Nota naar aanleiding van het verslag

31821WijzigingvandeWetophethogeronderwijsenwetenschappelijkonderzoekenenigeanderewettenondermeerinverbandmetdeverbeteringvanhetbestuurbijdeinstellingenvoorhogeronderwijs,decollegegeldsystematiekenderechtspositievanstudenten(versterkingbesturing)Nr.7NOTANAARAANLEIDINGVANHETVERSLAGOntvangen29april20091.InleidingDeledenvandeverschillendefractiesbenikerkentelijkvoorhuninbreng.IkconstateermetvreugdedatdeledenvandeCDA-fractiepositiefstaantegenoverdegedachtendietengrondslagliggenaanonderanderedestrikteinternescheidingtussenbestuurentoezicht,devereenvoudigingvanderegelgeving,hetverduidelijkenvanderechtenenplichtenvanstudenten,dekwaliteitsborgingendewijzigingindecollegegeld-systematiek.Zijhebbennogwelvragenoverdediversevoorstellendieinditwetsvoorstelzijnopgenomen.Daarnaastvragenzijaandachtvoorenkelezakendienietinditwetsvoorstelzijnopgenomen,zoalsdebenoemingsproceduresbijbijzondereleerstoelenaanrijksuniversiteiten,depositievanbijzondereuniversiteitenendemacrodoelmatigheid.DeledenvandePvdA-fractiegevenaanhetuitgangspuntteondersteunendatverschillendeaspectenbinnenhethogeronderwijsversterkingbehoeven.Zijmerkenopdatnietalleenbestuurlijkvoldoendewaarborgenmoetenwordeningebouwdvoorgoedbestuurentoezichtmaarookalshetgaatomderechtspositievanstudentenenpersoneel.Ikstelmetgenoegenvastdathetdeledenvandezefractietevredenstemtdatditwetsvoorsteldaarruimschootsnaderopingaat.Zijhebbennogwelvragenenopmerkingenbijdediverseonderdelenvanhetvoorliggendewetsvoorstel.IkbegrijpdatdeledenvandeSP-fractievanmeningzijndaterfinanciëlebarrièreswordenopgeworpenvoorhetvolgenvaneentweedestudieendatzijvrezendatzotalentwordtverspild.Ikleesdatzijookdaarnaastnogenkelevragenenopmerkingenhebben.DatdeledenvandeVVD-fractiehetuitgangspuntonderschrijvendatdevoorwaardenvooreengoedbestuur,eengoedepositievanstudenten,hetbevorderenvanonderwijskwaliteitendeinternationalepositievanhethogeronderwijs,prioriteitverdienen,stemtmijtevreden.Zijzijnwelvanmeningdatderegeringdeinstellingenmeerzoukunnenprikkelenhierinvullingaantegevendoorzetebekostigenopkwaliteitenzemeerruimtetegevenvoordifferentiatieenselectie.Zijstellenonderanderedaarovereenaantalvragen.DeledenvandeD66-fractiestellenvrageninverbandmethetiudiciumTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1305810809tkkst31821-7ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.71 abeundi,hetinstellingscollegegeldvoortweedestudiesendeverlengingvandemaster.DeledenvandeChristenUnie-fractiegeven,evenalsdeledenvandeSGP-fractie,metbelangstellingtehebbenkennisgenomenvanhetvoor-liggendewetsvoorstel.Ikzalhierna,medenamensdeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,ingaanopdevragendielevenbijdeledenvandeverschillendefracties.Ikvolgdaarbijdeindelingvanhetverslag.2.AchtergrondenDeledenvandeVVD-fractievragenwaaromderegeringervoorgekozenheeftomeenaantalbelangrijkezakendiesamenhangennietinhetwets-voorstelteregelen,bijvoorbeeldhetvervolgopruimbaanvoortalent,alsmededebekostigingssystematiek.Hetwetsvoorstelbevateengrootaantalonderwerpen.Dezekunneninonderlingesamenhangwordenbezien.IndeStrategischeAgendazijndezeonderwerpenalaangekondigd.Debeleidsontwikkelingtenaanzienvanhetindevraaggenoemdevoorbeeld«ruimbaanvoortalent»maarookbijvoorbeelddeherinrichtingvanhetaccreditatiestelselisnognietvergenoeggevorderdomopgenomentekunnenwordeninditwetsvoor-stel.Naarmijnidee,ondersteunddoorsignalenuithetveld,ishetvanbelangdatoverdethema’sdiewelzijnopgenomeninditwetsvoorstelspoedigduidelijkheidkomt.Hetisnietgewenstdaarmeetewachtentotdebeleidsontwikkelingopdegenoemdeandereterreinenisafgerond.Naastditpraktischeargumentiserookinhoudelijkgeennoodzaakdaaroptewachten.Dedesbetreffendeonderwerpenhebbenvoldoendeimpor-tantievooreenzelfstandigwetgevingstraject.Datdebekostigingssystematieknietinditwetsvoorstelisopgenomen,heefteenspecifiekereden.OpgrondvandeWHWwordtdebekostigings-systematieknietgeregeldbijwet,maarbijalgemenemaatregelvanbestuur,tewetenhetUitvoeringsbesluitWHW2008.DeaanpassingvanditUitvoeringsbesluitisinvoorbereidinginnauwoverlegmethetveld.Ikhebuhieroverseparaatbijbriefgeïnformeerd.Methetveldisafge-sprokendatdeaangepastebekostigingssystematiekinwerkingzaltredenvanafhetkalenderjaar2011.VolgensdeplanningzalhetontwerpbesluitkomendnajaaraanuwKamerwordenvoorgelegd.Watzijndegevolgenvandeeconomischecrisisvoordehoudbaarheidvanditwetsvoorstelendealgemenemaatregelenvanbestuurdieermeesamenhangen,willendezeledenverderweten.Zullenindetoekomstbepaaldeaspectenaangepastmoetenworden,bijvoorbeeldtenaanzienvanhetcollegegeld?Deomgangmetdeeconomischecrisis,inclusiefdemogelijkegevolgenvoorhethogeronderwijs,kenteeneigenbesluitvormingstraject.Derege-ringishieroverseparaatmetuwKameringesprek.Hetcreërenvangoedechecksandbalancesbinnendeinstelling,eengoedepositioneringvandestudentbinnendeinstellingzowelinrechtenalsplichten,enhetfacili-terenvanverdergaandeinternationaliseringvanhetonderwijs–omenkelebelangrijkeaspectenuithetwetsvoorsteltebelichten–zijnzakendieongeachtdeeconomischecrisisvanbelangzijn.DeledenvandeVVD-fractievragenookwanneerderegeringhetwets-voorstelwilinvoeren.Kunnenonderdelenafzonderlijkwordeningevoerd?Indiendithetgevalis,danvernemendezeledengraagwelkeenmetwelktijdschema.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.72 Deoorspronkelijkbeoogdedatumvaninwerkingtredingvanhetwetsvoor-stelwas1september2009.Diedatumiswaarschijnlijknietmeerhaalbaar.Ikachthetwenselijkbijdeinwerkingtredingeenonderscheidtemakennaardeverschillendeonderdelenvanhetwetsvoorstel.Rekeninghoudendmethetbeleidvandevasteverandermomenten–voorhethogeronderwijszijndatdenatuurlijkemomenten1januarien1sep-tember–zullendievoorstellenwaarmeeweinigofgeenuitvoeringslastengemoeidzijnofdiefacultatiefvanaardzijnzospoedigmogelijkvankrachtkunnenworden,waarbijafhankelijkvanhetonderwerpinwerkingtredingbijdeaanvangvanhetkalenderjaarofbijdeaanvangvanhetstudiejaarzalplaatsvinden.Tenaanzienvandeinvoeringvanjointdegreesisdoorhetveldaangedrongenopspoed.Ikkanmijdaarinvindenvanuithetoogpuntvandeinternationaleherkenbaarheidvanjointdegreesendestimulansdiedaarvanzaluitgaan.Opditpuntisafwijkingvanhetuitgangspuntvanvasteverandermomentenmijnsinziensgerechtvaardigdenikzaldaaromeenzospoedigmogelijkeinwerkingtredingvanditvoor-stelnaplaatsinginhetStaatsbladbevorderen.Devoorstellendiemeervoorbereidingvandeinstellingvergenofdieomeenandereredennietdirectvankrachtkunnenworden,zullenoverhetalgemeenper1september2010inwerkingtreden.Devoorstellenmetbetrekkingtothetcollegegeldhoudenbijvoorbeeldnauwverbandmetdebekostigings-systematiekdievolgensdeplanningvankrachtzalwordenmetingangvanhetkalenderjaar2011.Debepalingenomtrentdoorlopendeinschrij-vingzullennaarverwachtinglaterinwerkingtredenenwelophetmomentdatdieredelijkerwijsuitvoerbaarzijn.VoortsvragendeledenvandeVVD-fractiewatdereactievanderegeringisopdeoproepvandeVerenigingvanSamenwerkendeNederlandseUniversiteiten(VSNU)dathetprofileringsfonds,hetverhaalsrechtenhetklachtenloketmoetenzijningevoerdvoorseptember2010.AndersdandezeledenaangevensteltdeVSNUnietdathetprofilerings-fonds,hetverhaalsrechtendevernieuwderechtsbeschermingmoetenzijningevoerdvoorseptember2010,maardateeninvoeringstermijnvanéénjaarnodigisvoordeinrichtingvandezefaciliteiten.Uitgaandevandeoorspronkelijkbeoogdedatumvaninwerkingtredingvanhetonderhavigewetsvoorstelvan1september2009kwamdeVSNUdaardooruitopseptember2010.Ikhebervanzelfsprekendbegripvoordataanpassingeninvoeringvandegenoemdefaciliteitennaaanvaardingvanhetwetsvoor-steldoordeTweedeenEersteKamernogdenodigevoorbereidingbinnendeinstellingenvergen.Ikzaldaarmeerekeninghoudenbijdeinwerking-treding.Dezeledenwillenwetenwaaropderegeringdemeningheeftgebaseerddatderechtsbeschermingvandestudentvoorverbeteringvatbaaris.Zijnhieronderzoekennaargedaanenzoja,watwarendeuitkomsten?Erwarenverschillendesignalendatderechtsbeschermingvanstudentenonhelderenonvoldoendewasgeregeld.Zoalsindememorievantoelich-tingisvermeld,washetindepraktijknietaltijdhelder–zelfsnietbijrech-ters–welkerechteraanzetwas.Bovendienheefthetburgerlijkrechteenhogeredrempeldanhetbestuursrechtomeengeschilaanhangigtemakenenkanmaarbeperktgetoetstworden.Watbetrefthetklachtrechthetvolgende.Eenvanmijnvoorgangers,ministerHermans,heeftindertijdeenonderzoeklatendoendoordeinspectienaarhetgebruikvanklachtenregelingeninhethogeronderwijs.Daaruitbleekweliswaardateenaantalinstellingeneenklachtenprocedurehadontwikkeld,maarnietallemaal.Ditachtiktevrijblijvend.OmdateenvandeuitgangspuntenvanditwetsvoorsteldeverstevigingvandepositieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.73 vandestudentis,wordtalsonderdeelvanderechtsbescherminghetklachtrechtnuwettelijkgeregeld.TenslottevragendeledenvandeVVD-fractiewelkegevolgenhetwets-voorstelbudgettairheeftvoordehogescholenenuniversiteiten.Hetwetsvoorstelheeftgeengevolgenvoorderijksbegrotingendetotaleinzetvanmiddelenvanderijksoverheidbestemdvooruniversiteitenenhogescholen.Deomvangvanderijksbijdrageverandertnietalsgevolgvandevoorstellenomtrenthetwettelijkeninstellingscollegegeld.Dievoorstellenleidenwellichtweltotherverdelingtussendeinstellingen.Debudgettairegevolgenvoorafzonderlijkeinstellingenzijnafhankelijkvan(nieuwe)keuzesdieuniversiteitenenhogescholenmakenoverdeomvangvanhetinstellingscollegegeldende(nieuwe)inzetvanmensenenmiddelenzoalsdatgegevenhetaangepastewettelijkekaderaandeordeis.Erisopvoorhandgeeninformatieperinstellingtegeven.3.Goedbestuur3.1ScheidingbestuurentoezichtDeledenvandeCDA-fractievragennaaraanleidingvandeopmerkingdatdewettelijkeverankeringvandescheidingvanbestuurentoezichtvoordehbo-instellingengeengevolgenheeftomdatalleinstellingenaleenraadvantoezichthebbenofzijdaaruitmogenafleidendatbijuniversi-teitenhiervannoggeensprakevanis.Hetantwoordisnee.Ookalleuniversiteitenhebbeneenraadvantoezicht.VoordeopenbareuniversiteitenisdatsindsdeWetModerniseringuniver-sitairebestuursstructuur(MUB)van1997alwettelijkgeregeld.Dezeledenvragenverderofderegeringkanaangevenhoeditvoorstelzichverhoudttothetaanstaandewetsvoorstelmaatschappelijkeonderne-ming.DeRaadvanStateheeftonlangseenadviesuitgebrachtoverhetwets-voorstelmaatschappelijkeonderneming.Pasnadatonderverantwoorde-lijkheidvandeMinistervanJustitiehetnaderrapportisuitgebrachtenhetwetsvoorstelbijdeTweedeKamerisingediend,kanwordeningegaanopdeinhoudvandatwetsvoorstelendeverhoudingtothetvoorliggendewetsvoorstel.Overigensisbijhetopstellenvandetekstvanhetvoorlig-gendewetsvoorstelvanzelfsprekendwelgekekennaardetekstvanhetwetsvoorstelmaatschappelijkeondernemingzoalsdieluiddevoordathetvoorstelnaardeRaadvanStatewerdgezonden.Waaraandeorde,zoalsbijdeorganisatievanhettoezichtendeaanwijzingvaneenbranchecodevoorgoedbestuur,iszoveelmogelijkvoorkomendatmetdatwetsvoor-stelspanningzoukunnenontstaan.DeledenvandePvdA-fractievragenwaardegrensligttussendewette-lijkeverankeringvanafsprakenover«goedbestuur»envastleggingdaarvanindegedragscode.Ookwillenzijwetenwiediegrensvaststelt.Hetisdeinzetvanderegeringwaarmogelijkenverantwoorddeinstel-lingenzelfhunverantwoordelijkheidtelatennemeneninvullen.Indewetwordeniniedergevaldegrondbeginselenzoalsbijvoorbeeldhetonder-scheidtussenbestuurentoezichtverankerd.Hetisenblijfttenslottealtijddewetgeverdiebeslistwelkeaspectenvanbestuur,toezichtenmedezeg-genschapbijdewetmoetenwordenvastgelegd.Dewetgeversteltdusdegrensvast.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.74 Deledenvandezefractiewenseneennaderetoelichtingopdeuitzonde-ringspositiedieopditmomentwordtvoorgesteldinhetwetsvoorstelvoorbijzondereinstellingen.Dezezijnopditmomentuitgezonderdvandeconstructiewaarinersprakedienttezijnvaneenraadvanbestuureneenraadvantoezicht.Kanderegeringtoelichtenhoezijmeentdatineendergelijkesituatiedeonafhankelijkheidvantoezichtbinnendezeinstel-lingengewaarborgdkanworden?Deeltzijdemeningdatdezevermen-gingtussenbestuurentoezichtonduidelijkheidschept?Deledenwensenhiereennaderetoelichtingopteverkrijgenvanderegering.Hetiseenmisverstandtemenendatbinnenbijzondereinstellingensprakezoumogenzijnvaneenvermengingvanbestuurentoezicht.Alseenbijzondereinstellingkiestvoorhetonderbrengenvanbestuurentoezichtinéénorgaanzalzijinhetjaarverslagdezekeuzemoetenverant-woordenvolgenshetprincipe«pastoeofleguit».Dewijzewaaropdefunctionelescheidingtussenbestuurentoezichtwordtgewaarborgd,moetindestructuurregelingzijnvastgelegd.Dezemoetterbeoordelingaandeministerwordenvoorgelegd.Hetisdeverantwoordelijkheidvandeinstellingdievoorhetonetiermodelkiestomdezakenzoteregelendatergeenonduidelijkhedenontstaan.Bijdetoetsingvandedeugdelijk-heidvandewijzewaaropditisgeschied,wordtzoalsookaangegevenindememorievantoelichtinggeletopdevolgendeaspecten:•Detoezichthoudersmoetenindemeerderheidzijntenopzichtevandebestuurders;•Devoorzitterisaltijdeentoezichthouder;•Detoezichthoudersmoetenonafhankelijktenopzichtevandebestuur-derszijn.Zomogendebestuurdersiniedergevalgeenrolhebbenopbenoeming,schorsingofontslagvandeleden;•Deverantwoordelijkhedenenbevoegdhedenvanbestuurdersmoetengoedzijngedefinieerd.Voordegoedeorde,deafwijkingkanalleenbetrekkingophetraadvantoezicht-collegevanbestuur-model;afwijkingentenaanzienvandetakenenbevoegdhedenvantoezichtenbestuurzijnnietmogelijk.DeledenvandeVVD-fractievragennaardedefinitievandeugdelijkenonafhankelijktoezicht.Watbetekentditvoordeprofielschetsvantebenoemenleden?Welkecriteriakunnenaanhenwordengesteld?Erissprakevandeugdelijktoezichtindiendetoezichthoudersinstaatzijnrelevanteinformatieteverzamelen,tebeoordelenenzonodigomintegrijpen.Detoezichthouderszijnonafhankelijkindienzijzonderlastofruggespraak,zonderonderlingehiërarchischeverhoudingenenzonderdirectbelangbijdeinstellingkunnenfunctioneren.Deeisendieaandeafzonderlijkeledenvaneenraadzijntestellen,kunnenhieruitwordenafgeleid;zijmoetenprofessioneel,onafhankelijkenkritischkunnenfunc-tioneren.Ditbetekentvoordeprofielschetsdatledenmetverschillendeexpertiseinderaadvertegenwoordigdmoetenzijn.Tedenkenvaltaanbestuurlijkeervaring,managementervaringinhetbedrijfslevenofbijde(semi-)publiekesector,financiëleexpertise,eenwetenschappelijkeachter-grond,kunnenfunctionerenin(internationale)netwerkenendergelijke.Hoeditperinstellingwordtingevuld,isafhankelijkvandespecifiekesituatievandeinstelling.OokwillendeledenvandeVVD-fractiewetenofhetwaarisdattoezicht-houdersnooitbestuursledenkunnenzijn.Watverstaatderegeringonderstriktescheidingvantoezichtenbestuur?Zouditnietimplicietmoeteninhoudendatbeidetakennooitonderéénorgaankunnenvallen?DezeledenvragenwaaromditdantochmogelijkwordtgemaaktvooreenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.75 