebruik3195281053105310531050+Bodemsanering16813168131681216812+Waterkwaliteit8805880588058805BodemenWaterInhetkadervandeWetInrichtingLandelijkGebiedendeReconstructie-wetwordenrijksbijdragenverleendvoorbodemenwater.TevenszijnvanbelangdeNationaleBeleidsbriefBodemenbeleidsbriefduurzaambodemgebruikindelandbouw(2006),deEuropeseBodemstrategie,deEUKaderrichtlijnWaterenNutriënpilots.DeMinisteriesvanV&WenVROMleverenvanaf2010bijdragenvoordeverbeteringvandeWater-enbodemkwaliteitendeBodemsanering.Voormeetbaregegevenswordtverwezennaardedepartementalebegrotingen2009vanVROM(beleidsartikel4)envanV&W(beleidsartikel31).OverzichtonderzoeknaardedoelmatigheidendedoeltreffendheidvanbeleidOnderzoekonderwerpNummerAD/ODStartAfgerondBeleidsdoorlichtingBodem,waterenreconstructiezandgebieden2720102010OverigevaluatieonderzoekMidTermReviewILG2720102010VoordeILGiseenevaluatiegeplandopbasisvandeMidTermReviewrapportageoverdeperiode2007–2009.Zieookartikel22/23/24.BeleidsartikelenPersexemplaar174 2.3Deniet-beleidsartikelen28NominaalenonvoorzienBudgettairegevolgenvanbeleidDitniet-beleidsartikelbevatdepostenprijsbijstelling,loonbijstellingenonvoorzien.Bedragenx€1mln.2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN00,1–1,8–3,2–5,1–4,9–4,9UITGAVEN00,1–1,8–3,2–5,1–4,9–4,928.11Prijsbijstelling000000028.12Loonbijstelling000000028.13Onvoorzien00,1–1,8–3,2–5,1–4,9–4,9ONTVANGSTENDesubsidietaakstellingzoalsopgelegdbijCoalitieakkoordendeaanvul-lendesubsidietaakstellingopgelegdbijdebegroting2008,voorzoverbetrekkinghebbendopdeILG-onderdelen,wordentranchegewijsverrekendmetdeintensiveringstranchesvoorhetILGdieuithoofdevanhetCoalitieakkoordterbeschikkingkomen.Hetrestantvandezeaanvul-lendesubsidietaakstellingwordtderhalveverwerktenverrekendindebegroting2010metdeintensiveringsgeldendieindebegroting2010voorhetILGbeschikbaarwordengesteld.Deuitgaventenbehoevevandegeo-basisregistratiesRijk(AdressenenGebouwen,TopografieenGrootschaligeBasiskaartNederland)vanalledepartementenwordenbudgettairbegrootenverwerktopdeVROMbegroting.DedefinitievetoedelingvandeLNVbijdragevindtplaatsbijVoorjaarsnota2009.Bijaugustusbesluitvorminginhetkadervandebegrotingsvoorbereiding2009isafgesprokendatdekostenvanhetNationaalBureauVerbindings-beveiligingviaeenverdeelsleutelwordengebudgetteerdopdebegrotingvanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties.Hiertoedraagtelkdepartementbij.DebijdragevanLNVheeftbetrekkingop2008en2009.Loon-enprijsbijstellingOpditonderdeelwordtdeloonbijstellingverwerktinhetkadervanalgemenesalarismaatregelenendeoverigespecifiekesalarismaatregelenophetgebiedvanarbeidsvoorwaardenenpremiesocialezekerheid.Vanuitditartikelwordtdeloon-enprijsbijstellingtoegedeeldaandeloon-enprijsgevoeligebeleidsartikelen.BeleidsartikelenPersexemplaar175 Bedragenx€1000ArtikelVerdelingloon-enprijsbijstelling20082009201020112012201321Duurzaamondernemen41053936376834793479347922Agrarischeruimte29328528125023323323Natuur63716419636661786164608524landschapenrecreatie15931632159815421541154125Voedselkwaliteitendiergezondheid18751597151214141414141426Kenniseninnovatie30297302943007129980298392983927Bodem,waterreconstr.zandgebieden53050047044644744728Onvoorzien-49550–49068–48302–47271–47099–4702029Algemeen448644054236398239823982BeleidsartikelenPersexemplaar176 29AlgemeenOmschrijvingOpditartikelwordendeuitgaven,zowelapparaatalsprogramma,toegelichtdienietvallenonderdebeleidsartikelen.Ditbetreftdeapparaatsuitgavenvaneenaantalalgemeneonderdelenvanhetkern-departement,internationalecontributiesendeuitvoeringvanEUmaatregelendoorondermeerdeproductschappen.BudgettairbelangLNVbegrotingProcentueleverdelinguitgaven2009overoperationeledoelstellingenenapparaatAlgemeenApparaatsuitgaven4%13%83%Internationale contributiesUitvoering van EU-maatregelenBudgettairegevolgenvanbeleidBedragenx€1mln.2007200820092010201120122013VERPLICHTINGEN267,4234,3231,2223,3201,2194,4176,7UITGAVEN267,3232,1231,2223,3201,2194,4183,7Programma-uitgaven50,540,139,438,938,239,639,629.11Internationalecontributies10,48,38,38,38,38,38,329.12UitvoeringvanEU-maatregelen40,131,831,130,629,931,331,3Apparaatsuitgaven216,8191,9191,8184,3163,0154,8144,129.21Apparaat206,3175,8182,2175,2154,7146,5135,829.22Baten-lastendiensten10,416,29,69,28,38,38,3ONTVANGSTEN345,2427,3436,0444,4453,0461,8461,829.11InternationalecontributiesLNVvoldoetjaarlijksaandecontributieverplichtingenuithoofdevanhetNederlandslidmaatschapvaninternationaleorganisatiesdiezichbewegenophetbeleidsterreinvanLNV.DecontributieaandeFAO(FoodandAgriculturalOrganisation)vandeVerenigdeNatiesisveruitdegrootsteenbehelstca.80procentvanhetbudgetvoorinternationaleBeleidsartikelenPersexemplaar177 contributies.DeFAO-contributiewordttoegerekendaandeHomogeneGroepInternationaleSamenwerking(HGIS).DitishetclustervanbuitenlanduitgavenenontvangstenopdeRijksbegroting.29.12UitvoeringvanEU-maatregelenOpditartikelwordenuitgavengeraamddiesamenhangenmetdeuitvoeringvanhetmarkt-enprijsbeleidvandeEuropeseUnie.Concreetgaathethieromdeinterventiekosten,demedebewindskosten,deuitgavenuithoofdevandeapurementprocedureendekostenvanschikkingendiesamenhangenmetdeuitvoeringvandeRegelingSuperheffing.Onder»interventiekosten»wordendekostenvanin-,op-enuitslagverstaanvandemarktordeningproductenzuivel,rundvlees,varkensvleesengranen.Demedebewindskostenbetreffendevergoedingenvoortakendiedoordeproductschappeninmedebewindwordenverricht.Dezetakenomvattendeuitvoeringvanmaatregeleninhetkadervanhetmarkt-enprijsbeleidvandeEuropeseUnieenhebbeninhoofdzaakbetrekkingophetopleggenvanheffingen,hetverlenenvanexportrestituties,alsmededeadministra-tiehiervan.OnderapurementvallendeuitgaveninhetkadervanfinanciëlecorrectiesdoordeEuropeseCommissieopdeuitkeringvanEuropesesubsidies.ApparaatsuitgavenBedragenx€10002007200820092010201120122013Personeelalgemeneleidingenstaf-directies35703390853835336713337903379033790Personeeloverigedirecties43977392263741135731334853348533485Materieel29064221711892417646168431588315883MaterieelMinisteriealgemeenenhuisvesting49214361074869047231326992547621769Overigpersoneelenpost-actieven48365391663881337859378563785630856BijdrageaanAID/DICTU104291616695829167832983298329Totaalapparaatsuitgaven216752191921191773184347163002154819144112PersoneelalgemeneleidingenstafdirectiesbetreffendepersoneleuitgavenvandealgemeneleidingendestafdirectiesBureauBestuurs-raad,PersoneelenOrganisatie,FinancieelEconomischeZaken,InformatiemanagementenFacilitaireZaken,deAuditdienstendedirectieCommunicatie.PersoneeloverigedirectiesbetreffendepersoneleuitgavenvoordedirectiesJuridischeZaken,InternationaleZaken(inclusiefdevertegen-woordigingbuitenland)RegionaleZakenendeProjectdirecties.Opditartikelwordentevensdealgemeneconcernbredemateriëleuitgavengeraamd,zoalshuisvestings-enautomatiseringsuitgaven,dienietzijntoeterekenenaandebeleidsartikelen.VoortswordtdebijdragevooropsporingsactiviteitenvandeAIDgeraamdopditartikel.BeleidsartikelenPersexemplaar178 Detijdelijkhogereconcernbredemateriëleuitgaven2009en2010hangenmetnamesamenmetinvesteringeninICTenderenovatievanhethoofdgebouw.OntvangstenBedragenx€1000Raming2009Landbouwheffingen421710EU-ontvangsten5684Overigeontvangsten8572Totaalontvangsten435966Deontvangstenhebbenmetnamebetrekkingopdelandbouwheffingen.IndebijlageEuropesegeldstromenwordendeontvangstenuithoofdevandelandbouwheffingennadertoegelicht.DaarnaastwordenopditartikelontvangstengeraamdvoordeuitvoeringvanEU-landbouw-maatregelen.Totslotissprakevandiverseoverigeontvangsten,metnameapparaatsontvangsten.BeleidsartikelenPersexemplaar179 3.BEDRIJFSVOERINGIndithoofdstukwordendespecifiekeverbeteringenindekwaliteitvandebedrijfsvoeringvanhetconcerntoegelicht.LNVzichtbaarlatenenzichtbaardoenLNVstaatdekomendejarenvooreenstevigeveranderopgavediemeeromvatdanalleeneenkrimpoperatie.Sinds2007geeftLNVinvullingaanhetprogramma«ZichtbaarLatenenzichtbaardoen».Ditstaatinhettekenvanbeter,slimmerenanderswerken.BeterdoordebeleidsinzetvanLNVbeteraantesluitenopdesamenle-ving,beterzichtbaartezijnentegelijkertijdverbindingtehoudenmetspecifiekedoelgroepenensectoren.SlimmerdoordedoelmatigheidsopgavevanhetRijk(eentaakstellingvan€52,2mln.en1090fte,inclusiefbaten-lastendiensten)intevullenentevoorkomendatdiscontinuïteitoptreedtinbedrijfsvoeringenuitvoering.Andersdoordemobiliteitenbredereinzetbaarheidvanmedewerkersintevullen.Ditmaakthetgemakkelijkeromprogrammatischenprojectmatigtewerkenenonderlingpersoneeluittewisselen.Voor2009zijnonderanderegroteopgaveshetfusietrajectvandedrieinspecties(AID,VWAenPD)endeveranderingbinnendebeleidskernnaareenindelingopbasisvanstelseldirectiesenprogrammadirecties.VerderstaanDICTUendeDirectieKennisvooraanzienlijkeopgavenookdoorhetoutsourcenvantaken.HetsamengaanvandeP&O-directieendedirectieInformatiseringenFacilitaireZakenineenDirectieBedrijfsvoeringenhetscheidenvanbeleidenuitvoeringindebedrijfsvoeringiseenbelangrijkeopgavevoordestaf.DecombinatievankrimpenveranderingleidtbijLNVtot550personeleknelpunten.BinnendeRijksoverheidheeftLNVdezwaarsteinspanningteleverenophetgebiedvanhetsociaalflankerendbeleid.NaonderzoekzalLNVin2009komenmetspelregelsvoorexterneinhuurdiepassenbinnendetaakstelling.LNVneemtactiefdeelaandeinterdepartementalegremiaombeleids-kadersteontwikkelendiedeveranderopgaveondersteunen.LNVbenutdaarbijdeexpertiseenbestpracticesbinnenhetRijk.OntwikkelingBedrijfsvoeringSteedsmeeriszichtbaardatwerkprocessenzichoverdevollebreedtevandestafkolomuitstrekken.Gezamenlijkoptredeneneenopelkaarafgestemdgeluidvanuitbedrijfsvoeringzijnwenselijk.Destafstreeftnaarsynergieensamenhangvanhaarnunogonderschei-denwerkzaamheden.Zebeoogtdaarmeeverbeteringvanefficiency,kwaliteitenkostenbesparingenaansluitingbijmaatschappelijkeeninterdepartementaleontwikkelingen.Nadrukkelijkzietdestafmogelijkhe-denomwinstintermenvanefficiencyenkwaliteittebehalenuithetverderprofessionaliserenvandebedrijfsvoering.In2009zaldoorsamengaanvanIFZenP&OéénDirectieBedrijfsvoeringzijnontstaan.BijdeinrichtingvandetopstructuurwordtgekozenvoorspiegelingaandeinrichtingswijzebijDGOBR(eenherkenbareP&O,InformatieenFacilitairekolom).HiermeekiestLNVerdusnadrukkelijkvooromdeinrichtingtekoppelenaanderijksbredewijzevanorganisatie-inrichting.BijdeDirectieBedrijfsvoeringligtdefocusvooralophetdoorvertalenvaninterdepartementaleenaanvullendontwikkelenvanPersexemplaar180 integralebeleidsvisies,waarbijnadrukkelijkdeverbindingmethetprimaireprocesvanLNVwordtgezocht.TegelijkertijdzaléénDienstbedrijfsvoeringontstaanwaarindeuitvoe-rendetakenophetterreinvanbedrijfsvoeringwordenondergebracht.In2011heeftdebedrijfsvoeringbijLNVeengeheelnieuwgezichtgekregen.Takendienubijverschillendedirectieszijnbelegd,zijngeïntegreerdtot«bedrijfsvoering».Beleidenuitvoeringopdatbredeterreinzijnintweeverschillende,elkaaraanvullendeorganisatiesondergebracht.Dittandemisin2011nietalleeningerichtentoegerustopeisenenomstandighedenvandatmoment,maarookklaaromdoor-gaandebewegingenvansamenvoegingvanbeleiden/ofuitvoering–binnenLNVofoprijksniveau–optevangenenomuitvoerendewerk-zaamhedendiewealsoverheidnietlangerzelfdoen,intekopen.ZezijnzodanigingerichtdatbinnenLNV,metBZKeninterdepartementaaladequaatoverdebedrijfsvoeringkanwordengecommuniceerd.HetministerievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitdraagtbijaanderealisatievandeKabinetsbredeAanpakDuurzameOntwikkeling(KADO)doordecriteriauithetDuurzameInkopenbeleidvoorInkopen;zoalsbeschrevenindebegrotingvanhetministerievanVROM,teimplementeren.P-DirektOphetgebiedvanadministratieveHRM-processenstreeftLNVnaardoelmatigheidenhogerekwaliteit.MetbetrekkingtotdevormingvanP-direktbetekentditnauwesamenwerkingmetdeanderePerCC-departementen.AlsvoorbereidingopP-direktisLNVeeneigenkwaliteits-enefficiencytrajectgestart.In2008heeftLNVdeintroductieenvervangingvansystemenophetgebiedvanzelfbediening,personeelsinformatie,p-dossierbeheerensalarisinganggezet.Indeperiodetot2011wordendeoverigeRijksbredeP-systemenontwikkeldengeïmplementeerd.DigitaliseringvanKerndepartementIn2008isgestartmetdeimplementatievanhetDocumentManagementSysteem(DMS)binnenhetkerndepartement(staf-enbeleidsdirecties)enisdeDocumentatieenInformatievoorziening-Sharevoorhetkern-departementgerealiseerd.Deimplementatiezal,integenstellingtotdeeerdereprognose,half2009wordenafgerond.OpbasisvanderesultatenvandePilotin2008zalwordenbepaaldofeDocsingezetkanwordenbijdeuitvoerendediensten.Besluitvorminghieroverkanineerstehelftvan2009plaatsvinden.NadeimplementatievanhetDMSzalmetdedirectieshetplanwordenopgesteldvoorplateau2,hetoptimaliserenvandedocumentgerelateerdeprocessenbinnenhetkerndepartement.Deuitvoeringhiervanisinvoorzienindetweedehelftvan2009.VerbeteringfinanciëlebedrijfsvoeringssystemenenE-procurementLNVheeftin2007beslotenomdebedrijfsvoeringteprofessionaliserenentedigitaliserenvoordedomeineninkoopbedrijfsmiddelenendefinanciëlefunctie.GeziendenauweverwevenheidvandedaarbijbehorendeprocesseniseenprogrammaorganisatieE&Fgeformeerddateropgerichtisdeinkoop-enfinanciëlefunctiequaprocessennietalleenteprofessionaliserenmaarookteintegreren,inclusiefdedaarbijBedrijfsvoeringPersexemplaar181 behorendeICT.Hetbestel-eninkoopproceswordthierdoorefficiënterdoordatminderprocesstappennoodzakelijkzijn.Administratievelastenwordeninternenexternverminderd.LNVvervangtdaarnaastdebestaandebegrotings-enfinanciëlesystemendooréénnieuwfinancieelsysteemvoorheelLNV.Hetdoelistekomentoteenmoderniseringenkwaliteitsverbeteringophetgebiedvandefinanciëlebedrijfsvoering.Metalsbelangrijksteresultateneenverbeteringvande(management/stuur)informatie,eentransparantereneenduidigerprocesverloop.VoordeICTzetLNVeenERP-systeemin.Proces-enketenintegratiestellenLNVinstaatomdebedrijfsvoeringopmoderneleestteschoeienenopdigitalewijzemetandereoverheidsin-stellingenenhetbedrijfsleventecommuniceren.BedrijfsvoeringPersexemplaar182 4.DIENSTENDIEEENBATEN-LASTENSTELSELVOERENAlgemeneInspectieDienst(AID)ProfielDeAlgemeneInspectiedienst(AID)iseenhandhavingorganisatievanhetMinisterievanLNVdie,doormiddelvandeinstrumentencontrole,verificatieenopsporing,denalevingvandeLNV-regelgevingopprogram-matischewijzebevordert.Waareffectiefuitoogpuntvannalevingwordtdeinzetvanhiervoorbedoeldeinstrumentenbegeleiddoorhandhaving-communicatie.OpbasisvanwaarnemingenenervaringenindehandhavingpraktijkadviseertdeAIDdeMinisterenbeleidsdirectiesvanLNVovervoorgenomenofreedsvigerendbeleidenregelgeving.TenbehoevevandeuitvoeringvandezetaakbeschikkendeambtenarenAIDovertoezichthoudendeenopsporingsbevoegdheden.Dezebevoegdhedenwordeninonderlingesamenhangingezet.OpsporingvindtplaatsonderverantwoordelijkheidvanhetOpenbaarMinisterie.Begrotingvanbatenenlastenvoorhetjaar2009Bedragenx€1ooo2007200820092010201120122013Batenopbrengstmoederdepartement66802701716584462371563305633056330opbrengstoverigedepartementen0opbrengstderden1265382300300300300300rentebaten428100100100100100100buitengewonebaten0exploitatiebijdrage0Totalebaten68495706536624462771567305673056730Lastenapparaatskosten+personelekosten43954442434224739630358673586735867+materielekosten19777226951982218573160891615816425rentelasten312434410446413400394afschrijvingskosten+materieel2522250125952495241321541910+immaterieel52478011701619194821512134Overigelasten+dotatiesvoorzieningen0+buitengewonelasten0Totalelasten67089706536624462771567305673056730Saldovanbatenenlasten1406BatenOpbrengstmoederdepartementVanhetmoederdepartementwordtjaarlijkseenopdrachtontvangen,zoalsafgesprokeninhetaansturingprotocolAID.DeopbrengstvandeAIDwordtgevormddoorteleverendiensteninaantallenproductieveurentevermenigvuldigenmetdevastgesteldeprijs.VoordeomzetvandeAIDisuitgegaanvandebedragenzoalsopgenomenindemeerjarenbegrotingLNV.Deactuelemeerjarenbegrotinglaatvanaf2009eensterkedalingzienindebudgettendiedebeleidsdirectiesterbeschikkingstaanvoorhetinkopenvanhandhavingcapaciteitbijdeAID.DezekrimpvolgtuitdePersexemplaar183 invullingvandetaakstellingendiedoorhetKabinetzijnvastgesteld.Dekostenbegrotingvoor2009envolgendejarenissluitendgemaaktopdebeschikbarebudgetten.Indiendekrimpzalleidentoteentijdelijkaanbodoverschotaanpersoneel,geeftdezemeerjarenbegrotinggeencorrectbeeldvandewerkelijkheid.Veelkostenhebbenimmerseenrelatiefconstantkarakter,zijnmoeilijktebeïnvloedenennietvanheteenopanderemomenttereduceren.Voordeinvesteringsbegrotingiservanuitgegaandathetpersoneelsbestandmeebeweegtmetdevoorzienekrimpinhetwerkpakket.Dezebepaaltdeomvangvandevervangingsin-vesteringen.InonderstaandetabelisaangegevenhoedetotaleomzetvandeAIDindeafgelopenjarenoverdehuidigevijfproductenisverdeeld.Omdatdeopdrachtvoor2009tentijdevanhetopstellenvandezebegrotingnognietpreciesbekendis,isdeproductverdelingover2009nognietopgenomen.Productenenomzetaandeel(%)2005200620072008Controle70,574,172,072,0Verificatie13,011,212,512,5Opsporing13,012,313,013,0Beleidsadvisering3,01,92,02,0Handhavingscommunicatie0,50,50,50,5Totaal100100100100OpbrengstderdenDereguliereopbrengstenderdenhebbenhoofdzakelijkbetrekkingop:+deontvangenvergoedingvoorhetgebruikvandienstauto’sdoormedewerkersen+incidenteledienstverleningaananderehandhavingorganisaties.RentebatenDerentebatenwordenverkregenuithetpositievesaldoopderekeningcouranten,eventueel,hetplaatsenvantermijndeposito’s.Erisgerekendmetderentetarievenvoordeposito’swelke,afhankelijkvandelooptijd,variërenvan1,86tot1,89%.LastenPersonelekostenDepersonelekostenhebbenbetrekkingopdesalariskostenvanzowelvastalstijdelijkpersoneel.Voor2009isuitgegaanvaneengemiddeldepersoneleformatievan675fte.Degemiddeldepersonelekostenperftebedragenin2009bijna56duizendeuro.Degemiddeldepersonelebezettingzalzichontwikkelennaargelangdeomvangvanhetwerkpakketdatdekomendejarendoordeopdrachtge-versbijdeAIDwordtneergelegd.Vanwegedevoorzienekrimpiserindebegrotingvanuitgegaandatvanafhetjaar2009geenexternekrachtenmeerwordeningehuurd.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar184 MateriëlekostenDevoor2009begrotemateriëlekostenbestaanuitbeleidsondersteunendespecifiekekosten(1,3mln.euro),dedirectekostenvoordeoperationeleuitvoering(5,9mln.euro)enindirectekosten(12,7mln.euro).Specifiekekostenhebbenbetrekkingop(veelal)constantekostendieeenspecifiekeeneenduidigerelatiehebbenmetéénproduct.Eenvoorbeeldhiervanzijndekostendiehetgevolgzijnvanexterneondersteuningbijvisserij-controles.Directemateriëlekostenhebbeneendirect,ondersteunendverbandmetdeuitvoeringvaneenbepaaldecontrole-ofopsporings-activiteit.Hierondervallenbijvoorbeelddekostenvandienstauto’s,telefonieendergelijke.RentelastenDerentelastenzijnhetgevolgvandeleningendiedeAIDafsluitvoorinvesteringenviadeleen-endepositofaciliteitvanhetMinisterievanFinanciën.Inhetoverzichtvanbatenenlastenisuitgegaanvaneengemiddeldrentepercentagevan3%.AfschrijvingskostenDeafschrijvingskostenhebbenbetrekkingopdemateriëleenimmateriëlevasteactiva.Demateriëleactivahebbenhoofdzakelijkbetrekkingopdevervangingvandienstauto’s,vaartuigenenmeubilair,deimmateriëleactivaopsoftware,onderhoudaanhetbedrijfsinformatiesysteemSPINenoverigemaatwerkinformatiesystemen.Deafschrijvingskostenvolgenuitdegeraamdeboekwaardevandeactivaper1januarivanelkjaar.BijdewaardevandeactivawordtrekeninggehoudenmethetmeerjariginvesteringsprogrammavandeAID.Ditprogrammaisgerichtopcontinuïteitvandebedrijfsvoeringenheeftbetrekkingopvervangingsin-vesteringenvoordeoperationeleuitvoeringalsmedeuitbreidingsinveste-ringeninimmateriëlevasteactiva(informatiesystemen).Daarbijwordtookrekeningwordengehoudenmetnoodzakelijkeinvesteringenterondersteuningvanhethandhavenvannieuwewetgevingscomplexen.Deambitieisomdejaarlijkseinvesteringenoptermijnindepastelatenlopenmetdejaarlijkseafschrijvingen.Deafschrijvingenvindenlineairplaats.Deafschrijvingstermijnenbedragenvoor:+ICThardwareservers,randapparatuur,infrastructuurentelecomappa-ratuur:5jaar+ICThardwaredesktops:4jaar+ICThardwarelaptops/tabletse.d.:3jaar+Softwareenmaatwerksystemen:5jaar+Dienstauto’s:5jaar+Vaartuigen:3jaar+Controleapparatuur:5jaar+Inventarissen:10jaar.DezetermijnenzijninovereenstemmingmetderichtlijnenvanhetMinisterievanFinanciën.Per1januari2008zijnvrijwelalleactivaophetgebiedvanICTovergedra-genaandeDienstICTUitvoering(DICTU).DaaromiseendeelvandeleningenbijhetMinisterievanFinanciënvervroegdafgelost.SaldovanbatenenlastenVoor2009zijndebegrotebatengelijkaandebegrotelasten.InhetkadervandevoorzienekrimpdiedeAIDdekomendejarendoorgaatmaken,wordtdekostendekkendheidvandetarievenindekomendejarenopnieuwvoorhetlichtgehouden.