Op weg naar een integrale aanpak van natuurbrandbeheersing

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202430 821Nationale VeiligheidNr. 229 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 juni 2024Op 15 april 2024 heeft uw Kamer de Voorjaarsnota 2024 ontvangen(Kamerstuk 36 550, nr. 1). In de Voorjaarsnota heeft uw Kamer kunnenlezen dat ik voornemens ben om te investeren in de preventie en mitigatievan natuurbranden. Vanwege het toenemende risico van natuurbrandenin Nederland is extra inzet nodig. Hierbij informeer ik uw Kamer, medenamens de Minister van Justitie en Veiligheid, over de huidige stand vanzaken met betrekking tot de versterking van natuurbrandbeheersing.Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen betreffende deversterking van natuurbrandbeheersing toegelicht. Hiermee geef ik eenvervolg aan de Kamerbrief over het rapport Natuurbrandsignaal »23 enhet advies inzake de versterking van natuurbrandpreventie (Kamerstuk30 821, nr. 179).Versterken van natuurbrandbeheersing heeft een hoge prioriteitHet natuurbrandrisico is hoog in Nederland. De natuur is in het dichtbe-volkte Nederland sterk verweven met de rest van de fysieke leefomgeving.In en nabij de natuur kan er een diversiteit aan functies worden gevonden,waaronder wonen, werken, reizen, recreëren en zorg. Het gemengdegebruik van de ruimte zorgt ervoor dat natuurbranden in Nederland snelaanzienlijke schade kunnen veroorzaken en een grootschalige impactkunnen hebben. Natuurbranden kunnen onder andere resulteren in verliesvan biodiversiteit, schade aan ecosystemen, slechte luchtkwaliteit,aantasting van de (vitale) infrastructuur, gezondheidsproblemen en in hetuiterste geval slachtoffers en (tijdelijke) uitputting van de capaciteit van dehulpdiensten. kst-30821-229ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 821, nr. 2291 Het klimaat van Nederland is veranderd en zal gelet op de klimaatscena-rio’s1 nog verder veranderen in de toekomst. De weersextremen die opNederland afkomen vergen een andere manier van omgaan met hetnatuurbrandrisico. Langere periodes van droogte en hitte verzwakken deal kwetsbare natuur. Zo zorgt sterke wateronttrekking samen met eendroge periode ervoor dat de natuur snel uitdroogt. Dit resulteert in eenhogere ontvlambaarheid van de vegetatie en vergroot de kans opnatuurbranden. Dit komt boven op de verzuring, verontreiniging vanbodems, vergrassing en de verspreiding van invasieve soorten die nu alervoor zorgen dat er meer potentieel brandbaar materiaal en makkelijkerontvlambare vegetatie aanwezig is in de natuurgebieden.Samen veiligerOm natuurbranden nu en in de toekomst beheersbaar te houden is hetversterken van de natuurbrandbeheersing cruciaal. In lijn met deVeiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden, de NationaleOmgevingsvisie en het Nationaal Uitvoeringsprogramma Klimaatadap-tatie wordt er gewerkt aan een integrale aanpak waarbij preventie,mitigatie en bestrijding van natuurbranden ervoor zorgen dat de impactvan natuurbrand in Nederland beperkt blijft. Het beschermen van mens ennatuur staat daarbij centraal.Ik vind een veilig, groen en klimaatbestendig Nederland uiterst belangrijk.Mijn ministerie heeft dan ook het afgelopen jaar op rijksniveau decoördinerende rol opgepakt voor de versterking van natuurbrandbe-heersing. Zo zorgt LNV ervoor dat relevante partijen bij elkaar wordengebracht en dat er afstemming plaatsvindt over natuurbrandbeheersingtussen de ministeries. Daarnaast draagt LNV in de context van natuur-brandbeheersing, de verantwoordelijkheid voor een goed functionerendstelsel van natuurbrandpreventie en -mitigatie (risicobeheersing). Deverantwoordelijkheid voor het stelsel van natuurbrandbestrijding(crisisbeheersing) ligt bij het Ministerie van JenV.Bij de versterking van natuurbrandbeheersing wordt er beoogd om deimpact van natuurbranden beperkt te houden door in te zetten op:1.Het vergroten van de veerkrachtigheid van de samenleving;2.Weerbare natuur en een risicobewuste inrichting van de fysiekeleefomgeving;3.Bevorderen van kennis, expertise en innovatie op het gebied vannatuurbrandbeheersing;4.Gezamenlijk voorbereiden op een natuurbrandcrisis;5.Versterken van de natuurbrandbestrijding.Veerkrachtige samenleving, weerbare natuur en risicobewuste inrichtingfysieke leefomgevingEen veerkrachtige samenleving is