bijzondereinstelling.Waaromzoueenbijzondereinstellingditminderstriktvormhoeventegevendaneenopenbareinstelling,zovragendezeleden.Destriktescheidingtussenbestuurentoezicht,ofdienuorganiekisdanwelfunctioneel,betekentinallegevallendateentoezichthoudervaneeninstellingnooittegelijkertijdbestuurdervandezelfdeinstellingkanzijn.Onderdevoorwaarden,genoemdindememorievantoelichtingeninantwoordopeeneerderevraagvandeledenvandePvdA-fractie,kanookbijeenfunctionelescheidingtussenbestuurentoezichtdeonafhankelijk-heidvandetoezichthouderstenopzichtevandebestuurdersbinnenéénorgaanwordengewaarborgd.Erisdanookgeensprakevandateenbijzondereinstellingdescheidingtussenbestuurentoezichtminderstriktinhoudzouhoeventegevendaneenopenbareinstelling.Hetkanwelopeenanderemaniermaarmoetevendeugdelijkzijn.TotslotvernemendeledenvandeVVD-fractiegraaghoetoezichtopkwaliteitvanonderwijszichverhoudttotdevrijheidvanonderwijs.Inalgemenezinbepaaltartikel23,tweedelid,vandeGrondwetdathetgevenvanonderwijsvrijisbehoudenshettoezichtvandeoverheid.Dattoezicht,ookwelaangeduidalshetexternetoezicht,dienterondermeertoeomdedoordewetgevergesteldedeugdelijkheidseisenofweleisenaandekwaliteitvanhetonderwijstebewaken.Hetinternetoezichtopdekwaliteitiseenzaakvandeinstellingzelf.Dewetschrijftweliswaareenscheidingtussenbestuurentoezichtvoormaardevrijheidvanonderwijsishierbijnietinhetgeding.Hetvoorschriftisgeformuleerdalseenregelvoorhetopenbaaronderwijseneenbekostigingsvoorwaardevoorhetbijzonderonderwijs.DeledenvandeD66-fractievragenmetbetrekkingtotdescheidingvanbestuurentoezichtwaaromeenuitzonderingwordtgemaaktvoorbijzon-dereinstellingen.Kanderegeringaangevenwaarombijdezeinstellingen,dietochookwordenbekostigduitpubliekemiddelen,dezescheidingvanbestuurentoezichtminderwenselijkis,zovragendezeleden.OnderverwijzingnaarmijneerdereantwoordenopvragenvandeledenvandePvdA-endievandeVVD-fractieonderstreepikdateenscheidingvanbestuurentoezichtbijbijzondereinstellingenevenwenselijkisalsbijopenbareinstellingen.Ondervoorwaardedatdedeugdelijkheidvandiescheidingisgewaarborgd,kanwelvooreenfunctioneleinplaatsvaneenorganiekescheidingwordengekozen.Datdoetaandewenselijkheidoflieverdenoodzaakvandescheidingvanbeidetakennietsaf.DeledenvandeChristenUnie-fractieverzoekenderegeringnadertoetelichtenopwelkeafwijkingenhet«pastoeofleguit»-principevantoepas-singis.Betreftditenkeldeomstandigheidwanneerbestuurentoezichtinéénorgaanwordenverenigd,ofkanditookbetrekkinghebbenopandereafwijkingenvanhetvoorgeschrevenmodel,zovragenzij.Hetisnietgeheelduidelijkwelke«andereafwijkingen»vanhetvoorge-schrevenmodeldezeledenophetooghebben.Hetvoorgeschrevenmodelisdatvaneenorganiekescheidingtussenbestuurentoezichtintweeafzonderlijkeorganen,teweteneencollegevanbestuureneenraadvantoezicht.Deafwijkingdiedaarvanvoorbijzondereinstellingenmoge-lijkis,omvatnietmeerdanhettoepassenvaneenfunctioneleinplaatsvaneenorganiekescheiding.Alleoverigevoorschriftenblijvenonverkortvantoepassing.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.76 DeledenvandeSGP-fractievragenhoeveelinstellingentotgroteofzeergroteorganisatiesgerekendmoetenwordenenhoeveelinstellingenalskleinereorganisatiesgelden.Dezeledenvragenwelkeplaatshetonder-scheidtussendezegroepenheeftingenomenbijdeoverwegingenomtekomentoteenverbeteringvanhetbestuur.Zijvragenofertenaanzienvankleinereinstellingenmogelijkhedenvooreensoepelerregimezijn.InKerncijfers2003–2007(OCW)wordteenindelinggehanteerdwaarinhogescholenmetminderdan1000studententotdekleineendiemetmeerdan10000studententotdegrotehogescholenwordengerekend.Erzijn10kleineen13grotehogescholen.Alsdienormookwordtgehan-teerdvoordeuniversiteiten,behorenallebekostigdeuniversiteitentotdemiddelgroteengroteinstellingen.ZeergroteinstellingenzijndeUniversi-teitUtrechtmet29000studentenendehogescholenInHolland,deHoge-schoolvanAmsterdamendeHogeschoolRotterdammetiedermeerdan30000studenten.Hetonderscheidtussenkleineengroteinstellingenheeftgeendirecterolgespeeldbijdeoverwegingenomtekomentoteenverbeteringvanhetbestuur.Welishetbijzondereinstellingenmogelijkgemaaktomhettoezichtenhetbestuurinéénorgaanondertebrengen.Wellichtisditvoorkleinereinstellingen–dezezijnallemaalbijzonder–organisatorischgezieneeneenvoudigermanieromtoezichtenbestuurtescheiden.Voorhetoverigezieikgeenaanleidingvooreenafwijkendregime.3.2MedezeggenschapDeledenvandeCDA-fractiewaarderendeversterkingvandepositievandemedezeggenschapsorganenwaardoorzemeerinlijnzijnmetdeontwikkelingeninhetbedrijfslevenalspositief,ofschoondezeledenmenendatmeerbevoegdhedennieteengarantieisomeffectiefinvloedtekunnenuitoefenen.Datisvooralafhankelijkvandewerkwijzevandemedezeggenschapsorganenendehoudingvanhetcollegevanbestuur.Indienbeidenhetbelangvandeinstellingvooropstelleneneenopenhoudingoverelkaarsvoornemensenzienswijzenaandedagzullenleggen,zalsprakezijnvaneenmeereffectievebeïnvloedingenmeergedragenbeleidsvormingvanhetcollegedanopbasisvandestriktewetgevingzoumogenwordenverondersteld.IkbenheteensmetdeledenvandeCDA-fractiedathettoekennenvanmeerbevoegdhedennoggeengarantieisvooreenbeteremedezeggen-schap.Datblijftafhankelijkvandeinzeteninstellingvandedaarbijbetrokkenpartijen.DeledenvandePvdA-fractiemoedigeneenverbeteringvandemedezeg-genschapvanstudentenenpersoneelaan.Verankerdmedezeggenschapdraagtnaarhunmeningbijaandekwaliteitvanhetonderwijsenbestuurenverbetertdebetrokkenheidvanallelagenbinneneeninstellingvoorhogeronderwijs.Tochvragendezeledeninhoeverremedezeggenschapvoldoendevormkankrijgenwanneerhetsterkafhangtvandebestuurs-enmedezeggenschapscultuurbijeeninstelling.Zijwillenookgraagwetenofderegeringopditmomentzichtheeftopmogelijkhedenvoorhetactiefstimulerenvanmedezeggenschapzodatergeensprakezalzijnvaneenpapieren,maarvaneenreëleversterking.Kanderegeringvoortsaangevenhoedegoedebestuurscultuurdienoodzakelijkisvoordegoedewerkingvandemedezeggenschapversneldvormgegevenkanworden?Enwatergebeurtalsdiegoedebestuurscultuurgeenvormkrijgt?Debestuurs-enmedezeggenschapscultuuriseenbelangrijkefactoroveralwaarmedezeggenschapbestaat,ofdatnubijbedrijven,bijinstellingenvoorhogeronderwijsofbijandereinstellingenis.AlsdiecultuurTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.77 gebrekenvertoont,zullendevoordelenvandemedezeggenschapvoordeinstellingenvoordeinhetmedezeggenschapsorgaanvertegenwoordigdegroepen(inhethogeronderwijs:studentenenpersoneel)mindergoedtothunrechtkomen.Positieveeffectentenaanzienvaninternekwaliteits-zorg,inspraak,draagvlakvanbesluitenbijledenvandeuniversitaireofhogeschoolgemeenschap,effectueringvanrechtenenplichtenvanhaarledenenmeerinhetalgemeendecountervailingpowerzullendanminderoptreden.Bijdebestuurs-enmedezeggenschapscultuurgaathetvooralomhetklimaatbinneneeninstellingwaarindeelnemersaanbestuurenmedezeggenschapdetoegekenderechten,bevoegdhedenenplichtenuitoefenen.Deinstellingmoetdemedezeggenschapsorganentijdiginformerenenmoetzorgvuldigomgaanmetdeadviezenvandemedezeggenschapsorganen,waaronderbegrepeneengoedemotiveringwaarombepaaldeadviezennietwordengevolgd.Demedezeggenschapscultuurvormtonderwerpvaninstellingsbeleid.Hetgaatomhetcreërenvanvoorwaardenomdemedezeggenschapzogoedmogelijktotzijnrechttelatenkomen.Datbeleidkanzonodigookineenversneldtempowordengeëffectueerd.Daarbijkangedachtwordenaannieuweofanderemogelijkhedenvanhetinstellingsbestuuromdeelnameaanmedezeggenschaptefaciliteren,scholingtebevorderenendevoor-lichtingoverdebetekenisvanmedezeggenschapendeverkiezingentefaciliteren.Ook(potentiële)deelnemersaandemedezeggenschapkunnenbijdragenaanverbeteringvandebestuurscultuurdoorteparticipereninmedezeggenschapsactiviteiten.Metbeterevoorlichtingisookwinsttebehalen.Uiteenonderzoekin2002naardewijzewaaropdemedezeggenschapinhethbofunctioneertblijktondermeerdegeringebelangstellingvanvooralstudentenvoormede-zeggenschapenhetnietoptimaaltijdig(eninietsminderemate)volledigvoorzienvaninformatie.UitdeevaluatievandeWetModerniseringuniversitairebestuursstructuur«Eengezondespanning»uit2005blijktdatveelstudentenenpersoneelweliswaarmenendathunbelangenvoldoendebehartigdwordenendatzijvoldoendeinvloedophetonder-wijshebben,maardatzijnietopdehoogtezijnvanwatmedezeggen-schapsradendoen.InmijnoverlegmetdeHBO-raadenVSNUisditonderwerpeerderaandeordegeweest.DeHBO-raadenVSNUhebbenaangegevenmetstudentenverdertewillenoverleggenoverdewijzewaaropdemedezeggenschapscultuurbinnendeinstellingenkanwordenverbeterd,bijvoorbeeldindevormvanbekendheidvan«bestpractices».DeledenvandePvdA-fractiezijnverderbenieuwdopwelkewijzewordtvoorkomendatertegroteverschillenoptredenindepositievaneenmedezeggenschapsraadperinstellinginhethogeronderwijs.Ditwetsvoorstelheeftdeharmonisatietussendemedezeggenschaps-bepalingenvooruniversiteitenenhogescholenverdervergroot.Deinformatie-,advieseninstemmingsrechtenvandemedezeggenschapzijnwettelijkgewaarborgdwaardoorverzekerdisdatledenvanmedezeggen-schapsradeninhethogeronderwijsinprincipeovergelijkebasis-bevoegdhedenbeschikken.Derechtsbeschermingiseenduidigvorm-gegeven.DaarnaastbevatdeWHWstructuurbepalingendievooralleuniversiteitenrespectievelijkhogescholengelijkzijn.Ookwillendezeledenwetenofrechten,plichtenenbetrokkenheidvandemedezeggenschapsraadvoldoendewordenverankerd.Naarmijnstelligeindrukisdathetgeval.Derechtenvandemedezeggenschapsorganenbeoogikmetditwetsvoorstelteversterken.Deinformatie,advies-eninstemmingsrechtenvandemedezeggenschapsorganenwordenuitgebreid.Hetkeuzestelselwordtgeïntroduceerdbijdehogescholenenerisvoorzienineengoedeproces-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.78 gangwaardooreenonverhooptgeschilopeensnelleendeskundigewijzekanwordenbeslecht.Aanrechtenzijnookplichtenverbonden:hettoekennenvaneenadvies-ofinstemmingsrechtimpliceerteentaakvoorhetmedezeggenschapsorgaanomeenoordeeluittesprekenovereenvoorgenomenbesluitvandeinstelling.Deversterkingvandepositievandemedezeggenschapisnieteendoelopzich.Hetiseenelementindeverstevigingvandechecksandbalancesbinnendeinstelling.Watbetreftdebetrokkenheidhebikaleerderaangegevendatbijwetdeformelepositiegeregeldkanwordenmaarnietdevraagofenhoepersoneelenstudentenhunmedezeggenschapspositieen-roldaadwerkelijkoppakken.IkverwijstenslottenaarmijneerdereopmerkingdatVSNUenHBO-raadinoverlegmetstudentenbondenwillenbezienopwelkewijzedemedezeggenschapscultuurbinneninstellingenkanwordenverbeterd.DeledenvandePvdA-fractiewensenvoortseennaderetoelichtingopdebetekenisvandevolgendezinsnedeindememorievantoelichting(pagina8):«Voorbijzondereinstellingeniseenafwijkingsmogelijkheidom,vanwegedeeigenaardc.q.degodsdienstigeoflevensbeschouwe-lijkeovertuiging,vandemedezeggenschapsvoorschriftengehandhaafd».Kanderegeringtoelichtentothoeverdezeafwijkingreikt?Laatikvooropstellendatafwijkingnooitzoverkangaandatergeenmedezeggenschapis.Dereikwijdtevandezeafwijkingsmogelijkheidisvoorhetoverigenietingeneriekezinvasttestellen.Vangevaltotgevalmoetwordenbezienofdeeigenaardrespectievelijkdegodsdienstigeoflevensbeschouwelijkeachtergrondvandeinstellingzichverzettegenregulieretoepassing.Debijzondereinstellingmoetdatvoldoendeaanne-melijkmaken.Hiernaastzijnerprocedurelevoorwaardenindewetopge-nomen.Dezezijnongewijzigdgebleven.Deafwijkendemedezeggen-schapsregelingmoetbijdebijzondereuniversiteitenwordenopgenomenindestructuurregeling,bedoeldinartikel9.51vandeWHWdieterbeoor-delingmoetwordenvoorgelegdaandeminister.Deministerkanbinnendriemaandennadeontvangstvandemededelingverklarendathetbestuurbijdeafwijkinginredelijkheidgeenberoepheeftkunnendoenopdeeigenaardvandeinstellingofdatonvoldoendeaannemelijkheeftgemaakt.Debijzonderehogescholenmoetenbijeenverzoektotonthef-fingvanhetnalevenvandemedezeggenschapsvoorschriftenaantonendateentweederdemeerderheidvanzowelpersoneelalsstudentendieafwijkingondersteunt.Bovendienmoetdehogeschoolelkevijfjaaraandeministerbevestigendatdegrondenvoorafwijkingnogsteedsaanwezigzijnendaternogvoldoendeondersteuningvanpersoneelenstudentenis.Kanderegeringaangeven,zowillendeledenvandePvdA-fractieverderweten,ofdeharmonisatievanderegelsbetekentdatiedereenwatbetreftdemedezeggenschapophetbesteniveauisgebrachtofdaterookinstel-lingenzijndiemeteenminderstringentbeleidtemakenkrijgen?Hetsysteemvandemedezeggenschapzoalsopgenomenindewetenhetwetsvoorstelisnaarmijnideeeengedegen,afgewogenstelselvanmede-zeggenschapmetwaarborgenvoorgoede«checksandbalances».Ditlaatonverletdateeninstellingvanwegedegodsdienstigeoflevensbeschou-welijkeachtergrondrespectievelijkdeeigenaardandereafwegingenkanmaken.Dewetvoorzietindemogelijkheidvanafwijkingvandemedezeggenschapsvoorschriftenopdiegrond.Dithangtsamenmetartikel23vandeGrondwet.Inantwoordopdevorigevraagbenikalopdezemogelijkheidingegaan.DezeledenvragentenslotteofhetontbrekenvanvoorschriftenwaarineenminimumaantalbijeenkomstentussenderaadvantoezichtendeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.79 