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar185 Kasstroomoverzicht2009Bedragenx€100020072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari(incl.deposito)79118377718076697702690662612.Totaaloperationelekasstroom4449133737404089433543064044-/-totaalinvesteringen5266532757354085396039603960+/+totaalboekwaardedes-investeringen630124934000003.Totaalinvesteringskasstroom–/–4636–/–4078–/–5395–/–4085–/–3960–/–3960–/–3960-/-eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement703000000+/+eenmaligestortingdoormoederdepartement0000000-/-aflossingenopleningen2756340332514056513149514496+beroepopleenfaciliteit41124947539540853960396039604.Totaalfinancieringskasstroom6531544214429–/–1171–/–991–/–5365.RekeningcourantRHB31december(incl.deposito)(=1+2+3+4)(maximaleroodstand0,5mln.euro)8377718076697702690662615809HetkasstroomoverzichttoontaandatdeAIDmeerjarigeenpositiefsaldoopderekeningcourantbijhetMinisterievanFinanciënvoorziet.DeinvesteringenzijngebaseerdopdemeerjarigeinvesteringsbegrotingvandeAID.Deinvesteringeninimmateriëlevasteactivahebbenhoofdzakelijkbetrekkingopdeaanschafvannieuwebeleidsondersteunendeinformatie-systemenendeupdatevanbestaandesystemen.Deinvesteringeninmateriëlevasteactivahebbenbetrekkingopderegulierevervangingsin-vesteringenvoorvervoermiddeleneninventaris.DestijgingvandeinvesteringenleidtooktoteentoenamevandejaarlijkseaflossingenbijhetMinisterievanFinanciën.Overzichtvermogensontwikkeling2009Bedragenx€100020072008200920102011201220131.Eigenvermogenper1januari18722036344214981498149814982.Saldovanbatenenlastenvooraf-gaandjaar18261406–/-19440000Uitkeringaanmoederdepartement–/–703000000Bijdragemoederdepartementterversterkingvaneigenvermogen0000000Overigemutaties–/–9590000003.Totaaldirectemutatiesineigenvermogen–/–16620000004.Eigenvermogenper31december(1+2+3)2036344214981498149814981498UitdebovenstaandetabelblijktdatdeAIDvanaf2009eenconstanteomvangvanheteigenvermogenvoorziet.Hierbijiservanuitgegaandathetpositieveexploitatieresultaatover2007alsexploitatiereservedoordeeigenaaraandeAIDbeschikbaarwordtgesteld.Eendeelvanheteigenvermogenbestaatuitdeverplichtereservedie,Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar186 conformdewaarderingsgrondslagenvoorbaten-lastendiensten,moetwordenaangehoudenvoordeboekwaardevanimmateriëlevasteactiva.Daardoorismaareendeelvanheteigenvermogenalsvrijereservebeschikbaarvoorhetopvangenvanfinanciëletegenvallersindebedrijfsvoering.PrestatiesDeprestatiesdiedeAIDlevertwordengevormddoorhetaantaldirecteurenperproduct/dienstwaarvoordeAIDeenopdrachtheeftgekregenendedaarmeebereikteresultaten.Dezeresultatenwordenondermeergemetendoormiddelvaneenaantaldoelmatigheidscriteria.DoelmatigheidsgegevensMeetplandoelmatigheidDeAIDonderscheidteenmixvanindicatorenenprikkelsvoorhetmetenvandedoelmatigheid.Dezekengetallenzijnopgenomenineenmeetplan.Demeestenormenhebbeneenrelatiefvastkarakter.Metnamedeefficiencynormenzijndeafgelopenjarenreedssterkaangescherpt.Intotaliteitisindeperiode2005–2008eenefficiencytaakstellingindetarievendoorgevoerdvanca.5%.Ookin2009wordtdaarvoorbijna1%aanefficiencyindoorgevoerd.Deaandachtvoorhetzoefficiëntmogelijkuitvoerenvanonzeactiviteiteniserggrootenspeelteenvoornamerolindeinternesturingenbijhetnemenvaninvesteringsbeslissingen.Desondanksisinhetverloopvandetarieveneenstijgingwaarneembaar.Dezeishetgevolgvan:+jaarlijkseloonbijstellingenopdepersonelekostenenprijsbijstellingenopdemateriëlekosten;+dedoorbelastingvanhuisvestingskostendiemetingangvanhetjaar2008toteenstevigecorrectieinhettariefheeftgeleid;+kostenstijgingenalsgevolgvanveranderingeninkwaliteitseisendiewordengesteldaandecontrole-enopsporingsprocessenendebedrijfsvoering.Hetdoorvoerenvandeeerstgenoemdetweetariefcorrectiesverlooptvoordeopdrachtgevendebeleidsdirectiesveelalbudgetneutraal.Dekomendejarenzaldedrukopdetarievensterktoenemenalsgevolgvandekrimpindeorganisatie.Ditzalleidentoteen(tijdelijk)dekkings-tekortopconstantekosteneneentariefstijgingin2009.DematevanselectiviteitvancontrolesbepaaltondermeerdeeffectiviteitvandeAID:hetgerichtcontrolerendaarwaardekansopovertreding(treffers)zogrootmogelijkisgeefteenmaximaaleffectvanhetinstru-menthandhaving.Dekwaliteitvanrisicoanalysebeïnvloedthetpercen-tagetreffers.Hetpercentagetreffersbijdeselectecontrolesiseenindicatorvoordekwaliteitvanhetproductcontrole.Opbasisvanrisicoanalyseisdoordebetaalorganenen/ofdeEuropeseCommissiebepaalddatverificatiesbinneneenbepaaldeperiodeuitgevoerdmoetenworden.Hetpercentagetijdiguitgevoerdeverificatiesiseenindicatorvoordekwaliteitvanhetproductverificatie.DenormeringvoorhetziekteverzuimisopdeVerbaannormafgestemdenzalderhalvemeebewegenmetonderanderededemografischesamen-stellingvanhetpersoneelsbestand.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar187 20052006200720082009Gegrondeklachtenversuscontactenmetgecontroleerden(%)0,01960,01960,01960,01960,0196GoedkeurendeaccountantsverklaringJaJaJaJaJaGemiddeldekostprijs(€/uur)76,4773,9277,4984,3990,00Gerealiseerdeverkoopbareurenalspercentagetotaleaanbodproductieveformatie(%)100100100100100Ziekteverzuim(%)5,24,34,34,34,3Treffersbijselectecontroles(%)1515151515Tijdigheiduitgevoerdeverificaties(%)6070809090Kostenpercontrole(€/stuk)910900895895895Kostenperverificatie(€/stuk)602600595595595Kostenperonderzoek(€/stuk)324500320000315000315000315000Deimplementatievanhetconcept«programmatischhandhaven»zalhoogstwaarschijnlijkleidentoteenaanpassingvandekwaliteitsindicato-rendievantoepassingzijnopdeprimaireprocessen.Dezezullenintoenemendematewordengerichtopeffectmeting(outcome)inplaatsvanoutputMetbetrekkingtotdekwaliteitvandeAIDworden–naastmonitoringmetbehulpvandegenoemdeindicatoren–ookkwaliteitsau-ditsuitgevoerddoorondermeerdeinterneauditafdeling,dienagaatoferconformdewet-enregelgevingenvoorgeschrevenprocessendoordeAIDwordtgewerkt.DaarnaastvoertdeEuropeseCommissietenaanzienvanbetaalorgaanactiviteiteninspectiesuitopdewerkwijzeenuitvoeringvandeAID.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar188 DienstICTUitvoering(DICTU)ProfielDeDienstICTUitvoering(DICTU)isbinnenhetMinisterievanLNVverantwoordelijkvoorhetleverenvanICTservicesen-OndersteuningaanalleonderdelenvanhetministerieenondersteuningvanenkeleaanhetministerieaanverwantePBO’senZBO’s.DemissievanDICTUluidt:«DeDienstICTUitvoeringdraagtbijaanhetsuccesvanLNVdoortezorgenvoorbetrouwbare,gestandaardiseerdeenkostenefficiënteICTservicesdiedebedrijfsprocessenvanLNVoptimaalondersteunen.DICTUlevertaanhaaropdrachtgeversdevolgendeICTservices:+Applicatiebeheerenontwikkeling;+Inrichtingenbeheervanwerkplekken;+Beheervandetechnischeinfrastructuur;Bijdeleveringvandezedienstenwordtonderscheidgemaaktinstan-daarddienstverleningenbijzonderedienstverleningmeteenmeermaatwerkkarakter.Indevoorliggendeontwerpbegroting2009zijndeimmateriëleICTactivavandeoverigeBaten-LastendienstenenhetconcernvanLNVnogopgenomenindebalansenvandezedienstenenhetLNVconcern.Deimmateriëleactivavandeoverigebaten-lastendienstenenhetconcernvanLNVwordenper1januari2009overgedragenaanDICTUIndevoorliggendebegrotingvanDICTUzijndeafschrijvingskostenvandeimmateriëleICTactivavandebaten-lastendienstenenhetconcernderhalvenietmeegenomen.Inde1esuppletorebegrotingswet2009vanLNVzullendezeafschrijvings-kostenenhetberoepopdeleenfaciliteitwordenvastgesteld.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar189 BegrotingvanbatenenlastenBedragenx€1000200820092010201120122013BatenOpbrengstmoederdepartement:1318041091001072001015009960099600Opbrengstderden100010001000100010001000Rentebaten000000Buitengewonebaten000000Exploitatiebijdragen000000Totaalbaten132804110100108200102500100600100600LastenApparaatskosten:–Ambtelijkpersoneel199191765517461161911486314863–Overigpersoneel296763054128000251002500025000–Dienstenderden192501600016000160001600016000–Exploitatiekosten129971102612000120001200012000–KostenBijzonderedienstverlening350002500025000250002500025000Huisvesting210020002200220022002200Rentelastenregulier106512001200120012001200Afschrijvingskosten:–ConversieleningMaterieel55002528200050000–InvesteringenMaterieel99132503500350035003500–InvesteringenImmaterieel1000900800800800800Totaallasten127498110100108161102491100563100563Saldovanbatenenlasten530603993737AlgemeenDebatenenlastenwordentoegerekendaanhetboekjaarwaaropzebetrekkinghebben.BatenOpbrengstmoederdepartementDICTUlevertICTgerelateerdedienstenaandeLNVorganisatie.Dezedienstenvariërenvanhardwaretbvdewerkplektotprojectleidingvooreenontwikkelingstraject.Hieronderzijndeuitgangspuntenper«service-categorie»uiteengezet.Deverdelingperproductgroepwordtinonderstaandetabelweergegeven.Productgroepx€100020082009201020112012ApplicatieServices5233846600447004200041100WerkplekServices2153017000170001700017000Infra2153820500205001950018500Detachering13980000Bijzonderedienstverlening3500025000250002500025000Totaal13180410910010720010150099600OpbrengstenwordengegenereerddoordeproductendieDICTUleverttevermenigvuldigenmetdevigerendetarieven.IndeparagraafprestatiesDienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar190 zijndebegroteaantallenproductenvermeld.NaastopbrengstenvoorstandaarddienstverleningbiedtDICTUookspecifiekedienstenaanonderdenoemer«Bijzonderedienstverlening».Ditbetreftspecifiekeinhuurofhardware.LastenAmbtelijkPersoneelDICTUiseenvraaggestuurdedienstdieinstaatmoetzijnomrelatiefflexibelomtegaanmetfluctuatiesindevraagnaarICTdiensten.IndekomendejarenwordteenbehoorlijkereductievandevraagnaarICTdienstenverwachtwatzichookuitindeomzet.Hieropzalookhetlastenniveaumoetenwordenaangepast.TegelijkertijdbrengtDICTUinhetkadervandekrimptaakstellinghetaantalfteambtelijkpersoneelterugtotca.225ftein2011OverigpersoneelDetotaleinhuurvanexternenblijftpersaldoinlijnmet2008.Destijgingvandetotalekostenkanwordenverklaarddoordetoenamevanhetgemiddeldeinhuurtarief.Na2009zalhetaantalexternensterkerdalen.Begrotefte’s200720082009201020112012TotaalAmbtelijkpersoneel385333285255225225TotaalOverigpersoneel289229218177100100Totaal674562503432325325ExploitatiekostenDepostexploitatiekostenbestaatvoornamelijkuitonderhoudscontractentenbehoevevaninfrabeheerscomponenten.HuisvestingskostenDehuisvestingskostenvanDICTUbestaanuit:+huurkostenhoofdkantoorDenHaag+huurkostenrekencentrumAssen+huurkostenrekencentrumEde.Dehuisvestingskostendalenin2009door:+eendalingvandetotalehuurlastenalsgevolgvanhetsluitenvanhetrekencentruminEde+eendalingvandekostendoorhetefficiënterbenuttenvandehuidigeruimtenDehuisvestingskostenstijgenin2009door:+eenstijgingvandehuisvestingskostendoorverbouwingskostenindevestigingteAssen.Persaldozijndehuisvestingskosten2009inlijnmet2008.RentelastenDerentelastenhebbenbetrekkingopdefinancieringvandevasteactivad.m.v.leningen.Indebegrotingisrekeninggehoudenmeteengemiddeldpercentagevan4,6%.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar191 AfschrijvingskostenengrondslagenActivaAfschrijvingskostenbestaanuitdedoorDICTUovergenomenactivaalsgevolgvandeovergedragenactiva(hardware)vanuitdeoverigebaten-lastendienstenenhetconcernvanLNVper1januari2008.Deconversieleningvoormateriëlevasteactivawordttotnihilafgeschre-venin2011.GrondslagenactivaOndervasteactiva(zowelmaterieelalsimmaterieel)wordendiegoederenbedoelddiebestemdzijnomduurzaamindebedrijfsuitoefeningtewordengebruikt.BijDICTUisbepaalddathetdaarbijgaatomgoederendiebijdragenaandebedrijfsuitoefeningmeteenlevensduurvanmeerdaneenjaareneenaanschafprijspereenheidvanmeerdan€500,–.Devasteactivawordengewaardeerdtegenhistorischekostprijs.Bedragenx€10002008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari07060399372a.saldovanbatenenlasten5306039937372b.gecorrigeerdvoorafschrijvingen7491667863004800430043002c.gecorrigeerdvoormutatiesinwerkkapitaal0000002.Totaaloperationelekasstroom12797667863394809433743373a.-/-totaalinvesteringen–25994–10000–10000–10000–10000100003b.+totaalboekwaardedesinvesteringen0000003.Totaalinvesteringskasstroom–25994–10000–10000–1000010000–100004a.-/-uitkeringaanmoederdepartement–4600–7060–39–9–374b.+stortingdoormoederdepartement0000004c.-/-aflossingenopleningen–7491–6678–6300–4800–4300–43004d.+beroepopleenfaciliteit2599410000100001000010000100004.Totaalfinancieringskasstroom13903261637005161569156635.RekeningcourantRHB31december(=1+2+3+4)70603993737Deoperationelekasstroombestaatuithetsaldovanbatenenlasten,afschrijvingenendemutatieswerkkapitaal.Deinvesteringskasstroombestaatuitinvesteringenvanmateriëlevasteactivaenimmateriëlevasteactiva.PrestatiesBedragenx€1000VariabelenRealisatie2007Raming2008Raming2009WerkplekkenAantal941090008000InfraAbonnement/vastbedragin€1000224342153821000ApplicatiebeheerUren69924125830145000ApplicatieontwikkelingUren145514204821131171OutsourcingVastbedragin€1000110001925017600BijzonderedienstverleningVastbedragin€1000180003500025000Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar192 Doelmatigheidrealisatieraming20052006200720082009kostprijsin€pereenheidproductgewogenkostprijsbeheer–4140483047134839gewogenkostprijsontwikkeling–152154102109productiebeheerwerkplekken–9500910090008000ontwikkelinguren–470000500000509000501000kwaliteitbetrouwbaarheid––––beschikbaarheid–––98%98%reactiesnelheid–––<2u;1u<2u;1uKostprijzen:+Gewogenkostprijsvoordebeheerstaken(zoalswerkplek-,infrastructuur-enapplicatiebeheer)+GewogenuurtariefvoordeontwikkeltakenKwaliteit:+Betrouwbaarheidvandesystemen+Beschikbaarheidvansystemen+Reactiesnelheidbijfoutmeldingen(Voorwerkpleksnellerdan2uurenvoorapplicatiessnellerdan1uur).Bovenstaandeinformatiekomtuitde«ServicecatalogusDICTU».DeDICTUonderscheidteendrietalservicelevelsteweten:Basis,Basis24enBasisplus24.Elkservicelevelkenteeneigenprijsniveau.IndetabelzijndecijfersenstreefwaardenvanservicelevelBasisopgenomen.Reactiesnel-heidisvoorwerkpleksnellerdan2uurenvoorapplicatiessnellerdan1uur.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar193 DienstLandelijkGebied(DLG)ProfielDeDienstLandelijkGebiediseenuitvoerendedienstvanLNVdieinopdrachtvanprovincies,rijkenandereoverhedenbeleidvertaaltnaaruitvoeringinconcreteprojectenvoorhetinrichtenvangroenegebiedenvoorNatuur,Recreatie,MilieuenLandbouw.Metingangvan1januari2007endeinwerkingtredingvandeWetInrichtingLandelijkGebiedzijndeprovinciesdegrootsteopdrachtgevervanDLG.DLGverwerfthiervoorgronden,richtdiegrondenopnieuwinendraagtgebiedenvervolgensoveraangebiedsbeherendeinstantiesenagrariërs.Daarnaastwordengeldstromenbijelkaargebracht.DLGzoektnaarsamenwerkingenoplossingendiepassenbijde(bestuurlijke)wensenendeeigenschappenvanhetgebied.AlsEU-betaalorgaanisDLGverantwoordelijkvoorhetuitbetalenvaneenbreedscalaaanPOP-regelingen.DeproductenvanDLGtenbehoevevanprovinciesenLNVzijngerichtopuitvoerenvanbeleidwatisvastgelegdindeILGenindeLNVbegroting.DevisieenstrategievanDLG2008–2011geeftrichtingaandeambitieomdeautoriteitophetterreinvangebiedsontwikkelingvooralleoverhedentezijn.DLGonderscheidtzichdoordatzijinstaatiseenopdracht–inzijngeheel–vanplantotopleveringuittevoeren.DekrachtvanDLGligtindecombinatievanhetkennenvanhetgebied,hetkennenvandemenseninhetgebiedenhetkennenvanhetbeleidvanverschillendeoverheden.DLGwerktaanveleendiversegebiedsgerichteprojecteninhetlandelijkgebied.Waarvoorheenprojecteneenlangelooptijdhadden,zijndelandinrichtingsprojectentegenwoordigopgekniptintermijnenmetkorteredoorlooptijden.DaarbijwordensteedsvakernieuwemediaalsinternetenGIS-visualisatiesingezet.DLGstimuleertenbegeleidtgrondeigenarenzoveelmogelijkomgrondenvrijwilligteruilen.EénderdevandegroenprojectenvanDLGligtbinneneenstraalvan10kmvandegrotesteden.DLGhelptsteden(zoalsRotterdamenBreda)metontwikkelingsgerichtwerken,PPS-constructiesenanticiperendaankopen,degroenprojectenindestadsrandenterealiseren.DLGkooptdaarnaastgrondaanvoorderealisatievandeEHS.Deproducten/dienstenvanDLGzijnweergegeveninonderstaandetabel.BedrijfsprocesProduct/Dienst1.Omzettengrond1.1Verwervinggrond1.2Vervreemdinggrond1.3Exploitatiegrond2.Inrichtenlandelijkgebied2.1Planvorming2.2Planuitvoering3.Uitvoerensubsidieregelingen3.1Adviezenaanvragen3.2Uitvoeringsubsidieregelingen4.Adviseren4.1Adviseringalgemeenenbeleid4.2InformatieverstrekkingDienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar194 DegrondverwervingtransactiesdieplaatsvindeninhetbedrijfsprocesOmzettengrond(1.)wordenverrichtdoorhetZBOBureauBeheerLandbouwgronden(BBL).DemedewerkersvanDLGvoerendewerkzaam-hedenuitvoorBBL.Begrotingvanbatenenlastenvoorhetjaar2009Bedragenx€10002007200820092010201120122013BatenOpbrengstmoederdepartement96875109131104178100919948929361291930Opbrengstoverigedepartementen4713243527452778271225692551Opbrengstderden10894113491170211841115621095210876Rentebaten587581300300300300300Buitengewonebaten––––––Exploitatiebijdrage––––––Verborgenopbrengsten6909––––––Totalebaten119978123496118925115838109466107433103357LastenApparaatskosten+personeel83901845457787072684682146661062908+materieel22607297593134431769296012915029193Rentelasten50894210551211128913501411Afschrijvingskosten+materieel2262407521612589376229733245+immaterieel1413407563957485650072506500Dotatiesaanvoorzieningen98100100100100100100Buitengewonelasten4–––––Verborgenlasten6909––––––Totalelasten117702123496118925115838109466107433103357Saldovanbatenenlasten2276–––––BatenOpbrengstmoederdepartementHetmoederdepartementgeeftjaarlijkseenopdrachtaanDLG,zoalsafgesprokeninhetaansturingprotocol«opdrachtgevervanhetRijkvoorDLG,inclusiefdeinzetvanDLGvoorBBL».DezeopdrachtomvatteneerstedewerkzaamhedendieDLG,alsonderdeelvandeafsprakengemaakttussenRijkenprovinciesindebestuursovereenkomsten,verrichttenbehoevevandeprovincialeoverheden.TentweedeomvatdezeopdrachtdeleveringvanproductenendienstendirectaanLNV.IndeopdrachtwordtvastgesteldwelkedienstenenproductenDLGlevertenwelkebijdragevanhetmoederdepartementhiervoorwordtontvangen.OpbrengstoverigedepartementenDeopbrengstenoverigedepartementenhebbenvoornamelijkbetrekkingophetministerievanVerkeerenWaterstaatensamenwerkingsverbandentussendiversedepartementen.OpbrengstenderdenDeopbrengstenderdenhebbenvoornamelijkbetrekkingopopdrachtenvandeprovinciesbuitendebestuursovereenkomstRijk-provinciesenopdrachtenvansamenwerkingsverbandenwaarinookgemeentenenwaterschappenparticiperen.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar195 RentebatenErisgerekendmet3,00%rente(rentestandrekeningcourant15april2008).LastenPersoneleKostenDepersonelekostenhebbenbetrekkingopdesalariskostenvanzowelvastalstijdelijkpersoneel.Degemiddeldesterktewordtgeraamdop1330fte,waarvanaanambtelijkpersoneelisgeraamdop1290ftetegeneengemiddeldeprijsvan€56078.Daarnaastzijnerkostengeraamdvoordeinhuurvanderdenomwerktekunnenuitvoeren.Hetbetrefto.a.kostenverbandhoudendmetdeimplementatievanICT-systemen.MateriëlekostenDemateriëlekostenbestaanuitpersoneelsgerelateerdekosten(reis-enverblijfskosten,opleidingskosten)16%,bureaukosten8%,huisvestings-kosten52%,automatiseringsuitgaven4%enoverigekosten(waaronderdienstenderdenenGISCC)10%.Onderdemateriëlekostenvallenookde(additionele)uitvoeringskostenvooropdrachtenvanhetmoederdeparte-mententot2010voorhuurlastendienognietindeCenDopdrachtenwordendoorbelast.RentelastenDerentelastenvloeienvoortuitdefinancieringvandeinvesteringenvanDLGviadeleen-endepositofaciliteitvanhetMinisterievanFinanciën.Degehanteerderentepercentageszijn:3jaar:3,73%4jaar:3,75%5jaar:3,76%7jaar:3,93%10jaar:4,26%AfschrijvingskostenDeafschrijvingskostenhebbenbetrekkingopmateriëleenimmateriëlevasteactiva.DeafschrijvingskostenvolgenuitdeboekwaardevandeactivaenuithetinvesteringsprogrammavanDLG.Deafschrijvingenvindenlineairplaatsmeteenafschrijvingstermijnvan3tot10jaar.Onderdemateriëleactivavallenonderanderekantoorverbouwingenenkantoorinventaris,beidemeteenafschrijvingstermijnvan10jaar,encomputerhardwaremeteenafschrijvingstermijnvan3en4jaar.Deimmateriëlevasteactivabetreffenvoorhetgrootstedeelsoftwareuiteigenontwikkelingmeteenafschrijvingstermijnvan4jaarendaarnaastuitsoftwarelicentiesdiein3jaarwordenafgeschreven.DotatiesaanvoorzieningenAlsdotatiesaanvoorzieningenzijnopgenomendubieuzedebiteuren.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar196 Kasstroomoverzicht2009Bedragenx€100020072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari132155514640864086408640864082.Totaaloperationelekasstroom–4298722855510074102621022397453a.-/-totaalinvesteringen109368214148731295787231340880133b.+totaalboekwaardedes-investeringen00000003.Totaalinvesteringskasstroom–10936–8214–14873–12957–8723–13408–80134a.-/-uitkeringaanmoederdeparte-ment00000004b.+stortingdoormoederdeparte-ment00000004c.-/-aflossingenopleningen69087828855510074102621022397454d.+beroepopleenfaciliteit105728214148731295787231340880134.Totaalfinancieringskasstroom366438563172883–15393184–17325.RekeningcourantRHB31december(incl.deposito)5514640864086408640864086408Destijgingvandeoperationelekasstroom(vanaf2007)wordtmetnameveroorzaaktdoorstijgingvandeafschrijvingskostenalsgevolgvandeineerderejarengedaneinvesteringen.Deinvesteringenbetreffenvervangings-enuitbreidingsinvesteringenvanbestaandemateriëleenimmateriëlevasteactiva.Hetbedragvoor2009isalsvolgtopgebouwd:+Verbouwingen€2,7mln+Hard-ensoftware,inventaris,overigemateriëlevasteactiva€1,2mln+Immateriëlevasteactiva(softwareuiteigenontwikkeling)€11,0mlnOverzichtvermogensontwikkelingBedragenx€100020072008200920102011201220131.Eigenvermogenper1januari48446181618161816181618161812.Saldovanbatenenlastenvoorgaandjaar22760000003a.Uitkeringaanmoederdeparte-ment00000003b.Bijdragemoederdepartementaanversterkingeigenvermogen00000003c.Overigemutaties–9390000004.Eigenvermogenper31december6181618161816181618161816181PrestatiesDeprestatiesdieDLGlevertwordengevormddoorhetaantaldirecteurenperproduct/dienstwaartoeDLGeenopdrachtheeftverkregenendedaarmeebereikteresultaten.