onmisbaar voor het beperken van demogelijke impact van natuurbranden. Een voorbereide samenlevingdraagt bij aan het voorkomen van (onbeheersbare) natuurbranden enverlaagt het natuurbrandrisico. Risicobewustzijn en zelfredzaamheidspelen hierbij een belangrijke rol.Duidelijke afspraken over natuurbrandpreventie en -mitigatie vind ik ergbelangrijk. Ik ben hierover dan ook in gesprek gegaan met bestuurdersvan het Veiligheidsberaad, de Kring van commissarissen van de Koning,het IPO, de VNG, de Vereniging van bos- en natuurterreineigenaren(VBNE), de Unie van Bosgroepen, het Ministerie van J&V, Rijkswaterstaat1KNMI, 2023, «KNMI’23-klimaatscenario’s voor Nederland», Kamerstuk 32 813, nr. 1299Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 821, nr. 2292 en het KNMI tijdens het Bestuurlijk Overleg Natuurbrandbeheersing(16 mei 2024).Ik heb de afspraak gemaakt dat LNV samen met de provincies,gemeenten, natuurorganisaties, veiligheidsregio’s en andere betrokkenpartners gaat werken aan een duidelijke en gelijkwaardige rol-, taak- enverantwoordelijkheidsverdeling in een nationaal convenant natuurbrand-beheersing. Het streven is om dit convenant binnen afzienbare tijd op testellen, waarbij er ruimte is voor inspraak en betrokkenheid van allerelevante partijen. Parallel aan dit proces zal er gekeken worden ofverdere juridische borging nodig is.Met de 70 miljoen euro die ik voornemens ben om beschikbaar te stellenvia de Voorjaarsnota 2024 ben ik van plan om de natuurbeheerdersfinancieel te ondersteunen bij het nemen van natuurbrandpreventie en-mitigatie maatregelen. Hierbij kan gedacht worden aan maatregelen tenbehoeve van veerkrachtige natuurgebieden zoals verloofing, comparti-menteren, vernatting, vegetatiebeheer, het verbeteren van de bereik-baarheid voor hulpdiensten en het verbeteren van de bluswatervoorzie-ningen2. Ook ben ik van plan om de provincies te ondersteunen bij hetopstellen van natuurbrandbeheersingsprogramma’s.Bevorderen kennis, expertise en innovatieMet behulp van de bovengenoemde middelen ben ik, naast het onder-steunen van de natuurbeheerders en provincies, van plan om eennationaal expertisecentrum voor natuurbrandbeheersing op te richten. Ditexpertisecentrum zal de betrokken organisaties ondersteunen met kennisen expertise bij het tot uitvoering brengen van maatregelen op het gebiedvan natuurbrandbeheersing.Gezamenlijk voorbereiden en versterken natuurbrandbestrijdingEr wordt gewerkt aan het Landelijk Crisisplan Natuurbrand. Dit overkoe-pelend crisisplan bevordert de samenwerking tussen crisispartners bij een(dreigende) natuurbrand. Met behulp van het crisisplan zorgen decrisispartners ervoor dat zij goed zijn voorbereid op een natuurbrandcrisisdoor gezamenlijk afspraken te maken over de crisisbeheersing.Naast het maken van gezamenlijke afspraken is het belangrijk dathulpdiensten zich voorbereiden op het kunnen bestrijden van meerdere(gelijktijdige) natuurbranden. De nadruk ligt daarbij niet zozeer op hetaanschaffen van (veel) extra materieel en materiaal. De focus zal daarbijvooral moeten liggen op andere technieken en tactieken om natuur-branden te bestrijden en een versterkte samenwerking tussen deveiligheidsregio’s3. Specialistische kennis over het bestrijden vannatuurbranden, samen met een versterking van specialistische teams dieeffectiever kunnen optreden bij (grootschalige) natuurbranden zijn daarbijook noodzakelijk. De kennis vanuit het expertisecentrum zal hiervoorworden benut. De aanpak wordt opgenomen in het Landelijk CrisisplanNatuurbrand.Ten slotteHiermee zijn de belangrijkste ontwikkelingen betreffende de versterkingvan natuurbrandbeheersing toegelicht. Met deze aanpak wordt het2WUR & Staatsbosbeheer, 2023, «Kennis voor de praktijk – Terreinbeheer: Effectieve preventievan onbeheersbare natuurbranden»3Brandweer Nederland, 2024, «Visie Natuurbrandbeheersing: Voorbereid op natuurbranden»Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 821, nr. 2293 toenemende risico van natuurbrand serieus opgepakt. Met de genoemdemaatregelen en aanvullende middelen wordt een flinke impuls gegevenaan de preventie en beheersing van natuurbranden. Ik zal de Kamer op dehoogte houden van de voortgang van deze ontwikkelingen.De Minister voor Natuur en Stikstof,Ch. van der Wal-ZeggelinkTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 30 821, nr. 2294