medezeggenschapsraadwordtvereist,drempelskanopwerpeninhetcontacttussenbeide.Kanderegeringaangevenwatmogelijkdebureau-cratischeverzwaringzouzijn,indienerweleenminimumeiszougeldenmetbetrekkingtotdevergaderfrequentie?Aandeinstellingenvanhogeronderwijsisdenodigeruimtegelatenomzelfstandighetinternebestuurlijkeprocesinhuneigenbestuursreglementteregelen.Deraadvantoezichtoverlegthierovermetdemedezeggen-schap.Dieisdusdirectbetrokkenbijonderanderehetvaststellenvanhetaantalbijeenkomstenmetderaadvantoezicht.Voorzovereenenanderwordtvastgelegdinhetmedezeggenschapsreglementofhetbestuurs-enbeheersreglementheeftdemedezeggenschapzelfsinstemmingsrecht.Wettelijkregelenvaneenminimumeishebikalsonnodigeentegedetail-leerdewetgevingbeschouwd.DeledenvandeSP-fractievragenopwelkemanierdemedezeggen-schapsraadbetrokkenwordtbijfusiesensamenwerkingtusseninstel-lingen.Watisdaarinhaarwettelijkebevoegdheid,willenzijweten.Fusiestusseninstellingenleidentotwijzigingvanhetinstellingsplanenhetbestuursreglement;tenaanzienvanbeidedocumentenheeftdemede-zeggenschapsraadopgrondvandewetinstemmingsrecht.Demedezeggenschapsorganenhebbenbovendienadviesrechttenaanzienvan«aangelegenhedendiededoelstellingen,hetvoortbestaanendegoedegangvanzaken»betreffenbinnendeuniversiteitofhogeschool.Waaromiservoordemedezeggenschapsraadgeeninstemmingsrechtopdeprofielenvanderaadvantoezicht,vragendeledenvandeSP-fractievervolgens.Hetprofielvaneenraadleentzichnietvooreeninstemmingsrechtvaneenmedezeggenschapsraad.Desamenstellingenhetprofielvanderaaddieneneenbrederbelangdandatvanpersoneelenstudenten.Endeledenmoeten–zoalsinantwoordopanderevragenaangegeven–zodaniggeselecteerdwordendatinderaaddeexpertiseendeskundig-heidaanwezigzijndiederaadnodigheeftomzijntaaktevervullen:toezichthoudenengoedkeurenverlenenaanbelangrijkebeslissingen.Instemmingsrechtvandemedezeggenschappasthierbijniet.Instemmingsrechtvanmedezeggenschapisgerichtopzakenopboven-individueelniveaudiedirectgevolgenhebbenvoorpersoneelen/ofstudentenzonderdatdaarmeemedebestuurontstaatenbijmedezeggen-schapindevormvaninstemmingsrechtopditthemazouuitdrukkelijksprakezijnvanmedebestuur.Wordt,ingevolgeditwetsvoorstel,demedezeggenschapinhethbogelijkaandieinhetwetenschappelijkonderwijs,zovragendezeleden.Indiendatniethetgevalis,danvernemendeledengraagwaarindezeafwijktenwaarom.Ja,voordehogescholenenuniversiteitengeldeninprincipedezelfderegels.Hetbelangrijksteverschilbetrefthetverschilinduidingvandemedezeggenschapsorganen.Bijuniversiteitenzijnerwettelijkfaculteitenvoorgeschrevenwaaraanbevoegdhedenzijngeattribueerd.Bijhoge-scholenbestaateendergelijkinrichtingsvoorschriftniet.Vanuithetadagium«medezeggenschapvolgtzeggenschap»isbijdeuniversiteiten(bijeenongedeeldstelsel)naastdeuniversiteitsraadookeenfaculteits-raadvoorgeschrevenmetgeattribueerdebevoegdheden.Bijhogescholenbestaateendergelijkbestuurlijkinrichtingsvoorschriftniet.Daarisdaaromsprakevaneenmedezeggenschapsraad(centraalniveau)metdemogelijkheidvaneendeelraadalsbinnendehogeschoolbevoegdhedenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.710 wordenovergedragennaardecentraalniveau.Omdezeredenwordtindetoelichtingregelmatiggesprokenover«medezeggenschapsorganen»alsalgemenetermvoordeverschillenderaden.DeledenvandeSP-fractievragenvervolgensofhetmedezeggenschaps-orgaanrechtkrijgtopinformatieoverdebeloningsverhoudingenvoorallefuncties.Wordthiermeebedoelddatviademedezeggenschapsraadallebeloningenvaneeninstellingopenbaarworden?Inhetwetsvoorstelwordtgeregelddattenminsteeenmaalperjaaraandemedezeggenschapgegevenswordenbekendgemaaktoverdehoogteeninhoudvandearbeidsvoorwaardelijkeregelingenenafsprakenpergroepvandeindeinstellingwerkzamepersonen,deledenvanhetcollegevanbestuurenderaadvantoezicht.DitsluitaanbijderegelingindeWetopdeondernemingsradenwaarvoorhetzelfdegeldtsindsdeinvoeringvandezogenoemdeWetHarrewijn.Hetgaathierbijnietomindividueleaanspraken,maaromderegelingenenafspraken«pergroep».VoorindividuelebeloningengeldtdeWetopenbaarmakinguitpubliekemiddelengefinancierdetopinkomens(WOPT).Diebevatzoalsvermoede-lijkbekendiseenverplichtingtotopenbaarmakingvandeinkomensvanhetcollegevanbestuurdanweldecentraledirectieboveneenjaarlijksvasttestellennormbedrag.Voor2008isdat181000euro.DaarnaastgeldtopgrondvandeRegelingjaarverslaggevingonderwijsdatovereenkom-stigartikel383cvanTitel9Boek2vanhetBurgerlijkWetboekopgavemoetwordengedaanvanhetbedragvandebezoldigingvooriederebestuurder.Ditbedragwordtuitgesplitstnaarperiodiekbetaaldebelo-ningen,beloningenbetaalbaaroptermijn,uitkeringenbijbeëindigingvanhetdienstverbandenwinstdelingenenbonusbetalingen.Ditmoetduspercollegelidwordenbekendgemaakt.Eenvolgendevraagvandezeledenisofderegeringdemeningdeeltdatallebeloningenopinstellingenvoorhogeronderwijsondereencaomoetenvallen,dusookdievanhetcollegevanbestuur.Ikdeeldezemeningniet.Ikwijserdaarbijopdathetcollegevanbestuurhetbevoegdgezagvandeinstellingvormt.Datiseenwezenlijkverschilmetdesituatieinhetvoortgezetonderwijswaarbijdedirectiesomsookwelcollegevanbestuurwordtgenoemdmaarniethetbevoegdgezagis.Inhethogeronderwijsligtdebevoegdheidtothetvaststellenvanhetsalarisvanhetcollegevanbestuurdanooknietophetniveauvandesocialepartners–watbijeencaohetgevalzouzijn–maarbijderaadvantoezicht.Indetoekomstwordendeuitgangspuntenennormeringbijwetvastgelegd.DeregelgevingdiedaarvoorcentraaldoordeMinistervanBinnenlandseZakenenKoninkrijksrelaties,mevrouwTerHorst,wordtontwikkeld,zalookgeldenvoorhetonderwijs.Waaromheeftdemedezeggenschapgeeninstemmingsrechtopdebelo-ningvanhetcollegevanbestuur,zovragendeledenvanSP-fractievervolgens.Demedezeggenschapheeftbevoegdhedenalshetgaatoverbeleidenbeleidsvoornemensmeteenmeeralgemenewerking.Demedezeggen-schapgaatnietoverindividueleaangelegenheden.Datisvoorbeloningvanindividuelecollegeledennietanders.Bovendienzouinstemmings-rechteenvormvanmedebestuurimplicerenterwijldatuitdrukkelijknietdebedoelingis.Omdiezelfderedenisevenminsprakevaninstemmings-rechtopdebegroting.Overigensgeldtdaarwaarbijcaoenbijhetlokaalcao-overlegdeonder-werpenuitputtendzijngeregeldevenmininstemmingsrechtvandemede-zeggenschap.Datinstemmingsrechtiserwelalseenenandernietuitput-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.711 tendisgeregeldmaarookindiesituatiegaathetomhetbeleidtenaanzienvanbeloningenennietomdeindividuelebeloningen.Ookwillendezeledenwetenhoeveelin2007uitgekeerdisaanbonusseninhethogeronderwijs.Dezeinformatieisnietbeschikbaar.DeWOPTschrijftdeinstellingenvoorhogeronderwijsnietvooromonderscheidtemakentussensalarisenbonussen.WelschreefdeRichtlijnjaarverslaggevinghogeronderwijsenwetenschappelijkonderzoeksindshetboekjaar2006voordatindejaar-stukkenhetbedragvandebezoldigingen,metinbegripvandepensioen-lastenenvandeandereuitkeringenvandeafzonderlijkeledenengewezenledenvanhetCollegevanbestuurenafzonderlijkvandeafzon-derlijkeledenvandeRaadvanToezicht,moestwordenopgenomen.Hetgaathierbijomeentotaalbedragperlid.Metingangvanhetverslagjaar2008zalhetonderscheidtussensalarisenbonussenopbasisvandeRegelingjaarverslaggevingonderwijsindejaarverslaggevingvandeinstellingenwelmoetenwordengemaakt.Hetbedragmoetnamelijkwordenuitgesplitstin4categorieën:periodiekbetaaldebeloning,betaal-baaroptermijn,uitkeringbijbeëindigingdienstverbandennaarwinstde-lingenbonusbetalingen.DeledenvandeSP-fractievernemengraagofderegeringdemeningdeeltdatbonusseninhethogeronderwijsonwenselijkzijnenvragenwanneerderegeringkomtmetvoorstellenomdezebonussentestoppen.Ikbenvanmeningdateenbezoldiging,waarvanookbonussendeeluitmaken,bovendezogenaamdeBalkenendenormbuitenproportioneelis.Debeloningwordtimmersgefinancierduitdepubliekemiddelen,bestemdvoordeuitvoeringvandepublieketaak,datwilzeggen:hetverzorgenvanonderwijs,verrichtenvanonderzoekenvalorisatie.Alsdiesituatiezichvoordoet,treedikinoverlegmetdebetrokkeninstellingomdatikvinddateendergelijkebeloningeentegrootbeslaglegtoppubliekemiddelen.Datkanuiteindelijkresultereninterugvorderenvaneendeelvanderijksbijdrageomdatersprakeisvaneenondoelmatigebestedingvanrijksmiddelen.InhetwetsvoorsteldatwordtvoorbereiddoorMinisterTerHorstzaleenmaximumnormwordengeïntroduceerd.Diemaximumnormisinclusiefbonussenenanderevariabelebeloningen.DeledenvandeSP-fractieziengraageenverplichtingvoorhetonlinezettenvanhetjaarverslagenjaarrekening.Indatjaarverslagzouookhetsalarisvanhetcollegevanbestuurmoetenstaan.Opditmomentisheton-linezettenvanjaarverslagennietwettelijkvoor-geschreven.Denoodzaakhiervoorontbreekt.Instellingenzettenoverhetalgemeenhunstukkenalophetweb,daarnaastwerktdeuitvoerings-organisatieCFIaaneendigitaalportaalwaardeverslaggegevensterugtevindenzullenzijn.Bovendienstureninstellingeninhetalgemeenopverzoekhunjaarverslagen-rekeningperposttoe.DeinstellingenkomenvoortsonderdeHandelsregisterwettevallenwaarmeezeookverplichtzijnhunjaarstukkenterinzagebijdeKamervanKoophandelteleggen.SindsenigejarenzijndeinstellingenvoorhogeronderwijsverplichtinhunjaarverslagleggingdebeloningvoordeindividueleledenvanhetcollegevanbestuuroptenemenalsdiedezogenaamdeWOPT-normoverschrijdt.Vanaf2009(hetverslagjaar2008)zijnalleonderwijs-instellingenverplichthunverslagleggingvolgensBoek2vanhetBurger-lijkWetboekinterichten.ViadeeerdergenoemdeRegelingjaar-verslaggevingonderwijszijndeRichtlijnenvoordejaarverslaglegging,zoalsvastgestelddoordeRaadvoordejaarverslaggeving,voorhetonder-wijsvantoepassinggeworden.DeRichtlijnenzijndaarvooruitgebreidmetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.712 eennieuwhoofdstuk,RJ660.Inartikel3,onderd,vandeRegelingisvastgelegddatdeinstellingenvoorelkebestuurderdebeloningeninbeeldmoetenbrengenendusnietalleenalsdeWOPT-normwordtover-schreden.WanneerkandeKamerhetwetsvoorstelverwachtenvoorhetstellenvaneenmaximumaansalarisseninhetonderwijs,zovragendeledenvandeSP-fractietenslotte.ZoalsStaatssecretarisVanBijsterveldtuwKamerbijbriefvan27maart2009(TK2008–2009,31889,nr.4)heeftmeegedeeld,heeftMinisterTerHorsttijdenshetAlgemeenOverlegvan4september(TK2008–2009,28479,nr.37)envan26november2008(TK2008–2009,28479,nr.41)overhetnormeringbeleidindepubliekeensemipubliekesectornaaraanleidingvanhetkabinetsstandpuntophetlaatsteadviesvandecommissieDijkstal«Normerenenwaarderen»,aangegevendatzijopditmomentbezigismetdevoorbereidingvanwetgeving.Deplanningisomvoordezomerhetconceptwetsvoorstelgereedtemakenvoorexterneconsultatie.Dieisnodigomallebetrokkenenindegelegenheidtestellenbeleidsinhoudelijkeofuitvoeringstechnischeinbrengteleverenophetwetsvoorstel.TevensvindtereenwetstechnischonderzoekplaatsnaarhoedenormeringvaninkomenszichverhoudttenopzichtevanheteersteprotocolbijhetEuropeesVerdragvandeRechtenvandeMens(EVRM).DeRaadvanStatezalhetwetsvoorstelinhetnajaarontvangen.Datbete-kentdatinhetvoorjaar2010hetwetsvoorstelaanuwKamerzalkunnenwordenaangebodenvoorplenairebehandeling.Ditwetsvoorstelvormttevensdebasisvoordegoedkeuringvandebeloningscodesindeonderwijssectoren;erkomtgeenafzonderlijkwetsvoorstelvoorhetwerk-veldvanOCW.DebeloningscodesindeonderwijssectorenwordenparallelaandeontwikkelingvanhetwetsvoorstelvanStaatssecretarisVanBijleveldvormgegeven,zodatdezegelijktijdigmethetinwerkingtredenvandewetgereedzijn.DeledenvandeVVD-fractiewillenwetenwatderegeringvandesuggestievindtdieuithetoverlegmetbrancheorganisatieskwamomeenmedezeggenschapsfunctionarisopinstellingenaantestellen.Kanderegeringaangevenwathierdemeerwaardevanzoukunnenzijn,zovragendezeleden.Demogelijkheidvaneenmedezeggenschapsfunctionarisisaandeordegeweestinhetkadervandemetdestudentorganisatiesgevoerdedialoogoverdeversterkingvandepositievandestudent.Demedezeggenschaps-functionarisiseenbetrekkelijknieuwfenomeeninhetNederlandshogeronderwijs.Erisslechtsbeperkteervaringmeeopgedaanenhetstaatdanooknognietvastofdeintroductievaneendergelijkefunctionarisvoorelkeinstellingdemeestgeschikteoplossingis.Demedezeggenschapsfunctionariskanvoorondersteuningenmeerconti-nuïteitzorgenwaardestudentengeledingvanhetmedezeggenschaps-orgaanrelatiefvaakvansamenstellingverandert.Eenrisicoisdatzo’nfunctionarisookeendeelvanderolvanhetmedezeggenschapsorgaangaatvervullen.Demeerwaardezoukunnenliggeninhetvolgende:defunctieisgerichtoppermanenteambtelijkeondersteuningvandemede-zeggenschap.Erbestaatgeenvastefunctieomschrijving.Kernactiviteitenkunnenbestaanuithetvormgevenenverzorgenvantrainingen,hetsignalerenvanknelpuntenbijmedezeggenschapsaangelegenhedenenoplossingenaandragen.OokkanwordengedachtaanondersteuningbijhetopstellenvanbeleidsadviezenrichtinghetCollegevanBestuurtenaanzienvanactueleentoekomstigemedezeggenschapsthema’s,hetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.713 vormgevenenonderhoudenvanadequateinformatievoorzieningrichtingstudentenenhetbijdragenaandeorganisatievaninstellingsbredeverkie-zingen.OokwillendeledenvandeVVD-fractiewetenhoedeafwijkings-mogelijkheidvandemedezeggenschapsvoorschriftenvoorbijzondereinstellingeneruitziet.Kanderegeringeenlevenbeschouwelijkeredennoemenomvanmedezeggenschapsvoorschriftenaftewijken?Zijnernoganderegeldigeredenendanlevensbeschouwelijkeomvandevoor-schriftenaftewijken,willendeledenvandezefractieweten.Eenlevensbeschouwelijkeredenomvandemedezeggenschaps-voorschriftenaftewijkenkanzijndatéénmedezeggenschapsorgaanmetdaarineenstudentgeledingopgespannenvoetstaatmetdeopreligieuzegrondengebaseerdegezagsverhoudingenbinneneeninstelling.Deprak-tijkwijstuitdatdestudentenraadzichinzo’ngevalrichtopaspectendietemakenhebbenmetdekwaliteit,detoegankelijkheidenhetstudenten-beleid.Degezamenlijkevergaderingheefttakendieliggenophetgebiedvanbeleid(instellingsplan),kwaliteitenorganisatie(universiteits-reglement).Onderwerpendiespecifiekgaanoverhetpersoneelwordenvooradvies/instemmingvoorgelegdaandeondernemingsraad.Eenafwij-kingisalleenmaarmogelijkopgrondvandeeigenaardvandeinstelling.Demedezeggenschapsorganenkrijgenadviesrechtophetinstellings-collegegeld.Watbetekentditvoordeafspraken/convenantendiehiertusseninstellingenoverwordenvastgelegd,vragendeledenvandeVVD-fractievervolgens.Bestaatniethetrisicodatovereenstemminghier-dooralleenmaarbemoeilijktwordt?Ikgeloofnietdathetrisicobestaatdathetadviesrechtophetinstellings-collegegeldafsprakenoverhetinstellingscollegegeldtusseninstellingenbemoeilijkt.Omdatdeinstellinggeenbekostigingontvangtvoordestudentwaarvoorhetinstellingscollegegeldgeldt,zaldeinstellinghaarkosteninprincipemoetendekkenuithetcollegegeld.Daarbijbestaatdemogelijkheiddatergedifferentieerdwordtindehoogtevanhetcollege-geld;ditkanpercategorieverschillen.Erkunnendusnietalleenverschillenincollegegeldzijntusseninstellingenmaarookbinnendeinstelling.Methetinstellingscollegegeldkunneninstellingenzichprofi-lerenenzichinhunwervingrichtenopspecifiekecategorieën.Hetadvies-rechtstrektzichookhieroveruit.Eenrelatietussenhetinstellingscollegegeldenhetbestuursakkoordtussendekoepelsvandeonderwijsinstellingenendestudenten-organisatiesisermetnamewatbetrefthetgelijktijdigvolgenvantweeopleidingenwaarbijdeeneopleidingeerderwordtafgeronddandeandere.Inhetbestuursakkoordisafgesprokendatvooreenstudentinditgevaldemogelijkheidbestaattegendehoogtevanhetwettelijkcollege-gelddietweedeopleidingafteronden.Hetligtnietvoordehandteveronderstellendatdemedezeggenschapdoormiddelvanhettoege-kendeadviesrechtdevaststellingvanhetinstellingscollegegeldvoordezegroepanderszouwillenziendaninhetbestuursakkoordisovereenge-komen.Inhetwetsvoorstelwordtgeeninstemmingsrechtvastgelegdopbeslis-singentenaanzienvanfusiesensamenwerking.Dezeledenwillengraagwetenwaaromditontbreekt.Debetrokkenheidvandemedezeggenschapzalexplicietwordengeregeldinhetwetsvoorstelwaarindefusietoetsvoorhetonderwijswordtvastge-legd.IkverwachtdatwetsvoorstelvoordezomeraanuwKamertekunnenaanbieden.DaarisvoorgekozenomdathetdevoorkeurverdientTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.714 