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar197 MetdekomstvandeWILGishetvoorDLGnietmeermogelijkomeengoederamingvandeurennaarproductgroependebijbehorendeteverwachtenprestatiestegeven.DeprovinciesbepalenzelfdeureninzetendedoorDLGteleverenprestatieenleggenditvastineenprovincialeprestatieovereenkomst(PPO)metDLG.DeinvloedvanDLGopderamingvandeterealiserenprestatiesisdaarmeesterkverminderd.Deprestatiesinonderstaandetabelzijnderhalveeenindicatievandeteleverenprestaties.ProductenUrenen%vantotaalurenRealisatie2007Raming2008Raming2009Verwerving/Vervreemdinggrond19046517%16839814%13689611%Exploitatiegrond170181%241652%193392%Planvorming17561015%12891111%14085612%Planuitvoering42866938%57562648%52751644%Adviezenaanvragen568925%742116%929058%Uitvoeringsubsidieregelingen1017669%11775210%12738011%Adviseringalgemeenenbeleid16428214%884257%12639210%Informatieverstrekking88301%186892%238842%Totaal1143532100%1196177100%1195168100%ProductenAantallenPrestatieRealisatie2007Raming2008Raming2009VerwervinggrondHaverworven668670005691VervreemdinggrondHavervreemd662586006991ExploitatiegrondHagemiddeldinbezit377004500036012PlanvormingHaonderhanden230379410000447991PlanuitvoeringHaonderhanden615176750000687317AdviezenaanvragenGeleverdeadviezenaanvragen2421275009389AdviseringalgemeenenbeleidSchriftelijkeAdviesopdrachten1e,2een3e268110119Decijfersgevenhetresultaatvanderealisatieover2007alsmedeeenramingvandeindicatorenover2008en2009.Deprestatie-indicatorengeveneenbeeldvanwatDLGrealiseertmetdeinzetvanurenopdeverschillendeproductenvanDLG.Decijfersm.b.t.grondhebbenbetrekkingopopdrachten1e,2een3eenzijnexcl.toedelingeninbrengvanhetBureauBeheerLandbouwgrondeninlandinrichtingsprojecten.Onderhetproductverwervinggrondwordenookdeurenvoorvervreemdinggrondweergegeven.ProjectendieDLGuitvoertdragenveelalbijaanrealisatievanmeerderebeleidsartikelen.Productenzijndaaromnietrechtstreeksaanéénartikeltekoppelen.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar198 DoelmatigheidsgegevensDoelmatigheidsindicatorenRealisa-tie2007Raming2008Raming2009Gem.aant.directproductieveurenperftewerkzaamindeprojecten116411801180Verhoudingtussendirecteenindirecteuren66,5%/33,5%67,2%/32,8%67,8%/32,2%Verhoudingtussendirecteenindirecteuren69,6%/30,4%70,3%/29,7%70,9%/29,1%waarbijfintoeslagistoegerekendaandirurenGemiddeldeprijsperuur(LNVtarief)€92,02€96,11€98,02exclusiefhuisvestingskostenGemiddeldeprijsperuur(LNVtarief)inclusiefhuisvestingskosten–€102,25€104,22Bovenstaandegegevenslatenziendatvoor2009verdereverbeteringenvandedoelmatigheidwordenverwacht.Dituitzichineenrelatiefhogeraantaldirectproductieveuren.Ookkenthettariefmeteenstijgingvanlagerdan2%eengematigdeontwikkeling.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar199 DienstRegelingen(DR)ProfielDRheeftalsambitieomoverheidsregelingenuittevoerenopeenservicegerichte,transparanteentoegankelijkewijzevoorzoweldeopdrachtgeversalsdedoelgroepen.Daartoewordthardgewerktaanhettransparantermakenvanuitvoeringsprocessenenaandecommunicatiemetdesector.DebelangrijksteopdrachtgevervanDRishetMinisterievanLNV.NaastenkeleandereuitvoerendeorganisatiesvanLNV,zoalsDLGendeAID,isdeDR«huisuitvoerder»vanLNVregelingen.DaarnaastvoertDRregelingenuitvooroverigedepartementenenoverheden.DRstreefternaarpartnerinbeleidvooropdrachtgeverstezijn,ondermeerdoorhetwerkenmetuitvoeringsscenario’swaardoorkennisvandeuitvoeringwordtingebrachtinhetbeleidstraject.EenbelangrijkeambitievanDRisomuittegroeientothetEuropeseBetaalorgaanvandeoverheid.DRisbenoemdtotCertificerendeAutoriteitvoordeStructuurfondsenESFenEFRO.DewerkveldenwaaropDRinopdrachtvanLNVwerkzaamis,zijnondermeer:+DeuitvoeringvanEU-regelingen,verordeningenenverplichtingen;+IdentificatieenRegistratievandieren,relatiesenbedrijven;+Vergunningenenontheffingenvoorhetlandelijkgebied;+Subsidieregelingenenfinancieringsregelingen;+Hetplattelandsontwikkelingsbeleid;+Hetmestbeleid;+Facilitaireondersteuningbijcrisisbestrijding.Hetgaathierbijenerzijdsomhetuitvoerenvansubsidieregelingen(bijvoorbeeld:Bedrijfstoeslagregeling),anderzijdsomhetuitvoerenvan«regulerenderegelingen»(bijvoorbeeldhetmestbeleid,datgerichtisophetbereikenvanmilieudoelstellingen).Doelgroepenzijnagrarischeondernemerenorganisatiesalsbijvoorbeeldnatuurbeschermings-organisaties.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar200 Begrotingvanbatenenlastenvoorhetjaar2009Bedragenx€10002007200820092010201120122013Batenopbrengstmoederdepartement145256118525115936113228107628107629107029opbrengstoverigedepartementen2239670059005300530053005300opbrengstderden16416124001240016000160001600016000rentebaten478200200200200200200buitengewonebaten0000000exploitatiebijdrage0000000Totalebaten164389137825134436134728129128129129128529Lastenapparaatskosten+personelekosten89573674286172861030577935729056650+materiëlekosten73333503974560849098485355203952579rentelasten1344180019001800180018001800afschrijvingskosten+materieel3883340010001000100010001000+immaterieel11434148002420021800200001700016500dotatiesvoorzieningen0000000buitengewonelasten0000000Totalelasten179567137825134436134728129128129129128529Saldovanbatenenlasten–15178000000Toelichting:BatenOpbrengstmoederdepartementDeopbrengstmoederdepartementbetrefthetbeschikbarebudgetteruitvoeringvandeLNV-opdrachten.In2009voertDRcirca166regelingenuit.DedriegrootsteregelingenzijnhetGemeenschappelijkLandbouwbe-leid(GLB),hetNieuwMestbeleid(NMB)enProgrammaBeheer.Deterugloopindeopbrengstmoederdepartementheeftmetnamebetrek-kingopdedalingvandeuitvoeringskostenophetgebiedvanGLBenNMB.OpbrengstoverigedepartementenDeopbrengstoverigedepartementenheeftbetrekkingopdeuitvoeringvanregelingeninopdrachtvano.m.deMinisteriesvanVROMenBZK.DeopbrengstderdenbetreffenondermeerdeopbrengstenuithoofdevanI&Ractiviteiten,Grondkamers,opdrachtenvoorgemeentenenoverigeopdrachtgevers.RentebatenDerentebatenhebbenbetrekkingopderentevergoedingoverhetsaldovanderekening-courantendeposito’sbijhetMinisterievanFinanciën.Gerekendismetca.2%Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar201 LastenPersonelekostenDepersonelekostenvan€61,7mln.hebbenbetrekkingopdesalaris-kostenvanzoweldevastealstijdelijkeformatie.Hetgemiddeldaantalambtelijkpersoneel(tijdelijkenvast)komtuitopcirca1175fte.tegeneengemiddeldeprijsvan€52500.MateriëlekostenDemateriëlekostenbedragen€45,6mln.enhebbenbetrekkingophuisvestingskosten(huurkosten,schoonmaakonderhoudinstallaties,energiekostenetc.),automatiseringskosten,logistiekekosten,dienstenderdenenoverigpersoneelsgebondenkosten(opleiding,reis-enverblijfkostene.d.).RentelastenDerentelasten,ad.€1,9mln.,hebbenbetrekkingopdefinancieringvandevasteactivad.m.v.leningenbijhetMinisterievanFinanciën.Derentepercentagesvandenoguitstaandeleningenvarieertvan2,64%tot5,55%.AfschrijvingskostenDeafschrijvingskostenbedragen€25,2mln.enhebbenbetrekkingopdemateriëleenimmateriëlevasteactiva.Deafschrijvingenvindenlineairplaatsenzijngebaseerdopdehistorischeaanschafwaardemetdevolgendeafschrijvingstermijnen:Verbouwingen10jaarKantoorinventaris7jaarHardwareensoftware4jaar(Kantoor)machineseninstallaties7jaarTransportmiddelen5jaarVerbouwingen,kantoorinventaris,(kantoor)machineseninstallaties,hardwareentransportmiddelenvallenonderdemateriëlevasteactiva.DeimmateriëlevasteactivabetreffenmetnamedeICT-systemendievoordeuitvoeringvanderegelingenbenodigdzijn.Vanwegedegroteinvesterin-gendiedeafgelopenjarendaaringedaanzijn,o.a.tenbehoevevandebedrijfstoeslagregeling(BTR),nemendeafschrijvingskostenforstoe.Deafschrijvingenopmateriëlevasteactivalopenterug,omdatICT-hardwarevanaf1januari2008nietmeerdoorDRzelfwordtaangeschaft,maardoorDICTU.Hetligtinhetvoornemenomhetgeneriekedeelvandeimmate-riëlevasteactivaper1januari2009overtehevelennaarDICTU.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar202 Kasstroomoverzicht2009Bedragenx€100020072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari(incl.deposito)16826754588569725749810496762.Totaaloperationelekasstroom71421005620961176522025217252166183a–/–totaalinvesteringen–32379–18000–15000–1500015000–15000–150003b+totaalboekwaardedes-investeringen01229000003.Totaalinvesteringskasstroom–32379–16771–15000–1500015000–15000–150004a–/–eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement00000004b.+eenmaligestortingdoormoederdepartement012000000004c.-/-aflossingenopleningen–14835–18154–19874–1887517897–15680–150384d+beroepopleenfaciliteit240001800015000150001500015000150004.Totaalfinancieringskasstroom916511846–4874–3875–2897–680–385.RekeningcourantRHB31december(incl.deposito)(=1+2+3+4)(maximaleroodstand0,5mln.euro)7545885697257498104967611256Deoperationelekasstroombestaatuithetsaldovanbatenenlasten,deafschrijvingenendemutatiesinhetwerkkapitaal.In2009isvoor€14,5mln.aaninvesteringeninICTvoorzieninverbandmetdeuitvoeringvanregelingenenvoor€0,5mln.aaninventariseninstallaties.OmeenbeterevenwichttekrijgentussendeambitiesvanDRendebeschikbaremiddelenwordtonderzochtopwelkemanierhetbestaandeopdrachtenpakketvanDRkanwordenteruggedrongenenwelkemaatre-gelennoodzakelijkzijnomkostenbesparingenterealiserenzoalshetgecombineerdinwinnenvaninformatie.Deeenmaligestortingdoormoederdepartementbetreftdeaanzuiveringvanhetnegatiefeigenvermogenultimo2007.Hetnegatiefresultaatin2007werdgrotendeelsveroorzaaktdooronvoorzienekostenmetbetrekkingtothettijdigencorrectuitbetalenvandebedrijfstoeslag2006(BTR)eneenafwaarderingopICTinvesteringen.Maatregelenwordengetroffenomdeoorzakenhiervanaantepakken.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar203 PrestatiesLNV-opdrachtgeverAantalregelingenAantalprestaties(uitvoering)Integralekosten(in€mln.)200820092010200820092010200820092010DirectieLandbouw81808042619942619842619894,291,388,7DirectieVisserij8883673673670,20,20,2DirectieNatuur43434366315663156631520,321,621,5DirectiePlatteland3335550,20,20,2DirectieVoedsel-kwaliteitendiergezondheid2929291030103010302,41,91,9DirectieKennis3331133113311331,20,70,7OverigLNV000TotaalLNV167166166495049495048495048118,5115,9113,2Inhetprestatie-overzichtisoptemakendatzowelhetaantalvoorLNVuitgevoerderegelingenalsdefinancieringdaarvanterugloopt.DeterugloopzitmetnameophetopdrachtenpakketvanDirectieLandbouw.KwaliteitsindicatorenInhetagentschapstrajectzijnformeeleenaantaldoelmatigheidsindicato-renvastgesteldvoorbegrotingenverantwoording.Hieronderwordendezeweergegeven.IndenulmetingkwaliteitsindicatorenisaandeTweedeKamereenaantalnormenvoor2006voorgesteld.Dezenormenwordenovergenomenindedoelmatigheidsindicatoren2009.Opditmomentwordtbekekenofernietvoorallebaten-lastendienstenvanLNVeenvastesetvanindicatorenontwikkeldkanworden.PercentagegegrondebezwarenDRbesteedtaandachtaanhetverbeterenvanhetbezwaar-enberoep-traject.Tegelijkertijdwordthiermeeenergiegestokeninhetterugdringenvanhetaantalgegrondverklaringen.DRverwachtin200935%vandebezwarengegrondtezullenverklaren.Omschrijving/jaar200720082009Percentagegegrond31%35%35%UurtariefInvoorgaandejarenheeftDRhettariefconstantwetentehouden,ondanksdeinflatie.Metingangvan2008ishettariefverhoogdtot€64,19.Hettariefvoor2009zalnognaderwordenvastgesteld,voorals-nogisdaarhettariefvan2008aangehouden.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar204 Omschrijving/jaar200720082009Uurtarief57,3864,1964,19ScorevanuitomgevingDRblijftveelwaardehechtenaandetevredenheidvandedoelgroep.Dezeindicatorishetresultaatvaneenklanttevredenheidsonderzoekdateensindetweejaargehoudenwordt.Hetlaatsteonderzoekdateertvanhettweedekwartaal2008.Omschrijving/jaar200720082009Score6,26,56,5GerealiseerdeproductiviteitDeproductiviteitvandeambtelijkemedewerkerszegtietsoverdedoelmatigheidvanbedrijfsvoering:hoeefficiëntisdedienst,gegevendeinzetvanambtelijkpersoneel,inhetrealiserenvanhaardoelstellingenendeuitvoeringvanhaarproductenpakket?Directeurenbuitenjaarplanenindirecte(productieve)urenwordenmeegenomen.Urenvoorziekteenverlofwordenbuitenbeschouwinggelaten.Hoehogerditpercentage,hoeefficiënterhetomzettingsprocesbeschikbareurennaarproductieveuren.Ditheefteenkostenverlagendeffect.Omschrijving/jaar200720082009Percentage76,3%76,5%76,5%TelefonischebereikbaarheidEenvandeindicatorendieeengrooteffectheeftopdetevredenheidvandedoelgroepenisdetelefonischebereikbaarheid.Daarbijwordteenonderscheidgemaakttussenservicelevel(hetpercentagevandeinkomendetelefoongesprekkendatbinnen30secondenisbehandeld)endebereikbaarheid(hetpercentagebinnenkomendecallsaandatdaadwer-kelijkwordtopgenomen).Doelstellingvoor2009blijfteenservicelevelvan70%eneenbereikbaar-heidvanminimaal90%.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar205 Omschrijving/jaar200720082009TelefonischebereikbaarheidService-level59%binnen30seconden70%binnen30seconden70%binnen30secondenBereikbaarheid89%90%90%AantalklachtenDeontvangenklachtenzijndiversenvariërenvantelangedoorlooptijdenenonjuisteregistratiestotregelgevingenhetbeleidvanLNV.DRsteltzichzelfalsdoelin2009minderdan50formeleklachtenteontvangen.Omschrijving/jaar200720082009Aantalontvangenformeleklachtenbrieven77<50<50AantalincidentenmetbetrekkingtotDRDoormiddelvankwartaalrapportagesenoverigecommunicatierichtingbijvoorbeelddeTweedeKamerwilDRhetaantalincidentenmetbetrek-kingtotdeuitvoeringsaspectenvandediverseregelingenzoveelmogelijkbeperken.Omschrijving/jaar200720082009AantalincidentenwaarovergesprokenwordtdattemakenheeftmetDRbeperktbeperktBeperktDoelgroepSinds2004maaktDRgebruikvanpraktijkpanels.Sinds2008isgestartmeteenextravormvandoelgroepparticipatie.Hiervoorwordtgebruikgemaaktvaneeninternetpanel.Daarnaastkunnendeelnemersooknogvoorfysiekebijeenkomstenwordengevraagd.Hetgrotevoordeelvandezenieuwepanelsisdatzeflexibelerzijn.DRvindthetvanbelangdathetbijdedeelnemersaandedoelgroepparticipatieduidelijkiswatermetdeuitkomstenhiervangedaanwordt.Omschrijving/jaar200720082009Tevredenheidpraktijkpanelsoveropvolgingadviezenvol-doendevol-doendevol-doendeDienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar206 PlantenziektenkundigeDienst(PD)ProfielIn2009zaldePDverdereinvullinggevenaanhaarpositiealsfytosanitaireautoriteitengezaghebbendeorganisatievoorhetwerkveldplant-gezondheidenindiehoedanigheiddienenalskennis-adviesenaudit-dienst.Indezehoedanigheiddraagtdedienstbijaandevolgendebeleidsdoelen:+HetvoorkomendatziektenenplagenenongewensteplantenbinnenNederlandenoverdewereldwordenverspreid(werenenvrijwaren);+Debevorderingvaneenduurzamebeheersingvanziektenenplagen(monitoren,beheersenenbestrijden);+Borgenvandekwaliteitvanuitbestedetaken(operationelesturingenoperationeeltoezicht)+Hetbehoudenontwikkelingvankennisophetgebiedvanplant-gezondheidDePDrealiseertdezebeleidsdoelendoor:1.AdviseringenvertegenwoordiginginopdrachtvanLNVophetgebiedvanfytosanitair,gewasbeschermingennatuurbeleid.2.Kennis-enmethodeontwikkelingbinnenhetwerkveldplantgezondheid3.Uitvoeringvanwettelijketaken(o.a.beleidsimplementatie,inspecties,certificaten,operationeeltoezicht,diagnosesenbeschikkingen)4.KaderstellendreferentielaboratoriumophetgebiedvanfytosanitairediagnostiekBegrotingvanbatenenlastenvoorhetjaar2009Bedragenx€10002007200820092010201120122013Batenopbrengstmoederdepartement23419166231603615728154111541115811opbrengstoverigedepartementenopbrengstderden10508214621462146214621462146rentebaten171503050505050buitengewonebatenexploitatiebijdrageTotalebaten34098188191821217924176071760718007LastenApparaatskosten+personelekosten205431038777728709839283928792+materiëlekosten11322761294258150815081508150Rentelasten121120165165165165165afschrijvingskosten+materieel875400375400400400400+immaterieel679300475500500500500Overigekosten+dotatiesvoorzieningen365Totalelasten33905188191821217924176071760718007Saldovanbatenenlasten193000000Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar207 BatenOpbrengstmoederdepartementDeopbrengstvanhetmoederdepartementbetrefteenvergoedingvooronderanderedeuitvoeringvanwettelijketaken,adviezenenvertegen-woordiginginopdracht,enkennisenmethodeontwikkeling.Bedragenx€1000OmschrijvingenBedragenAdviezenenvertegenwoordiginginopdracht2598Kennis2152Beleidsimplementatie4381Beschikkingen933Diagnoses2904Inspecties2678Toezicht390Taakstelling–352Totaal16036Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar208 LastenPersonelekostenDegemiddeldekostenperfteambtelijkpersoneelbedragen€58000.MateriëlekostenDemateriëlekostenbedragenvoor2009€9,4mln.Dezekostenbestaanonderandereuitdehuisvestingskosten(huurRGD,onderhoud,gas,waterenlicht,(circa36%))enhetonderhoudaanICT-systemen(circa29%).RentelastenDerentelastenhebbenmetnamebetrekkingopdeleningenwaaropdeRegelingLeen-endepositofaciliteitvantoepassingis.Derentepercenta-geszijnafhankelijkvandelooptijdvandeleningenenvarieertvan2,52%tot5,55%.AfschrijvingskostenDeafschrijvingskostenzijnuitgesplitstnaarmateriëleenimmateriëleafschrijvingen.Degehanteerdeafschrijvingstermijnvoorautomatisering-sapparatuurendatacommunicatiebedraagt3jaar.Degebruikteafschrijvingstermijnvoorinvesteringenininventaris,installatieslaborato-riumentelecommunicatieis5jaarenafschrijvingenopinventarisis10jaar.DotatiesaanvoorzieningenErvindtgeendotatieaandevoorzieningenvoorassurantieeigenrisicoendubieuzedebiteurenplaats.KasstroomoverzichtBedragenx€100020072008200920102011201220131.Rekening-courantRHB1januari(incl.deposito)46244046250015001500150015002.Totaaloperationelekasstroom1459–149601000100010001000-/-totaalinvesteringen–1485–1250–1000–1000–1000–1000–1000+/+totaalboekwaardedes-investeringen14290–––––3.Totaalinvesteringskasstroom–1343–1160–1000–1000–1000–1000–1000-/-eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement––––––-+/+eenmaligestortingdoormoederdepartement–––––––-/-aflossingenopleningen–1094–900–1000–1000–1000–1000–1000+beroepopleenfaciliteit4002000100010001000100010004.Totaalfinancieringskasstroom–6941100000005.Rekening-courantRHB31december(incl.deposito)(=1+2+3+4)(maximaleroodstand0,5mln.euro)4046250015001500150015001500Deinvesteringenhebbenbetrekkingophetontwikkelenenaanpassenvanhardware,zodatonderanderewordtvoldaanaandeuitkomstenvandeinstellingseisenbaten-lastendiensten.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar209 PrestatiesOmschrijvingenUrenAdviesenvertegenwoordiginginopdracht22020Kennis18238Beleidsimplementatie24678Beschikkingen7902Diagnoses21740Inspecties22693Toezicht3297Subtotaal120568Additioneleopdrachten24824Totaal145392Inoverlegmetopdrachtgeverseneigenaarzijneenaantalprestatie-gegevensophetgebiedvandoelmatigheidendoeltreffendheidafgespro-ken.Hetmeerjarenbeeldvandedoelmatigheidsindicatorengeeftaaninhoeverredediensterinslaagteenzekerematevandoelmatigheidterealiseren.Hierbijishetvanbelangdeindicatoreninhunonderlingesamenhangtebezien.DoeltreffendheidDedoeltreffendheidvandeindicatorenblijktuitdemeerjarencijfersendoordeindicatoreninhunonderlingesamenhangtebekijken.Fytosanitaireindicatoren2007200820091aWeren1,31%0,88%0,88%2bMonitoren0,31%1%1,Z3cVrijwaren0,02%1%1%4dNotificaties(inkomend)0,5%1%1%5AantalQuickscans3276766fAantalPRA’s355Definities+Weren=AantalQ-vondstenbijweren/aantalzendingsinspectieswerenx100%+Monitoren=AantalQ-vondstenbijmonitoren/aantalbedrijfs-enperceelinspectiesmonitoringx100%+Vrijwaren=AantalQ-vondstenbijvrijwaren/aantalzendingsinspectiesvrijwarenx100%+Notificaties=Aantalzendingenafgekeurddoorlanden/aantalzendingennaarlandenx100%+AantalQuickscans=AantaluitgevoerdeQuickscans+AantalPRA’s=aantaluitgevoerdePRA’s+Tijdigheidopgelegdemaatregel=Tijdtussenvastgesteldediagnoseenopleggen(=wegsturennaarbetrokkenteamofdirectnaarlijdendvoorwerp)standaardmaatregelDienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar210 VooreennadereanalysevandestatusvanhetfytosanitairsysteeminNederlandwordtverwezennaarhetrapportfytosanitairesignaleringdatinhetvoorjaarvan2007isopgeleverd.Kennis2007200820091Expertbijdragen5811502162Publicaties4725193Eliminatiescenario’s434344Diagnostischeprotocollen822317Definities+Expertbijdragen=bijdragenaanvastgesteldeexpertgroepen+Publicaties=publicaties+voordrachtenin/aanvastgesteldelijstvakbladen/congresssen-fora+Eliminatiescenario’s=Aantaleliminatiescenario’st/mjaarX+Diagnostischeprotocollen=AantaldiagnostischeprotocollenjaarXKwaliteitKlanttevredenheid2007200820091Bezwaar1416162Klachten3883Klanttevredenheid/Klachtenproductadvies5>3,5>3,54DoorlooptijdinspectiesPmPmPm5DoorlooptijddiagnosesNvtNvtNvt6Doorlooptijdnotificaties105NvtDefinities1.Bezwaar=Hetcumulatiefaantalschriftelijkingediendeklachtentegeneenbeschikking(o.a.eenfactuur)2.Klachten=Hetcumulatiefaantalschriftelijkingediendeklachten.3.Klanttevredenheid/klachtenproductadvies=aantalontvangenklachtenperproduct(inspecties,audits,diagnoses),aantaljuridischeprocedures(beschikkingen)4.Doorlooptijdinspectie=Tijdgeplandeaanvanginspectieminusfeitelijkeaanvangstijd5.Afgehandeldediagnose=In2006:aantalafgehandeldediagnoses6.Doorlooptijdnotificaties(werkdagen)=HetgemiddeldeaantalwerkdagentussendiagnosevaneenQ-vondstenhetuitsturenvaneennotificatienaarhetexporterendeland.