Reactie op toezeggingen, gedaan tijdens notaoverleg Mensenrechtenrapportage van 22 juni 2020, over de zes focusgebieden inclusief de besteding van gelden aan persvrijheid

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2020–2021 32 735Mensenrechten in het buitenlands beleid Nr. 315 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 27 oktober 2020 Tijdens het notaoverleg over de Mensenrechtenrapportage van 22 juni jl. (Kamerstuk 32 735, nr. 308) heb ik toegezegd voorafgaand aan de begrotingsbehandeling u schriftelijk te informeren over de balans in de bestedingen over de zes focusgebieden van het mensenrechtenbeleid en over de besteding van de gelden aan persvrijheid. Met deze brief voldoe ik graag aan beide toezeggingen. De intensivering van de inzet op mensenrechten in het buitenlands beleid (Kamerstuk 32 735, nr. 198) heeft geleid tot een verhoging van het Mensenrechtenfonds met EUR 36,2 miljoen. In 2019 is een subsidiebe-leidskader uitgebracht voor nieuwe meerjarige projecten uit het Mensen-rechtenfonds (2019–2021). Daarbij ging bijzondere aandacht uit naar vrijheid van religie en levensovertuiging, de positie van journalisten en gelijke rechten voor LHBTI’s conform het regeerakkoord (bijlage bij Kamerstuk 34 700, nr. 34), de motie van het lid Voordewind c.s. (Kamerstuk 34 775 V, nr. 29) en de motie van het lid Sjoerdsma c.s. (Kamerstuk 34 775 V, nr. 26). Voor deze financieringsronde was EUR 24,5 miljoen beschikbaar; EUR 6 mln voor elk van de drie hierboven genoemde thema’s, EUR 2,5 mln voor mensenrechtenverdedigers en EUR 2,5 mln voor bevordering van de internationale rechtsorde/de strijd tegen straffeloosheid. Gelijke rechten voor vrouwen en meisjes is themadoorsnijdend en vervlochten in de andere prioriteiten. In 2019 is ook een subsidiebeleidskader gepubliceerd voor kleinere ngo’s met een plafond van EUR 1,5 mln. Minimaal 60% van de middelen is daarbij ingezet ten behoeve van vrijheid van religie en levensovertuiging, de positie van journalisten en gelijke rechten voor LHBTI’s. Grofweg twee derde van het jaarlijkse budget ten behoeve van mensen-rechten wordt ter beschikking gesteld aan de posten. Posten kunnen deze middelen naar eigen inzicht besteden aan een of meer van de zes prioriteiten, afhankelijk van de behoeften en mogelijkheden in betrokken kst-32735-315ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2020Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 735, nr. 3151 land. De posten financieren met name projecten ten behoeve van gelijke rechten voor vrouwen en meisjes, mensenrechtenverdedigers en internationale rechtsorde/bestrijding straffeloosheid. Ook het merendeel van de ondersteuning van vrijheid van religie en levensovertuiging en gelijke rechten voor lhbti’s vindt plaats via de posten. Naast het Mensenrechtenfonds staan de posten en het ministerie diverse andere budgetten voor de mensenrechtenprioriteiten ter beschikking, bijvoorbeeld het fonds Funding Leadership and Opportunities for Women (FLOW), het Accountability Fund en de Matra- en Shirakafondsen. Wanneer deze fondsen worden gebruikt ten behoeve van een van de thema’s binnen het mensenrechtenbeleid, wordt dit vermeld in de mensenrechtenrapportage. Dit geldt ook voor de strategische partner-schappen voor de samenwerking tussen het ministerie en het maatschap-pelijke middenveld. Het partnerschap-programma Samenspraak en Tegenspraak loopt eind 2020 af. Nieuwe partnerschappen zijn in ontwik-keling. Daarbij zullen ook partnerschappen worden gesloten op het gebied van vrijheid van religie en levensovertuiging, vrijheid van meningsuiting (in brede zin) en gelijke rechten voor LHBTI’s. Verder financiert het ministerie jaarlijks het Hoge Commissariaat voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties. In 2019 bedroeg de bijdrage ruim EUR 10 miljoen. In de bijlage treft u een overzicht aan met de bestedingen aan de zes prioriteiten van het mensenrechtenbeleid zowel via het Mensenrechten-fonds (tabel I) als via een aantal andere fondsen (tabel III). Daarnaast treft u een overzicht aan van het Mensenrechtenfonds met de verdeling van de budgetten tussen het ministerie en de posten (tabel II). Wat betreft de besteding van gelden aan persvrijheid informeer ik u graag als volgt. Eind 2020 eindigt de financiering van twee grote programma’s op persvrijheid conform de beschikking. Het gaat hierbij om het Strate-gisch Partnerschap met Free Press Unlimited (ongeveer 32 miljoen over vijf jaar, gefinancierd uit BHOS-gelden) en het programma van RNW Media (ongeveer 34 miljoen over vijf jaar, gefinancierd uit het Mensen-rechtenfonds). Voor de periode 2021–2025 zijn er nieuwe strategische partnerschappen geselecteerd onder het Power of Voices subsidie-instrument op de thema’s Vrijheid van Religie en