dezeaangelegenheidvoorhetgeheleonderwijsinsamenhangtekunnenbehandelen.WatvindtderegeringvandeopvattingvandeAlgemeneOnderwijsbond(AOb)datdecentralemedezeggenschapraad/ondernemingsraadeeninstemmingsrechtzoumoetenkrijgenopdeprofielenvanderaadvantoezicht,zovragendeledenvandeVVD-fractie.ZoalsikinantwoordopeerderevragenvandeledenvandeSP-fractiehebaangegeven,leentdesamenstellingvanderaadvantoezicht,zichnietvoorinstemmingsrecht.Ditgeldteveneensvoordeformuleringvandevereistecompetentiesperraadslid.Overigenswijsikeropdatindebve-sectorereveneensadviesbevoegdhedenwordenvoorgesteldvoordemedezeggenschapwatbetreftdeprofielenvandeledenvanderaadvantoezicht.Dezeledenvragenverderofhetdeverwachtingisdatalsgevolgvandeaanpassingeninderechtsgangrondmedezeggenschapdedrukopderechterlijkemachtzaltoenemen.OokvernemendezeledengraagofdeRaadvoordeRechtspraakhieroveruitsprakenheeftgedaan.Zoja,welke?Indienditniethetgevalis,danvernemendeledengraagwaaromniet.Deverwachtingisdatdeaanpassingeninderechtsgangrondmedezeg-genschapdedrukopderechterlijkemachtnietzullendoentoenemenmaarjuisteerderzullendoenafnemen.Erisstraksnogmaarééngeschil-lencommissieendaarnastaatalleendewegnaardeOndernemingskameropen.Opditmomentisdevariëteitveelgroter.DeRaadvoordeRecht-spraakheefthierovergeenuitsprakengedaanomdathijdaargeletopdebeschrevenverwachtingnietomisgevraagd.TenslottewillendeledenvandeVVD-fractiewetenwaaromderegeringervoorgekozenheeftdatdeopleidingscommissiealleenkanadviserenviaeen(ander)medezeggenschapsorgaan.Heeftderegeringookoverwogenditzodanigaantepassendatdeopleidingscommissieookdirectadvies-rechtendirecterechtsbeschermingkrijgt,vragendeleden.Hoestaatderegeringtegenoverdeoptieomdeopleidingscommissietoteendemocra-tischverkozenmedezeggenschapsorgaantemaken?Dezeledenvernemengraagwelkeargumentenerzijnomdatniettedoen.Doordeopleidingscommissiewordthetonderwijsbeoordeeldvandedesbetreffendeopleiding(en).Hoegaathet,watkanbeter?Hoekandekwaliteitvandeopleidingwordenverbeterd?Ditkanhetbestwordenbeoordeelddoorledenvanhetpersoneelenstudentendiedirectbijdedesbetreffendeopleidingzijnbetrokken.Dezepartijenhebbendanookzittingdeindeopleidingscommissie.Hetbereikenhetperspectiefvanhetmedezeggenschapsorgaanzijnbreder.Hetmedezeggenschapsorgaanbestrijkteengrotergebieddandeopleidingscommissie.Deafwegingendiegemaaktmoetenwordenover-stijgenhetniveauvande(eigen)opleidingenhetterreinwaaroverhetmedezeggenschapsorgaanzichmoetuitsprekenisveelbrederenmetnameookmeerbestuurlijkgeoriënteerddandatvandeopleidings-commissie.Beideinvalshoekenhebbenhuneigenbetekenisenmeer-waarde.Ditbetekentdathetmedezeggenschapsorgaannietdefunctieenrolvandeopleidingscommissiekanovernemenenomgekeerd.Danzouoverwogenkunnenwordenomvandeopleidingscommissieookeenmedezeggenschapsorgaantemaken.Ditdoetnaarmijnoordeelechtergeenrechtaandefunctievandeopleidingscommissie.Deledenvandeopleidingscommissiezittenindezecommissievanuithunrolalservaringsdeskundige.Hetgaatnietombelangenbehartiging.DaarwaarhetgaatombelangenbehartigingishetmedezeggenschapsorgaanhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.715 aangewezeninstrumentenditisafdoendegeregeldophetniveauvandefaculteitsraad(enuniversiteitsraad)endevergelijkbareradenbijdehoge-scholen.Deledenvandeopleidingscommissiemoetennietalsbelangen-vertegenwoordigerwordengekozenmaarjuistvanuithunpraktijkervaringkunnenpratenoverdeopleiding.Hetwezenlijkeverschilinfocuslaatonverletdaterwelraakvlakkenzijntussendeopleidingscommissieendemedezeggenschap.Dekwaliteitvanhetonderwijsvormtzo’nraakvlak.Verbeteringvandekwaliteitvanhetonderwijsisdaaromgebaatbijeengoedeafstemmingtussenbeideorganen,zonderdatdeorganenelkaargaandubbelenofelkaarsrollengaanovernemen.Omderolverdelingzuivertehoudenisdeoptieomvandeopleidingscommissieeenafzonderlijkmedezeggenschapsorgaantemaken,meteenformeeladviesrecht,nietalszinvolbeschouwd.Welisoverwogenomeenafzonderlijkerechtsbeschermingsprocedurevoordeopleidingscommissievormtegeven.Gegevenbovenstaandeargumentenenomjuridificeringvanderelatietussendeopleidingscommissieendeinstellingtevoorkomen,isgekozenvoordeoplossingzoalsopgenomeninhetwetsvoorstel.DeledenvandeSGP-fractiewillenwetenhoederegeringhetuitgangs-puntverdedigtdatnieuwebevoegdhedenvoorpersoneelenstudentengelijkluidendzijn,terwijlbeidegeledingeneenfundamenteelverschil-lendepositiebinnendeinstellinginnemen.Dezeledenvragenofmeerdifferentiatienaarfunctietenaanzienvandezebevoegdhedengebodenis.Zowelpersoneelalsstudentenhebben–elkvanuithuneigenachtergrond–belangbijhetgoedfunctionerenvandeinstellingenzijnbelangrijkepartijinhetkadervandehorizontaleverantwoordingvandeinstellingende«checksandbalances»binnendeinstelling.Depassageindememorievantoelichtingdievermoedelijkdeaanleidingisvoordegesteldevraagheeftbetrekkingopversterkingvanderolvanmedezeggenschaps-organeninhetalgemeen.Debevoegdhedenvandieorganenwordenversterktdoorhetverhelderenvanbestaandeadviesbevoegdhedenenhettoekennenvanaanvullendebevoegdheden.Vanzelfsprekendzijndenieuwebevoegdhedenvanpersoneelenstudentenalleengelijkluidendalshetgaatombevoegdhedendiedaarvoorinaanmerkingkomen.Eenbevoegdheidalshetadviesrechtophetbeleidtenaanzienvanhetinstellingscollegegeldbijvoorbeeldgeldtspecifiekvoorhetstudentendeelvandemedezeggenschapsraad.Erwordtmetanderewoordenweldege-lijkrekeninggehoudenmetdeverschillendepositiediestudentenenpersoneelbinnendeinstellinginnemen.Alssequeelvanhetvoorgaandezalikbijnotavanwijzigingvoorstellendatookdeafzonderlijkegele-dingen,daarwaarzeafzonderlijkerechtenhebben,eeneigenproces-bevoegdheidkrijgenDeledenvandezefractievragenverderofeenwettelijkrechtopbeno-digdefaciliteitengetuigtvanonnodigejuridisering.Dezeledenvragenoftenaanzienvanditvanzelfsprekenderechtproblemenbinneninstellingenbekendzijn.Hetrechtopscholingenfaciliteitenisreedswettelijkvormgegevenvoorledenvandemedezeggenschap.Erisgeenredenomditrechtniettoetekennenaaneenanderwettelijkvoorgeschrevenorgaan,tewetendeopleidingscommissie.Watbetreftdevraagnaarproblemenmetditvanzelfsprekenderechtbinneninstellingenkanikmeedelendatmijuitoverlegmetstudentenbondenisgeblekendatfaciliteringvanopleidings-commissiesnietsteedsalsvanzelfsprekendiservaren.Vormgevingbijwetwaarborgtdatopdezerechtenookdaadwerkelijkaanspraakkanwordengemaakt.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.716 3.3PositievandeprofessionalDeledenvandePvdA-fractievragenofderegeringkantoelichtenwanneerereenuitkomstvanhetoverlegtussendesocialepartnersverwachtwordtoverdeprofessioneleautonomievandedocentenopwelkewijzedatlaterindeWHWwordtverankerd.Ikverwachtdatdesocialepartnersindeloopvanditjaarkunnenrappor-terenoverdeuitkomstenvanhunoverleg.Ikbenmetdesocialepartnersingesprekoverdewettelijkeverankeringvandeprofessioneleruimtevandedocent.DeledenvandeSP-fractiewillenwetenwaaromeenopleidings-commissieookvooreengroepvanopleidingenkanwordeningesteld.Kanderegeringvoorbeeldengevenvansituatieswaarditteverkiezenisbovenopleidingscommissiesvooreenenkeleopleiding,zovragenzij.Dehuidigewetbevatalsindsgeruimetijddemogelijkheidtothetinstellenvaneenopleidingscommissievooreengroepvanopleidingen.Datisdusnietnieuw.Daarwaarsprakeisvaneengroteopleidingligtditmindervoordehand,maaralshetgaatomenkele(zeer)kleineoplei-dingenkanhetvormenvaneengroepuiteenoogpuntvanuitvoerbaar-heidwenselijkzijn.Ookkomthetregelmatigvoordateenbachelor-opleidingendaaraangerelateerdemasteropleiding(en)gezamenlijkeenopleidingscommissiehebben.Ookditkanpraktischenfunctioneelzijngezienhuninhoudelijkeverwantschap.DeledenvandeVVD-fractievragenofderegeringhetterreinwaaroverdeopleidingscommissiesadviserenbreedgenoegacht.Hoestaatderege-ringtegenoverdegedachteomhetadviesrechtvandeopleidings-commissieuittebreidenmetadviesoverbesluitentenaanzienvandenaderevaststellingvandeonderwijs-enexamenregelingvoorzoverhetdeopleidingaangaat?Of,zovragendeledenvervolgens,eenuitbreidingmetadviesoverdevaststellingvanbeleidtenaanzienvanaangelegen-hedenwaaroverdeafdelingsdirecteurbesluiten/ofdiespecifiekhetonderwijsvandedesbetreffendeopleidingaangaan.Hetmedezeggenschapsorgaan(bijdeuniversiteitdefaculteitsraad)heeftmedezeggenschapsbevoegdhedentenaanzienvandeonderwijs-enexamenregeling.Eenbelangrijketaakvandeopleidingscommissiebetrefthetadviserenoverdevasttestellenonderwijs-enexamenregeling.Inbeidegevallenimpliceertdatookeenbevoegdheidbijeenwijzigingvandezeregeling.Tenaanzienvandevraagoverhetuitbreidenvandetaakvandeopleidingscommissiemeteenadviesrechtoverdeaangelegenhedenwaaroverdeafdelingsdirecteurbesluiten/ofdiespecifiekhetonderwijsvandedesbetreffendeopleidingbetreffen,hetvolgende.Hetonderwijsvandeopleidingwordtbeschrevenindeonderwijs-enexamenregeling.Ditdocumentendeuitvoeringervanstaancentraalindewerkzaamhedenvandeopleidingscommissie.Deaangelegenhedenwaaroverdeafdelings-directeurbesluitzijnbrederdanalleenaangelegenhedenmetbetrekkingtothetonderwijsc.q.dedesbetreffendeopleiding.Inantwoordopanderevragenvandezeledenbenikalingegaanophetonderscheidtussenopleidingscommissieenmedezeggenschapsraadendeverschilleninrolenfocusvandezeorganen.Hoeishetinstemmingsrechtopdebegrotingvanmedezeggenschaps-organenendeopleidingscommissiemomenteelgeregeld,willendeledenvandeVVD-fractieweten.VindtderegeringdatookdeelradenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.717 instemmingsrechtzoudenmoetenhebbenopdebegroting?Zoneen,waaromniet?Erisgeeninstemmingsrechtopdebegroting,nochvandemedezeggenschapsorganennochvandeopleidingscommissie.Uiteraardisdatrechterevenminopdecentraalniveau(faculteitsradenofdeel-raden).Hetcentralemedezeggenschapsorgaan(bijdeuniversiteitendeuniversiteitsraad)heeftadviesrechtopdebegroting.Deopleidings-commissieheeft,gegevenhaartaakenroltenaanzienvan(dekwaliteitvan)deopleiding,hierbijgeenrol.Naarmijnmeningisergeenredenhetmedezeggenschapsorgaanopcentraalofopdecentraalniveaualsnogeeninstemmingsrechttoetekennen.Indatgevalzoueenvormvanmede-bestuurontstaandieaanzienlijkverdergaatdanmedezeggenschap.DeledenvandeVVD-fractiestellenvervolgensdevolgendevraag:isinmiddels,zoalstoegezegd,metdesocialepartnersvandehbo-sectoroverleggevoerdoverdevraaghoedepijlersvandeprofessioneleruimtevandedocentwordenverankerdindeWHW?Zoja,watishieruitge-komen?Zoneen,waaromniet?ZoalsikaleerderantwoorddeopeenvergelijkbarevraagvandePvdA-fractiebenikmetdesocialepartnersingesprekoverdewettelijkeveran-keringvandeprofessioneleruimtevandedocent.Deverwachtingisdathetwetsvoorstelbegin2010aanuwKamerwordtgezonden.Verdervernemendezeledengraagofderegeringhetmetheneensisdatdeprofessioneleruimtevandedocentalleenoptimaalkanwordenbenutalsdedocentdaartoeuitstekendisopgeleid.Deledenwillenwetenhoehetstaatmethetaantalacademischopgeleidedocentenenhetaantalgepromoveerdedocenteninhethogeronderwijs.Ookvragenzijwelkbeleidderegeringvoertommeerhoogopgeleidedocenteninhethogeronderwijstekrijgen.Ikbenhetmetueensdathetvoorhetgoedinvullingkunnengevenaanhetleraarschapnoodzakelijkisdatdedocentgoedisopgeleid.Indemeer-jarenafspraakdieikinhetverlengdevandeStrategischeAgendahebgemaaktmetdeHBO-raadoverhetvergrotenvanhetstudiesuccesinendekwaliteitvanhethogerberoepsonderwijs,zijnambitiesvastgelegdomdekwaliteitvandedocenteninhethboverderteverhogen.VolgensdemeestrecentegegevensuithetPersoneels-enMobiliteitsonderzoek(POMO)2008vanhetministerievanBinnenlandseZakenenKoninkrijks-relaties,totstandgekomenopbasisvaneenenquêtediein2007isafge-nomen,beschikt52%vandedocenteninhethboovereenwo-masterenis4,8%gepromoveerd.InhetconvenantLeerKrachtvanNederlandisafgesprokendathoge-scholenernaarstrevendat70%vandedocentenin2014overeenmaster-graadbeschiktendatin201710%vandedocentenisgepromoveerddanwelineenpromotietrajectparticipeert.InhetconvenantLeerKrachtvanNederlandzijnverderafsprakengemaaktoververgrotingvanhetaantalhogereleraarsschalen(functiemix)zodatdocentenmeercarrièreperspectiefhebben.Ookissprakevanverruimingvandescholingsmogelijkhedenvoorleraren.Naastderijksbijdragedieinstellingenkunnenaanwendenvoorscholingenvoorhetfaciliterenvanpromotiesvandocenteninhethbo,isinhetconvenant14miljoeneurovoorscholingvandocentenhboopgenomenenisdelerarenbeursvoorscholinggeïntroduceerd.Docentenkunneneenberoepdoenopdezebeurswanneerzijzichwillen(op)scholen,bijvoorbeeldwanneerzijeenmasteropleidingwillenvolgen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.718 