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar211 VoedselenWarenautoriteitProfielDeVoedselenWarenAutoriteit(VWA)werktaanveiligengezondvoedsel,veiligeproductenengezondedieren.DaartoebrengtdeVWArisico’sinbeeld,beoordeeltze,communiceerterovermet,enmaaktzebeheersbaarindesamenleving.DeVWAdraagtbijaanhetbeheersenenverminderenvangezondheids-enveiligheidsrisico’s.HiertoebewaaktdeVWAdeveiligheidvanvoedsel,consumentenartikelenendiergezondheidindeheleproductie-enhandelsketen.DeVWAwilhaarmissierealiserendoorhetuitoefenenvandriekerntaken,diesamendestrategischedriehoekvormen:1.Toezichtopnalevingvanwet-enregelgevingophetgebiedvanvoedsel,waren,diergezondheidendierenwelzijn;2.Risicobeoordelingenonderzoek:hetsignalerenenanalyserenvan(mogelijke)bedreigingenenhetuitvoerenvanwetenschappelijkerisicobeoordeling;3.Risicocommunicatie:hetcommunicerenoverrisico’senhetbeheersenenverminderendaarvanopbasisvanbetrouwbareinformatie.DeVWAontvangteenbijdragevanhetministerievanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit(beleidsartikel21en25)enhetministerievanVolksgezondheid,WelzijnenSport(beleidsartikel41).Begrotingvanbatenenlastenvoorhetjaar2009Bedragenx€10002007200820092010201120122013Batenopbrengstmoederdepartement46762451453240421282180941809417394opbrengstoverigedepartementen75138740018028569552636316363163631OpbrengstDGF(plusoverig)724500500500500500500opbrengstderden47078495005620058400604006040060400rentebaten511buitengewonebatenTotalebaten170213169146169389149734142625142625141925Lastenapparaatskosten+personelekosten10661610554710629193163852598518484807+materielekosten52279552075260144809450514505144806rentelasten999103511561211103310881112afschrijvingskosten+materieel5022547757385993628263026200+immaterieel1371188031034058450045004500Overigelasten+dotatiesvoorzieningen365500500500500500+buitengewonelastenTotalelasten166652169146169389149734142625142625141925Saldovanbatenenlasten3561Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar212 VanafvorigjaarisgestartmeteengrootaantalmaatregelenomdeVWAteversterkentoteenmoderneentoekomstbestendigedienst,die(inter)nationaaleengezaghebbendeenvertrouwenwekkendepositieheeftenoppro-actieveenrisicogebaseerdewijzeslagvaardigenflexibelinvullinggeeftaanheettoezichtenbeschiktovereengoedgetraindecrisisorganisatie.Hetmaatregelenpakketbestonduitdevolgendecomponenten:EfficiëncyOmdekostenvandeVWAteverlagenwordendelabaratoriaenbedrijfs-voeringgeconcentreerdengecentraliseerd,hetaantalFTEmanagementenstafvermindertenvindtfusiemetdeAIDenPDplaats.HiertoeiseenVoorgenomenKaderbesluitopgesteldwaarindeverdereplannenzijnuitgewerkt.Andereinrichting/tweedelijnstoezichtDeambitievoordelangetermijnisdeVWAteontwikkelennaareenorganisatiediezichgrotendeelstoelegtoptweedelijnstoezichtentoezichtopcontrole.VoorbeeldenhiervanzijnsysteemtoezichtProduct-veiligheidentoezichtopcontrolediervoeders.AanpassenroodvleesconvenantMetderoodvleessectorisoverleggestartoverhetaanpassenvanhetroodvleesconvenant.KostendekkendetarievenInmaart2008ishetnieuwetariefstelselvankracht.Hiermeeiseenforsestapgezetnaarkostendekkendetarieven.WelzullendegevolgenvandeverbeteringenuithetrapportvanHoekstraenVantemschewordenmeegenomeninvoorstellenvoordetarieven2009.BatenOpbrengstmoederdepartementDeopbrengstmoederdepartementad€32,4mln.istenopzichtevanvorigjaargestegenalsgevolgvandeextramiddelenvoorhetversterkenenverbeterenvanhettoezichtopDierenwelzijnenLevendeDieren.OpbrengstoverigedepartementenDezeopbrengstenbestaanuitdebijdragenvanhetministerievanVolksgezondheidWelzijnenSport.DebijdragevanVWSad€80,3mln.bestaatuitdevolgendecomponenten:1.Structurelebijdrage2009€65,5mln.2.RIVMprogramma9€6,5mln.3.BureauRisicobeoordeling€0,3mln.4.Intensiveringtoezichtalcoholenjeugd€3,0mln.5.Intensiveringrookvrijehorecaensport€1,8mln.6.ToezichtindezuiveldoorCOKZ€1,3mln.7.ToezichteiereneneiproductenCPE€0,2mln.8.Toevoeginglpbuit2008€1,7mln.OpbrengstDGFDepostopbrengstDGFad€0,5mln.heeftbetrekkingopinkomstenvoordierziektebestrijding.DeafgelopenjarenisersprakevaneenreguliereinzetvandeVWAvoorhetafhandelenvanverdenkingenendebestrijdingvanuitbrakenvanonderandereVogelpestenBlueTongue.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar213 OpbrengstderdenDeopbrengstenderdenbestaatvooraluitretributie-inkomstendiebijhetbedrijfslevenvoorkeuringeneninspectiesinrekeningwordengebracht.AlsgevolgvandeinvoeringvanhetnieuweretributiestelselenhetopbasisvanEuropeseRegelgevingverplichtinrekeningbrengenvanherinspectiesendeintensiveringenophetgebiedvandeverbeteragendaLevendVeezijndeinkomsten€7mln.hogerdanvoorgaandjaar.RentebatenErzijngeenrentebatengeraamd.LastenPersonelekostenDepersonelekostenbestaanuitsalarissen,socialelasten,opleidings-kostenenoverigedirectaanhetpersoneelgerelateerdekosten.TotaalbestaatdeVWAuitcirca1600FTE.HierbijisrekeninggehoudenmetdeinstroomvanextraFTEdierenartsenenextraDHTcontroleurs.Detotalepersoneelskostenbedragen€106,3mln.Dekostenzijninclusiefinhuurderden,practitionersenuitzendkrachten.MateriëlekostenDemateriëlekostenbedragenintotaalad€52,6mln.Indezekostenisrekeninggehoudenmeteenbedragad€10,5mln.voorICT.Daarnaastbevatdezepostcirca€7mln.aanuitbesteedonderzoekbijhetRIVMen€9mln.reisenverblijfskosten.Detotalehuisvestingskostenwordengeraamdopeenbedrag€13mln.Deoverigekostenbestaanuitbureaukosten,specifiekekosten(kleding,laboratoriumbenodigdheden)enalgemenekosten.RentelastenDerentelastenad€1,2mln.zijngebaseerdopuitstaandeleningenendeverwachteinvesteringengespecificeerdnaarlooptijd.Derenteopdelopendeleningenvarieertvan2,5%tot5,6%.AfschrijvingskostenDeafschrijvingskostenvooractivazijnhetgevolgvaninvesteringeninmateriëleenimmateriëlevasteactiva.Gebouwen(verbouwingen)wordenin10jaarafgeschreven,laboratoriumapparatuureninventarisin7jaar,dienstauto’sin5jaarenautomatiseringsapparatuur,softwareensysteemontwikkelingin3jaar.Totaalbedragendeafschrijvingskosten€8,8mln.DotatiesaanvoorzieningenDedotatieaanvoorzieningbetreftdedotatievoordevoorzieningdubieuzedebiteurenad€0,3mln.endevoorzieningclaimrisico’sad€0,2mln.vantoepassing.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar214 KasstroomoverzichtBedragenin€100020072008200920102011201220131.RekeningcourantRHB1januari(incl.deposito)–711220814045160561757620848231012.Totaaloperationelekasstroom187447357884110051107821080210700-/-totaalinvesteringen–4279–9230–9230–9230–9230–9230–9230+/+totaalboekwaardedes-investeringen152645–––––3.Totaalinvesteringskasstroom–4127–8585–9230–9230–9230–9230–9230-/-eenmaligeuitkeringaanmoederdepartement–––––––+/+eenmaligestortingdoormoederdepartement–––––––-/-aflossingenopleningen–7338–5640–7355–8531–7510–8549–8867+beroepopleenfaciliteit50009230923092309230923092304.Totaalfinancieringskasstroom–23383590187569917206813635.RekeningcourantRHB31december(incl.deposito)(=1+2+3+4)(maximaleroodstand0,5mln.euro)12208145701605617576208482310124934Deoperationelekasstroombestaatuithetsaldobatenenlasten,deafschrijvingskostenendemutatiesinhetwerkkapitaal.Deinvesteringenbestaanuit€2,0mln.dienstauto’s,€2,2mln.inventarisenlaboratorium-apparatuuren€5,0mln.softwareenICTsysteemontwikkeling.OverzichtvermogensontwikkelingBedragenx€100020072008200920102011201220131.Eigenvermogenper1januari–1561567156715671567156715672.Saldovanbatenenlastenvoorafgaandjaar3561––––––Uitkeringaanmoederdeparte-ment–––––––BijdragemoederdepartementterversterkingvaneigenvermogenOverigemutaties–18383.Totaaldirectemutatiesineigenvermogen–1838––––––4.Eigenvermogenper31december(1+2+3)1567156715671567156715671567Uitgangspuntisdathetsaldovanbatenenlastenjaarlijkswordttoege-voegdofonttrokkenaanheteigenvermogenvandeVWA.Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar215 KerncijfersInspectiesenkeuringsuren20092008AantalurenAantalurenVoedselveiligheid200000250000Productveiligheid4500045000Drank,horeca,tabak10000062000Overigeinspecties175000172000(netto)Keuringsuren275000253000BestuurlijkeboetesDeafdelingBestuurlijkeBoetesvandeVWAisinopdrachtvandeministervanVWSdeuitvoerdervanhethandhavingsinstrument«bestuurlijkeboetes».BijovertredingenvandeWarenwet,deTabaksweten–sinds2005–deDrankenHorecawetwordtviadezewegeenboeteopgelegd.Deafdelingmaaktopbasisvandedoorcontroleambtenarenopgemaakteboeterapportenbeschikkingenopenvoertverweerbijbezwaar-enberoepsprocedures.MetnamealsgevolgvanhethandhavenvanhetrookverbodindeHorecaiseenstijginginhetaantalboetebeschikkingenmogelijk.Aantalboetebeschikkingenperwet200920082007Warenwet330042004566Tabakswet300200245Drank-enHorecawet400400448Aantalbezwarenenberoepen200920082007Bezwaren400500550Beroepen8010080Hogerberoep404040ExterngerichteindicatorenTelefonischebereikbaarheidvandeVWATenaanzienvandebereikbaarheidvanhetmeldenvanklachteninhetkadervanproduct-envoedselveiligheid(meldkamer)ishetbeleidvandeVWAeenbereikbaarheidvan24uurperdag,7dagenperweek.Voordebereikbaarheidvanderegiokantorentenbehoevevanhetaanvragenvankeuringenishetbeleidombereikbaartezijntijdenskantooruren.DekantoorurenvoordeVWAzijnvan8.00uurtot17.00uurvanmaandagtotenmetvrijdagbehalveopnationalefeestdagen.KlachtenoverhethandelenVWADezeindicatorheeftbetrekkingopdeuitvoeringvanhetbeleiddoordeVWAmedewerkers(inclusieffactureringVWA).Hetbeleidzelfisvastge-stelddoordebeideopdrachtgevers,deministeriesvanLNVenVWS.InDienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar216 onderstaandetabelstaatbehalvehetabsoluteaantalklachtenookhetrelatievebelangervanweergegeveninkolom%.Ditpercentageisberekenddoorhetaantalklachtentedelendoorhetaantalinspectiesrespectievelijkmonsteranalysesen-voordekeuring–doorhetaantaluren.WerkzaamhedenStreefwaarde2009Streefwaarde2008%%Inspecties0,060,07Monsteranalyses0,050,06Keuringen0,020,02Afhandelsnelheidinformatieverzoekenenklachten/incidentmeldingenHetstrevenisdatdeinformatieverzoekenenklachten/incidentmeldingendiebijdemeldkamervandeVWAbinnenkomenbinnen6wekenwordenafgehandeld.Vooreendeelvandezeverzoekenkandebehandeltermijnvan6wekenvaaknietwordengehaald,omdathethandhavingstrajectlangeris.Streefwaarde2009Streefwaarde2008Realisatie2007Totalehoeveelheidverzoekenenklachten/meldingen400004000034482waarvanklachtenovervoedsel,productenendieren650065005151percentagebehandelingverzoeken,klachten/meldingen<6weken95%90%94%BekendheidMetbetrekkingtotdenaamsbekendheidvandeVWAwordteenonder-scheidgemaakttussenspontaneengeholpennaamsbekendheid.Opmiddellangetermijnwordtgestreefdnaareenspontanenaams-bekendheidvan25%envaneengeholpennaamsbekendheidvan50%.Streefwaarde2009Streefwaarde2008Verwachting2008Spontaan20%15%15,3%Geholpen80%70%70,2%Dienstendieeenbaten-lastenstelselvoerenPersexemplaar217 5.VERDIEPINGSBIJLAGEBeleidsartikel21DuurzaamondernemenA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008301967290511252042209787199288199288MutatieNvW200820000Mutatie1esuppletorebegroting20087342691574517276613613Nieuwemutaties1.ImpulsprogrammaVerduurzamingAgroketens5000300010002.OvergangsproblematiekRijksrederij2000110011001100110011003.DienstRegelingen119004.AanloopkostenSchoonenZuinig15005.WerkprogrammaSchoonenZuinig3000300030006.AfrondingPlantkeur120070070011007.Dierenwelzijn200020002000200010008.Luchtwassers30004000400040009.TaskforceMultifunctioneleLandbouw100010001000100010.KasschuifGlastuinbouw–37300–145001030010000164001510011.TaakstellingenSubsidieregelingen–1000–3000–5000–5000–500012.TelenmetToekomst–200013.Subsidietaakstelling–153–304–604–604–60414.Loonbijstelling41053936376834793479347915.Overige–31071609–202–278321–1500Standontwerpbegroting2009377691305660281221230460218297214576Toelichting1.ImpulsprogrammaVerduurzamingAgroketensVooreenextraimpulsophetterreinvanverduurzamingindeagroketenswordtditartikelin2009met€5mln.,2010met€3mln.enin2011met€1mln.verhoogd.Voorhetimpulsprogrammaverduurzamingagroke-tenswordtgedachtaandevolgendeonderwerpen:+hetstimulerenvaninvesteringenenprojectenteruitwerkingvandetoekomstvisieduurzameveehouderijendienaangaandeaangenomenKamermoties;+hetstimulerenvanklimaat-ennutriëntneutraleveehouderijketensdiegebruikmakenvanduurzameenergiebronnenenpersaldogeenschadelijkeemissiesnaarlucht,waterenbodemveroorzaken;+hetingangzettenvanonderzoeknaarnieuwevormenvaneiwitpro-ductie(plantaardig,synthetisch)nudewereldwijdevraagnaarhoogwaardigdierlijkeiwitexplosiefgroeit;+hoogwaardigeketensgebaseerdopeindwaardebijdeconsument;+ruimtelijkeinrichtingenagrologistiek.Thanswordtgewerktaaneenconcreteinvullingvandezeimpuls.2.OvergangsproblematiekRijksrederijPer1januari2008ismetterugwerkendekrachtdeRijksrederijvanstartgegaan.DeRijksrederijisondergebrachtbijRijkswaterstaat,eenbaten-lastendienstvanhetministerievanVerkeerenWaterstaat.BinnendezerederijwordendeschepenvanRijkswaterstaat,deDouane,LNVendeKustwachtbeheerd.HierdoorwordtLNVgeconfronteerdmetovergangs-kostenenmeerkostenenwordterin2008€2,2mln.envanaf2009jaarlijks€1,1mln.toegevoegd.DeverwachtingisdatdeRijksrederijoptermijnleidttoteenefficiëntiewinst.Persexemplaar218 3.DienstRegelingenAlsgevolgvanhetnegatiefresultaatover2007isbijDReennegatiefeigenvermogenvan€11,9mlnontstaan.Hetnegatiefresultaatin2007werdgrotendeelsveroorzaaktdooronvoorzienekostenmetbetrekkingtothettijdigencorrectuitbetalenvandebedrijfstoeslag2006(BTR)eneenafwaarderingopICTinvesteringen.Conformderegelingbaten-lastendienstenzuivertLNVbijontwerpbegroting2009hetnegatiefeigenvermogenvanDRaan.4.AanloopkostenSchoon&ZuinigInhetwerkprogrammaSchoonenZuinigheefthetkabinetuitgesprokendetransitienaareenbiobasedeconomyvoortvarendtewillenaanpakken.Debiobasedeconomyiseeneconomiewaarinbedrijvennon-foodtoepassingenvervaardigenuitgroenegrondstoffenoftewelbiomassa.Hetgaatomtoepassingenalstransportbrandstoffen,chemicaliën,materialenenenergie(elektriciteitenwarmte).Deoverheidsvisiebiobasedeconomyrichtzichopdeontwikkelingvantechnologieëndieduurzamerzijnennietofminderinconcurrentietredenmetdevoedselproductie(2egeneratietechnologieën).BiobasedeconomybiedtdekansomeenbelangrijkeimpulstegevenaanNederlandInnovatieland.Voordefinancieringvandeaanloopkostenwordtditartikelmet€1,5mln.verhoogd.5.WerkprogrammaSchoonenZuinigVanuithetCoalitieakkoord(tranche2009)wordenextramiddelenbeschikbaargesteldtenbehoevevanhetwerkprogrammaSchoonenZuinig.Methetproject«SchoonenZuinig»heefthetkabinetambitieuzedoelstellingengeformuleerdvoordereductievanCO2,verhogingvanenergiebesparingenverhogingvanhetaandeelduurzameenergie.Dezemiddelenzijnbestemdvoordeintroductievanhetstimulerenvansemi-geslotenkassenindeglastuinbouwterreductievanhetgebruikvanfossielebrandstoffen.DemiddelenwordentoegevoegdaandeMEI-regeling(MarktintroductieEnergieInnovaties)enbeschikbaargesteldvoorinnovatieveenergieprojecten.6.AfrondingPlantkeurSinds1september2007heefthetministerievanLNVdeinspectietakenvandePlantenkundigeDienstovergedragenaandevierkeuringsdienstenindeplantaardigesector.HierdoorishetprojectPlantkeurbeëindigd.Devierkeuringsdienstenzorgennuvoordeimport-enexportinspectiesopplantenziektenenvoordecontrolesopkwaliteitvangroentenenfruit.DeministervanLNVisnogsteedseindverantwoordelijkvoordeinspecties.VoordeafrondingvanhetprojectPlantkeurwordtditartikelvoordeperiode2008–2013intotaalmet€3,7mln.verhoogd.7.DierenwelzijnHetstrevenvanLNVisdatin201180%vanderegelgevingophetterreinvandierenwelzijnwordtnageleefd.Omdezedoelstelling(onderdeelvanKabinetsdoelstelling25)tekunnenrealiserenwordtdehandhavingopdierenwelzijndoordeAIDendeVWAgeïntensiveerd.Intranche2008ishiervoorreedsstructureel€2mln.budgetaandeLNV-begrotingtoegevoegd.Tranche2009betrefteenstructurelereeksvan€2mln.Envanaf2010(tranche2010)isconformKabinetsafspraaknogjaarlijks€1mln.budgetgereserveerd.Vanaf2010iserdusintotaal€5mln.aanvullendbudgetbeschikbaarvoordehandhavingvandierenwelzijns-regelgeving.VerdiepingsbijlagePersexemplaar219 8.LuchtwassersVanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)wordenermiddelentoegevoegdaandeLNV-begrotingvoorhetProgrammaLuchtwassers.Doelvanditprogrammaishetrealiserenvaneenver-sneldeinzetvaneennieuwegeneratiegeïntegreerdetechnieken,metnamegecombineerdeluchtwassers,diegerichtzijnopeensubstantiëleverminderingvandeemissiesvanfijnstof,ammoniakengeurdoordeintensieveveehouderij.9.TaskforceMultifunctioneleLandbouwInaansluitingopmijnbriefaandeKamervan17oktober2007over(dedoelstellingenvan)multifunctionelelandbouweninaansluitingopdebehandelingvandeLNV-begroting2008isdeTaskforceMultifuntioneleLandbouwingesteldenvanstartgegaan.Voordefinancieringwordtvanuitartikel24budgetovergeheveldnaarartikel21.10.KasschuifGlastuinbouwOmdekabinetsdoelen(in2020)klimaatneutraaltelen,reductiegebruikprimairebrandstofenglastuinbouwsectorleveranciervanduurzamewarmteenelektriciteittekunnenrealiserenzijnopdeLNV-begrotingmiddelengereserveerdvoorinvesteringenviadeenergieregelingenMarktintroductieEnergieInnovatie(MEI),InvesteringsRegelingEnergie(IRE)enEnergienetwerken.Inverhoudingtotlaterejarenisin2008en2009ruimbudgetbeschikbaar.Dekasbestedingvandeenergieregelingenlooptechtermeergelijkmatigoverdejaren.Hetisdaaromnoodzakelijkomeendeelvanhetbeschikbarebudgetin2008en2009middelseenkasschuifoverlaterejaren(2010t/m2013)tespreiden.11.TaakstellingenSubsidieregelingenVooruitlopendopdegeplandebeleidsdoorlichtingvanartikel21Duurzaamondernemenvindtin2008eendoorlichtingvanhethuidigesubsidie-instrumentariumvanditartikel.Nadrukkelijkishierbijaandeordeof,geletopdenieuwebeleidsimpulsendieophetvlakvanDuurzaamondernemenopkortetermijneffectzullenmoetenresulteren(glastuinbouw,bio-basedeconomy,schoonenzuinig),hetbestaandesubsidie-instrumentariumnogeffectiefis.Dezedoorlichtingresulteertstructureelineentaakstellingvan€5mln.vanaf2011.12.TelenmetToekomstVoorhetprojectTelenmetToekomstis€2mln.toegekendaanDienstLandbouwkundigOnderzoek(DLO).13.SubsidietaakstellingDezemutatieswordentoegelichtbijartikel28.VerdiepingsbijlagePersexemplaar220 14.LoonprijsbijstellingDezemutatieswordentoegelichtbijartikel28.B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008986991048469676967696769Mutatie1esuppletorebegroting200868205Nieuwemutaties1.Luchtwassers(FES)300040004000400040002.Overig500Standontwerpbegroting20098157413104124691076967696769Toelichting1.LuchtwassersVanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)wordenmiddelentoegevoegdaandeLNV-begrotingvoorhetProgrammaLuchtwassers.VerdiepingsbijlagePersexemplaar221 Beleidsartikel22AgrarischeruimteA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008428784519939908349063498534985Mutatie1esuppletorebegroting2008–602–618–36–73–73–73Nieuwemutaties1.Greenports119008100570014002.Klavertje411500570057003.Primaviera60004.Overig163155151120103103Standontwerpbegroting2009543397033651423420533501534459Toelichting1.GreenportsInhetkadervandeNotaRuimtewordtvanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)€27,1mlntoegekendaandeLNVbegrotingvoordeGreenports.DitzijnintegraleruimtelijkeglastuinbouwprojectenmetnameindezuidvleugelvandeRandstad,waarmeeeenimpulswordtgegevenaaneenduurzame,vitaleengevarieerdeinrichting.2.Klavertje4InhetkadervandeNotaRuimtewordtvanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)€22,9toegekendaandeLNVbegrotingtenbehoevevoorhetprojectKlavertje4.OnderdezenoemerwordtaandewestzijdevanVenloeenomvangrijk,innovatiefagro-industrieelenlogis-tiekcomplexgerealiseerd.Ookderuimtelijkeengroenekwaliteitvanhetgebiedwordtverbeterd.Klavertje4iseenintegralegebiedsontwikkelingwaarineenhoogwaardigenduurzaameconomischwerklandschapvoordetoekomstwordtontwikkeld.DaarmeevormtKlavertje4hetruimtelijk-fysiekehartvandeontwikkelingvanGreenportVenlo.3.PrimavieraInhetkadervandeNotaRuimtewordtvanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)€6,0mln.toegekendaandeLNVbegrotingvoorhetGreenportprojectPrimaviera.Ditgebiedbestaatuiteenmetnameopsierteeltgerichtglastuinbouwcluster.TenbehoevevanhetbehoudenhetversterkenvandezegreenportwordtoostelijkvandeA4,westelijkvandekernRijsenhouteennieuwestate-of-the-artglastuinbouwlocatie(220hanettoglas)ontwikkeld.HettoevoegenvandemiddelenaandeLNVbegrotingbijaugustusbriefbriefisdetechnischeuitwerkingvanditbesluit.VerdiepingsbijlagePersexemplaar222 B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008428204318244231442314423144231Mutatie1esuppletorebegroting2008Nieuwemutaties1.FESGreenports119008100570014002.FESKlavertje411500570057003.FESPrimaviera6000Standontwerpbegroting2009547206878255631513314423144231ToelichtingOpditartikelwordendebijdragenuithetFESverantwoordtercompensa-tievandeuitgavenvoorGreenports,Klavertje4enPrimaviera.VerdiepingsbijlagePersexemplaar223 