Inspectie Justitie en Veiligheid omtrent afgeschermde detentie

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202524 587Justitiële InrichtingenNr. 1048 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE ENVEILIGHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 april 2025Met deze brief bied ik u de brief van de Inspectie Justitie en Veiligheid(IJenV) van 31 maart 2025 aan, waarbij de IJenV ingaat op de detentie vanmevrouw I. Weski (betrokkene). Betrokkene was vanwege veiligheidsre-denen gedurende negen dagen voorlopig gehecht op een afgeschermdelocatie. Dit betrof de periode van 24 april tot en met 2 mei 2023. DeDirecteur Generaal van de Dienst Justiele Inrichtingen (DJI) is daarnaastover de uitkomsten van dit onderzoek door de IJenV per brief geïnfor-meerd. De inhoud van die brief is geheim en daarom gerubriceerd. Decentrale conclusie kan echter wel openbaar gemaakt worden. Onder-staande brief bevat tevens mijn reactie op de openbaar gemaakte brief.Rapport IJenVOp 21 april 2023 werd de betrokkene aangehouden vanwege deverdenking van deelname aan een criminele organisatie. In haar boek Hetgeluid van de stilte stelt betrokkene dat zij de eerste dagen van haardetentie heeft doorgebracht in een ondergrondse bunker, waarvan zij delocatie niet mocht vernemen. Dit is voor de IJenV mede aanleidinggeweest deze detentieperiode en de betreffende locatie nader teonderzoeken.In bijgevoegde brief geeft de IJenV aan begrip te hebben voor debijzondere omstandigheden van deze detentie. De IJenV constateert:–dat zij niet door de DJI is geïnformeerd over het bestaan van de locatiewaar de detentie plaats heeft gevonden. Hierdoor was er geen controlemogelijk door de IJenV zoals bedoeld in art. 17 lid 2 sub c van hetInternationaal Verdrag inzake de bescherming van alle personen tegengedwongen verdwijning (hierna: ICPPED), aldus de inspectie. Na deplaatsing heeft de IJenV de locatie kunnen schouwen en daarbijhebben ze volledig medewerking vanuit DJI verkregen. kst-24587-1048ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2025Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10481 –dat er voor de betreffende locatie geen Commissie van Toezicht (CvT)is ingesteld en er waren geen huisregels verstrekt terwijl dit wel isvereist onder de Penitentiaire beginselwet.–dat er geen transparantie is geweest richting de IJenV en betrokkeneover de plaatsing en het verblijf van betrokkene.Verder geeft de IJenV aan dat er veel in het werk is gesteld om de detentievan betrokkene vorm te geven en dat aandacht besteed is aan het welzijnen de veiligheid van betrokkene tijdens haar detentie.BeleidsreactieIn uitzonderlijke situaties is het mogelijk dat een gedetineerde op eenafgeschermde plek geplaatst wordt. Dit kan het geval zijn als dit bijvoor-beeld noodzakelijk is met het oog op de veiligheid en/of het welzijn van degedetineerde, de veiligheid van de maatschappij, andere gedetineerdenen/of de DJI medewerkers. In de afgelopen decennia is er slechts eenenkele keer sprake geweest van een dergelijke plaatsing. Nadat er door derechter of rechter-commissaris is bevolen tot het overgaan van hetdetineren van een verdachte vindt er voorafgaand aan de plaatsing op eenafgeschermde aangewezen detentielocatie een zorgvuldige afweging vanDJI plaats, waarbij per plaatsing de mate van afscherming wordt bezien.Deze afweging vindt plaats op basis van de op dat moment beschikbareinformatie van bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie of de politie. Ookgedurende de plaatsing vindt een continue afweging plaats omtrent denoodzaak van de veiligheidsmaatregelen. Er wordt afgeschaald zodra datmogelijk wordt geacht.Ook in de situatie van afgeschermde detentie moeten en kunnengedetineerden erop vertrouwen dat hun detentie veilig, zorgvuldig enhumaan ten uitvoer wordt gelegd met toepassing van geldende wet- enregelgeving. Ook is het van groot belang dat de gedetineerde tijdens deperiode van afgeschermde detentie in contact staat met zijn of haaradvocaat. De IJenV en DJI hebben mij bevestigd dat DJI uitzonderlijk veelin het werk heeft gesteld om de negen dagen durende periode vanafgeschermde detentie op een verantwoorde en humane manier vorm tegeven. Zo heeft betrokkene haar advocaat kunnen ontvangen en dagelijksgesproken met een medewerker van DJI omtrent haar welzijn.Het is echter van belang dat – ook in een dergelijke bijzondere situatie –onafhankelijk toezicht kan worden uitgeoefend, zowel door de IJenV alsdoor een CvT. Ook bij een afgeschermde locatie moet helder zijn geregelddat er een CvT is ingesteld en moet de IJenV op de hoogte zijn van dieafgeschermde locatie.Ten aanzien van dat er volgens de IJenV geen transparantie is geweestover de plaatsing en het verblijf van betrokkene, merk ik op dat de IJenVnormaliter niet wordt geïnformeerd over individuele plaatsingen, ook nietals deze plaatsvinden op een afgeschermde locatie. De IJenV had echterwel op de hoogte moeten zijn van deze afgeschermde locatie en hetgebruik daarvan. Daarnaast had het, gelet op de zeer bijzondere omstan-digheden van deze situatie, wel voor de hand gelegen om de IJenVproactief op de hoogte te stellen.Naar aanleiding van de afgeschermde detentie van betrokkene zijn er-vooruitlopend op de brief van de IJenV – inmiddels afspraken gemaakttussen de IJenV en DJI rondom het detineren op een afgeschermdelocatie en het houden van toezicht hierop. Deze afspraken zien o.a. op hetvormgeven van toezicht door de inspectie op deze afgeschermde vormvan detentie. Deze afspraken zijn eind 2024 ondertekend. Ook wordt ereen aparte CvT ingericht voor de afgeschermde vorm van detentie. DitTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10482 bevindt zich in de afrondende fase, en zal nog dit voorjaar zijn gereali-seerd. Tot slot zal de DJI op basis van het reguliere model, huisregelsvaststellen voor deze vorm van detentie.Ten aanzien van de individuele zaak die ten grondslag lag aan hetonderzoek van de IJenV is het van belang te melden dat er sprake is vanlopende juridische procedures. Dat betekent dat ik nu niet verder op dedetails van de individuele zaak in ga.Tot slotIk vind het belangrijk dat er onafhankelijk toezicht wordt uitgeoefend. Ookals de uitzonderlijke situatie zich voordoet waarbij een gedetineerdevanwege veiligheidsrisico’s op een afgeschermde plek wordt gedetineerd.Ik ben de IJenV dan ook erkentelijk voor de brief, dit heeft geleid totverbeterde werkafspraken tussen DJI en de IJenV en de inrichting van eenCvT voor deze bijzondere vorm van detentie.De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,I. CoenradieTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 24 587, nr. 10483