3.4BranchecodevoorgoedbestuurhogeronderwijsDeledenvandeCDA-fractievragenofiederonderwerpzichleentvoorhetlatenvastleggenineenbranchecode?Aanwelkecriteriamoetdebranche-codevoldoen,wilderegeringafzienvanwetgeving?Welkeeisensteltderegeringaandenalevingvandebranchecode,vragendezeleden.Omdatdebranchecodeeeninstrumentvandebranchezelfis,bepaaltnietdeministerwelkeonderwerpenzichaldannietlenenvooropnameindebranchecode.DehuidigecodesvanVSNUenHBO-raadzijnbeperkttotdeonderwerpendierelevantzijnvoorgoedbestuur.Ikbenvanmeningdateenbranchecodedientaantegevenopwelkewijzeprincipesvangoedbestuur–descheidingvanbestuurentoezicht,transparantievandetakenenbevoegdhedenvanhetbestuurs-enhettoezichtsorgaan,onafhankelijk-heid,hetvoorkomenvanbelangenverstrengelingendergelijke–indepraktijkzullenwordenuitgewerkt.Indiendecodeindatopzichtbenedendemaatisenblijft,kanbeslotenwordendezeelementenalsnogindewetteregelen.Hetzelfdegeldtwanneerdebranchecodesnietwordennage-leefdenafwijkingenvandecodesnietwordenverantwoordvolgenshet«pastoeofleguit»principe.Overigensbehoorthettotdewettelijketaakvanderaadvantoezichttelettenopdeomgangmetdebranchecodedoorhetcollegevanbestuur.DeledenvandeSP-fractieconstaterendatderegeringervoorkiesttewerkenmeteenbranchecode.Waaromregeltderegeringdeafsprakendiemogelijkineenbranchecodekomennietgewoonindewet?Deregeringgaatuitvanzelfregiedoormiddelvaneengoedebranche-code.Erbestaatgeenaanleidingomaantenemendatditinstrumentnietzalwerken.Hethogeronderwijskentzijnverantwoordelijkheidopditterreininhetalgemeenzeergoed.Zohebbendeinstellingenreedsradenvantoezichtingesteldeneenbranchecodeafgeslotenzonderdatdaartoeeenwettelijkeopdrachtis.Ikgaerzondermeervanuitdatdebetrokkenenbijhetopstellenvaneenbranchecode,gegevenhetwettelijkkader,invul-lingzullengevenaandeprincipesvangoedbestuur.Vervolgenswillendezeledenwetenhoederegeringervoorzorgtdatdeindememorievantoelichtinggenoemdeflexibiliteitnietleidttotonwense-lijkewijzigingenvandebranchecode?Debedoeldeflexibiliteitisdaaringelegendatdebranchecodeeeninstel-lingderuimtegeeftgemotiveerdaftewijkenvaneenbepalinguitdeaangewezencode;uitdeverantwoordingdiedeinstellingdaaroverinhaarjaarverslagaflegtmoetblijkenofmentoteenaanvaardbareanderevormofoplossingisgekomen.Hetiszeeronwaarschijnlijkdatineendoordeministeraangewezenbranchecodeeenonwenselijkewijzigingwordtopgenomen.Deuitersteconsequentieisimmersdatdeministerdevernieuwdecodenietaanwijstrespectievelijkzijnaanwijzingvandecodeintrekt,eennieuwecodeaanwijstofalsnognaderebepalingenmetbetrekkingtotbestuurentoezichtindewetopneemt.Alsdewijzigingindecodestrijdigismetdewetprevaleertuiteraarddewet.Watzijndemogelijkesanctieswanneereeninstellingzichnietaandebranchecodecodehoudt,zovragendeledenvandeSP-fractie.ZoalsikalaangafinantwoordopdevragenoverdebranchecodevandeledenvandeCDA-fractiebehoorthettotdewettelijketaakvanderaadvantoezichttelettenopdeomgangmetdebranchecodedoorhetcollegevanbestuur.Waarnodigzaldusinternbinnendeinstellingeencorrectiemoetenplaatsvinden.WanneereenindividueleinstellingzichookdaarnaTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.719 niethoudtaandebranchecodekandatinhetregulieretoezichtdoordeinspectiewordengesignaleerd.Omdatdecodeeenzaakisvandeinstel-lingenzelf,kannalevingdaarvannietdoormijwordenafgedwongen.Alsduidelijkisdatdenalevingvandebranchecodetewensenoverlaat,zalikweldebevorderingvanwetgevingterzakekunnenoverwegen.Isereengoedkeuringvandeministernodigvooreenwijzigingvandebranchecode,vragendezeleden.Debranchecodeiseeninstrumentvandeinstellingen.Hetisnietaanmijomdezegoedtekeuren.Ookeenwijzigingbehoeftdaaromgeengoed-keuring.Omdateenwijzigingvaneenaangewezencodetotgevolgkanhebben,datdiecodeeenandereinhoudkrijgt,ligthetvoordehanddatdergelijkewijzigingenaandeministerwordengemeld.Isdebranchecodeopgesteldinsamenwerkingmetvakbondenenstudentenorganisaties,vragenzijvervolgens.Zoneen,waaromniet?Bestaatdebranchevolgensderegeringalleenuitdebesturenofdaar-naastookuitpersoneelenstudenten?Dewijzevantotstandkomingvaneenbranchecodeisgeenverantwoorde-lijkheidvandeminister.Voorzoverinhetwetsvoorstelwordtgesprokenvaneen«branche»wordtgedoeldopdebesturendielidzijnvaneenbranche-organisatiealsdeVSNUendeHBO-raadennietopstudenten-enpersoneelsorganisties.DeledenvandeSP-fractiewillengraagdatderegeringaangeeftwelkeaspectenvanhetbestuurindebranchecodemoetenkomentestaan.Zijvindendatditnietaaninstellingenovergelatenmagworden.DeledenvandezefractiebegrijpennietdatderegeringdezeaanbevelingvandeRaadvanStatenaastzichneerlegt.InhetantwoordopdevraagvandeledenvandeCDA-fractieoverdecriteriawaaraaneenbranchecodemoetvoldoen,hebikalaangegevendatnaarmijnmeningindebranchecodeaandeordezoumoetenkomen,hoedeprincipesvangoedbestuurindepraktijkwordenuitgewerkt.Ikwildehboendewo-sectorzoveelmogelijkruimtebiedenomdaaraanzelfinvul-lingtegeven.ZoalsikookinhetnaderrapportnaaraanleidingvanhetadviesvandeRaadvanStatealhebuiteengezet,kiesikomdieredeninafwijkingvanhetadviesvandeRaadnietvooreeninperkingvandieruimtedoorwettelijkevoorschriften.DeledenvandeVVD-fractiewillenwetenofhetaanwijzenvandebranchecodevandeHBO-raadendeVerenigingvanSamenwerkendeNederlandseUniversiteiten(VSNU)bijalgemenemaatregelvanbestuur(AMvB)betekentdatinstellingenhiervolgenshet«complyorexplain»-principeverantwoordingovermoetenafleggeninhunjaarverslag.Isderegeringhetmetdezeledeneensdatdebranchecodedaarmeeeenbelangrijketoezichtpijlergewordenis?Ikbenmetdevragenstellersvanmeningdateenbranchecodeeenbelangrijkefunctiekanhebbenvoorhetfunctionerenvanhetinternetoezicht.Zoalsaleerdergememoreerdheeftderaadvantoezichteenexplicietewettelijketaakomopdenalevingdaarvandoorhetcollegevanbestuurtoetezien.Daarnaasthebikdemogelijkheidomaandehandvandejaarverslagentemonitoreninhoeverrecollegesvanbestuurvanaangewezenbranchecodesafwijkenenwaaromzijdatdoen.Ookwillendezeledenwetenofderegeringhetmetheneensisdattoezichtopdeugdelijkonderwijs(bestuur)eenkerntaakvandeoverheidis.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.720 Zoja,waaromslaatderegeringhetadviesvandeRaadvanStateindewindomeenduidelijkedefinitietegevenvanwaterpreciesondereenbranchecodeverstaanmoetworden?IkhebinhetnaderrapportnaaraanleidingvanhetadviesvandeRaadvanStateoverhetvoorliggendewetsvoorstelaangegevenwaaromgeendefinitiewordtgegevenvanhetbegripbranchecode.Daarinisaange-gevendatergeenmisverstandkanbestaanoverdebetekenisvanhetbegrip.Hetgaatomeenverzamelingvoorschriftenvanhogescholenofuniversiteitenmetbetrekkingtotdiverseaspectenvangoedbestuur.Medegeletophetfeitdathetbegrip«branchecode»ookzonderdefinitieindeWeteducatieenberoepsonderwijsisgeïntroduceerd,iseenwette-lijkedefinitienietnodig.Ikzieooknietgoedhoehetontbrekendaarvanhettoezichtopdeugdelijkonderwijs(bestuur)indewegzoustaan.IsderegeringvoornemensderecentopgesteldebranchecodesvandeHBO-raadendeVSNUbijAMvBaantewijzen,vragendeleden.Indienditniethetgevalis,danvernemendeledengraagwaaromniet.Dehuidigewetkentgeengrondslagvoorhetaanwijzenvaneenbranche-code.IkzaltezijnertijdbezienofdebranchecodesvandeHBO-raadendeVSNUinaanmerkingzoudenkunnenkomenomtewordenaangewezen.4.COLLEGEGELDENANDEREFINANCIËLEASPECTEN4.1CollegegeldsystematiekDeledenvandeCDA-fractieondersteunendegedachtedatdeoverheideenverantwoordelijkheidheeftvoordeopleidingtotéénbachelorenéénmasteropleiding.Hetstaateeniedervrijommeerdereopleidingentevolgen,maardekostendaarvankomendanvoorrekeningvandestudent.Zijmenendaterenkelesituatieszijnwaarditprincipegeenopgeldkandoen.Bijvoorbeeldalseenstudentnahetbehalenvaneenbachelorzijnstudievervolgtmeteenmasteropleidingendaarnaastalsnogzijntweedebacheloropleidingwilafronden,zou,watdezeledenbetreft,hetwettelijkcollegegeldgevraagdmogenwordenenniethetinstellingscollegegeld.Isdatnadeinvoeringvandezewethetgeval,zovragenzij.Inderdaadisinhetwetsvoorstelinartikel7.48,eerstelid,voorziendateenstudentdiehetwettelijkcollegegeldverschuldigdisendietweeoplei-dingentegelijkertijdvolgt,voordetweedeopleidingvrijgesteldwordtvanhetbetalenvancollegegeld.Indienvoordeeersteopleidingeencursus-geldofcollegegeldverschuldigdisdatlagerisdanhetwettelijkcollege-geld,isvoordetweedeopleidingeencollegegeldverschuldigddathetverschilistussenhetreedsvoldanebedragenhethogerecollegegelddatvoordezetweedeopleidingverschuldigdis.Indedoordezeledenbedoeldesituatiewaarbijdestudenthetwettelijkcollegegeldbetaaltenhijnaasteenmasteropleidingtegelijkertijdeen(tweede)bachelor-opleidingvolgt,isdesituatienietanders.Ookdaarvoorgeldtdatervrij-stellingvanhetwettelijkcollegegeldplaatsvindt.Hetprincipeisdat,alseenstudenthetwettelijkcollegegeldverschuldigdis,hetvolgenvantwee(ofmeer)gelijktijdigehogeronderwijsopleidingenrechtgeeftopvrijstel-lingvanhetcollegegeldvoordieandereopleiding(en).Bijnotavanwijzi-gingzalditwordenverhelderd.DaarnaastveronderstellendeledenvandeCDA-fractiedatstudentencalculerendgedragzullengaanvertonen.Indieneenstudenttweebachelorstudiesvolgt,waarvanhijmetdeeersteinjunivanjaartklaarzoukunnenzijnenzijntweedeeenjaarlater,danzaldezestudentbesluitenomzijneerstestudiemetviermaandentevertragen,opdathijTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.721 ookvoorhetdaaropvolgendejaarslechtshetwettelijkcollegegeldverschuldigdis.Klopthetdatookdezesituatiemogelijkisnainvoeringvandezewet,zovragendeledenvanvoornoemdefractie.InhetwetsvoorstelisvoorziendateenstudentaanwieeengraadvanBachelorisverleendendiedaarnaeentweedebacheloropleidingwilvolgen,voordielaatsteopleidinghetinstellingscollegegeldverschuldigdis.Mutatismutandisgeldtditookvoormasteropleidingen.Indieneenstudenttegelijkertijdtweeopleidingenvolgde,maghijwelnaafrondingvandeeersteopleidingdetweedeopleidingtegenwettelijkcollegegeldvolgentotheteindevanhetstudiejaar.Volgenshetbestuursakkoorddatisafgeslotentussendekoepelsvandeinstellingenendestudenten-organisatiesgeldtditgedurendedegeheletweedeopleiding.Dewetsluitnietuitdatstudentenhetmomentvanafstuderenbijdeeersteopleidingmedeindatperspectiefafstemmenophetmomentwaaropzijafstuderenbijdetweedeopleiding.Demogelijkheidtotstudievertragingisdoordekoepelorganisatiesvandeinstellingenonderkendinhetbestuurlijkakkoordenbijdebesprekingvanhetvoorliggendewetsvoorstelisditdoordekoepelsevenmingeproble-matiseerd.Deruimtevoorstrategischgedragwordtbegrensddoordeonderwijs-enexamenregelingvandebetreffendeinstelling.Indezeregelingwordtondermeerbepaaldwatdegeldigheidsduurvanbehaaldestudiepuntenisenopwelkemomentendetentamensplaatsvinden.Ikwijsertenslotteopdatalleenstudentendieonafgebrokeningeschrevenzijngeweestensteedsaanhunfinanciëleverplichtingenzoalsdebetalingvanhetcollege-geldhebbenvoldaanvoordehierbedoeldefaciliteitinaanmerkingkomen.Dezeledenmerkentenslotteopdatinhetgevalvaneenschakelpro-gramma,omdeficiëntieswegtewerken,debondenendeuniversiteitenelkaargevondenhebbeninhethanterenvandehoogtevanhetwettelijkcollegegeld.Daaromwenstderegeringditnietindewetoptenemen.Deledenzijnverheugddatdebondenendeuniversiteitenelkaarinditdossierhebbengevonden,maartochvragendezeledenwatderegeringzalgaandoenalséénvanbeidepartijendezeafspraakopenbreekt?Gaatderegeringdanalsnogovertotwetgeving,zovragenzij.HetschakelprogrammamaaktformeelgeendeeluitvaneenopleidingenvaltdaarombuitenhetkadervandeWHW.Zoweldeinstellingenalsdestudentenhebbenerbaatbijdatdeficiëntieswordenweggewerktvoordateenstudentmeteenopleidingbegint.Beidegroepenzijnerdusbijgebaatdedoorstroomnaaropleidingen,ookinfinanciëlezin,zogoedmogelijktelatenverlopen.Ikhebdanookgeenredenteverwachtendatdeinstel-lingenzullenafwijkenvandeafspraken.DeledenvandePvdA-fractieverwijzeninhuninbrengnaardeeerder-genoemdereactievandeVSNUopditwetsvoorstel.DeVSNUverwachtdatstudentenstrategischgedragzullengaanvertonenalsgevolgvandesystematiekrondhetinstellingscollegegeldbijeentweedestudie.Studentenzullenafrondingvandeeerstestudievertragen,hetgeengevolgenkanhebbenvoorderendementscijfersvaninstellingen.Deledenvragenderegeringomhiernaderopintegaan.Isderegeringhieroverinoverlegmetkoepelorganisatiesenherkentzijditprobleem,willendeledenweten.IkverwijsnaarmijnantwoordopeenvergelijkbarevraagvandeledenvandeCDA-fractie.Daaruitblijktookdatdekoepelorganisatiesdemoge-lijkheidvanstrategischgedragwelonderkennenmaardienietproblemati-seren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.722 Opwelkewijzekanvoorkomenwordendatmetdezemaatregeleenonbe-doeldefinanciëledrukopdebudgettenvanhogeronderwijsinstellingenwordtgelegd,zovragendeledenvandezefractie.InantwoordopvragenvandeledenvandeCDA-fractiehebikalaange-gevendatderuimtevoorstrategischgedragwordtbegrensddoordeonderwijs-enexamenregelingvandebetreffendeinstellingendatalleenstudentendieonafgebrokeningeschrevenzijngeweestensteedsaanhunfinanciëleverplichtingenzoalsdebetalingvanhetcollegegeldhebbenvoldaanvoordehierbedoeldefaciliteitinaanmerkingkomen.Deledenvandezefractiewillendaarnaastgraagcijfersrondhetvolgenvaneentweedestudie.Kanderegeringaangevenhoeveelstudentenermomenteelgebruikmakenvandemogelijkheidtoteentweedestudie?Enkanzijaangevenhoeveeldaarvanbinnenhoeveeljaareentweedebachelorofmasteropzakhebben?Totslotvragendezeledenofderege-ringkanaangevenhoeveelgeldhiermeegemoeidis.Inhetstudiejaar2008/2009warenop1oktober35755studenteninhethogeronderwijsingeschreven(bron1-Cijfer-HO-bestand)dieeentweedeopleidingvolgennadatzijaleengraadhaddenbehaald.Daarnaastwarener2468studentendieeentweedeopleidingafmaakten,diezijwarenbegonnenterwijlzijeeneerstestudievolgdenwaarvoornueengraadisverleend.Uitdecijfersblijktniethoelangnahetafstuderenzijbijdeeerstestudienogbezigzijnmethuntweedestudie.Ikkannietaangevenhoeveelgeldhiermeegemoeidis.Hetisaandeuniversiteitenenhoge-scholenomdehoogtevanhetinstellingscollegegeldvoordezegroepstudententebepalenenteinnen.Voorderijksbegrotingheeftditgeengevolgen.DeledenvandeSP-fractievindenhetonverstandigomhetvaakhogereinstellingscollegegeldtevragenaanstudentendieeentweedestudiewillenvolgen,nadatzijaleendiplomahebbenbehaald.Hoevoorkomtderegeringdatstudentenafzienvaneentweedestudieomdatzijdatnietkunnenbetalen,vragendeleden.Hoegaatderegeringvoorkomendatopdezemaniertalentverlorengaat?Voorstudentendiegelijktijdigtweeopleidingenhebbengevolgd,geldteenspecifiekregime.Detweedeopleidingkaninhetstudiejaarwaarindestudentafstudeertaanzijneersteopleidingwordengevolgdtegenwette-lijkcollegegeldopgrondvandewet.Daarnaishetformeelweliswaareeninstellingscollegegeldmaarditzalgezienhetbestuursakkoorddehoogtevanhetwettelijkcollegegeldhebben.Hieropbenikinantwoordopeerderevragenalingegaan.Voorstudentendienietparallelmaarnaelkaarverschillendeopleidingenwillenvolgen,geldteenanderesystematiek.Dezestudentenzullenzelfhuntweedeopleidingmoetenbetalenaandehandvaneendoordeinstel-lingvastgesteldinstellingscollegegeld.Hetisnietdefinanciëleverant-woordelijkheidvandeoverheidomdaarvoorzorgtedragen,andersdanviafiscalevoorzieningenzoalsdescholingsaftrek.Overigensblijktindepraktijkdatwerkgeversvaakbereidzijnfinancieelbijtedragenaaneendergelijkeopleiding.Ikverwachtdanooknietdatertalentverlorengaatdoordatdeoverheidgeenonbeperktefinanciëleverantwoordelijkheidwildragenvoorstudenten.OokwillendeledenvandeSP-fractiewetenhoederegeringvoorkomtdathetvolgenvaneentweedestudiealleenisweggelegdvoorvermogendestudentenofstudentenmetrijkeouders.Zijnstudentenmettweestudiesminderwenselijkdanmetéénstudie,vragenzijvervolgens.Hoezietderegeringdezemaatregelindepraktijk?