Beleidsartikel23NatuurA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008516929511288508302480826474996474996Mutatieamendement20088000Mutatie1esuppletorebegroting2008–1033791734463–932–932Nieuwemutaties1Natura2000850070005000120011002Nalevingnatuurwetgeving278821501850185018503NatuurpilotIJmeer13000800040004Leefgebiedenbenadering150015002000200020005Lerenvoorduurzaamheid10001000100010006Oostvaarderswold14500143007SubsidietaakstellingILG383538353835383538358Exotenbeleid100010001000100010009Beëindigingsubsidieregelingen–1000–12000–12000–12000–1200010BijdrageNatuurenMilieueducatie–2000–2000–200011Aanvullendesubsidietaakstelling–317–633–1269–1269–126912Loonbijstelling200863716419636761786165608613Overige–40776998–12003–7528–4522Standontwerpbegroting2009539727533080516253484080491717489344Toelichting1.Natura2000DeverhogingvoorNatura2000houdtondermeerverbandmetdeaanwijzingvanNatura2000-gebieden.In2009zalhetinspraakprocesvoordeontwerp-aanwijzingvoordelaatstevande162gebiedenwordenafgerond.Tevenszaldeprocedurewordengestartomeengrootdeelvandegebieden,waarvoorhetrijkverantwoordelijkis,definitiefaantewijzen.DeuitgavenverhoginghoudttevensverbandmethetopstellenvanbeheersplanneninhetkadervanNatura2000.LNVisverantwoordelijkvoorhettotstandkomenvanruim40beheerplannen.Deprocessenhiertoezullenin2009wordenvoortgezet,ofwordenafgerond.LNVfinanciertookeendeelvandekostendiedeprovinciesmakenomhunbeheerplannengestaltetegeven.DaarnaastneemtLNVdeelaanhetinterbestuurlijkregiebureauNatura2000.HiermeeisvooreengoedeuitvoeringvandewerkzaamhedeninhetkadervanNatura2000intotaal€37mln.beschikbaar.2.NalevingnatuurwetgevingVoordenalevingvandenatuurwetgevingwordtdebijdragevoordeAlgemeneInspectiedienstverhoogd.Hetbetreftondermeerverbeteringvankennisinzakerisico’sendoelgroepenenverbeteringvandeinformatieuitwisselingmetanderehandhavendedienstenzoalspolitieendouane.DeministervanLNVheeftop1juli2008metdehandhavings-partners(provincies,openbaarministerie,politieendouane)eenconvenantgeslotenoverdehandhavingvandenatuurwetgeving,waaronderCITES.3.NatuurpilotIJmeerMetdeNatuurpilotIJmeerwordtonderzoekgedaannaardeschadelijkeeffectenvanaanlegvanwoningbouweninfrastructuurvoordenatuur.Depilotmoethetinzichtvergrotenrondhetherstel,toekomstigbehoudenontwikkelingvandenatuurkwaliteiten.VerdiepingsbijlagePersexemplaar224 VanuithetFondsEconomischeStructuurversterking(FES)wordtvanaf2011eenbijdragegeleverdvanintotaal€25mln.voorbovengenoemdproject.4.LeefgebiedenbenaderingTenbehoevevanhetbehoudenherstelvanbedreigdedier-enplanten-soorten,voorheenbekendals«soortenbescherming»wordendeuitgavenvanaf2009verhoogd.5.LerenvoorduurzaamheidHetministerievanOntwikkelingssamenwerkingleverteenbijdrageaanhetprogrammaLerenvoorDuurzameOntwikkeling.Middelsditpro-grammadraagtLNVbijaanbewustwordingenhoudingsveranderingbijburgersrondthema’salsplattelandsontwikkeling,voedselveiligheid,voedselzekerheid,landschap,milieuendierenwelzijn.6.OostvaarderswoldIn2012en2013wordtintotaal€29mlnuitgetrokkenvoorhetrealiserenvanderobuusteecologischeverbindingszoneOostvaarderswold.Hiermeewordthetadviesuit2006gevolgdvanhetInternationalCommitteeontheManagementoftheOostvaardersplassen(ICMO),onderleidingvandeheerGabor,omdezeverbindingversneldaanteleggen.Realisatieopkortetermijnisindituitzonderlijkegevalvereistinverbandmetdesnelstijgendegrondprijzenvanwegedegrotestedelijkedruk.HiermeewordtdeindeOostvaardersplassenvoorkomendeedelhertendemogelijkheidgebodenomviahetHorsterwoldtekunnenmigrerennaardeVeluwe(enlaterookDuitsland)zodatuitwisselingvangenetischmateriaalkanplaatsvinden.Hiertoemoetengrondenwordenverworveneningericht.7.SubsidietaakstellingILGIndebegroting2008isconformhetCoalitieakkoordeensubsidie-taakstellingverwerkt.DezeisondermeeropgelegdopdeILG-onderdelen.ErisbeslotendesubsidietaakstellingopdeILGonderdelentranchegewijstecompenserenuitdeeveneenstranchegewijstoetedelenCA-middelen.8.ExotenbeleidVanuithetCoalitieakkoord(tranche2009)wordenextramiddelenbeschikbaargesteldaandePlantenziektenkundigeDiensttenbehoevevaneencoördinerenderolvoorinvasieveexotennl.hetsignalerenvannieuweexoten,het(laten)uitvoerenvanrisicoanalysesenopbasisvanzo’nanalyse,hetinzichtelijkmakenvandemogelijkewijzenenconse-quentiesvanpreventie,bestrijdingofbeheersingvanexoten.OokgeeftdePDvorolichtingaanhetpubliekenbedrijvenoverderisico’svaninvasieveexoten.TotslotkandePDdeopstartfasevaneventuelebestrijdingsactieszonodigondersteunenendeefficiëntieeneffectiviteitvaneerdergenomenmaatregelenevalueren.Omaldezewerkzaamhedengoeduittekunnenvoeren,faciliteertdePDhetfunctionerenvaneenuitgebreidenflexibelnetwerkinvasieveexoten,bestaandeuitdeskundi-genenbelanghebbendenvanbinnenenbuitendeoverheid.DePDbenutdekennisenexpertisevanditnetwerk.9.BeëindigingsubsidieregelingenDeregelingEffectgerichteMaatregelenwordtafgebouwd.MethetoogophetrecentuitgebrachteadviesvandeTaskforceTrojanmetbetrekkingtotStikstof/ammoniakinrelatietotNatura2000endedaarinopgenomenvoorstellenwordtverderuitgewerktwelkinstrumentariumdoorhetRijkVerdiepingsbijlagePersexemplaar225 effectiefkanwordeningezetvoorhetrealiserenvaneendalingvandestikstofdepositie.Indezenadereuitwerkingvanhetbenodigdinstrumen-tariumzalwordenbezienopwelkewijzedeeffectenvandebestaandeafzonderlijkesubsidieregelingEffectgerichteMaatregelen,dienumetingangvan2009gefaseerdwordtafgebouwd,meersystematischkunnenwordeningebedbinnenNatura2000metbijbehorendebeheerplannenendeadviezenvandeprojectgroepoverdrachtprogrammabeheerprovincies(VanDijk).DeregelingBehoudenHerstelvanHistorischeBuitenplaatsenistoeaanherziening.Hetbetrefteenregelingdieinhetverledenisingesteldmaargeletopdeveranderendeverhoudingenm.b.t.verantwoordelijkhedentussenoverheid,burgersenbedrijfsleventoeisaanherijking.Eriseenrelevanteverlagingvanditsubsidie-instrumentariumvoorzienomdatintoenemendematevanlandeigenarenmagwordenverwachtdatzijzelfmeerverantwoordelijkheidnemenvoorhetbehoudenherstelvanbuitenplaatsen.Uitfaseringvanderegelingisvoorzienmetingangvan2010.MethetuitbrengenvandeBeleidsnotaNatuur-enMilieu-educatieenhetinzettenopeenLNV-programmaJeugdisereenstevigeimpulsgegevenaanhetvergrotenvandebewustwordingvandewaardevannatuurinrelatietotanderewaarden.Naastdeoverheidnemenvooralookanderepartijenverantwoordelijkheidbijdeimplementatie.DeRegelingDraagvlakNatuurzalinhetverlengdehiervanwordenuitgefaseerdper2010.10.BijdrageNatuurenMilieueducatieOpgrondvandenotaNatuurenMilieuEducatie(NME)die22februari2008naardeTweedeKamerisgestuurdwordenmiddelenovergeheveldvanuitartikel23Natuurnaarartikel26KennisenInnovatie.B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008857951851525462210602106021060Nieuwemutaties1OntvangstenihkvBestuursakkoord8333833383342NatuurpilotIJmeer(FES)1300080004000Standontwerpbegroting2009857952684833795423942906025060ToelichtingOntvangstenihkvBestuursakkoordConformhetBestuursakkoordtussenRijkenprovinciesdraagtdeProvincieNoordHollandgedurendedriejaarvan2009totenmet2011intotaal€25mln.bijaandefinancieringvanhetCoalitieakkoord.DithangtsamenmetderealisatiedoorLNVvandenatuurpilotsIJmeer/Markermeer.NatuurpilotIJmeer(FES)VanuithetfondsEconomischeStructuurversterkingwordenmiddelentoegekendvoordenatuurpilotIJmeer(zietoelichtingonderdeuitgaven,punt3).VerdiepingsbijlagePersexemplaar226 Beleidsartikel24LandschapenrecreatieA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008177693181564177855142605142909MutatieNvW20085000Mutatie1esuppletorebegroting200812942101311207739139139Nieuwemutaties1.AgendaLandschap0300030003000300030002.BeheerenrecreatieomdeStad0100020003000200030003.MultifunctioneleLandbouw–1000–1000–1000–10004.Veenweiden–13000–10000–120005.Plattelandsvoorzieningen50006.Loonbijstelling20081593163215981542154115417.Overig95915611020129–3898Standontwerpbegroting2009189178186483183640149206149718146491Toelichting1.AgendaLandschapHetkenmerkendeNederlandseLandschapstaatonderdruk.Hetkabinetwilhetlandschapbehoudenenversterkenenzichhieropinzetten.In2008isdeagendalandschapdoordeministervanLNVaandekameraangebo-den.Erisstevigingezetophetbehoudenhetversterkenvandekwaliteitvanhetlandschap.Vanaf2009wordtervanuitdeCoalitieakkoordmiddelenstructureel€3mln.aandeLNVbegrotingtoegevoegd.2.BeheerenrecreatieomdeStadDoortoenamevanhetareaaldatingerichtwordtalsrecreatiegebiedomdestadneemtookhetaantalhectarestoedieinbeheerwordengenomendoornatuurbeherendeorganisaties.HiervoorwordenCoalitieakkoordmiddeleningezetdieterbeschikkinggesteldzijnvoorbeheerRecreatieomdestad.3.MultifunctioneleLandbouwInaansluitingopmijnbriefaandeKamervan17oktober2007over(dedoelstellingenvan)multifunctionelelandbouweninaansluitingopdebehandelingvandeLNV-begroting2008isdeTaskforceMultifuntioneleLandbouwingesteldenvanstartgegaan.Voordefinancieringwordtvanuitartikel24budgetovergeheveldnaarartikel21.4.VeenweidenInhetgebiedenbeleidkennenweeenaantalinstrumentendienietgerichtzijnophetrealiserenvandesectoraledoelenvanhetRijkinhetlandelijkgebied,maarophetoplossenvanspecifiekeproblemeninspecifiekegebieden.Deveenweidenisdaareenvoorbeeldvan.Geziendeaardvandeuitgavenhoortditbudgetthuisopartikel27/operationeledoelstelling27.11ReconstructieZandgebieden.5.PlattelandsvoorzieningenIndeNotavanWijzigingopdebegroting2008zijndegevolgenvandemotievanGeelc.s.(TK31200nr.16)verwerkt.DemotiebetreftonderVerdiepingsbijlagePersexemplaar227 meerhetvoorzieningenniveauophetplatteland.Deze€5mln.betreftdeoverboekingvanuitEconomischeZaken,dieookbijdragenaanplattelandsvoorzieningen.6.Loonbijstelling2008Ditwordttoegelichtbijartikel28.B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008285292855928559566056605660MutatieNvW2008Mutatieamendement2008Mutatie1esuppletorebegroting20084300NieuwemutatiesStandontwerpbegroting2009328292855928559566056605660VerdiepingsbijlagePersexemplaar228 Beleidsartikel25VoedselkwaliteitendiergezondheidA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008906728346162614590735907359073Mutatie1esuppletorebegroting20082658211595157314211422604Nieuwemutaties1VWAenAID4000400040004000400040002Preventie/douane1700170023382338233823383Loonbijstelling20081875159715121414141414144Overige190528428430630691Standontwerpbegroting200912673410263772321685526855367520Toelichting1.VWAenAIDDebijdrageaandeVoedselenWarenautoriteit(VWA)endeAlgemeneInspectiedienst(AID)wordtverhoogd.DezeverhogingdientenerzijdsterdekkingvanmaatregelendievoortvloeienuitdeKabinetsreactieopdeaanbevelingenvanhetrapportHoekstra(kamerstuk26991,nr.177),zoalsdeinzetvan«vliegendebrigades»,hetvergrotenvandecapaciteitenkwaliteitdierenartsenenherzieningvanderegelingpreventies.Ander-zijdsdientdeverhogingterdekkingvaneentijdelijkfinancieelknelpuntinrelatietothetmaatregelenpakketdatindeLNVbegroting2008isaangekondigdomdebegrotingvanVWAin2011inevenwichttebrengen.Dekostendekkendetarievenuitditmaatregelenpakketzijnper1maart2008ingevoerd.Daarnaastzijnerafsprakengemaaktmetderoodvlees-sectorovereenverhogingvandeinrekeningtebrengenkostenin2008en2009.Ditleidtnogniettotvolledigekostendekkendheid.Tenslottezijnerophetprincipevankostendekkendheiduitzonderingengemaaktvoorkleinebedrijven.2.Preventie/douaneLNVdraagtbijindekostenvanextracontrolesdoordeDouanetervoorkomingvandeverspreidingvandierziektenzoalsAI.Opgrondhiervanwordthetonderhavigeartikelstructureelverhoogd.B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting20081344712471247124712471247Mutatie1esuppletorebegroting20089009100Nieuwemutaties1OntvangstenAIIndonesië9002Overige750Standontwerpbegroting200915997103471247124712471247VerdiepingsbijlagePersexemplaar229 ToelichtingOntvangstenAIIndonesiëHetMinisterievanBuitenlandseZakenleverteenbijdrageinhetkadervanhetPartnerschapPreventieenBestrijdingVogelgriepIndonesië.Dezebijdragevindtplaatsdoormiddelvaneendesaldering.Hetbetrefthierde2etranche2008.De1etrancheisreedsbijVoorjaarsnota2008verwerkt.Deuitgavenverhogingvaneveneens€0,9mln.isbijpunt4onder«overige»opgenomen.VerdiepingsbijlagePersexemplaar230 Beleidsartikel26KennisenInnovatieA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx(€1000)200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008919908917358909147897332892700892700Mutatieamendement2008–8000Mutatie1esuppletorebegroting2008300661728616982204521426514211Nieuwemutaties4218042553432804367640935410981.Loon-enprijsbijstelling20083029730294300702998029838298382.Coalitieakkoordmiddelen24510067114161257412442126543.Natuur-enMilieueducatie3000300030004.OverloopDLO-bekostiging95005.Aanvullendesubsidietaakstelling–348–697–1394–1394–13946.Overig2138–460–509–48449Standontwerpbegroting2009984154977197969409961460947900948009ToelichtingLoon-enprijsbijstelling2008Metdezemutatiewordtdeloon-enprijsbijstellingstranche2008toebe-deeldaanderelevanteonderdelen.CoalitieakkoordmiddelenOpbasisvanafsprakeninhetCoalitieakkoordkomtgeldbeschikbaaromteinvesterenindekwaliteitvanhetonderwijs.Voorjongerenwordengroenemaatschappelijkestagesgerealiseerdophetgebiedvannatuurenlandschapsbeheer,voedselkwaliteitendiergezondheidenzorg-eneducatieboerderijenNatuur-enMilieueducatieVanuitbeleidsartikel23wordteenbijdragegeleverdtenbehoevevandeuitvoeringvandenotaNatuur-enMilieueducatie.(€2,0mln.)DaarnaastwordtdoorVROM€1,0mln.toegekend(tot2011),zodatvoorNatuur-enMilieu-educatietot2011€5,0mln.beschikbaaris.OverloopDLO-bekostigingIn2008wordenmiddelendiein2007nietzijnbevoorschotalsnogterbeschikkinggesteldaanDLO.B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting20082441823591193961358988948894Mutatieamendement2008Mutatie1esuppletorebegroting2008586930316465868Nieuwemutaties89Standontwerpbegroting20093037623894210421945788948894VerdiepingsbijlagePersexemplaar231 Beleidsartikel27Bodem,waterenreconstructieinzandgebiedenA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008646356292295595787678487984879Mutatie1esuppletorebegroting2008–104–36–71–145–145–145Nieuwemutaties1.Veenweiden600080001200090002.Loonbijstelling5305004704464474473.Overig–189439439439439–1242Standontwerpbegroting20097087271825108433885078562083939Toelichting1.VeenweidegebiedenInhetkadervanhetProgrammaGroeneHartwordenindeVeenweide-gebiedenprojectengestartomdebodemdalingtegentegaan,waardoordespecifiekeculturelewaardenennatuurwaardendieaandeveenweidenverbondenzijn,behoudenblijven.Hiervoorwordtvoordeperiode2008t/m2011€35mln.beschikbaargesteld.GezamenlijkmetdebetrokkenpartijeninhetgebiedzijnvoordeVeenweideprojectenbusinesscasesontwikkeldwaarinkostenenbatenzijndoorgerekend.Opbasishiervaniseenliquiditeitsprognoseopgesteldenishetritmevastgesteldwaarinderijksbijdragebeschikbaarkanwordengesteld.Geziendeaardvandeuitgavenhoortditbudgetthuisopartikel27/operationeledoelstelling27.11ReconstructieZandgebiedenenisditinstrumentvanartikel24hiernaartoeverplaatst.2.LoonbijstellingDitwordttoegelichtbijartikel28.B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting200833154826711267112671026710Mutatie1esuppletorebegroting2008NieuwemutatiesStandontwerpbegroting200933154826711267112671026710VerdiepingsbijlagePersexemplaar232 Beleidsartikel28NominaalenonvoorzienA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008–500–2822–5643–11450–11450–11450Mutatie1esuppletorebegroting2008504045006850302514415126951190Nieuwemutaties1.Loon-enprijsbijstelling2008–49550–49068–48302–4727147099–470202.Geobasisregistratie–1619–2197–2219–2051–20513.NBV–56–2184.Overig–35418222684440844084408Standontwerpbegroting2009–56–1837–3156–5091–4923–4923ToelichtingLoonenprijsbijstelling2008Metdezemutatiewordtdeloon-enprijsbijstellingstranche2008toe-gedeeldaanderelevanteonderdelen.GeobasisregistratieLNVleverteenbijdrageaanhetministerievanVROMvoordebasis-registratiesAdressenenGebouwen,TopografieenGrootschaligeBasiskaartNederland.Dezebasisregistratiesmakenonderdeeluitvanhetstelselvanbasisregistratiesdatoverheidsbreedwordtopgesteldomenerzijdsderegeldrukvanendedienstverleningaanburgersteverbete-renenanderzijdseenefficiënteeneffectieveoverheidtebewerkstelli-gen.DedefinitievetoedelingvandezebijdragezalplaatsvindenbijVoorjaarsnota2009.NationaalBureauVerbindingsbeveiligingDekostenvanhetNationaalBureauVerbindingsbeveiliging(NVB)wordenbegrootbijhetministerievanBZK.Elkdepartementdraagtmiddelseenverdeelsleutelhieraanbij.Voordejaren2008en2009wordtdeLNVbijdragehiertoebudgettairverwerkt.HetNBVadviseertenondersteuntdedepartementenomhunICTbeveiligingsrisico’sterugtedringen.RedenhiervoorisdatdebeveiligingvandebijzondereinformatiebinnendeNederlandseoverheidsteedscomplexerwordtenditrisico’smetzichmeebrengtdoortoenemendecomplexiteitindeICTarchitectuurenonvoldoendebekendheidmetbeveiligingsrisico’s.OverigBijbegroting2008isbeslotentoteenaanvullendpakketvanmaatregelen,waarondereenaanvullendesubsidietaakstelling.Dezeaanvullendesubsidietaakstellingisverwerktopartikel28«Nominaalenonvoorzien»enwordtnuvoorwatbetreftdenietILG-onderdelentoebedeeldaandebeleidsartikelen(exclusiefhetdeeldatbetrekkingheeftophetILG).DeaanvullendesubsidietaakstellingopdeILG-onderdelenwordtniettoebedeeldmaartranchegewijsgecompenseerdvanuitdeeveneenstranchegewijstoetedelenCA-middelen.Hetsaldostandontwerpbegroting2009betrefthetrestantvandeaanvullendesubsidietaakstellingopILG-onderdelendatbijdevolgendetranchesvandeCA-middelenwordtgecompenseerd.VerdiepingsbijlagePersexemplaar233 DaarnaastisbeslotendatalledepartementenbijdragenaanVROMenBZKindekostenvangeobasisregistratieenhetNBV.DefinitievetoedelingvandezebijdragezalplaatsvindenbijNajaarsnoto2008enVoorjaarsnota2009.VerdiepingsbijlagePersexemplaar234 Beleidsartikel29AlgemeenA.Opbouwuitgavenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008209092213853211329203597199288199288Mutatie1esuppletorebegroting2008776767527032–26573343–8857Nieuwemutaties15248105844965265–8209–67161.Loon-enprijsbijstelling20085114491147384471439743902.SociaalFlankerendBeleid26663.Herijkingapparaatsbudgetten/renovatiehoofdge-bouw1020012700129008800–5600–29004.TaakstellingICT–5000–10000–15000–15000–150005.Medebewind–2100–2500–2200–1500–100–1006.Overig–632473–473349480946894Standontwerpbegroting2009232107231189223326201205194422183715ToelichtingLoonenprijsbijstelling2008Metdezemutatiewordtdeloon-enprijsbijstellingstranche2008toe-gedeeldaanderelevanteonderdelen.SociaalFlankerendBeleidVanuithetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelatieswordenrijksbreedmiddelenterbeschikkinggesteldvoorhetuitvoerenvanmaatregeleninhetkadervansociaalflankerendbeleid.DitbetrefthetaandeelvoorLNV.Herijkingapparaatsbudgetten/renovatiehoofdgebouwInaanloopnaardekrimptaakstellingCoalitieakkoordzijndeapparaats-budgettenvandirectiesendienstenmeerjarigopordegebrachtinlijnmetdekrimptaakstelling.Tevensismeerjarigbudgetvrijgemaaktvoorderenovatievanhethoofdgebouwopgrondvandemeestactueleinschattingvandevoortgangvanderenovatiewerkzaamheden.TaakstellingICTLNVbezuinigtdekomendejarenopICTdoorenerzijdsteinvesterenineenaantalgeneriekeapplicaties(o.a.nieuwsysteemvoorfinanciëneninkoop,digitaliseringkerndepartementenimplementatienieuwrelatie-beheersysteem)tenbehoevevankwaliteits-enefficiencyverbeteringenindebedrijfsvoeringenprimairprocesenanderzijdsdoorhetbestaandeapplicatielandschaptesanerendoorhetuitfaserenvanoudesystemen.Ditleidttotbesparingen(indevormvanefficiencyvoordelen,factuur-reductie,inkoopvoordelenenbeheerkostenreductie)vanca.5mln.in2009oplopendtot15mln.in2011enverder.EenverdereconcretiseringvandezebesparingenentoebedelingnaardedienstenwaardezeneerslaanzalplaatsvindenbijVoorjaarsnota2009.MedebewindErvindteenramingsbijstellingplaatsopuitgavenvoormedebewind(Produktschappen).VerdiepingsbijlagePersexemplaar235 B.Opbouwontvangstenbeleidsartikelx€1000200820092010201120122013Standontwerpbegroting2008425716433985442665450901459676459676Mutatieamendement2008Mutatie1esuppletorebegroting2008225426542654265426542654Nieuwemutaties–673–673–919–552–552–552Standontwerpbegroting2009427297435966444400453003461778461778VerdiepingsbijlagePersexemplaar236 BIJLAGEMOTIESENTOEZEGGINGENDoordeStaten-GeneraalaanvaardemotiesOmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenSpreektuit,datbijdeherzieningvanhetdestructie-besteldeoverheidsbijdragevoorhetophalenenverwerkenvankadaversgedurendedeperiode2007–2011tenminsteophethuidigeniveaublijft.24oktober2006MotieAtsma,27495,nr.34HDeoverheidsbijdragevoordejaren2008en2009isindebegrotingvanLNVopgenomen.verzoektderegeringdezeevaluatienietaftewachtenenreedsnudeEuropesediscussieteopenenoverhetlimiterenvandereisduurtotachtuur.12september2007MotieVanVelzen/VanderHam28286nr.59Wordtuitgevoerd.verzoektderegeringzichintespannenomtranspor-tenvanlevendveetenbatevanfictieveherkomstlabe-lingteverbieden.12september2007MotievanderHamc.s.28286nr.67Wordtuitgevoerd.Verzoektderegeringvoorstalkeuringenovertegaantoteen100%controlebijondernemersdiezichnietverbondenhebbenaaneenkwaliteitssysteemdathetdierenwelzijntijdenstransportwaarborgt.12september2007MotieOrmelc.s.28286nr.68ZieTK-brief28286nr.93van21december2007.VerzoektderegeringzichintespannenvooreenEuropeselimietaandetransporttijden/of-afstandenhaarconcreteinzetdaaromtrentonderdeeluittelatenmakenvandenotaDierenwelzijn.12september2007MotieCramerc.s.28286nr.75ZieNotaDierenwelzijn28286nr.97(TK-briefvan12oktober2007).Verzoektderegering,teinventariserenwelkebureaucratischeknelpuntenerzijnbijhetsamenwer-keninagrarischnatuurbeheerenmetaanbevelingentekomenhoehetsubsidieverleningsprocesbeterenvooralsnellerkan.15oktober2007MotiePoldermanc.s.31200XIVnr.33ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.Verzoektderegering,samenmetdeprovinciesenvertegenwoordigersvanboerenorganisatiesenterreinbeheerdershetanimovoordeganzenopvangteverhogeneneenduurzamebasisteleggenvoordeganzenopvanginNederlandentekomenmeteenafdoenderegelingvoorgewasrotatieendeKamerhieroverterapporteren.15oktober2007MotieJager/Jacobi31200XIVnr.35ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.Verzoektderegering–ommeteenpositievegrondhoudingteonderzoekenofzelfsturinginhetlandelijkgebiedderegel-dichtheidkanverminderen,zonderdatwettelijkevereistenwordenomzeilden;–deNoordelijkeFrieseWoudenaantewijzenvooreenpilotzelfsturing.15oktober2007MotieJacobi/Atsma31200XIVnr.40AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.VerzoektderegeringhetinitiatieftenemenomzoveelmogelijkvandeNederlandsevis(inclusiefdeaquacultuur)ondereenduidelijkherkenbaarkeurmerkophetgebiedvanduurzaamheidenkwaliteittelatenvallen,opbasisvanderichtlijnenvanhetMarineStewardshipCouncil;VerzoektderegeringeenonafhankelijkeinstellingdieonderdeMSC-criteriageaccrediteerdis,decertifice-ringencontroleopzichtelatennemen.15oktober2007MotieJacobi/Koppejan31200XIVnr.57Ikbenopditmomentingesprekmetbetrokkenpartijen,ondermeerovereengezamenlijkeaanpakrondcertificeringendeViswijzer.Iklaaturonddezomerwetenwatditheeftopgeleverd.Persexemplaar237 