Levensovertuiging, Gelijke rechten voor LHBTI en Vrijheid van Meningsuiting (zie Kamerbrief van 15 oktober 2020 met Kamerstuk 34 952, nr. 117). Helaas is er geen aanvraag gericht op persvrijheid van voldoende kwaliteit gebleken om in aanmerking te komen voor financiering. Om deze negatieve effecten voor persvrijheid te compenseren heb ik besloten om voor 2021 extra middelen in te zetten voor persvrijheid, veiligheid van journalisten en toegang tot informatie. Ik stel hiervoor EUR 9 miljoen uit het Mensenrechtenfonds beschikbaar. Ik zal de Kamer over de precieze invulling hiervan nader informeren. Daarnaast heb ik besloten in 2021 financiële ondersteuning te blijven geven aan het Justice & Safety programme, onder meer gericht op juridische bijstand voor journalisten in nood, uitgevoerd door de maatschappelijke organisatie Free Press Unlimited voor de periode tot en met juni 2023 voor een totaalbedrag van EUR 1 miljoen en aan het Journalists Safe Haven project, gericht op de tijdelijke relocatie van journalisten in Nederland en capaciteitsopbouw, uitgevoerd door de maatschappelijke organisatie Justice and Peace, voor de periode 2021 tot en met 2025 voor een totaalbedrag van EUR 600.000. Hiermee voldoe ik ook aan de toezegging die Minister Kaag deed tijdens het Algemeen Overleg over Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 735, nr. 3152 Nederland en de wereldwijde aanpak van COVID-19 op 3 september jl. (Kamerstuk 33 625, nr. 322) om in overleg met mij te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de onafhankelijke journalistiek te ondersteunen. De Minister van Buitenlandse Zaken, S.A. Blok Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 735, nr. 3153 Tabel I – Mensenrechtenfonds 2017–2019 Thema Uitgaven in Euro’s 2019 2018 2017 Vrijheid van meningsuiting en internet-vrijheid1 19.740.039 17.289.994 15.176.256 Vrijheid van religie en levensovertuiging 5.343.683 3.345.217 2.434.099 Gelijke rechten voor vrouwen en meisjes 7.841.900 5.250.751 6.940.933 Mensenrechtenverdedigers 9.081.997 9.347.783 8.061.579 Gelijke rechten voor LHBTI’s 4.861.531 4.826.760 2.948.652 Bevordering internationale rechtsorde/strijd tegen straffeloosheid 3.232.490 2.041.068 2.173.945 Overig (incl. een aantal vertrouwelijke projecten)2 5.632.628 10.327.249 9.213.652 Totaal 55.734.268 52.428.822 46.949.1161 In de centrale Mensenrechtenfonds subsidiebeleidskaders (MRF 2017–2020 en MRF 2019–2021) waren dit twee separate prioriteiten met bijbehorende (sub)doelstellingen.2 Overig: betreft o.a. mensenrechten algemeen, mensenrechten en bedrijfsleven, ernstigste mensenrechtenschendingen en is inclusief een aantal vertrouwelijke projecten. Tabel II – Mensenrechtenfonds (verdeling ministerie en posten) Thema Uitgaven in Euro’s 2019 (100%) Projecten via Ministerie Projecten via de posten Vrijheid van meningsuiting en internetvrij-heid 19.740.039 13.185.418 (67%) 6.554.621 (33%) Vrijheid van religie en levensovertuiging 5.343.683 2.433.880 (46%) 2.909.803 (54%) Gelijke rechten voor vrouwen en meisjes 7.841.900 27.830 (0,4%) 7.814.070 (99,6%) Mensenrechtenverdedigers 9.081.997 1.544.975 (17%) 7.537.022 (83%) Gelijke rechten voor LHBTI’s 4.861.531 2.032.708 (52%) 2.828.823 (58%) Bevordering internationale rechtsorde/strijd tegen straffeloosheid 3.232.490 790.359 (24,5%) 2.442.131 (75,5%) Totaal 50.101.640 20.015.170 30.086.470 Tabel III – Totaal overige fondsen1 Thema Uitgaven in Euro’s 2019 2018 2017 Vrijheid van meningsuiting en internetvrij-heid 7.133.686 10.594.797 12.667.391 Vrijheid van religie en levensovertuiging 29.791 32.091 1.979 Gelijke rechten voor vrouwen en meisjes 30.213.747 36.850.705 36.577.318 Mensenrechtenverdedigers 16.444.270 16.087.471 16.184.923 Gelijke rechten voor LHBTI’s 4.291.102 5.404.177 4.711.178 Bevordering internationale rechtsorde/strijd tegen straffeloosheid 14.553.5052 21.135.380 18.966.454 Overig 12.943.656 15.311.753 16.558.652 Totaal 85.609.757 105.416.374 105.667.8951 Accountabilityfonds, Mensenrechtenmultilateraal, SBE Internationale Rechtsorde, FLOW, Shiraka, Publieksdiplomatie, MATRA, Programma Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB), Strategische Partnerschappen binnen het BHOS-beleid, en nog enkele kleine projecten uit andere fondsen.2 Tabel III is overgenomen uit de Mensenrechtenrapportage 2019 (Kamerstuk 32 735, nr. 304). In deze rapportage is ten onrechte het bedrag EUR 1.703.584 opgenomen als zijnde de uitgaven aan het thema bevordering internationale rechtsorde/strijd tegen straffeloosheid in 2019. De beste-dingen aan dit thema via andere fondsen was door een aantal posten abusievelijk niet meege-nomen in de finale berekening. Het juiste bedrag luidt EUR 14.553.505. BijlageTweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 735, nr. 3154