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.723 Zoalseerdervermeldwordtinditwetsvoorsteldeverantwoordelijkheidvanderijksoverheidvoordefinancieringvanhethogeronderwijsopnieuwgedefinieerdenafgebakend.Eenstudentkanéénbachelor-enmasteropleidingvolgentegeneenlaagtarief:hetwettelijkcollegegeld.Ikgaervanuitdatstudentenmedeindatlichtkiezenvooreenopleidingdieaansluitbijhuninteresseentalenten.MedeinverbandhiermeewordtinditwetsvoorstelaandachtbesteedaandepositievandestudentDeverplichtingvandeinstellingomdestudentadequateinformatietegeveneneenverhaalsrechtmakendaarvandeeluit.Samenmetgerichteaandachtvanuitdeinstellingenbijvoorbeeldindevormvanstudiekeuzegesprekkenwordtbeoogdhetaantalstudentenmeteenverkeerdestudiekeuzeteverminderen.Overigensheefttussen-tijdsswitchengeenconsequentiesvoorhetwettelijkcollegegeld,evenminalsgelijktijdigtweeopleidingenvolgen.Inonzedynamischewereldisiemandnooituitgestudeerd.Dushetisuiteraardnietzodattweestudiesminderwenselijkzijndanéén.Maarmedevanuithetoogpuntvandoelmatigebestedingvanoverheids-middelenkandeoverheidnietfinancieelverantwoordelijkwordengehoudenvoordetweedestudie;ergeldtgeenwettelijkcollegegeldvoordieopleidingvoorzoverdezenietparallelaandeeerstewordtgevolgd.Zietderegeringookdatstudentenstrategischgedragzullenvertonen,bijvoorbeelddoorhetafrondenvanhetlaatstevakvandeeerstestudieuittestellen,zovragenookdeledenvandeSP-fractie.Voorhetantwoordopdezevraagverwijsiknaarhetantwoordopverge-lijkbarevragenvandeledenvananderefracties,metnamedievanhetCDAendievandePvdA.VoortswillendeledenvandeSP-fractiewetenofeenstudentdubbelcollegegeldbetaalt,alshijinstellingscollegegeldplichtigisvoortweestudies.Debepalingomtrenthetslechtseenmaalbetalenvancollegegeldalseenstudenttweeopleidingenvolgt,geldtalleenvoorhetwettelijkcollegegeld.Eenstudentdiegelijktijdigtweeopleidingenvolgt,wordtvrijgesteldvanbetalingvanhetwettelijkcollegegeldvoordetweedeopleiding.Hetmaaktdaarbijnietuitofhetgaatomtweegelijkeopleidingen(tweebachelor-entweemasteropleidingen)ofdatdetweedeopleidingeentweedebachelor-ofmasteropleidingbetreft.Hoeveellevertdemaatregelbetreffendehetinstellingscollegegeldop,zovragendeledenvandezefractie.Demaatregelbetreffendehetinstellingscollegegeldheeftgeengevolgenvoorderijksbegroting.Ofeninhoeverredeaanpassingvandebepalingoverhetinstellingscollegegeldbudgettairegevolgenheeftvoorafzonder-lijkeinstellingenisafhankelijkvande(eerdereennieuwe)besluitvormingoverdeomvangvanhetinstellingscollegegeldvoorgroepenvanoplei-dingenenstudentenbijdebetreffendeuniversiteitofhogeschool.VerdervragendeledenvandeSP-fractiewaaromermaareengedeeltevanhetbestuursakkoorduit2007vandeHBO-raad,VSNUendestudentenbondenInterstedelijkStudentenoverleg(ISO)endeLandelijkeStudentenvakbond(LSVb)wordtovergenomenindezewet?Achtderegeringhetonverstandigomteverwijzennaareenonderdeelvaneenakkoord,terwijleenanderdeelnietwordtovergenomen?Vervolgenswillendezeledenwetenwaaromditbestuursakkoordnietvolledigwordtovergenomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.724 Deregeringheefthaareigenfinanciëleverantwoordelijkheidvooreendoelmatigebestedingvanoverheidsmiddelen.Deafsprakenuithetbestuursakkoordoverhetcollegegeldzijnovergenomen,zijhetdatvoordeafsprakenomtrenthetcollegegeldvoorhetafrondenvandetweedeopleidinggeenwettelijkeverplichtingisgecreëerd.Dezezullenvormmoetenkrijgendoornalevingvanhetbestuursakkoord.Inantwoordopanderevragenbenikhieropreedsingegaan.Ookvernemendezeledengraagwaaromnietindewetwordtopgenomendatinstellingenhetwettelijkcollegegeldinplaatsvaninstellings-collegegeldvooreentweedestudievragen.Inhetwetsvoorstelbakentdeoverheidhaarverantwoordelijkheidvoordefinanciëleondersteuningvanhetkunnenvolgenensuccesvolafrondenvaneenstudieaftotéénbacheloropleidingenéénmasteropleiding.Ditisinlijnmethetbestuursakkoorduit2007tussenHBO-raad,VSNU,ISOenLSVB.Dituitgangspuntisalsvolgtuitgewerkt:eenstudentishetwettelijkcollegegeldverschuldigdalshemnoggeengraadisverleend(enhijvoldoetaandeoverigevoorwaarden).Alsdestudentzichnahetbehalenvaneenbachelorgraadweerinschrijftvooreenbacheloropleiding,ishijhetinstellingscollegegeldverschuldigd.Eenuitzonderinghieropwordtgemaaktvoorstudentendiealstweedestudieeenopleidinguithetonder-deelOnderwijsofGezondheidszorgvanhetCentraalregisteropleidingenhogeronderwijs(CROHO)gaanvolgenendienoggeenbachelor-respec-tievelijkmastergraadvooreenopleidingineenvandezeCROHO-onderdelenhebbenbehaald:ookvoordezestudentengeldthetwettelijkcollegegeld.Dezeuitzonderingvloeitvoortuitdebijzondereverantwoor-delijkheiddiedeoverheidheeftvoordearbeidsmarktindezesectoren.Ookinhetbestuursakkoordwerddezemogelijkheidgeopperd.TotslotvragendeledenvandeSP-fractiewaaromhetbijeenselectieveverwijzingnaarhetbestuursakkoordblijft.Hetbestuursakkoordisinhetwetsvoorstelmetnameaangehaaldvoorzoverhetbetrekkingheeftophetcollegegeld.DeafsprakenindatakkoordrondbekostigingkrijgenhunweerslaginhetUitvoeringsbesluitWHW2008.DeledenvandeVVD-fractievrageninhoeverrederegeringafwijktvan,oftoevoegtaan,hetakkoordvandeHBO-raad,VSNUendestudenten-bondenoverdewijzigingenvandebekostigingsystematiekendebepa-lingenrondhetcollegegeld.Ishetwaardathetvervallenvandeleeftijds-grensvoorhetwettelijkcollegegeldeenafwijkingvanhetakkoordis,zowillendezeledenweten.Ookvragenzijwatafwijkingbetekentvoordehoudbaarheidvanhetakkoord:kanderegeringaangevenofhetakkoordovereindblijft,vragendeleden.Inhetwetsvoorstelisnietdenotieuithetbestuursakkoordovergenomendateenstudentdietegelijkertijdtweeopleidingenvolgde,naafrondingvandeeersteopleidingdietweedeopleidingtegeneenwettelijkcollege-geldkanvolgen,afgezienvanhetkunnenvoltooienvanhetstudiejaarwaarinhijzijneersteopleidingafrondttegendattarief.Ditvloeitvoortuitdewijzewaaropdeoverheidhaarfinanciëleverantwoordelijkheidheeftgedefinieerd.Deinstellingenenstudentenhebbenechtergezamenlijkafgesprokendateenstudentindebeschrevensituatietegenhetwettelijkcollegegelddetweedeopleidingkanafronden.Ditbetekentconcreetdathetinstellingscollegegeldvoordiestudentgedurendederestvanzijntweedeopleidingdoordeinstellingophetniveauvanhetwettelijkcolle-gegeldwordtbepaald.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.725 Hetbestuursakkoordspreektvan«hetwettelijktariefongeachtdeleeftijdvandestudentvoorzolangdebetreffendestudentnogniethetgetuig-schriftvoorde(bachelor-ofmaster-)opleidingdiegevolgdwordtheeftbehaald.»Ikziedanookgeenredenteveronderstellendathetakkoorddoorhetvervallenvandeleeftijdsgrensnietmeerhoudbaarzouzijn.Hethuidigewettelijkcollegegeldisnietkostendekkend.DeledenvandeVVD-fractiewillenwetenwelkpercentagevandetotalekostenhetcollege-geldbetreft.Welkpercentagevandedaadwerkelijkekostenvanhogeronderwijs,wordtdoorprivatebijdragenopgebracht,zovragenzijvervol-gens.Deoverheidsteltperstudentinzowelhboalswovoor2009eenbedragvan€5900beschikbaar.,Datblijktuittabel6.7vandeonderwijsbegroting2009.Daarenbovendraagtdestudentgemiddeld22%vandatbedrag,tewetenhetwettelijkcollegegeldvan€1620,bijaandeinkomstenvaneeninstellingvoorhetverzorgenvanhogeronderwijs.Dieinkomstenkunnenhogerzijnalseeninstellingscollegegeldwordtberekend.Ikhebgeenzichtophettotaalvandeprivatebijdragendiedeinstellingenontvangenindevormvanlegaten,erfenissenendergelijke.OvereenkomstigdeRegelingjaarverslaggevingonderwijsdoetelkeinstellingdaaroververslaginhaarjaarstukken.VoortsvernemendezeledengraagopgrondwaarvanstudentenmetdeTurksenationaliteitinaanmerkingkomenvoorhetwettelijkcollegegeld.WaaromvoldoendezestudentenkennelijkaanhetnationaliteitsvereisteterwijlzijgeenburgersvaneenEUofEER-landzijn?OpgrondvanhetAssociatiebesluit1/80vandeAssociatieraadEEG/Turkije(TK,2002–2003,28865,nr.3)behorenpersonenmetdeTurksenationali-teitvoorzoverhetgaatomkinderenvan(voormalig)werknemersdieineenlidstaatwonenwaarzijwerkenofgewerkthebbentotdegroepstudentendiehetwettelijkcollegegeldverschuldigdis.VoldoeninwonersvandeBES-eilanden(Bonaire,SintEustatiusenSaba)indetoekomstookaanhetnationaliteitsvereiste,willendeledenvandeVVD-fractieweten.BurgersvandeBES-eilandenbezittennualdeNederlandsenationaliteit.DaarinzalgeenveranderingoptredennadetransitiedieertoeleidtdatdeeilandenalsopenbaarlichaamdeelgaanuitmakenvanNederland.OokvragenzijwaaromfamilieledenvaninNederlandwonendeEU-burgersnietzijndeEER-burgersinaanmerkingkomenvoorhetwette-lijkcollegegeld.Watisdedefinitievanfamilielid?Totwelkegraadindefamiliegeldtditprincipe?IkwijsinditverbandopdewijzigingvandeWHWinverbandmetdeuitbreidingvandegroeppersonendiehetwettelijkcollegegeldverschul-digd,isdieper1september2008inwerkingisgetreden(Stb.2008,224).DezewijziginggeeftuitvoeringaaneenrichtlijnvanhetEuropeesParle-mentdieburgersvanEU-lidstatenenhunfamilieledeninNederlandoverhetalgemeendezelfderechtentoekentalsNederlandseonderdanen.Onderfamilielidwordtdaarbijverstaandeechtgenoot,departnermetwiedeburgervandeUnieovereenkomstigdewetgevingvandatland(lees:Nederland)eengeregistreerdpartnerschapheeftgesloten,voorzoverwetgevingvanhetgastlandpartnerschapgelijksteltmeteenhuwelijkenaandevoorwaardenvandewetgevingvanhetgastlandwordtvoldaan,rechtstreeksebloedverwanteninneergaandelijnalsmededievandeechtgenootendepartnerbenedendeleeftijdvan21jaardietenhunnenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.726 lastekomen,derechtstreeksebloedverwantinopgaandelijn,alsmededievandeechtgenootenpartnervandeinNederlandwonendeEU-burger,dieeennietEER-nationaliteitbezit.Dezegroepwordt«derdelanders»genoemd.Opwelkeschaalwordtvandezeregelinggebruikgemaakt,zovragendeledenvandeVVD-fractie.Vervolgenswensendeledenvandezefractieeenoverzichtteontvangenvanhetaantalstudenten(perlandvanherkomst)datjaarlijksinNeder-landeenberoepdoetophetwettelijkcollegegeld.Onbekendisopwelkeschaalvandezemogelijkheidgebruikwordtgemaakt.InhetCentraalregisterinschrijvingenhogeronderwijs(Criho)staatvanalleingeschrevenstudentendenationaliteit.Daaruitkanafge-lezenwordenwelkenationaliteiteenstudentheeftmaarnietofhijofzijeen«derdelander»is.Datleidterooktoedatiknietdegevraagdeinfor-matieperlandvanherkomstkangeven.Welkeontwikkelingenverwachtderegeringvoordetoekomstaaninstroomvanstudentenuithetbuitenland,willendezeledenweten.Ikverwachteenforsetoenamevanhetaantalstudentenalsgevolgvaneenwereldwijdetoenamevandestudentenmobiliteit.Hetaantalbuiten-landsestudentenistussen2003–2004en2007–2008van23334naar40596gestegen.(bron:Nuffic,InternationaliseringinNederland2007)Hetgaathieromvolledigeinschrijvingeninhetbekostigdehogeronderwijs.Erzijngeenindicatiesdatditaantalzalafnemen.Alsvuistregellijkttekunnenwordengehanteerddathetaantalbuiten-landsestudentendatinNederlandisvooreenvolledigeopleidingelke5jaarverdubbeld.Degrootstegroep,16750,vormenDuitsestudenten.Indezegroepisdegrootstetoenameookwaarneembaar.Naastdezestudentendievooreenvolledigeopleidingkomen,zijnernaarschatting24000buitenlandsestudentendieinhetkadervaneenuitwisse-lingnaarNederlandkomen.Hieronderzijn6950Erasmusstudenten.Hettotaleaantalbuitenlandsestudenten(vooreen«volledigeopleiding»éninhetkadervanuitwisseling)bedraagtdusruim70000enstijgt.DitiseentrenddiezichnietbeperkttotNederland.TevensvragendeledenvandeVVD-fractieofderegeringhetdenkbaarachtdatstudentenstrategischgedraggaanvertonendoortewachtenmetafstuderenbijdeeerstebachelor,zodatzegelijktijdigtweebachelorskunnenafrondentegenhetwettelijkcollegegeld?Zoja,watvalthiertegentedoen,willendezeledenweten.Studentenkunnen,alszijtweeopleidingentegelijkvolgendooringe-schreventeblijvenstaanvoorbeideopleidingenenbijvoorbeeldhetafstudeermomentvaneenvanbeideopleidingenuittestellen,hetbetalenvanhetinstellingscollegegeldvoorkomen.Maargeziendevoorzieningomtrentdetweede(deels)parallelleopleidinginhetbestuursakkoordtussendekoepelorganisatiesvandeinstellingenendestudenten-organisatieslijkterweinigaanleidingomdergelijkgedragtevertonen.InantwoordopvragenvandeledenvandeCDA-fractiebenikoverigensookalingegaanopdemogelijkhedentoteendergelijkgedrag.Totslotwillendezeledenwetenhoevoorkomenwordtdatinstellingenmethetvaststellenvanhetinstellingscollegegeld(positief)discriminerenbijhetdifferentiërennaaronderscheidengroepenstudenten.Hetismogelijkombijhetvaststellenvandeomvangvanhetinstellings-collegegeldtedifferentiërennaargroepenstudentenenopleidingen.IkzieTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.727 geenredenomdezemogelijkheidinteperken.Degrenzenliggenalvastindewetgeving,gerichtopgelijkebehandeling.DeledenvandeD66-fractiewillenwetenhoedemogelijkheidtothetvragenvanhetinstellingscollegegeldaanstudentendieeentweedebachelor-ofmasteropleidingwillenvolgen,zichverhoudttothetbeleidomexcellentieinhetonderwijstestimuleren.Debeoogdewettelijkeverplichtingtothetvragenvaninstellings-collegegeldaanstudentendieeentweedebachelor-ofmasteropleidingwillenvolgenheeftgeenrelatiemethetstimulerenvanexcellentieinhethogeronderwijs;hetbetreftallestudentenongeachtdevraagofzijexcel-lentzijnofniet.Hetzijnooklangnietalleenexcellentestudentendieeentweedestudiewensentevolgen.Tenaanzienvanhetbeleidomtrentexcellentieinhetalgemeenhetvolgende.Hetisnogonvoldoendebekendopwelkewijzeexcellentieinhethogeronderwijsgestimuleerdkanwordenenwatdebelemmeringenzijn.OmhiermeerinzichtintekrijgenisvorigjaarhetSiriusProgrammagestart,gefinancierduitmiddelenuithetFondsEconomischeStructuurversterking.Volgensdezeledenbestaatdekansdatminderstudenteneentweedeopleidingzullengaanvolgenomdatzijhiervooreenforshogerbedragkunnenmoetengaanbetalen.Heeftderegeringverwachtingenoverdeontwikkelingvanhetaantaltweedeopleidingentengevolgevandevoor-gesteldewijziging?Hetlijkteropdatdetoegankelijkheidvantweedeoplei-dingenvoorbepaaldegroepeninonzesamenlevinginhetgedingkankomen.Hetrisicodatdetoegankelijkheidvoorstudentendieeentweedestudiewillenvolgenwezenlijkinhetgedingisdoordatzijmogelijkeenhogerbedragaaninstellingscollegegeldmoetengaanbetalen,achtiknietgroot.Voordestudentendiealeenho-opleidinghebbenafgerondeneen(hoger)instellingscollegegeldverschuldigdzijnbijhetvolgenvaneentweedeopleiding,geldtdatzijvaakeeneigeninkomenhebben.Eenhogercollegegeldhoeftvoorhen–zekergeziendescholingsaftrekenhetfeitdatveelwerkgeversmeebetalenaandekostenvaneenopleiding–geenonoverkomelijkedrempeltezijn.DatblijktookuitdegrotedeelnameaanhetprivaatgefinancierdeonderwijsinNederland.Bovendiengeldtdatstudentendieouderzijndan30jaarennoggeenbachelor-respectievelijkmastergraadhebbenbehaald,opditmomenteeninstellingscollegegeldbetalenmaaropgrondvanditwetsvoorstelhetwettelijkcollegegeldverschuldigdzijn.DeledenvandefractievanD’66willenwetenofderegeringooknadenktoverhetuitbreidenvandemogelijkhedentotlenenomeentweedeoplei-dingtegeninstellingscollegegeldtekunnenfinancieren.DewensvandeledenvandeD66-fractiewordtinhethuidigesysteemalgerealiseerd.Hetcollegegeldkredietademtmeemetdehoogtevanhettebetalencollegegeld(toteenmaximumvanvijfkeerhetwettelijkcollege-geld).Zovoorziethetcollegegeldkredietineenfinancieringsmogelijkheidvoorzowelhetwettelijkalshetinstellingscollegegeld.Studentendienahuneerstestudiehunstudiefinancieringsmogelijkhedenvooreentweedestudiewilleninzetten,kunnenookeenberoepdoenophetcollegegeld-krediet.Deledenvandezefractievragenvoortswatdestatusisvandeconvenanten/bestuursakkoordendieonderwijsinstellingenenstudentenmetelkaarovereenzijngekomen.WelkezekerhedenbetekenendezeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.728 