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegering,deproductievanganzen-eneendenleverinEuropaopdeagendatezettenenaantedringenopeenEuropeesverbodopdezeproductie-wijze.1november2007MotieVanVelzenc.s.31200XIVnr.105ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.Verzoektderegering,samenmetMKBNederlandendecoöperatieSAMenanderebetrokkenenopkortetermijntweeproefprojecten[metnieuweinnovatievemobielevoorzieningenwaarinmeerderefunctieswordengecombineerd–red.]inrespectievelijkNoord-enZuid-Nederlanduittewerken;Verzoektderegering,deKamerbinnendriemaandenoverdehaalbaarheidteinformeren.1november2007MotieAtsmac.s.31200XIVnr.110DeTweedeKamerkanbinnenkorteenbriefoverdeuitvoeringvandemotieAtsma,entevensdemotievanGeel(31200,nr.16),verwachten.Verzoektderegering,opkortetermijndevoor-ennadelenvanhetrealiserenvanééndienstvoorgrondzakeninbeeldtebrengenendeKamerdaarnanaderevoorstellentedoen.1november2007MotieAtsmac.s.31200XIVnr.111Conformdemotiewordteropditmomentgewerktaaneeninventari-satievandevoor-ennadelenvanhetrealiserenvanééndienstvoorgrondzaken.Nadatikditmetmijncollega’sinhetkabinethebbespro-kenkanikunaderevoorstellenvoorleggen.Verzoektderegering,demogelijkhedenenonmoge-lijkhedenvanlandwinningindeNoordzeeinbeeldtebrengen,endaaroverdeKamerbinneneenjaarteinformeren.1november2007MotieAtsmac.s.31200XIVnr.112DeDeltacommissie,dieinseptember2007isingesteldondervoorzitter-schapvandeheerVeerman,zalinhaaradviesingaanopdevragendieindemotieAtsmazijngesteld.Ukuntvervolgenseenkabinetsreactietegemoetzien.Verzoektderegeringonderzoektedoennaardeoorzakenvanhetveelaltoepassenvancompensatie-maatregeleninplaatsvanprojectalternatievenenalternatievenuitonderzoeknaarmitigatiediecompensatiemaatregelenkunnenvoorkomen;VerzoektderegeringinditonderzoekbijzondereaandachttebestedenaandeeffectiviteitvandeonderzoekennaarmitigatieenprojectalternatieventervoorkomingvancompensatiemaatregelengegevendestrekkingvanderelevanteEuropeserichtlijnenennationaleenEuropesejurisprudentie.1november2007MotieSnijder-Hazelhoffc.s.31200XIVnr.114ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.Verzoektderegeringaandepilotsnamingandshamingophetgebiedvanresiduenvanbestrijdings-middelenopgroentenenfruit,hetgebruikvanfrituurvetdoorcafetaria’senHACCPopslachthuizen,eenpilotopenbaarmakinggegevensinspectiediertransportentoetevoegen.1november2007MotieWaalkensc.s.31200XIVnr.115ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.Verzoektdeministerzelfderegieinhandentenemenentekomenmeteenvoorstelwaarindekostenvan(onbedoelde)contaminatiedoorggo-gewassenverhaaldwordenopdeveroorzakers,bijvoorbeelddoorinstellingvaneenschadefonds;Verzoektderegeringinhetspecifiekegevalvan(onbedoelde)contaminatiedeaansprakelijkheids-stellingwettelijkteregelen,waarbijdeaansprakelijk-heidgelegdwordtbijdegenediedoorteeltofverwerkingvanggo-gewassendebronvancontami-natieis.1november2007MotieWaalkensc.s.31200XIVnr.116ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar238 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVraagtdeministerhetvoordezekabinetsperiodeindevolgendejarengereserveerdebedragvoordesoortenbeschermingstructureelteverhogen.1november2007MotieWaalkensc.s.31200XIVnr.117AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.Verzoektderegeringméérhandhavers,waaronderBOA’s,intezettenindestrijdtegenillegalejachten(vis)stroperij;VerzoektderegeringvoortshetopleidingstrajectendebevoegdhedenvandegroeneBOA’steheroverwegen,zodatzijhuntakenoptimaalkunnenuitoefenen.1november2007MotieGrausc.s.31200XIVnr.119ZieTK-brief31200XIVnr.216van7mei2008.VerzoektderegeringinsamenspraakmetdeopstellersvanhetDeltaplaneenonafhankelijkecommissieintestellendiedeoverheidvanadviesdientovermogelijkefinancieringsvormenomhetDeltaplan«Nederlandweermooi»totuitvoertekunnenbrengen.1november2007MotieCramer/Atsma31200XIVnr.121DeTaskForceFinancieringLand-schapisopgericht.Dezezalinhetnajaarmetdeeersteresultatenkomen.VerzoektderegeringombijdemidtermreviewvanhetILGeensociaal-economischecomponentinhetILGoptenemenalsblijktdatdeSociaalEconomischeVitaliteitdaalt.1november2007MotieVanderVliesc.s.31200XIVnr.133BijdemidtermreviewvanhetILGzalwordenvastgesteldofdesociaal-economischevitaliteitophetplattelanddaalt.ZoontstaatzichtopdewenselijkheidvanopnamevaneensociaaleconomischecomponentinhetILG.VerzoektderegeringomdeKamervoor1mei2008inzichttegevenindeverbindingentussendediversepraktijkgerichteprojectenenpilots,sectoraleinnovatieprogramma’senkennisnetwerkenenmetvoorstellentekomenomdeaansluitingtussendezeinstrumentenvoorkennisverspreidingeninnovatieteverbeteren.1november2007MotieVanderVliesc.s.31200XIVnr.134AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.217van19mei2008.verzoektderegeringzichnadrukkelijkintezettensamenmeteventueelgelijkgestemdelidstatenomopeenzokortmogelijketermijntebewerkstelligendatderelevanteverordeningenvandeEuropeseUniezodanigwordengewijzigddathetvoorlidstatenmogelijkwordtomopstructurelebasisvoorschottenopdebedrijfstoeslagenuittebetalen;verzoektderegeringvoortsombijdeEuropeseCommissietebepleitendatdezehetuitbetalenvanvoorschottenopdebedrijfstoeslagen,zoalsbedoeldinartikel28,lid3,onderb,vanverordening1782/2003,iniedergevaltoestaatzolangnietkanwordenvoldaanaanbovenstaandverzoek.11december2007MotieSnijder-Hazelhoff/Jacobi28625nr.53WordtbetrokkenbijdeHealthCheck.Verzoektderegeringteonderzoekenopwelkewijzeregionale,grondgebondenveehouderijinNederlandgestimuleerdkanworden.13december2007MotieVanVelzen,31060nr.13AfgedaanmetKamerbrieven28973nr.18van16januari2008en28973nr.28van21mei2008.VerwachtvanderegeringbijdebeleidsveranderingenvoordeveehouderijsectoreenduurzaamheidstoetsuittevoerenvolgensonderanderededoelstellingenvanhetburgerinitiatiefendeKamerhieroverteinforme-ren.13december2007MotieWaalkensc.s.31060nr.22ZieKamerbrief31060nr.25van23april2008.VerzoektderegeringvoorkalkrestproductenvandeNederlandsesuikerindustrieeenvergelijkbareuitzonderingspositieteblijvenverschaffenzoalsditnualisgeregeldvoorcompost.20december2007MotieSnijder-Hazelhoff/Koopmans28385nr.98AfgedaanmetTK-brief28385nr.105van1februari2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar239 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringomtoestemmingtegevenvoorenondersteuningtebiedenaanenkelegrootschaligepilotswaarbijmineralenconcentraatuit(on)vergistemestaangewendmagwordenbovendegebruiksnor-menvoordierlijkemest.20december2007MotieVanderVliesc.s.28385nr.99ZieTK-brief28385nr.111van16juni2008.Verzoektderegeringinoverlegmetbetrokkenboerenorganisatiesontheffingteverlenenvoorexperimentenmetverschillendegeslotenkringloop-systemenen,indiendezesuccesvolzijn,tekomentoteengeborgdcertificeringsysteemvoordezemaniervanbedrijfsvoering.20december2007MotiePolderman28385nr.100ZieTK-brief28973nr.30van24juni2008.Verzoektderegeringdewerkingscoëfficiëntendegebruiksnormenvoorbedrijvendieweidenenopstallenzodanigtemiddelendaternietmeermilieuruimtewordtgebruikt,maardatdediscrimina-toirewerkingeruitwordtgehaaldomdaarmeedeweidendebedrijveneenbetereuitgangspositietegeven.20december2007MotieWaalkensc.s.28385nr.102Dezemotiezalwordenuitgevoerdbijdeherzieningvanderegelinginoktober.Dezeregelinggaatinper2009.Demotiebenadrukthetbelangvankeuzevrijheidvanproducentenconsumentomtekunnenkiezenvoor«ggovrije»producten.Omdiekeuzevrijheidtebehouden,verzoekthetlidPoldermanderegeringerinEuropaopaantedringenomdeaanvoervanggovrijesojategaranderendoormiddelvanhetopzettenvanggovrijeketensvansoja.29januari2008MotiePoldermanc.s.31200XIVnr.173AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.223van6juni2008.Verzoektderegeringeeninventarisatietedoennaardekansenenrisico’svansojaproductievoorontwikkelingslandenendeKamerhieroverbinnenzesmaandenteinformerenendeEuropesealternatievenvoorsojateonderzoekenenrassen-enteeltonderzoektestimulereneneveneensdeTweedeKamerhieroverteinformeren.29januari2008MotieWiegman-vanMeppelenScheppinkc.s.31200XIVnr.174ZieTK-brief31200XIVnr.223van6juni2008.DitjaarzalikdeKamerhierovernaderinformeren.Verzoektderegeringomhetgebruikvanduurzaamveevoer,gebaseerdopEuropeseeiwittenofduurzamesoja,alsvoorwaardevoorhetverkrijgenvansubsidieonderdesubsidieregeling«MaatlatDuurzameVeehouderij/MIA/Vamil»telatengelden.29januari2008MotieWiegman-vanMeppelenScheppinkc.s.31200XIVnr.175ZieTK-brief31200XIVnr.223van6juni2008.Verzoektderegeringeenconcretemaatregeluittewerkenwaarmeedevraagnaargecertificeerdesoja(dezogenaamde«Baselsoja»)opkortetermijngestimuleerdkanworden,zodatditeenpositieveprikkelgeeftaandeuitbreidingvandeproductievangecertificeerdesojainZuid-Amerika.29januari2008MotieWiegman-vanMepplenScheppinkc.s.31200XIVnr.176AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.223van6juni2008.Verzoektderegeringeenoverzichttegevenvan:+deaantallenveterinaireovertredingenin2007;+deaardvandeovertredingen;+dehoeveelheidovertredingendiezijndoorgegevenaanhetOpenbaarMinisterie;+deopgelegdesanctiesaanvervoerdersvanlevendedierenmetbetrekkingtotveterinaireovertredingen.4februari2008MotieVanVelzen28286nr.98AfgedaanmetTK-brief28286nr.214van7mei2008.Verzoektderegeringdeimportvanproductenvanvossen-enchinchillabontinNederlandteverbieden.EnverzoektderegeringtevensinEuropahetdebatovervossenenchinchilla’steintensiverenmetalseerstedoeleenEuropeesverbodophetfokkenvanvossenenchinchilla’svoorbont.4februari2008MotieVanVelzen28286nr.108ZieTK-brief28286nr.222van1juli2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar240 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringteonderzoekenwelkediersoor-teninNederlandgehoudenwordenvoordierlijkeproductenenvoordezesoortenonderzoektedoennaarwelzijnsaspecten.Verzoektderegeringtevensregelgevingoptestellenomerzorgvoortedragendathetwelzijnvandedierenindezesectorenookgegarandeerdis.4februari2008MotieVanVelzen28286nr.109ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringeencentrale,transparanteenonafhankelijkeregistratievanhetgebruikvanreceptplichtigediergeneesmiddelenbijlandbouw-huisdierentebevorderen.4februari2008MotieOrmel/Waalkens28286nr.110ZieTK-brief28286nr.221van30juni2008.DeTaskforceantibiotica-resistentiedierhouderijkomtnaarverwachtinginhetvoorjaar2009metderesultaten.Opbasisvandezeresultatenendeprivateinitiatievenzalduidelijkwordenofereencentraalregisterkomtenhoedezeerdanuitmoetzien.Verzoektderegeringdemogelijkhedenteonderzoe-kenomtekomentoteenprivaatrechtelijkeOrdevoordierenartsen.4februari2008MotieOrmel28286,nr.111ZieTK-brief30200XIVnr.225van16juni2008.DeKNMvDvoertopditmomentmethaarledenenhaaromgevingdiscussieoverhaarpositieenbetrekthierinookhetaspectvandeorde.OverdeuitkomstzalikdeKamernaderinformeren.VerzoektderegeringinoverlegmethetKWPNtebevorderendatdetoekomstvanhetGeldersepaardveiligwordtgesteld.4februari2008MotieOrmel/Snijder-Hazelhoff28286,nr.113ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringdierenspeciaalzaken,import-engroothandelvanoverigediersoortentebetrekkenbijhetoverlegtervoorbereidingvaneenprivaatcertificatiestelsel.4februari2008MotieSnijder-Hazelhoff28286nr.115ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringditkadervoordecember2008teontwikkelenenaandeKamervoorteleggen.VerzoektderegeringtevensdeKamerteinformerenoverdetoepassingvanditafwegingskaderoptoekomstigebesluitendierakenaandierenwelzijn.4februari2008MotieWaalkens/Cramer28286nr.117ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringopleidingmogelijktemakentotparaveterinairdierenambulancepersoneel.4februari2008MotieGraus/Ormel28286nr.120ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringomeenvoortzettingvandemonitoringinenrondkassenwaarnueninhetverledenLuckybambooheeftgestaanenzospoedigmogelijkonderzoektelatenuitvoerennaardeaanwezigheidvantijgermuggenronddeinvoerrouteendeKamerhieroverteinformeren.VerzoektderegeringtevensimporteursvanLuckybambooteverplichtendezeplantennaaankomstinquarantaineteplaatsentotduidelijkisdatzichgeentijgermuggendanwelhuneierenenlarvenmeeropdeplantenbevindenendePlantenkundigeDiensthieroptoetelatenzien.4februari2008MotieCramer/Waalkens28286nr.122AfgehandeldmetTK-brief28286nr.208van27maart2008.VerzoektderegeringovertegaantotverplichtcameratoezichtopveemarktenendeKamerhieroverteinformeren.4februari2008MotieThieme28286nr.149ZieTK-brief28286nr.209van3april2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar241 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringhetvoornemenomper2009rubberenmattenverplichttestelleninstallenwaarvleeskalverenandersdanopstrogehuisvestworden,opteschorten.Verzoektderegeringgrootschaligpraktijkonderzoektefaciliterenwaarinalternatievevloertypenvergelekenwordenopdeeffectenoploop-enligcomfort,infectiedrukenstalklimaat,ditonderzoektekoppelenaandewelzijnsmonitorvoorvleeskalverenenopbasisvanderesultateneenbesluittenemenoververplichtetoepassingvanrubberenmattenofanderevloertypen.4februari2008MotieOrmelc.s.28286nr.170ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringbinnentweemaandenovertegaantotratificeringvandeEuropeseovereenkomstterbeschermingvankleinehuisdieren(ETS-125,1987).4februari2008MotieThieme/Ouwehand28286nr.172ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringombinneneenhalfjaarmeteenplanvanaanpaktekomenomdemalafidehonden-handeltegentegaan.4februari2008MotieOuwehand/Thieme28286nr.192ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringdedoorontwikkelingvandezealternatieventefaciliteren,hogeprioriteittegevenendeKamereenoverzichttegevenvandestappendiederegeringgaatzetten.4februari2008MotieWaalkens/Cramer28286nr.197ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringhettoezichtopjuistetoepassingvandeelektrischebedwelmingsmethodeteverscher-pen.4februari2008MotieVanVelzen28286nr.198ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringomnualmaatregelentenementerbestrijdingvandehandelinsojauitnetontbostegebieden,waarvoorwaardevollenatuurgebiedenzijnvernietigden/ofwaarbijslavernijisgebruikt.12februari2008MotieKoserKayac.s.31060nr.24AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.223van6juni2008.Verzoektderegeringmetdesectorenteonderzoekenwelkemogelijkhedenerbestaanvoorhetopzetten,voedenenbeherenvaneen«revolvingfund»,waardoordevereisteovergangstermijnvantweejaaroverbrugdkanworden.Verzoektderegeringdeopdrachtaandetaskforcebiologischelandbouwzodaniginterichtendatwordtgestreefdnaarmeerjarigeketenafsprakenencontrac-ten,waardooreenstevigebasisontstaatvoordeambitiedatdebiologischelandbouw10%vandeproductiezoumoetenomvatten.3maart2008MotieJacobi/Atsma29842nr.32ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringallesinhetwerktestellenomervoortezorgendatdemosselzaadvisserijuitgevoerdkanblijvenwordenconformdeuitgangspuntenzoalsvastgelegdinhetbeleidsbesluit«RuimtevooreenZilteOogst»endePKBWaddenzee.6maart2008MotieKoppejan/Jacobi21501-32nr.265ZieTK-brief29675nr.45van26juni2008.Verzoektderegeringzospoedigmogelijkduidelijkheidtegevenoverdeverduurzamingvandemossel-visserij,eeneinddoelteformulereneneentijdpadomdattebereiken.6maart2008MotiePolderman21501-32nr.266ZieTK-brief29675nr.45van26juni2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar242 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringzichteverbindenaaneeninspanningsverplichtingomuiterlijkmedioapril2008voorzieningentetreffendiedezedesastreuzegevolgenvoordemosselvissersongedaanmaken,waardoordemosselsectorvoorNederlandbehoudenblijft.6maart2008MotieGraus21501-32nr.267ZieTK-brief29675nr.45van26juni2008.Verzoektderegeringombijhetopstellentenaanzienvandeammoniakdepositiedekritischedepositie-waardentebeschouwenalsstreefwaarden;Verzoektderegeringomindividueleondernemersnietafterekenenopdeoverschrijdingvandekritischedepositiewaardedoordeachtergronddepositiedochtehandelenconformde,ondermeermetdeprovin-cies,gemaakteafspraken.6maart2008MotieJager31200XIVnr.188ZieTK-brief30654nr.51van30juni2008.VerzoektderegeringinprincipeuittesluitendatdoordeopnemingvannieuwenatuurindebegrenzingvanNatura2000deontwikkelingsruimtevanbedrijvenextrabeperkingenondervindt.6maart2008MotieJager/Graus31200XIVnr.189ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringbijdemidtermreviewvanhetPOP2in2009tebezienofdemogelijkheidvancofinancierenvanNatura2000-maatregelenvooragrariërsoplandbouwgrondinhetkadervanhetPlattelandsprogramma2007–2013kanwordengeactiveerd.6maart2008MotieCramer/Jager31200XIVnr.190AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringhetbestaandeSteunpuntNatura2000opentestellenvoorenactieveondersteuningtelatenverlenenaanparticulierenenrelevanteorganisatiesendezeondersteuningzoveelalsmogelijktebundelenmetdeondersteuningbijdeKaderrichtlijnwaterendeKamerhieroverteinformeren.6maart2008MotieCramer/Snijder-Hazelhoff31200XIVnr.191AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringomindedefinitieveaanwijzings-besluitenvandeeerstetrancheendenogtenemenontwerpaanwijzingsbesluitenvandetweedetranchebijwijzigingvandoelenvandestatusherstelnaarbehoud,eenexplicieteecologischemotiveringtoetevoegendieaangeeftwaaromdezekeuzeverantwoordisenhoeeninwelkemateindeverschillendeNatura2000-gebiedenzalwordengezorgdvooreengunstigestaatvaninstandhoudingvoordebetreffendesoortofhabitatopnationaalniveau.6maart2008MotiePolderman31200XIVnr.192ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringgeenmaatregelendieextrabeperkingenopleverenoptenemeninbeheerplannenvanNatura2000-gebiedentenaanzienvansoortendienietofnietduurzaaminhetgebiedvoorkomen,maarwaarvoorwelinstandhoudingsdoelstellingenzijngeformuleerd;Verzoektderegeringvoortsinstandhoudingsdoelenaantepassenwanneeruitecologisch-wetenschappelijkonderzoekblijktdatineenNatura2000-gebiedgeengunstigeomstandighedenzijnvoordevestigingvannieuweduurzamepopulatiesvansoortendienietofnietduurzaamvoorkomenenwaarvoorhetgebiedwelisaangewezen.6maart2008MotieSnijder-Hazelhoff31200XIVnr.194ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar243 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzaken*Verzoektderegeringverderonderzoektedoennaarmaatregelendiemogelijkofnodigzijnomdeinfectiedruklaagtehouden,waaronderdedoorhetRIVMgenoemdemaatregelenalshetnietmengenvandiersoortenopéénbedrijfenonderlingeafstandentussenbedrijvenindeintensieveveehouderij;*Verzoektderegeringtevensopbasisvandeuitkomstenvanditonderzoektekomenmetvoorstel-lentenaanzienvanhethoudenvandierenomdevolksgezondheidsrisico’stebeperken;*VerzoektderegeringvoortseeninternationaleconferentieteorganisereninsamenwerkingmetOIE,WHO,FAO,Nederlandseeninternationaleweten-schappersomkennisuittewisselenentotmeerverdiepingtekomen.12maart2008MotieJacobi/Koopmans28973nr.23Wordtuitgevoerd.VerzoektderegeringdeovergangstermijnvoorhetkoudmerkeninhetIngrepenbesluitvandeGwwdmetdriejaarteverlengentotjuli2011.12maart2008MotieWaalkensc.s.21501-32nr.254AfgedaanmetTK-brief21501–32nr.285van19mei2008.Verzoektderegeringindeeerstvolgendevoortgangs-rapportageDuurzaaminkopenaantegevenofen,zoja,opwelkewijzedierenwelzijnintegraalkanwordenopgenomenindeduurzaamheidscriteria.2april2008MotieOuwehand30196nr.30AfgedaanmetTK-briefvandeministervanVROM30196nr.33van23mei2008.Verzoektderegeringtotzowelkwalitatievealskwantitatieveopbouwvanhetaantalcontroles,geïntensiveerdeopsporingenvervolging,beteresamenwerkingtussenoverheidenbedrijfsleven,hetinzettenvanmeeronaangekondigdecontrolesdoormeerderehandhaversencontroleursvanAIDenVWAbijslachterijen,omhet«waarschuwingssysteem»voortezijnendekansopintimidatieen/ofbedreigingvandezecontroleursenhandhaversteverkleinen.3april2008MotieGraus26991nr.180AfgedaanmetTK-brief26991nr.205van20juni2008.Verzoektderegeringaantegevenopwelkewijzedeopsporingsactiviteitenenerzijdsendeborgingvanvoedselveiligheid,dierwelzijnenvolksgezondheidanderzijdsgestaltekrijgenindenieuweorganisatie,alvorensovertegaantotfusievanVWA,AIDenPD;verzoektderegeringtevensalvorensdoortegaanmetdefusievanVWA,PDenAID,eeninventarisatietemakenvanverbeterpuntendiebijdeVWAgereali-seerdmoetenzijnvoordatdefusieplaatsvindtenaantegevenwelkeindefusieplaatsvindenenhieroverdeKamerbinnenzesmaandenterapporteren.3april2008MotieWaalkens/Ormel26991nr.191.AfgedaanmetTK-brief26991nr.206van20juni2008.VerzoektderegeringomdeuitbestedingvanwettelijkecontrolesvangeslachtedierenaanhetcommerciëlebedrijfBVKDSendehuidigewerkwijzevantoezichtopcontrolealsnogtergoedkeuringvoorteleggenaandeFVOendeEuropeseCommissieendeKamerhieroverbinneneenhalfjaarteinformeren.3april2008MotieThieme26991nr.193DitwordtmeegenomenindetoegezegdevoortgangsrapportageVWAinseptember2008.Verzoektderegeringhaarmedewerkingteverlenenaaneendoordesectoruittevoerenonderzoekopbasiswaarvankanwordenvastgesteldwatdefinanciëlesituatie(nulmeting)thansis.8april2008MotieSnijder-Hazelhoff/Koppejan29675nr.39ZieTK-brief29675nr.45van26juni2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar244 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringonmiddellijktotactieovertegaantegendezemalafidepraktijkendoorJapankenbaartemakendatdewalvisjachtenafslachtingvandolfijnendooronslandnietwordtgetolereerdenenigvoorsteldatneigtnaarafschaffingvanhetmoratoriumniettesteunen.8april2008MotieGraus31200XIVnr.200AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.211van31maart2008.Verzoektderegeringnaasthandhavingvanhetmoratoriumdemogelijkhedenteonderzoekenvanaanvullendemaatregelenensanctiemogelijkheden,teneindeeeneindetemakenaandeillegalewalvis-jacht.8april2008MotieVanVelzen31200XIVnr.210AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.226van16juni2008.VerzoektderegeringStaatsbosbeheerexpliciettewijzenopzijnverantwoordelijkheidomruimtetegevenaandezandwinninginhetGasselterveld.23april2008MotieGraus29659nr.14AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringeroptoeteziendatStaatsbosbe-heergeenconcurrentieenmarktverstorendeactivitei-tenontplooit.23april2008MotieGraus29659nr.15ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringerzorgvoortedragendatStaatsbosbeheerinoverlegtreedtmetdebetrokkengemeentenenmetdebetrokkenburgersomtekomentotteruggavevandegrondenondergenoemdevoorzieningenenbebouwing.VerzoektderegeringdeKameroverdeuitkomstenvanditoverlegteinformeren.23april2008MotieSnijder-Hazelhoffc.s.29659nr.17ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringtekomenmetvoorstellentotaanpassingvanderelevantewetgevingdieertoeleidtdatindetoekomstStaatsbosbeheerzichgedraagtalseenbeheeruitvoerendeorganisatieenzichdusrichtnaarhetbeleidvandeminister;verzoektderegeringdeKamereennotitievoorteleggenwaarinzijaangeeftopwelkewijzezijvoorgaandverzoekgaatinvullenenhoedeministeriëleverantwoordelijkheidvoorhetoptredenvanStaatsbosbeheerindetoekomst,rekeninghoudendmetdeKaderwetzelfstandigebestuursorganen,wordtvormgegeven.23april2008MotieSnijder-Hazelhoffc.s.29659nr.18ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.Verzoektderegeringbegin2009tekomenmeteenevaluatievanStaatsbosbeheerendezeaandeKamervoorteleggen.23april2008MotieSnijder-Hazelhoffc.s.29659nr.19AfgedaanmetTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.VerzoektderegeringdezecommissieonderleidingtedoenstaanvandeministervanLNV,decommissiezodanigsamentestellendatallerelevantepartijenzichvoelenvertegenwoordigd,deopdrachtaandecommissiemetdeKamertebesprekenendebevindingenvandecommissieaandeKamervoorteleggen.23april2008MotieMastwijkc.s.29659nr.20AfgedaanmetTK-brief29659nr.28van1juli2008.VerzoektderegeringhetzogenaamdeMAZARS-rapportzodanigindebedrijfsvoeringvanStaatsbos-beheerteimplementerendatdehandelinhoutenbiomassadoorStaatsbosbeheerzichbeperkttotleverantievanuiteigenproductie,erzorgvoortedragendatStaatsbosbeheerproductenopdemarktbrengttegenmarktconformeprijzenendeorganisatie-structuur,inclusiefbv’s,metbetrekkingtothetvoorgaandedoortelichten.23april2008MotieMastwijk/Snijder-Hazelhoff29659nr.21ZieTK-brief31200XIVnr.225van16juni2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar245 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringomindetaakstellingvanStaatsbosbeheerdeopdrachtmeetegevendatStaatsbosbeheerermedezorgvoordienttedragendatrecreatieopdeWaddeneilandenbetaalbaarblijft.23april2008MotieJacobic.s.29659nr.24AfgedaanmetTK-brief29659nr.28van1juli2008.Verzoektderegeringdetaakopdrachtvandecommissie-DeJongwaarnodigzodanigaantepassendatdezecommissieooknagaatofhetbijbeoordelingvantoekomstigeregelgevinggewenstis,dezeteonderwerpenaaneen«Waddentoets»zodatkanwordennagegaanofdezeregelgevingvoordeWaddeneilandeneenonevenredignadeligeuitwerkingkanhebben.Verzoektderegeringvoortshetoordeelvandecommissie-DeJongoverdebruikbaarheidvanhetinstrumentWaddentoetsaandeKamervoorteleggen.23april2008MotieJacobic.s.29659nr.25AfgedaanmetTK-brief29659nr.28van1juli2008.Verzoektderegeringomdesubsidieverleningvanuitderijksoverheid,zodanigviaéénloketteorganiseren,datereenrustigefinancieringontstaatwaarmeeeenprojectofprogrammalangjarigtoegekendkanworden;VerzoektderegeringtevensinoverlegtetredenmetIPOenVNGovereenzelfderustigeenlangjarigefinancieringdoorprovinciesengemeenten.5juni2008MotieVanVelzen/Jacobi20487nr.23Conformtoezeggingwordenmogelijkhedenvoordevormingvanéénloketvoorsubsidieverleningonderzocht.verzoektderegeringominoverlegmetVNGaantegevenhoegemeenteninvullingmoetengevenaannatuur-enmilieueducatiezodanigdatmaterialen,middelenenactiviteitenstructuurenvooriedereenbeschikbaarzijn.5juni2008MotieVanVelzen/Polderman20487nr.24Inhetkadervandenogopterichtenregiegroep,waaraanookVNGzaldeelnemen,wordtgewerktaaneendatabase«NME-inventarisvanNederland».verzoektderegeringomzorgtedragenvoordeverwerkingvanderesultatenvandeBenelux-Werkconferentiesindekomendeuitvoerings-programma’sbehorendebijdeNME-nota,enroeptderegeringopomtijdensdeBenelux-WerkconferentiedieditjaarinWageningenwordtgehouden,deinternationalecomponentvandeuitvoerings-programma’stepresenteren.5juni2008MotieBiskop20487nr.29Inuitvoering.Deresultatenenbevindingenvandeconferentiezulleninaanbevelingenvoordeuitvoeringsprogramma’swordenomgezet.VerzoektderegeringinhetuitvoeringsprogrammaaantegevenhoezijvormgeeftaandezetoezeggingenhetNME-veldbijdeuitvoeringbetrekt,enomdituitvoeringsprogrammavoordezomeraandeKamertedoentoekomen;VerzoektderegeringtevensjaarlijksbijdebegrotingeenoverzichttevoegenvandebestedingvanrijksmiddelenbestemdvoorNME.5juni2008MotieCramer20487nr.30Inuitvoering.Hetuitvoeringskaderenhetjaarplan2008–2009insamen-spraakmetanderebetrokkenoverhedenopgesteldenmediooktoberaandeTweedeKamertoegezonden.VerzoektderegeringconcreteindicatorenenafrekenbaredoelstellingenteformulerendieeeneenduidiginzichtverschaffenindevoortgangvanhetkabinetsbeleiddateropisgerichtengroterematevandierenwelzijntebereikenendeKamerhierovervóórdebegrotingsbehandelingvan2009teinformeren.11juni2008MotieThieme31472nr.14Uitvoeringvandemotiezalwordenbetrokkenbijdejaarlijkserapportageoverdevoortgangvanhetwerk-programmadierenwelzijn.Eendeelvandemotiespreektoverde5%integraaldiervriendelijkestallen.Tenaanzienvandezestallenwordtmomenteeleenmonitorontwikkeld.Dezeisinhetvoorjaar2009gereed.MotiesentoezeggingenPersexemplaar246 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenverzoektderegeringeenbeoordelingskaderoptestellenvoorgemeentenenprovincies,waarmeezijbijallevergunningaanvragenvoornieuwgebruikenvoorbestaandgebruikeencheckuitvoertofeenNatuurbeschermingswetvergunningnoodzakelijkis;verzoektderegeringdaarinoptenemeneenadviesfunctierichtingdeinitiatiefnemerwelkemaatregelenhij/zijkannemenomschadeaandenatuurteverminderen.18juni2008MotieJacobi31038nr.22Afgedaan.Isonderdeelvanbeleid.Indebestaandehandreikingenisaleenbeoordelingskaderopgenomen.verzoektderegeringmedeopbasisvandeevaluatievandeNatuurbeschermingswetdemogelijkhedentebezienvooreenvormvanmeldingsplichtvoorverstorende,maarmogelijknietsignificanteactivitei-ten,bijvoorbeelddooraantesluitenbijmeldinginhetkadervandewetMilieubeheer,enhierinhetnajaaropterugtekomen.18juni2008MotieCramer/Jacobi31038nr.24DemeldplichtinrelatietotdemilieuvergunningkanwordengeregeldinhetkadervandeomgevingsvergunningendeWetalgemenebepalingenomgevings-recht.Verzoektderegeringeenvervolgnotitie/actieprogrammateschrijvenmetdaarinheldereafrekenbaredoelstellingenmetdeadlines,tenemenmaatregeleneneenoverzichtvandedaarvoorbeschikbarefinanciën.19juni2008MotiePolderman26407nr.32Inuitvoering.TKwordtoververvolggeïnformeerd.Verzoektderegeringalvorensdefinitievebesluitvor-mingplaatsvindt,insamenwerkingmetdepartnersvanhetmaatschappelijkconvenantNoordzeevisserijinkaarttebrengenwelkeconsequentieshetvantoepassingverklarenvandeNatuurbeschermingswetvoordeNederlandseExclusieveEconomischeZoneheeftopdeNederlandsevisserijenanderactiviteiten.19juni2008MotieKoppejan/Atsma26407nr.33Isonderdeelvanbeleid.roepthetkabinetopinoverlegtetredenmetdeprovincieOverijsselenderhalvenietovertegaantotaanwijzingvanhetWierdenseVeldalsNatura2000-gebied.3juli2008MotieSchreijer-Pierik30654nr.55OverlegmetdeprovincieOverijsselzalplaatsvinden.Verzoektderegering,deproblemenbinnendeVWAinzakehettoezicht,decontroleendehandhavingvanhetvervoervanlevendveeenindeslachterijen,zoalsgeconstateerdinhetrapportvanVanthemsche,metprioriteitaantepakkenalvorensmetdegeplandefusievanVWA,AIDenPDin2011doortegaan;verzoektderegering,deTweedeKameroverdevoortgangdaarvanperiodiekterapporterenDuidingMinister:Ikgaervanuitdatikdemotiealsvolgtmagduiden.Hettransportvanlevendveeendeslachter-ijenwordenaangepakt.DemogelijkhedenvandeAID,dePDendeVWAmoetenwordenbenut.Hetfusietrajectkanin2011wordenafgerond.Datbetekentdatikinseptemberhetkaderbesluitgavaststellen.3juli2008MotieWaalkensc.s.26991nr.213MomenteelwordtgewerktaanhetKaderbesluitdieikinseptember/oktoberhoopvasttestellen.VerzoektderegeringhetnijpendtekortaangoedopgeleideVWA-keuringsartsenoptelossendoorinbeterescholingtevoorzienwaaronderpostacade-mischonderwijs,betereinformatievoorziening,werkvoorbereiding,terugkoppeling,nazorgenbeschermingvandezebijzonderedierenartsen.DuidingMinister:Alsikhetpostacademischonderwijszomagduidendathethiergaatommaatwerk-opleiding,nascholingenbegeleidingvandezedierenartsen,danzieikdemotiealseenondersteu-ningvanmijnbeleid.3juli2008MotieGraus26991nr.215Hieropwordtinoktoberteruggeko-menindeVoortgangsrapportageVerbeteringtoezichtdiertransportenenslachterijen.MotiesentoezeggingenPersexemplaar247 OmschrijvingmotieVindplaatsStandvanzakenVerzoektderegeringtenbehoevevandewerkgelegenheidsvoorziening,eninhetkadervande,eveneensdoordeministergewenste,internationalise-ringvandeAID,hetAID-hoofdkantoorvoorZuid-Limburgtebehouden.3juli2008MotieGraus26991nr.216AfgedaanmetTK-brief26991nr.221van11juli2008.Verzoektderegeringdeeffectenophetvoortbestaanvanslachthuizenendespreidingexplicietinoverwe-gingtenemenbijhetnemenvanmaatregelendiebetrekkinghebbenopdeintensiteitvantoezichtencontroleendedoorberekeningvandekostenvantoezichtencontrolenaarslachthuizen.3juli2008MotieSnijder-Hazelhoff26991nr.218Hieropwordtinoktoberteruggeko-menindeVoortgangsrapportageVerbeteringtoezichtdiertransportenenslachterijen.VerzoektderegeringombinnendeEU-kadershetinitiatiefTaurusverderteontwikkelen,zodatopbasisvaneenprotocolmetauditsénresultaatverplichtingenvoordepluimveeslachterijennaareenoprisico’sgerichttoezichtkanwordengewerkt.DuidingMinister:EenaangepastTaurus-voorsteldatpastbinnenhetdoormijvoorgestanetoezichtopcontroleaanpakwilikgraaginBrusselbepleiten.Alsikdemotiezokanduiden,zieikdiealseenondersteuningvanmijnbeleid.3juli2008MotieAtsma26991nr.219Hieropwordtinoktoberteruggeko-menindeVoortgangsrapportageVerbeteringtoezichtdiertransportenenslachterijen.Verzoektderegeringdeverantwoordelijkhedenvandeverschillendeministersbijgezondheidsbedreigendebio-invasiesheldervastteleggenzodatslagvaardigerkanwordenopgetreden;verzoektderegeringeenadequaatbudgetterbeschikkingtestellenvooreennetwerkt.b.v.InvasieveExoteni.o.,benodigdvoorrisicoanalyses,bijbehorendebestrijdingsplannen,monitoring,communicatieenformuleringvanbeleidsadviezen.3juli2008MotiePolderman/VanVelzen31379nr.6Eennetwerkt.b.v.InvasieveExotenwordtingerichtommaximaleflexibiliteittebiedenvoorhetinschakelenvandeskundigentenbehoevevanonderandererisico-analyses.MotiesentoezeggingenPersexemplaar248 DoordebewindspersoongedanetoezeggingenaandeTweedeKamerToezeggingVindplaatsStandvanzakenVitaalplatteland,natuurenlandschapDetoevoegingvannieuwenatuuraanNatura2000-gebiedenwordtopnieuwbeoordeeld(optweegenoemdecriteria).AONatura2000,13februari2008Nieuwenatuurwordtintweesituatiesmeebegrensd:wanneerernatuurwaardenzijnofwordenontwikkelddieovereenko-menmetderestvanhetnatura2000-gebied;enwanneerdenieuwenatuurnoodzakelijkisomdeinstandhoudingdoelstellingentekunnenrealiseren.Deverschillendeaanwijzings-besluitenzullenopbasisvandezetweecriteriawordenbeoordeeldoptoevoegingvannieuwenatuurDeministerzalmeteenpositievegrondhoudingbezienofnieuwenatuurnietbuitendebegrenzingvanNatura2000kanblijven.VAONatura2000,6maart2008Nieuwenatuurwordtintweesituatiesmeebegrensd:wanneerernatuurwaardenzijnofwordenontwikkelddieovereenko-menmetderestvanhetnatura2000-gebied;enwanneerdenieuwenatuurnoodzakelijkisomdeinstandhoudingdoelstellingentekunnenrealiseren.Deverschillendeaanwijzings-besluitenzullenopbasisvandezetweecriteriawordenbeoordeeldoptoevoegingvannieuwenatuurDeministerzaldebestuurlijkeovereenkomstenmetprovinciesover«deomkeringvanaanwijzings-besluitenenbeheerplannen»aandeTKsturen.VAONatura2000,6maart2008Opditmomentliggendeovereen-komstennogterondertekeningbijdeprovincies.DeministerzalhetwerkplanvandeprovincieGelderlandoverdeaanpakvanwildezwijnenopdeVeluweaandeTKsturen.MondelingevragenlokvoersporenA28HetwerkplanzalvoorPrinsjesdagaandeTKverzondenzijn.Deministergaatnogvoordezomeromtafelmetdesectorennatuurbeschermingsorganisatiesomgezamenlijkperspectieftebepalen.AOmosselzaadinvang,27maart2008AfgedaanmetTK-brief2007–2008,29675nr.45DeministerzaleencommissieinstellenomtebepalenwateenredelijkingroeimodelvoordecanonisenoverwanneereennieuweerfpachtovereenkomstmetStaatsbosbeheermoetwordenaangegaan.DeministerzalovereenhalfjaarrapporterenoverderesultatenvandecommissieDeJongAOStaatsbosbeheer,15april2008AfgedaanmetTK-brief2007–2008,29659nr.28DeministerneemtcontactopmethaarZuid-Afrikaansecollegeovertrofeejachtengamefarming(onderwelkevoorwaardenenwelkemethoden).AOhandhavingsoortenentrofeejacht,18juni2008VerzoekisverzondenviaLNV-raadinPretoria.MotiesentoezeggingenPersexemplaar249 ToezeggingVindplaatsStandvanzakenDierenwelzijnVWA:Per1april2008100%klepkeuring(engeenovergangnaarstalkeuring)alsergeendeugdelijke,geaccrediteerdeendoordeVWAgevalideerdekwaliteitssystemenzijn.BriefaanTK(26991nr.177)van20maart2008AfgedaanmetTK-brief26991nr.194van2april2008.DeTKontvangtvoorheteindvan2007deNotaDierenwelzijn.AOMotiesenToezeggingenBegrotingsbehandelingLNVvan4april2007AfgedaanmetTK-brief28286nr.76van12oktober2007.DeministerzaldeKamerjaarlijksinformerenoverderealisatieenvoortgangvandedoelenuitdeNotaDierenwelzijnenhetWerkprogramma.PlenairdebatLNV-begroting2008van1november2007&NotadebatDierenwelzijnvan28januarien4februari2008DeKamerwordtbegin2009overdevoortganggeïnformeerd.DeministerzendtdeKamervoorheteindevanhetzomerreceseenvoortgangsrapportageinzakehetintrekkenvandeRegelingAgressieveDieren.AORADvan10juni2008DeTKontvangtt.z.t.devoortgangs-rapportage.Afrondingvandeevaluatiedierentuinenbesluiteind2008.NotaDierenwelzijn28286nr.76DeTKwordtt.z.t.geïnformeerd.Onderzoeknaarhetwelzijnvancircusdierenwordteind2008afgerond.NotaDierenwelzijn28286nr.76DeTKwordtt.z.t.geïnformeerd.DuurzaamOndernemenMest:BijdeEuropeseCommissiewordtsamenmetdesectoreentrajectinganggezetomdrijfmestendigestaat,verwerktmetbehulpvaneencombinatievantechnieken,tekunnenverhandelenals(EG)-meststofenalskunstmestvervangertoetemogenpassen.BriefaanTK(28385,nr.93)van3december2007ZieTK-brief28385nr.111van16juni2008.DeTKontvangtditjaardeVisienotaBiobasedeconomy.AOMotiesenToezeggingenBegrotingsbehandelingLNVvan4april2007AfgedaanmetTK-brief29575nr.16van8oktober2007.DeTKontvangtvoorheteindvan2007denieuwebeleidsnotaBiologischeLandbouw.PlenairdebatLNV-begroting2008van1november2007AfgedaanmetTK-brief29842nr.15van13december2007.DeTKontvangtderesultatenvandeMKBAintensieveveehouderij.AODuurzameLandbouwvan11april2007AfgedaanmetTK-brief28973nr.28van21mei2008.DeTKontvangtinseptember2008eenbriefinzakehetbetaalschemabedrijfstoeslagen2008.AOuitbetalingbedrijfstoeslag2007i.h.k.v.deEuropesebedrijfstoeslag-regelingTKwordtinseptember2008geïnformeerd.Deministerzalinhetnajaarvan2008eenbriefaandeTKsturenmeteenhoutskoolschetsinhetkadervandetoekomstvanhetEuropeseLandbouwbeleid.AOLandbouw-enVisserijraadvan19juni2008Briefvolgtinhetnajaarvan2008.DeMinisterzegttoeeenbriefaandeTKtesturenoverdebrandstofproblematiekindevisserij.AOLBVR19juni2008AfgedaanmetbriefaanTKdd2juli(kamerstuk29675,nr.47).MotiesentoezeggingenPersexemplaar250 ToezeggingVindplaatsStandvanzakenVoedselveiligheid,voedselkwaliteitendierlijkegezondheidDiervoeders:stanspuntToezichtopControledier-voedersvoorzomerrecestoezenden.AlgemeenOverlegDiervoedersvan24mei2007AfgedaanmetTK-brief26991nr.159van10december2007.MiddelsdeNotavoedsel,welkein2008zalverschij-nen,wildeministerintegraalinzichtelijkmakenvanwelkemaatschappelijkewaardendeburgeraangeeftdatdezevoorhembelangrijkzijninrelatietotzijnvoedselpakket.BegrotingLNV2008,1november2007DenotaVoedselenconsumentwordtvóórheteindvanhetjaarnaardeKamergestuurd.Antibiotica:InstellenvaneenTaskforceantibiotica-resistentiedierhouderij.Detaskforcekrijgtalsopdrachtmeeombinneneenpaarmaandeneenconvenantoptestellenwaardedoelenwordenvastgesteld.Daarwaarmogelijkzaldetaskforcegebruikmakenvanalbestaandesectoraleketen-overleggenen-afspraken.BriefaanTK(29683,nr.16)van17december2007Hetstrevenishetconvenantnogditnajaarwordtondertekend.IkzaldeKamervandevoortgangopdehoogtehouden.VWA:InoverlegmetdeEuropeseCommissiezalikkijkennaardemogelijkhedenomdevleeskeuringtemoderniseren,opdatuiteindelijkminderdierenartsennodigzijnomhetkeuringsprocestevolbrengen.DitwilikinEuropeesverbandaandeordestellen.BriefaanTK(26991,nr.177)van20maart2008IkhebditinEuropeesverbandaandeordegesteld.IkzaldeKameropdehoogtehoudenalsernadereinformatiekanwordengegeven.VWA:DeministerzegttoeovereenhalfjaareenvoortgangsrapportageoverdestandvanzakenrondomdeVWAnaarteKamertesturen.AlgemeenOverlegVWAvan26maart2008DevoortgangsrapportagewordtinoktobernaardeKamerverzonden.MotiesentoezeggingenPersexemplaar251 DoordebewindspersoongedanetoezeggingenaandeEersteKamerToezeggingVindplaatsStandvanzakenInhetnajaarzultudeevaluatievandenatuur-wetgevingontvangen.Indezeevaluatieisaandachtvoorhetbelangvanvoorlichtingvoorhandhavingengoedeuitvoeringvannatuurwetgeving.BriefaanEKvan26mei2008.Briefvolgtinnajaar2008.MotiesentoezeggingenPersexemplaar252 BIJLAGEZBO’SENRWT’SExterneorganisatie(metwettelijkeen/ofbestuurlijktaak)StatusBijdrageLNV2009(x€1000)Beleidsartikel(en)1AgrarischeOpleidingscentra(13)RWT/Zbo1442141262BureauBeheerLandbouwgronden*CommissieBeheerLandbouwgrondenRWT/Zbo2Zbo23,243CollegeToelatingGewasbeschermingsmiddelenenBiociden(vh.CTB)RWT/Zbo261214AOCRaad(BureauErkenningen)RWT5FaunafondsRWT/Zbo8183236HerinrichtingscommissieOost-Groningen&Drents-GroningseVeenkoloniënZbo247HogereAgrarischeOnderwijsinstellingen(6)RWT/Zbo161006268KamervoordeBinnenvisserijZbo9RaadvoordePlantenrassenZbo9002910ReconstructiecommissieMiddenDelflandZbo10532411RegionaleGrondkamers(5)Zbo12RendacBVRWT160002513StaatsbosbeheerRWT/Zbo28458923,2414StichtingBloembollenkeuringsdienstRWT/Zbo15StichtingBorgstellingsfondsLandbouw3**Zbo16StichtingCentraalOrgaanKwaliteitsaangelegenhedenZuivelRWT/Zbo2517StichtingControlebureauPluimvee,EierenenEiproductenRWT/Zbo18StichtingDienstLandbouwkundigOnderzoekRWT1737182619StichtingFondsMKZ–AI3Zbo20StichtingKwaliteitscontroleAlternatieveLandbouwproductie-methodenRWT/Zbo21StichtingKwaliteitscontroleGroenteenFruitRWT/Zbo2122StichtingNederlandseAlgemeneKwaliteitsdienstTuinbouwRWT/Zbo23StichtingNederlandseAlgemeneKeuringsdiensten(ZaaizaadenPootgoedLandbouwgewassen)RWT/Zbo24StichtingOntwikkelings-enSaneringsfondsLandbouw3Zbo25StichtingOntwikkelings-enSaneringsfondsvoordeVisserij3Zbo26WageningenUniversiteitRWT/Zbo1153402261DeonderwijsinstellingenzijnpartieelZBO,namelijkvoorhetdeelwaarinzijexamensafnemenenbeoordelen.2StaatsbosbeheerenBBLzijnZBO,maarvallennietonderdeKaderwetZBO.3Inopheffing.*DebijdrageisopgenomeninhetInvesteringsbudgetLandelijkGebiedenlooptdaaromviadeprovincies.