convenantenvoorstudentendiestrakseentweedeopleidingophetzelfdeniveauwillenvolgen?Voorwelketermijngeldendezeovereenkomsten?Hetbestuursakkoordtussendeonderwijsinstellingenendestudentenishetresultaatvanbesprekingenoveronderwerpendiedoorbeidepartijenalsbelangrijkwordenbeoordeeld,onderanderevoordeverderesamen-werking.Eenbestuursakkoordlegtdeondertekenaarsdebestuurlijkeplichtopdedaarinneergelegdeafsprakennatekomen.Hetverschilmeteenovereenkomstisdatnakomingnietinrechteafdwingbaaris.Omdatdebijhetbestuursakkoordbetrokkenpartijenerallebelangbijhebbendegemaakteafsprakennatekomen,gaikervanuitdatzijvoordestudenteneenbehoorlijkezekerheidbieden.Voordemedezeggenschapsorganengeldtbovendieneenadviesrechttenaanzienvanhetinstellingscollegegeld.Gegevendeafspraakinhetbestuursakkoordzalhetlastigzijnvooreeninstelling–mochtzijdatonverhooptwillenhetgeeniknietverwacht–temotiverenwaaromaandieinstellingvoordestudentendiehuntweedeopleiding(diegelijktijdigmetdeeersteisgevolgd)willenafrondenhetinstellingscollegegeldopeenhogerbedragdandatvanhetwettelijkcollegegeldzoumoetenliggen.Studentenkunnen,alszijtweeopleidingentegelijkvolgendooringe-schreventeblijvenstaanvoorbeideopleidingenenbijvoorbeeldhetafstudeermomentvaneenvanbeideopleidingenuittestellen,hetbetalenvanhetinstellingscollegegeldvoorkomen.DeledenvandefractievanD’66vragenofderegeringookdemogelijkheidvanditstrategischgedragwiluitbannen.IkverwijsnaarmijnantwoordopeenvergelijkbarevraagvandeledenvandeCDA-fractie.Daaruitblijktdatikgeenaanleidingzieomdezemogelijkheid«uittebannen».Hbo’ersdienahetafrondenvaneenbachelorwillendoorstromennaareenuniversitairemasteropleidingmoetenvaakeersteen«schakeljaar»volgen.Watisvolgensderegeringdestatusvandit«schakeljaar»envaltditonderhetwettelijkeofinstellingscollegegeld,zovragendezeleden.Het«schakeljaar»heeftalszodaniggeenwettelijkestatus.Indewetiswelopgenomendatdeinstellingeenaankomendstudentmetslechtseenbeperktedeficiëntiedegelegenheidbiedtdiedeficiëntiewegtewerken(zieartikel7.30cen7.57ivandeWHW).Indepraktijkisditvaakgeopera-tionaliseerdindevormvaneenschakelprogramma.Deomvanghiervanverschiltafhankelijkvandematewaarinhbo-bacheloropleidingenenwo-masteropleidingenopelkaaraansluiten.Veeluniversiteitenhebbenafsprakenmethogescholenwaarbijschakelprogramma’sgevolgdkunnenwordentijdensdekeuzeruimtevandehbo-bachelor.Maarhethbokannietonbegrensdstudentenvoorbereidenophetwetenschappelijkonder-wijs.Hboenwohebbenimmersverschillendeoriëntaties.InhetkadervandeStrategischeAgendaismetdeHBO-raadendeVSNUdeafspraakgemaaktdateenschakelprogrammaalshoofdregelbinneneenbachelor-opleidingwordtvormgegeven.Destudentbetaaltdanmaximaalhetwettelijkcollegegeld.Hijkanzijnstudiefinancieringvoordezeperiodegebruiken.Isderegeringvanmeningdatdehuidigeregelinguniversiteitenenhoge-scholenvoldoendemogelijkhedenbiedtomdiversificatievanopleidingenendekwaliteitvanopleidingentestimuleren,zovragendeledenvandeD’66-fractievervolgens.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.729 Opeeneerderevraagvandeledenvandezefractiehebikalgeantwoorddatdebeoogdewettelijkeverplichtingtothetvragenvaneeninstellings-collegegeldaanstudentendieeentweedebachelor-ofmasteropleidingwillenvolgenallestudentenbetreftongeachthetantwoordopdevraagofzijexcellentzijnofniet.Daarnaastzijnerandereinstrumentendiezichexplicietrichtenopdediversificatieendekwaliteitvandeopleidingen.Inditwetsvoorstelzijndaarbijmetnamerelevantdevoorstellenrondomdeexamencommissieenhetaccreditatiestelsel.Binnenafzienbaretijdzalubovendieneenapartwetsvoorstelwordenvoorgelegdwaarinwordtvoor-gesteldhetaccreditatiestelselaantepassen.Hieroverbentureedseerderseparaatgeïnformeerdenismetuoverleggevoerd.Daarnaastspeleninditverbanduiteraarddeontwikkelingenrondom«Ruimbaanvoortalent».Inmijnbeleidsreactieophetrapport«WegenvoorTalent»hebikaange-gevendaternaderemaatregelennodigzijnomdediversificatieenkwali-teitvanopleidingentestimuleren(TK2008–2009,29388,nr.15).VerderwijsikophetvoorstelvoordekoppelingvankwaliteitaandebekostigingdatikbinnenkortaandeTweedeKamerzalzenden.Kunnenonderwijsinstellingenexcellentonderwijsvoldoendebekostigenopbasisvandevoorgestelderegelingvoorhetinstellingscollegegeldzovragendeledenvandezefractiezichaf.Isdefinanciëletoegankelijkheidvanexcellenteopleidingstrajectenvooriedereenvoldoendegewaar-borgd?Kunnenookstudentenmetoudersuitdelagereinkomensklassendezeopleidingenfinancieren?Devoorgestelderegelingmetbetrekkingtothetinstellingscollegegeldheeftniettotdoelexcellentonderwijstefaciliteren,zoalsdeledenvandeD66-fractielijkenteveronderstellen.Zoalsikindebeleidsreactieophetrapport«WegenvoorTalent»(TK2008–2009,29388,nr.15)hebaange-geven,isermijnsinziensgeenaanleidingomeenhogercollegegeldvoortestellenmethetoogopexcellentieinhethogeronderwijs.Definanciëletoegankelijkheidisdusooknietinhetgeding.Welhebikindebeleids-reactievoorgestelddatopleidingenmetresidentieel,kleinschaligeninten-siefonderwijseenhogercollegegeldmogenheffen,omdathethiereenbijzonderduuronderwijsconceptbetreft.Hieroverhebikubijbriefvan30januari2009nadergeïnformeerd(TK2008–2009,29388,nr.18).Zoalsaangegevenindezebriefzalderegelingvanexcellentetrajectenenanderemaatregelengenoemdindebeleidsreactieophetrapport«Wegenvoortalent»mogelijkeindditjaarleidentoteenwetsvoorstel.Metbetrekkingtotdeverlengingvandemasternaar90of120ects(Euro-peaancredittransfersystem)vragendeledenvandeD’66-fractiewelkegevolgenditheeftvoordestudiefinancieringvanstudenten.Betekenteenverlengdemasterookdatstudentenlangerrechthebbenopstudie-financiering,willendezeledenweten.Alsdeverlengingvandemasternaar90of120ectsopinitiatiefvandeministerplaatsvindt,betekentdeverlengingdaterooklangeraanspraakopprestatiebeursontstaat.Inanderegevallenisdatnietzo.DeledenvandeChristenUnie-fractievragenevenalsdeledenvaneenaantalanderefractiesinhoeverrerekeningisgehoudenmetcalculerendgedragvanstudentenrondhetuitstellenvanhetafrondenvaneeneersteopleidingopdatzijnietdirectmethetinstellingscollegegeldwordengeconfronteerdinhetgevalvaneentweedestudie.IkverwijsookdezeledennaarmijnantwoordopeenvergelijkbarevraagvandeledenvandeCDA-fractie.Daaruitblijktdatdekoepelorganisatiesdemogelijkheidvanstrategischgedragwelonderkennenmaardatnietproblematiseren.Ikzievooralsnoggeenredenomdatdanweltedoen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.730 Watzijndeteverwachtengevolgenvoorhetaanbodvandeeltijd-opleidingen?Bestaathetrisicodathetaanbodvandeeltijdopleidingendoorrechtspersonenvoorhogeronderwijsdrastischwordtteruggebracht,nuhetvolgenvaneendergelijkeopleidingdooreenstudentaanwiereedseengraadbachelor,danwelmasterisverleendveelduurderkanwordenendaarmeedevraagsterkkanafnemen,zowillendezeledenweten.Hoepastdevoorgesteldewijziginginhetkabinetsbeleidmetbetrekkingtoteenlevenlanglerenendekenniseconomie?Hetbestaanvanmaatwerkopleidingen,waartoeikookdedeeltijd-opleidingenreken,isvangrootbelangvoorvolwassenendiewerkenen/oflerenmetdezorgvooreengezincombineren.Voorstudentendiealeenbachelor-ofmastergraadhebbenbehaaldaaneenbekostigdeinstellingendieeentweedebachelor-ofmasteropleidingvolgenaaneenbekos-tigdeinstelling,geldteeninstellingscollegegeld.Ditinverbandmetdeformeleafbakeningvandefinanciëleverantwoordelijkheidvandeover-heid.Ditisvoordeeltijdstudentennietanders.Ikverwachtnietdatdezeaanpassingvandecollegegeld-enbekostigingssystematiekvoorinstel-lingenderedenisomdedeeltijdopleidingendrastischterugtebrengenenwelomdevolgenderedenen.Vandehbo-studentendieeendeeltijd-bachelor-of-masteropleidingvolgen,heeftongeveer20%eenzodanigevooropleidingdathunoplei-dinginhetnieuwemodelnietmeerbekostigdwordtenzijeeninstellings-collegegeldmoetenbetalen.Voordewo-deeltijdstudentenisdatpercen-tage60%voordebachelorstudentenen25%voordemasterstudenten.Datzijnaanzienlijkepercentagesmaartegelijkertijdblijktuitdecijfersookdat–metuitzonderingvandewo-bacheloropleidingen–destudentenvandeeltijdopleidingentochvoorhetovergrotedeelstudentenzijndieeeneersteho-opleidingdoen.Voorhengeldtdushetwettelijkcollegegeldenzij«tellenmee»voordebekostiging.Verderwilikeropwijzendatdehuidigewetgeenmaximumbevatvoordehoogtevanhetcollegegeldvoordeeltijdopleidingen.Metditwetsvoorstelwordtweleenmaximumgeregeldvoordeeltijdstudentendievoldoenaandecriteriavoorwettelijkcollegegeld(deovergrotemeerderheiddus),tewetenhetbedragdatbehoortbijhetwettelijkcollegegeldvoorvoltijdseopleidingen.Ditkandeaantrekkingskrachtvandedeeltijdseopleidingjuistbevorderen,netalshetvervallenvande30jaarsgrens.Indehuidigesituatiegeldtvoorstudentenvan30jaarofouderperdefinitiehetinstellingscollegegeld.Opgrondvanhetonderhavigewetsvoorstelgeldtvoordestudentdieouderisdan30jaarennoggeen(bachelor-ofmaster)graadheeftbehaald,hetwettelijkcollegegeld.Voordeinstellinggeldtdanookrechtopbekosti-ging.Eendeeltijdopleidingwordtdaarbijindezelfdematebekostigdalseenvoltijdseopleiding.Bovendiengeldtvoordestudentdiealeenho-opleidingafgerondheeftenwiensopleidingnietmeerbekostigdwordt,dathijofzijvaakeeneigeninkomenheeft.Eenhogercollegegeldhoeftdan–zekergeziendescholingsaftrekenhetfeitdatveelwerkgeversmeebetalenaandekostenvaneenopleiding–geenonoverkomelijkedrempeltezijn.Datblijktookuitdegrotedeelnameaanhetprivaatgefi-nancierdeonderwijsinNederland.Volledigheidshalvevoegikhieraantoedatdecollegegeldbepalingennietvantoepassingzijnoprechtspersonenvoorhogeronderwijs.Daarbijisimmersgeensprakevanbekostigdonderwijs.Waaromisernietgekozenomvooreentweedeinschrijvingdehoogtevanhetwettelijkcollegegeldtelatengelden,nuditookinhetbestuurs-akkoordvanoktober2007tusseninstellingenenstudentenisafge-sproken,zovragendeledenvandezefractie.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.731 ZoalsikalhebgeantwoordopeenvraagvandeledenvandeSP-fractieheeftderegeringhaareigenfinanciëleverantwoordelijkheidvooreendoelmatigebestedingvanoverheidsmiddelen.Deafsprakenuithetbestuursakkoordoverhetcollegegeldzijnindewetovergenomen,voorzoverdiebinnendatkadervallen.Voorhetoverigezullendezevormmoetenkrijgendoornalevingvanhetbestuursakkoord.Inantwoordopanderevragenbenikhieropreedsingegaan.DeledenvandeSGP-fractieontvangengraagmeerduidelijkheidoverdeafbakeningvanhetcriteriumtweedestudie,mogelijkopgrondvaneenaantalscenario’s.Zijvragenbijvoorbeeldwelkcollegegelderwordtgeheveninhetgevaldateenstudentaaneenmasteropleidingbegonnenisenhijtegelijkstartmeteentweedebacheloropleiding.Indebedoeldesituatiewaarbijnaasteenmasteropleidingtegelijkertijdeen(tweede)bacheloropleidingwordtgevolgd,geldtdatervrijstellingvanhetwettelijkcollegegeldplaatsvindt.Hetprincipeisdathetvolgenvantwee(ofmeer)gelijktijdigehogeronderwijsopleidingenrechtgeeftopvrijstellingvanhetwettelijkcollegegeld.Indebijgevoegdenotavanwijzi-gingisditverhelderd.DezeledenvragenverderofdeconstateringterechtisdateenstudentdietweestudiesvolgtenhetwettelijkcollegegeldwilvermijdenmethetafrondenvanzijneerstestudiebeterkanwachtentotdetweedestudieZijvragenofderegeringdezesituatiewenselijkacht.IkverwijsnaarmijnantwoordopeenvergelijkbarevraagvandeledenvandeCDA-fractie.Daaruitblijktdatdekoepelorganisatiesdemogelijk-heidvanstrategischgedragwelonderkennenmaardatnietproblemati-seren.Ikzievooralsnoggeenredenomdatweltedoen.DeledenvandeSGP-fractievrageneveneenshoehetvanuiteenambiti-euzestudiecultuurteverdedigenisdateenstudentdiezijneerstestudievoortvarendheeftafgerondeneveneenseensubstantieeldeelvaneentweedestudieachterderugheeft,gedurendehetlaatstedeelhetwettelijkcollegegeld(bedoeldzalzijn:hetinstellingscollegegeld)moetbetalen.Zijvragenofderegeringhiervooreenoplossingmogelijkacht.Devoorstellenomtrenthetwettelijkeninstellingscollegegeldvloeienvoortuitdeafbakeningvandefinanciëleverantwoordelijkheidvandeoverheid.Hetvolgenvanmeerdanéénopleidingiseenvandevormenvaneenambitieuzestudiecultuur,maarnietdeenige.Indiendestudentinhetaangehaaldevoorbeeldzijntweedestudievooreengrootdeelachterderugheeft,ishetmogelijkdathijzijntweedeopleidingafrondtinhetzelfdestudiejaaralszijneersteopleiding.Indatgevalgeldtvoorhemhetwettelijkcollegegeld.Mochtdestudentmeertijdnodighebbenvoorafrondingvanzijntweedeopleiding,dangeldtvoorhemofhaarhetgeengemeldisinantwoordopvragenvananderefracties:formeelgeldthetinstellingscollegegeld,maarvanwegehettussendeonderwijsinstellingenenstudententotstandgekomenbestuursakkoordzalditdehoogtevanhetwettelijkcollegegeldzijn.Vervolgensvragendezeledenofderegeringbereidisteonderzoekenofinhetgevalvantheologischeenambtsopleidingeneenversoepelingmogelijkisvanhetbeginseldatdeoverheidéénstudiebekostigt.Zijvragenhoederegeringomgaatmethetgegevendatstudentenmeerdangemiddeldvoordezeopleidingenkiezenwanneerzijaleenandereoplei-dingafgerondhebben.