**BijVoorjaarsnota2008isvoorzienindeomzettingvandezedriefondsennaarinternebegrotingsreservesopdeLNV-begroting.Persexemplaar253 BIJLAGEEUROPESEGELDSTROMENInleidingDezebijlagebiedtinzichtindeEuropesegeldstromendierelevantzijnvoordeEU-gevoeligebeleidsterreinenvanhetministerievanLNV.Zijbevateensamenhangendoverzichtvandezegeldstromenendeco-financieringmetLNV-middelenenmiddelenvanandereoverhedenenprivatepartijen.DebetreffendeEU-middelenzijngestoeldophetGemeenschappelijkLandbouwbeleid(GLB),hetGemeenschappelijkVisserijbeleid(GVB)enhetEuropeesStructuurbeleid.BinnenhetGLBzijntweepijlersteonderscheiden.Deeerstepijlerbestaatuithetonderdeelinkomenssteunenhetonderdeelmarkt-enprijsbeleid,detweedepijlerbetrefthetplattelandsbeleid.Deeerstepijlerrichtzichmetbehulpvaninstrumentenalsexportrestituties,interventiemaatregelenenrechtstreekseinkomenssteunophetstabiliserenvanlandbouwprijzeneninkomens.DetweedepijlerrichtzichopdekwaliteitvanalleplattelandsgebiedenindeEU.HetGVBisindeeersteplaatsgerichtopdeontwikkelingvaneenverantwoordevisserijketenwaarmeeeenevenwichtigeenduurzameexploitatievandevisstandwordtbevorderd.HiertoezijninEU-verbandregelsopgesteld,zoalsbeperkingenvoorbepaaldevisserijmethoden.Tevenszijnafsprakengemaaktterbevorderingvandestabiliteitvandevismarkt.HetEuropeesStructuurbeleidisgerichtopversterkingvandesocialeeneconomischecohesietussenderegio’sindeEU.NietalleenhetplattelandsbeleidbinnenhetGLB,maarookhetStructuurbeleidbevatmaatregelenterontwikkelingvanhetplatteland.EuropesemiddelenSinds2007iseennieuwfinancieelregimeophetGLBvantoepassing.DeeerstepijlerendetweedepijlervanhetGLBwordendanvanuittweeapartefondsengefinancierd:respectievelijkhetEuropeesLandbouwGarantieFonds(ELGF)enhetEuropeesLandbouwFondsvoorPlattelandsontwikkeling(ELFPO).DegeldstromenvanuithetELGFwordenvolledigEuropeesgefinancierd.Bijdegeldstromenvanuitdetweedepijler(ELFPO)issprakevanco-financieringdoordelidstaatNederlandvaneenmeerjarigdoelstellingsprogramma:hetPlattelandsOntwikkelingsPro-grammaNederland(POP2).HetGVBbestaatvoornamelijkuitgezamenlijkeafsprakenenregelgevingopcommunautairniveau,dienationaalwordtgecontroleerd.VoorstructureleverbeteringenbinnendelidstaatzijnersubsidiesvanuithetEuropeesVisserijfonds(EVF),voorheenFIOV(FinancieringsinstrumentvoordeoriëntatievandeVisserij).Hierbijwordtgewerktvolgenseenmeerjarigoperationeelprogrammametco-financieringdoordelidstaatNederland.BinnenhetEuropeesFondsvoorRegionaleOntwikkeling(EFRO)zijnvoorLNVdegeldstromenverbondenmethetproject«Doelstelling2»relevant.VanwegehetregiogebondenkaraktervandeDoelstelling2-programma’sverlopendezegeldstromenviadeprovincies.NetalsbijdetweedepijlervanhetGLBenbijhetGVBdientookhierspraketezijnvanPersexemplaar254 co-financieringvanmeerjarigeoperationeledoelstellingsprogramma’s.Dezewordenopgesteldondereindverantwoordelijkheidvanhetministe-rievanEconomischeZaken.Intabel1iseenoverzichtvandegeraamdesubsidiesvanuithetGLBopgenomen.HetbetreftdoordeEUvoorNederlandgereserveerdemiddelenvoordeperiode2007–2013.DezeuitgavenkomentenlastevanhetELGFenhetELFPOenwordenviadeerkendebetaalorganenDienstRegelingen(ELGF)enDienstLandelijkGebied(ELFPO)rechtstreeksvanuitdegenoemdeEU-fondsennaardebelanghebbendenovergemaakt.DebetaalorganenverantwoordendezeuitgavenbuitendeLNV-begrotingtegenoverdeEuropeseCommissie.Tabel1:MiddelenGLBtengunstevanNederlandBedragenx€1mln.20072008200920102011201220131)GLB/pijler1(indicatief)11001100110011001100110011002)GLB/pijler2As1:Versterkingconcurrentiekrachtlandbouwenbosbouw21,321,720,820,920,520,219,8As2:Verbeteringvanhetmilieuenhetplatteland20,621,720,820,920,520,219,8As3:Leefkwaliteitophetplattelandendiversificatieplattelandseconomie20,921,720,820,920,520,219,8As4:UitvoeringvandeLeader-aanpak7,07,27,07,06,86,86,6Kostentechnischebijstand0,70,40,40,60,30,30,3SubtotaalPOP270,572,769,870,368,667,766,3TotaalEU1170,51172,71169,81170,31168,61167,71166,3Debedragenonderpijler1zijnindicatief.Hierinkunnenwijzigingenoptredenalsgevolgvanveranderdemarktomstandighedenenalsgevolgvandehealthcheck.BijhetPlattelandsbeleidissprakevanco-financiering(50%)doordelidstaat(Rijk,andereoverhedenenprivatesector).HetPOP2kentvierassen.Bijdeassen1en2vindtdeco-financieringvoornamelijkplaatsvanuitLNVterwijlvoordeassen3en4voornamelijkdeprovinciesdaarvoorzorgen.Deco-financieringdoorLNVlooptvooreendeel(kavelruilenbeheersovereenkomsten)viahetInvesteringsbudgetLandelijkGebied(ILG).TegenoverdeontvangstenstaanookafdrachtenaandeEU.DevoorLNVrelevanteafdrachtenzijndezogenaamdedouanerechtenoplandbouw-productenenproductieheffingen,dieonderdeeluitmakenvandeEigenMiddelenvandeEU(€421,7mln.).Dezeontvangstenwordenverant-woordopartikel29vandeLNV-begrotingenwordennaaftrekvaneenperceptiekostenvergoeding(25%)afgedragenaandeEU.Inonderstaandoverzichtzijndeontvangstenweergegeven:EuropesegeldstromenPersexemplaar255 ToelichtingopdeontvangstenBedragenx€1000Raming2009Landbouwheffingen(incl.productieheffingen)421710EU-ontvangsten5684Overigeontvangsten8572Totaalontvangsten435966DeeerstepijlervanhetGLB:markt-enprijsbeleid,inkomens-steunRechtstreeksesteunTerwijldeinternemarktgroeideishetGLBdeafgelopenjarenaangepastaannieuweuitdagingenindesamenleving.SomsinantwoordopdrukvanhandelspartnersendeelsreagerendopkritischegeluidenindeEuropesesamenlevingzelf,zorgdedezebeleidsaanpassingvooralvooreenbetereafstemmingvanhetGLBophetnoodzakelijketransitieprocesvandelandbouw.Hetbeleidrichtzichsindsdienmeeropdemarkt-gerichtheidenhetconcurrentievermogenvandesector,waarbijhetvooralinzetopruimtevoordemarkteneengroterolvoorproductieom-standighedeninplaatsvanproductieverhogingenprijsondersteuning.WasvroegerdemaatschappelijkebetekenisvanhetGLBvooralgeba-seerdopdeomvangvandevoedselproductie,nuisergroeiendeaandachtvooranderemaatschappelijkewaarden.Hethervormingsbesluitvan2003iseenbeslissendkeerpuntindeevolutievanhetGLB.ErwerdentweenieuweprincipesinhetGLBverankerd:marktwerkingenvermaatschappelijking.Delandbouwministersbeslotennamelijkomhetmarkt-enprijsbeleidgrotendeelstevervangendoor(ontkoppelde)inkomenstoeslagen.Debandtussenproductieensubsidieisdaarmeedoorgesneden.VerderbeslootmendatvoorhetverkrijgenvanEU-subsidiemoetwordenvoldaanaanmaatschappelijkerandvoorwaar-denophetgebiedvanmilieu,voedselkwaliteitendierenwelzijn(crosscompliance).Voorheteerstkreegduurzameproductiealsmaatschappe-lijkerandvoorwaardeeenexplicieteplekinhetGLB.TenaanzienvanhetGLBisLNVverantwoordelijkvooreenrecht-endoelmatigeuitvoering.DenationaleuitvoeringvanhetGLBisaanstringenteEuropesevoorwaardengebondendiemetnamederechtmatig-heidvandeuitvoeringmoetenwaarborgen.Hetaantalendeomvangvanfinanciëlecorrecties(apurement)geveneenindicatievandematevanrechtmatigheidvandeuitvoering.VoordeBedrijfstoeslag(ditisdeontkoppeldeinkomenssteun)isinhetjaar2009vanuitdeEUeenbedragvanca.€750mln.beschikbaar.Ditbedragistenopzichtevanhetjaar2008metca.€6,5mln.toegenomentengevolgevandehervormingvanhetsuikerregime.Daarnaastisvoordenoggekoppeldeslachtpremieseenbedragvanca.€102mln.beschikbaar.Hiervanis€62mln.bestemdvoordevolwassenrunderenen€40mln.voordekalverslachtpremie.Tevensiserca.€0,7mln.gekoppeldesteunvoorvezelvlasenlijnzaad.In2009zullennaarverwach-tingongeveer60000landbouwersBedrijfstoeslagrechtenverzilveren.EuropesegeldstromenPersexemplaar256 Hetjaar2009staatinhettekenvandevoorbereidingopdeconsequentiesvandehealthcheckvanhetGLB.Waarschijnlijkzaleind2008indeLandbouwraadbesluitvormingplaatsvindenoverdehealthcheck-voorstellenvandeEuropeseCommissie.Belangrijkevoorstellenhebbenbetrekkingopdeontkoppelingvannunoggekoppeldesteun,deverdereafbouwvanhetmarktenprijsbeleidendeintroductievanextramodulatie.BelangrijkisookdatdeEuropeseCommissieverschillendemogelijkhedenaanbiedtomvanuithethistorischemodelvandeinkomenssteuntekomentoteenmeerdirecteverbindingtusseninkomenssteunenmaatschappelijkeprestaties.InhetvoorstelvandeEuropeseCommissieisopgenomendatdelidstatenvoor1augustus2009moetenaangevenof,enzojahoe,zegebruikwillenmakenvandeverschillendemogelijkheden.MarktmaatregelenOpdeWTO-topvaneind2005zijninHongkongafsprakengemaaktoverdeuitfaseringvanexportrestituties.Dehervormingenvandemarkt-ordeningenmelk,suikerengroentenenfruitleidentoteenherverdelingvanmarktmaatregelennaarrechtstreekseinkomenssteun.Metingangvan1april2008zijndemelkquotamet2%(2,84miljoenton)uitgebreid.Deze2%verruimingkomtin11lidstaten,waaronderNederland,bovenopde0,5%quotaverruimingwaartoein2003tijdensdeMidTermReviewalbeslotenis.Metdeverruimingvandemelkquotakunnenmelkveehoudersprofiterenvandestructureelstijgendevraagnaarmelkenmelkproducten.Nederlandwilinhetkadervandehealthcheckafsprakenmakenoververdereverruimingvandequotaomopdiemanierdeovergangsperiodenaardevolledigeafschaffingvandemelkquoteringin2015goedtebenutten.DetweedepijlervanhetGLB:hetplattelandsontwikkelingspro-gramma2007–2013(POP2)In2005heeftdeRaadvanMinisters(vanLandbouwenVisserij)eenverordeningophetgebiedvansteunvoorplattelandsontwikkeling(verordening(EG)nr.1698/2005)vastgesteld.Dezeverordeningvormtsamenmetdecommunautairestrategischerichtsnoerenvoorplattelands-ontwikkeling(programmeringsperiode2007–2013;besluit2006/144/EG)endeuitvoerings-enovergangsverordeningbijdeplattelandsverordeningdeEuropesebasisvoordeNederlandsePlattelandsstrategieenhetNederlandsePlattelandsontwikkelingsprogrammavoordeperiode2007–2013(POP2).HetPOP2isinjuni2007doordeEuropeseCommissiegoedgekeurdendaarmeeinwerkinggetreden.HetPOP2isingevuldopbasisvandeAgendaVitaalPlattelandenbijbehorendMeerjarenprogramma,deprovincialeMeerjaren-programma’s,denotaNatuurvoormensen,mensenvoornatuurendenotaKiezenvoorLandbouw.MethetPOP2streeftNederlanddrieinhoudelijkedoelenna,inlijnmetdedoelenvanverordening1698/2005:versterkenvanhetconcurrentievermogenvandelandendebosbouw;verbeteringvannatuurenmilieudoorlandbeheer;verhogenvan(a)deleefkwaliteitophetplattelanden(b)diversificatievandeplattelands-economie.Eenvierdedoelisveelmeerprocesmatigvanaardenbetrefthetbevorderenvanlokaleplattelandsontwikkelingviade«Leader»-aanpak,eengebiedsgerichteenbottum-upwerkwijzevoorbepaaldeaspectenvanplattelandsproblematiek.HetprogrammaLeader+,voorheenonderdeelvanhetStructuurbeleid,maaktsinds2007deeluitvanhetPOP2.VoorNederlandiservoordeperiode2007–2013ruim€486mlnuithetELFPObeschikbaarvoorhetPOP2.OpbasisvaneendoorNederlandEuropesegeldstromenPersexemplaar257 gekozenco-financieringspercentagevan50%voorhetgehelePOP2wordtditbedragdoorNederland(Rijkenprovinciesgezamenlijk)verdubbeldtenbehoevevanbestedinginhetkadervanhetPOP2.AanvullendopdezebedragenverwachtenLNVenprovinciesindeperiode2007–2013ongeveer€600mlnintezettenopmaatregelenuithetPOP2.Deprovincieszullenhetovergrotedeelvandebeschikbaremiddelenvoordegeheleperiodebesteden.LNVzalongeveer10%besteden.UitvoeringvandePOP2-maatregelengebeurtopbasisvandeprovincialeverordeningenendeLNV-subsidieregeling.Opdebestedingvandezegeldstromeniséénbeheers-encontrolemechanismevantoepassing.DeministervanLNVisalsbeheersautoriteitvoorhetPOP2eindverantwoordelijkvoordeuitvoeringvanhetPOP2.GemeenschappelijkVisserijbeleid:EuropeesVisserijfondsNederlandontvangtuithetEVFeencommunautairebijdragevan€48,6miljoenvoordeperiode2007–2013.DaarnaastlevertNederlandeennationalebijdragevan€72,1miljoen.InhetoperationeelprogrammaEVFisdegedetailleerdefinanciëletabelvoordegeheleprogrammerings-periode2007–2013opgenomen.DebijdragevandeEUvoordeperiode2007–2013heeftbetrekkingopduurzamevisserijmethoden(€16,9mln.),maatregelenophetterreinvanaquacultuur,binnenvisserij,verwerkingenafzet(EU€7,5mln.),innovatieveprojecten(€16,8mln.),gebiedsgerichteactiviteiten(€5mln.)entechnischebijstand(voorbereiding,toezicht,administratieveondersteuning)(€2,4mln.).Structuurbeleid:dedoelstellingsprogramma’sD2VanuithetEuropeesStructuurbeleidisvoorLNVhet«Structuurfonds»EFRO(EuropeesFondsvoorRegionaleOntwikkeling)vanbelang.DeDoelstelling2-programma’slevereneenbijdrageaandeondersteuningvandeeconomischeensocialeomschakelingvaninstructurelemoeilijk-hedenverkerendezones.VoorD2zijnbinnendelidstatenmeerjarigeuitvoeringsprogramma’sopgesteld.Dezeprogramma’s,opbasiswaarvandesubsidiesuitdestructuurfondsenwordentoegekend,wordenveelalopgesteldenuitgevoerddoorandereoverhedeninsamenwerkingmetprivatepartijenopregionaaloflokaalniveau.Dedecentraleuitvoerderszijnmiddelsconvenantengedelegeerdverantwoordelijkvoordeoperatio-neleprogramma’s.HetRijkblijftverantwoordelijkvoorhorizontaleaspecten(interpretatiesvanregelgeving,verwerkingvanonregelmatighe-den),houdttoezichtopdedecentraleuitvoeringenverzorgtderappor-tageaandeTweedeKamer.DeD2-uitvoeringsprogramma’sontvangenvanuitdeEUbijdragenuithetEFRO.Rijk,provincies,lokaleoverhedenenprivatepartijennemendeco-financieringdoorNederlandvoorhunrekening.Ontwikkelingen2007–2013Voordeperiode2007–2013ontvangtNederlandnaarverwachtingeenbedragvanruim€1,6miljarduitdeEuropeseStructuurfondsen.50%daarvanzalkomenuithetEFRO.HetEFROwordtdecentraaldoorprovinciesenstedenuitgevoerdinlandsdeligeprogramma’s.InhetNationaalStrategischReferentiekadervoordeStructuurfondsen(NSR)geefthetRijkaanwaardestructuurfondsenprogramma’szichindeperiode2007–2013primairopmoetenrichten.IndezestrategieisbepaalddatdeStructuurfondseneenbelangrijkebijdragemoetenleverenaanhetbehalenvandeLissabondoelstellingen.VoordeDoelstellingEuropesegeldstromenPersexemplaar258 2-programma’sbetekentditdatminstens60%vandeprogramma’szichmoetrichtenopkenniseninnovatie.VoorLNVisindatverbanddeversterkingvandeinnovatievekrachtvanhetagrocomplexvanbelangendeontwikkelingvansamenwerkingsverbandenzoalsFoodvalleyenGreenports.Naastdirecteinvesteringeninkenniseninnovatiezijnookderandvoor-waardenvanbelangomdeconcurrentiekrachtvanregio’steversterken.Voordittypemaatregeleniseenruimtelijkefocusaangebrachtopdestedelijkenetwerkeneneconomischekerngebieden.VoorLNVgaathethierinhetbijzonderomgroen-blauwedoelenalsGroenendeStadenNatura2000,diebijdragenaaneenaantrekkelijkvestigings-enleefklimaatenduurzaamtoerismeenrecreatie.Ookhetversterkenvandelandschap-pelijkekwaliteitspeelthierbijeenbelangrijkerol.EuropesegeldstromenPersexemplaar259 LIJSTMETAFKORTINGENAIAviaireinfluenzaAIDAlgemeneInspectiedienstAOCAgrarischOpleidingscentrumBBLBureauBeheerLandbouwgrondenBESBilateraleEconomischeSamenwerkingBSEBovineSpongiformEncephalopathyBTGBrugfunctieTNOenGrotetechnologischeinstitutenCBRNchemisch,biologisch,radiologischennucleair(Beleids-strategie)CBSCentraalBureauStatistiekCfiCentraleFinanciënInstellingenCITESConventiononInternationalTradeinEndangeredSpeciesofWildFloraandFaunaCITOOntwikkelingexamensentoetsingCLIENTControleLandbouwgoederenImportexportnaareenNieuweToekomstCPLACollectievepromotielandbouwActiviteitenDGFDiergezondheidsfondsDLGDienstLandelijkGebiedDLOStichtingDienstLandbouwkundigOnderzoekDRDienstRegelingenEBFElectronischBestellenenFacturerenEDVElektronischeDienstverleningEFROEuropeesFondsvoorRegionaleOntwikkelingEHSEcologischeHoofdStructuurELFPOEuropeesLandbouwfondsvoorPlattelandsontwikkelingELGFEuropeesLandbouwGarantieFondsEUEuropeseUnieEVFEuropeseVisserijfondsEZMinisterievanEconomischeZakenFAOFoodandAgricilturalOrganisationFESFondsEconomischeStructuurversterkingFIOVFinancieringsinstrumentvoordeoriëntatievandeVisserijGlamiConvenantGlastuinbouwenMilieuGLBGemeenschappelijkeLandbouwbeleidGSBGroteStedenBeleidGTIGroteTechnologischeInstitutenGVBGemeenschappelijkeVisserijbeleidGWWDGezondheids-enWelzijnswetDierenHBOHogerBeroepsOnderwijsHGISHomogeneGroepInternationaleSamenwerkingIBOInterdepartementaalBeleidsOnderzoekICTInformatieCommunicatieTechnologieIFZDirectieInformatiebeleidenFacilitaireZakenILGInvesteringsbudgetLandelijkGebiedIPOInterprovinciaaloverlegIREInversteringsregelingenergiebesparingIRGInfrastructuurregelingGlastuinbouwKADOKabinetsbredeAanpakDuurzameOntwikkelingKNAWKoninklijkeNederlandseAgrarischeWetenschappenKODAKennisopdeAkkerKVPKlassiekevarkenspestLEILandbouw-EconomischInstituutLICDLandelijkInformatiecentrumGezelschapsdierenPersexemplaar260 LIDLandelijkeInspectiedienstvoorDierenLNVLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitLWOOLeerwegOndersteunendOnderwijsMBOMiddelbaarberoepsonderwijsMEIMarktintroductieEnergie-innovatieMIAMilieu-InvesteringsaftrekMJP2MeerjarenprogrammavandeAgendaVitaalPlattelandMKBMidden-enKleinbedrijfMKZMond-enklauwzeerNCTbNationaalCoördinatorTerrorismebestrijdingNIOONederlandseInstituutvoorOecologischOnderzoekNMINationaleMilieuindicatorNMPNationalMilieubeleidsPlanNSRNationaalStrategischReferentiekaderNURGNadereUitwerkingRivierengebiedOBNKennisnetwerkOntwikkelingenBeheervanNatuurkwaliteitOCWOnderwijs,CultuurenWetenschappenODOperationeleDoelstellingOIEOfficeInternationaledesEpizoötiesP&OPersoneelenOrganisatiePDPlantenziektenkundigeDienstPMRProjectMainportRotterdamPNBParticulierNatuurbeheerPOP2PlattelandsontwikkelingsprogrammaRoDSRecreatieomdeStadRSBPRegelingStimuleringBiologischeProductiemethodeRSGRegelingStructuurverbeteringGlastuinbouwRSPORoundTableonSustainablePalmOilRTRSRoundTableonResponsibleSoySANSubsidieregelingAgrarischNatuurbeheerSBBStaatsbosbeheerSNSubsidieregelingNatuurbeheerStidugStimuleringsregelingDuurzameGlastuinbouwgebiedenSVBPStimuleringsregelingVoortzettingBiologischeProductieTSETransmissibleSpongiformEncephalopathiesTTIGGStichtingTechnologischTopinstituutGroeneGeneticaV&WMinisterievanVerkeerenWaterstaatVAMILRegelingVervroegdeAfschrijvingMilieu-investeringenVBOVoorbereidendBeroepsonderwijsVEWINVerenigingvanWaterbedrijveninNederlandVGIVoedings-engenotsmiddelenindustrieVHRVogel-enhabitatrichtlijnVIRISVisserijRegistratieInformatieSysteemVMBOVoortgezetMiddelbaarBeroepsonderwijsVOAVoorbereidendeenOndersteunendeActiviteitenVROMMinisterieVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieuVWAVoedselenWarenAutoriteitVWSMinisterievanVolksgezondheid,WelzijnenSportWILGWetInrichtingLandelijkGebiedWKKWarmteKrachtKoppelingWOWetenschappelijkonderwijsWTOWorldTradeOrganisationWUWageningenUniversiteitWURWageningenUniversiteitResearchcentrumLijstmetafkortingenPersexemplaar261 TREFWOORDENREGISTERAdministratievelasten12,22,23,24,33,77,88,106,182Agrarischeruimte4,8,94,176,222Agrobiodiversiteit80,93,98Agrofoodcomplex150Agrologistiek6,21,63,74,79,82,92,93,99,218AID4,24,48,49,57,59,60,75,106,141,145,157,178,180,183,184,185,186,187,188,200,213,219,229,244,247,248,260AviaireInfluenza58,164Bilateraleeconomischesamenwerking92Biobasedeconomy31,52,74,92,153,219,250Biodiversiteit9,11,12,15,19,36,37,43,44,46,55,93,101,102,103,104,119,120,130,137,153,154,156,157Biologischelandbouw7,26,31,32,82,83,85,86,139,156,157,242Biotechnologie12,17,101,143,144BSE142,144,145,146,260Coalitieakkoord5,15,19,26,48,51,55,58,59,60,61,62,64,66,79,106,149,175,219,225,226,227,231,235Concurrentiekracht12,20,153,156,255,259Dierenwelzijn12,14,15,32,33,36,37,47,48,49,53,54,55,59,60,70,73,79,80,83,137,138,146,149,157,212,213,218,219,225,237,241,244,246,250,256Diergezondheid4,8,12,23,33,36,37,47,48,54,61,136,137,138,139,140,141,142,146,147,148,149,154,157,167,176,204,212,229,231,260Diergezondheidsniveau139,146Dierziekten13,17,59,60,137,138,140,146,147,148,157,229DLO56,63,75,107,127,141,153,154,155,156,157,160,167,220,231,260DR4,63,75,106,140,180,200,201,202,203,204,205,206,219,260Duurzaamondernemen8,54,55,64,67,70,72,88,93,98,150,156,158,176,218,220Duurzameontwikkeling12,16,37,54,149FAO9,13,16,18,143,177,178,244,260FIOV76,92,254,260Fytosanitair79,81,82,154,156,207,210,211GemeenschappelijkLandbouwbeleid(GLB)14,254Gewasbescherming26,34,79,81,82,84,154,207Gewasbeschermingsmiddelen34,79,82,156Glastuinbouw9,21,25,27,28,29,30,50,56,59,60,62,64,67,76,82,83,84,85,88,93,94,99,134,139,157,218,219,220,222,260,261Greenports10,50,61,62,66,67,84,99,100,222,223,259Habitatrichtlijn44,101,102,103,112,261HGIS8,9,178,260IBONatuur8,122,135ILG8,40,42,43,46,50,59,61,66,68,84,89,94,96,98,99,100,102,105,106,108,109,112,113,115,116,117,120,122,123,126,128,129,130,131,133,134,135,168,171,172,173,174,175,194,224,225,233,239,255,260Innovatie4,5,8,10,11,12,14,15,17,19,20,21,22,27,31,32,35,36,42,47,48,52,54,55,56,58,59,60,62,64,70,75,77,80,82,83,84,85,86,87,88,89,90,91,93,96,107,126,132,141,146,149,150,151,152,153,154,155,156,158,159,160,164,167,176,219,220,222,226,231,238,239,258,259,261Kennisontwikkeling21,49,54,55,70,89,91,132,149,152,155,156,157Klavertje410,50,62,66,67,99,222,223Klimaatbeleid27,130Persexemplaar262 Landinrichting9,66,97,111,194,198Landschapenrecreatie54,227Landschap4,11,12,13,14,15,32,36,37,38,39,40,41,42,43,48,50,51,53,54,55,59,61,62,65,67,68,83,94,97,99,103,109,115,116,122,123,125,127,128,129,130,131,132,134,149,153,156,159,165,169,173,176,222,225,227,231,235,239,249,259Luchtkwaliteit10,59,61,66,86,154,157Melkveehouderij21,80,83,86,87Mestbeleid23,26,33,34,79,80,81,200,201Meststoffenwet33Multifunctionelelandbouw40,41,83,88,157,220,227Nationalelandschappen67,123,128,133NationaleParken115,120,121Nattenatuur109,112,113,115Natuurvoormensen,mensenvoornatuur257Natuurbeschermingswet43,46,102,120,121,247Niet-ILG117Nitraatrichtlijn33,80,81,154Onderwijsbeleid19,149,164PD4,60,75,82,106,107,180,207,213,225,244,247,261Plattelandsbeleid10,76,254,255Plattelandsontwikkeling200,225,254,257,260,261POP10,70,76,97,98,106,108,127,194,243,254,255,257,258,261Primaviera10,62,66,99,222,223ProgrammaBeheer106,108,201Reconstructie4,8,43,55,67,168,169,170,171,172,173,174,227,232RSBP86,261RSG261Salmonella142,143Schoonenzuinig25,60,64,88,157,220Scrapie142,145,146Staatsbosbeheer42,108,111,120,122,133,134,135,245,246,249,261Stidug84,85,89,99,261Transitie7,10,15,18,25,26,27,35,56,58,59,75,84,85,132,154,155,156,164,219,256Veenweiden50,57,67,68,69,127,227,232Verduurzamingveehouderij26,32Verduurzamingvisserij56,119Visserij6,7,10,24,26,35,36,56,58,59,70,74,75,76,89,90,91,92,93,101,154,156,157,167,185,204,242,247,250,254,257,258,260,261Voedselengroen149Voedselkwaliteit1,2,3,4,5,8,14,37,51,54,61,136,137,138,139,141,142,143,148,149,154,157,176,204,212,229,231,251,256,261Voedselveiligheid11,12,14,48,79,136,138,143,145,147,148,154,157,167,216,225,244,251Vogelpest146,213Vogelrichtlijn102,112WageningenUR28,29WILG198,261WTO153,257,261TrefwoordenregisterPersexemplaar263