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.732 Zoalsikeerderhebaangegeven,bakentinditwetsvoorsteldeoverheidhaarverantwoordelijkheidvoordefinanciëleondersteuningvanhetkunnenvolgenensuccesvolafrondenvaneenopleidingaftotéénbacheloropleidingenéénmasteropleidingperstudent.Eenuitzonderingopdituitgangspuntwordtgemaaktvoorstudentendiealstweede(navol-gende)studieeenopleidinginhetonderdeelOnderwijsofGezondheids-zorgvanhetCentraalregisteropleidingenhogeronderwijs(CROHO)gaanvolgen,endienoggeenbachelorrespectievelijkmastergraadvooreenopleidingineenvandezeCROHO-onderdelenhebbenbehaald:ookvoordezestudentengeldthetwettelijkcollegegeld.Dezeuitzonderingvloeitvoortuitdebijzondereverantwoordelijkheiddiedeoverheidheeftvoordearbeidsmarktindezesectoren.Dieoverheidsverantwoordelijkheidstrektzichnietuittotdeberoepenwaaropdetheologischeenambtsopleidingenzichrichten.Indatperspectiefligteenuitzonderingvoordezeopleidingennietinderede.TeruggavecollegegeldDeledenvandeSGP-fractievragenofdekostendieinstellingenvooreenstudentmakeninderegelvoldoendegedektzijningevalvanrestitutievancollegegelddiehetgevolgisvaneenvoortijdigeuitschrijvingdiezeervroeginhetcollegejaarplaatsvindt.Deinschrijvingvaneenstudentopdepeildatumvan1oktoberisbepa-lendvoordeberekeningvanderijksbijdrage.Bijdieberekeningwordtgeenrekeninggehoudenmetmogelijkeuitvalofuitschrijvingnadienendeminderuitgavendiedaaruitvoorinstellingenvanwegedieuitge-schrevenstudentresulteren.Dezeminderuitgavenendekostendieinstel-lingenmakeningevalvanrestitutievanhetcollegegeldcompenserenelkaarnaarmijnmeninginvoldoendemate.OverigewijzigingenDeledenvandeSGP-fractievragenofhetvooreeninstellingmogelijkisomaftezienvanbetalingintermijnen.Zijvragenofhetwenselijkisdatinplaatsvaneenaantalvoorgeschreventermijneniniedergevaleenminimumaantaltermijnenwordtopgenomen,zodatminimalespreidingvanfinanciëlelastengegarandeerdblijft.Deinstellingenkunnenalvelejarenstudentendemogelijkheidbiedenhetcollegegeldintermijnentebetalen.Opgrondvanhetwetsvoorstelishetaantaltermijnennietlangervoorgeschreven,maarwelisvoorgeschrevendatdemogelijkheidvangespreidebetalingmoetbestaan.Deinstellingdoetdatovereenkomstigeenmetdestudent(ofdegenedienamenshembetaalt)tetreffenbetalingsregeling.Datbetekentdateenstudentzelfinvloedkanuitoefenenophetaantaltermijnendathijeendeelvanhetcollegegeldmoetbetalen.Eenminimumaantaltermijnenisnaarmijnoordeeldanooknietnodig.4.2ProfileringsfondsDeledenvandeCDA-fractiestellendathetkwijtscheldenvancollegegelddoordeinstellingdoordeoverheidalseenondoelmatigebestedingvanrijksbijdragenbeschouwdwordt.Daarmeeisditinstrumentverboden.Destudentenorganisatieshebbendefiguurvancollegegeldvrijstuderenvoorgesteldomeenbeperktaantalstudentendiegedurendeeenjaareenbestuursfunctievervullendegelegenheidtegevenwelingeschreventelatenstaanaandeuniversiteit,maarhengeencollegegeldtelatenbetalen.Begrijpendeledenhetgoeddatdoordezewettelijkebepalingeendergelijkvoorstelalopvoorhandonmogelijkisgemaakt?WaaromTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.733 heeftderegeringditnietalsargumenttegenhetvoorstelvandezeorgani-satiesgebruikt?Wordtditverbodnietomzeilddoordathogeronderwijs-instellingenvanuitfondsenovergaantothetverstrekkenvanbeurzenwathetzelfdeeffectheeft,zovragendezeleden.Inartikel2.9,eerstelid,vandeWHWis,inafwijkingvandealgemeneregeldiedezeledenaanhalen,aangegevendatviahetafstudeerfonds(nawetswijziginghetprofileringsfonds)hetcollegegeldwelmagwordengecompenseerd.Inhetoverlegmetdestudentenorganisatiesisditooknaarvorengebracht.Inhetoverlegisaangegevendatviahetprofilerings-fondsstudentbestuurderseentegemoetkomingkunnenontvangenwaarmeehetcollegegeldgecompenseerdkanwordendatisverschuldigdvanwegehetgebruikvanonderwijsvoorzieningenterwijldezestudent-bestuurdersdoorhunfunctiedaarvannietofnauwelijksgebruikkunnenmaken.DeledenvandeSP-fractiewijzenopdememorievantoelichtingwaarinwordtgestelddathetvoordehandligtdatstudentendieopverzoekvandeinstellingeenadviserendefunctieverrichteneenuitkeringuithetprofileringsfondskrijgen.Waaromwordtditnietvastgelegd,zovragendezeleden.Methetprofileringsfondskandeinstellingbepaaldestudentenfinancieelondersteunen.Alseenstudentinbepaaldebijzondereomstandighedenverkeert,ishetzelfsvoorgeschrevendaterondersteuningplaatsvindt.Deinstellingkandaarnaast,alsvormvanprofileringenbinnengrenzen,zelfbepalenwelkeandereomstandighedenzijfinancieelwilondersteunenuithetfonds.Voorzoverdewetgeverhetnodigheeftgeachteenformelebestuurs-functievoorstudentenbijwetteregelen,ligthetvoordehandbijwetfinanciëleondersteuningaandezestudententegaranderen.Hetgaatnaarmijnmeningteverdatooktedoentenaanzienvanbestuursfunctiesdielosdaarvanbinnendeinstellingzijnvormgegeven.Hiervoorgeldtmijnsinziensweleenanalogeredenering:alseeninstellinghetwenselijkachtvoorstudentenbepaaldebestuursfunctiesbinnenhaarinstellingtecreëren,ligthetvoordehanddatdeinstellingdaarvoorfinanciëleonder-steuningverleentuithetfondswaarmeedeinstellingzichkanprofileren.Waarommaghetinstellingsbestuuralleenvoorzieningentreffenvoordefinanciëleondersteuningvaneenstudentdieaandedesbetreffendeinstellingisingeschrevenvooreenopleidingwaarvooraanhemnoggeengraadisverleend?Betekentditdateenstudentdiebezigismeteentweedestudiegeenberoepkandoenophetprofileringsfondszoalsdezeookhetinstellingscollegegeldmoetbetalen,willendezeledenweten.Netalsindehuidigesituatieiseenberoepophetfondsvoorbehoudenaanstudentendievoldoenaandeeisenomtrenthetwettelijkcollegegeld.Debedoelingvanhetfondsisimmersomstudenteninstaattestellenhundoordeoverheidbekostigdeopleidingafteronden.Ditprincipeisonge-wijzigd.Ditimpliceertdatergeensteunuithetprofileringsfondsplaats-vindtalseenstudentreedseenbachelor-respectievelijkeenmastergraadheeftbehaald.DeledenvandeVVD-fractiewillenwetenofinmiddelsoverlegisgevoerdmetISOenLSVbovereventueleonnodigebelemmeringenrondhetnieuweprofileringsfonds.MetISO,LSvBenLKkVzijninmiddelsinderdaadgesprekkengevoerdoveronnodigebelemmeringenrondhetprofileringsfondsinsamenhangmetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.734 hetthemacollegegeldvrijbesturen.IkhebuwKamerseparaatgeïnfor-meerdovermijnconclusiesnaaraanleidingvandiegesprekken.Dezeledenvragenverderoferonderzoekisgedaannaardehuidigebereidheidonderstudentenombestuursfunctiesenandereneven-activiteitennaasthunstudietedoen?Zoja,watwarendeuitkomsten?UitdebeleidsevaluatievandeWetModerniseringuniversitairebestuurs-structuur(MUB)«Gezondespanning»(2005)blijktdatmeerdandehelftvanhetpersoneelenmetnamedestudentenvandeuniversiteitengeeninteresseheeftindebestuurlijkegangvanzaken.Hetgrootstedeelzegtooknietbereidtezijnomzittingtenemeninbestuursorganen.«Hetkostteveeltijd»wordtalshoofdredenaangegeven.Hetismededaardoormoeilijkomgeschiktekandidatentevindenvoorderadenencommissies.Deonbekendheidvanhetraads-enadvieswerkspeelteveneenseenrol.Vanuithethbozijnvergelijkbaresignalengegeven.Watzijnbelemmeringenvoorstudentenomeenbestuursfunctietebekleden,vragendeledenvandeVVD-fractievervolgens.Hoekunnenstudentenvolgensderegeringgestimuleerdwordenomnevenactiviteitenteontplooien?Erzijnverschillendewettelijkevoorzieningenvoorstudentendieeenbestuursfunctievervullen.Teneersteiserdelandelijkeondersteuningvoorstudentvertegenwoordigersvandelandelijkestudentenorganisaties(art.3.3,tweedelid,WHW)endelandelijkeondersteuningvoororganisa-tiesgerichtopeenmaatschappelijkofonderwijskundigbelangofeenpolitiekejongerenorganisatie(artikel7.51,zesdelid,WHW).Daarnaastwordtvoorgeschrevendatdeinstellingvoorzieningenmoettreffenvoorfinanciëleondersteuningaanstudentendielidzijnvanhetbestuurvaneenstudentenorganisatie.Verdervoorzietdewetinhetrechtopfaciliteitenenscholingvandeledenvandemedezeggenschaps-organen.Metditwetsvoorstelwordtdatrechtooktoegekendaanledenvandeopleidingscommissies.MedenaaraanleidingvandetoezeggingaanuwKamertijdenshetwetgevingsoverlegvan8december2008hebikopnieuwoverleggevoerdmetdestudentenbondenoverdevraagwelkewezenlijkebelemmeringenernuzijnombestuursfunctiestevervullen.Ikhebuseparaatderesultatenvanditoverleggemeld.Dezeledenwillenvoortsweteninhoeverrederegeringhetdenkbaarachtdatdebeschikbaarheidvanmiddelenvanuiteeninstellingvoorstudentenmeteenbestuursfunctiesteedsverderafkalft,doordatuithetzelfdeprofileringsfondsookstudentenmetstudievertragingwegensziekteen(talentvolle)studentenuitnietEER-landenwordengefinancierd?Hetisaandeafzonderlijkeinstellingentebepalenwelkdeelvanderijks-bijdragewordtaangewendomviahetprofileringsfondsaanstudentenbeschikbaartestellen.Bijwetiswelvoorgeschrevendatdeinstellingeneenvoorzieningmoetentreffenvoorfinanciëleondersteuningaanstudentenmetbijzondereomstandigheden,zoalsdebestuursledenvanstudentenorganisatiesenledenvanmedezeggenschapsorganen.Indewetisalsrichtsnoervoordesteundehoogtevandestudiefinancieringgegeven.Indeinstellingsregelingwordennaderekeuzesgemaakt.Daarbijkanvanzelfsprekendnietafgewekenwordenvandewettelijkevoor-schriften.Destudentenzijnhierbijnauwbetrokken:opdeinstellings-regelingheefthetmedezeggenschapsorgaaninstemmingsrecht.Deinstel-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.735 lingzaldefinanciëleconsequentiesvandewettelijkeverplichtingenendebeleidsinhoudelijkekeuzesmoetendragen.TenslottevragendeledenvandeVVD-fractieoferoverisgedachtombinnenhetprofileringsfondsmiddelenvoorverschillendedoeleindenteoormerken.Zijvernemengraaghoederegeringtegendieoptieaankijkt.Erisnietoverwogenomdefinanciëlemiddelenbinnenhetprofilerings-fondsteoormerken.Deinstellingenwordenbekostigdvolgenseenlumpsumfinanciering.Ditimpliceertdatervoordeinstellingbestedings-vrijheidbestaat.Dankzijeendergelijkefinancieringswijzekunneninstel-lingenzelfzorgdragenvooreengoedebestedingvanmiddelenbinnendeinstelling.Uiteraarddientdebestedingplaatstevindenovereenkomstighetdoelwaartoebekostigingwordtverleendenondernalevingvandeoverigewettelijkevoorschriften.DaarwaardeWHWvoorschriftengeeftaandeinstellingenzullenzijdezemoetenuitvoerenenkunnenzijdaar-voordepubliekemiddeleninzetten.Hetverstrekkenvanfinanciëleonder-steuningvandeinstellingaandestudentiseendergelijketaakopgrondvandewet.Definancieringervanisonderdeelvanderijksbijdrage.Oormerkingvandefinancieringverdraagtzichslechtmetdelumpsum-systematiek.4.3VerhaalsrechtDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdathetzogehetenverhaalsrecht«nieuw»is.Indienstudentenmenendatdekwaliteitvandeopleidingachterblijftbijdegewekteverwachtingen,kunnenzijeendeelvanhuncollegegeldterugvragen.Dezefiguurisreedsvantoepassingbinnenhetconsumentenrecht,waarhetwettelijkisvormgegevenenwaarjurispru-dentieisgevormd.Deledenvandezefractiemakenzichzorgenoverdeze«verconsumentering»vanhethogeronderwijsenvrezenvoortevergaandematevanjuridisering.Deuiteindelijkekwaliteitenvormgevingvandeopleidingisnietuitsluitendafhankelijkvandedocentenendeinstelling,maarookvanzijndeelnemers.Dataspectkomtonvoldoendetotuitdrukkinginditwetsvoorstelenomdieredenwijzendeledenvoor-lopigdeintroductievanditverhaalsrechtaf.Bijhetverhaalsrechtindezewetvragendeledeninwelkegevalleneenberoepmagwordengedaanopditrecht.Opgrondvanwelkeinformatiemageenstudentzijnverhaalbaseren:opbrochures,studiewijzers,internetinformatie,kranten-berichten,willenzijweten.Methetverhaalsrechtwordt«verconsumentering»nochjuridiseringbeoogd.Hetverhaalsrechtisbedoeldomtebevorderendateenstudentvandeinstellinghetonderwijskrijgtdathijbijzijninschrijvingmochtverwachtengegevendeuitlatingenenregelingenvandeinstelling.Derelatiestudent–instellingiseentweezijdigerelatie.Ookineendergelijketweezijdigerelatie–destudentbetaaltenmoetzichinspannenvoordeopleiding,deinstellingmoetdestudentgoedonderwijsgevenenuitdagen–pasthetverhaalsrecht.Hetverhaalsrechtismedegeïntroduceerdopverzoekvaneenmeerder-heidvandeTweedeKamer.Deinstellingzalzichalsgevolgvandeintro-ductievanhetverhaalsrecht,mogelijkmeernogdannualhetgevalis,bewustmoetenzijnvanhaar(opdeWHWberustende)verplichtingen.Datneemtnietwegdatinderelatietusseninstellingenstudentendedoordeinstellinggebodenkwaliteitookdestudenteenrolspeelt.Hierbijisrele-vantofersprakewasvangerechtvaardigdeverwachtingenenofhetnietnakomenvanhetgeenindeinformatiewasaangekondigdzodanigenade-ligegevolgenheeftindevormvanbijvoorbeeldmateriëleschadedatverhaalsrechtopzijnplaatsis.Vandeinstelling(hetcollegevanbestuur)wordtgevraagdomingevalvaneenclaimvaneenstudentdezeaaneenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.736 beoordelingteonderwerpenenderolvanallebetrokkenpartijendaarbijtebetrekken.Alseenstudenthetnieteensismetdebeslissingvanhetcollegevanbestuuroverzijnclaim,dankanhijopdeinterneenzonodigdeexternegeschillenprocedureeenberoepdoen.Erzalzichjurispru-dentievormendievoorstudenteninstellingeenrichtsnoerkanzijnbijdehaalbaarheidvaneisenrespectievelijkhetinwilligendaarvan.Deinformatiewaaropdestudentzijnverhaalsrechtmagbaseren,isbreed:hetgaatominformatiebronnenalsstudiekeuze123,wervingsmateriaalalsbrochures,internetpagina’seninterne(doordewetverplichtgestelde)documentenalshetstudentenstatuutenhetonderwijs-enexamen-reglement.Ditzijnallemaaldocumentenwaarvandeinhouddoordeinstelling(mede)wordtbepaaldenwaardeinstellingverantwoordelijkvoorgehoudenkanworden.Daarbijleggen–vanwegedegenoemdegerechtvaardigdeverwachtingen–dedocumentendiedeinstellingopgrondvandewetverplichtistotstandtebrengen(metsomsdaarbijnogeenrolvandemedezeggenschap)hetmeestegewichtindeschaal.Foldershebbeneenwervendkarakter,berichtenindemediaenookberichtenopinternetzijnvrijwelaltijdgecomprimeerdensomswateenzijdig,bijvoorbeeldterooskleurig.De(potentiële)studentkandatredelijkerwijzewetenenopinformatieuitdiebronnenmaghijdusnietzondermeervertrouwen.Datzalmeewegenbijhetantwoordopdevraagofdeinstellinggehoudenistothetbetalenvanschadevergoeding.Ikzalbijnotavanwijzigingvoorstellendatdestudentzichtenminstemagbaserenopdeartikelen7.13,7.15en7.59vandeWHWalshijeenberoepophetverhaalsrechtdoet.DeledenvandePvdA-fractiezijnverheugddatderegeringinditwets-voorstelhetdoorhaargewensteprincipevan«nietgoed,geldterug»heeftopgenomenviainstellingvanhetzogenaamdeverhaalsrecht.Indememorievantoelichtingwordttoegelichtdathetaandeinstellingenisomtebepalenhoemendeprocedure,metbetrekkingtothetverhalenvangeledenschade,inricht.Hierbijgaatmenervanuitdatervanuitwordtgegaandatdeprocedurevoordestudentzominmogelijkmoeiteentijdzalkosten.Achtderegeringhetnietwenselijkdathierduidelijkerand-voorwaardenwordenopgenomenvoorwatbetreftsnelheidenbelastingzodathetaangaanvaneenproceduregeenonneembaredrempeldreigtteworden,vragendeleden.Bijderegelingvanhetverhaalsrechtwordtervanuitgegaandatdeprin-cipesvanlaagdrempeligheid,transparantieenoplossingsgerichtheidinachtwordengenomen.Indeartikelendiedaaropbetrekkinghebben,wordtverwezennaarbepalingenvandeAlgemenewetbestuursrechtdievan(overeenkomstige)toepassingzijn.Dieartikelenhebbenbetrekkingoponderwerpenalsdezorgvuldigheidendewijzewaaropdestudentindegelegenheidwordtgesteldzijnverhaaltedoen.Bovendienwordenindeartikelen7.59aen7.63anogeensspecifiekkwestiesgenoemddieeropgerichtzijndestudentineenzogunstigmogelijkpositieteplaatsen.Deregelingdiehetinstellingsbestuurmaakt,moetwordenopgenomeninhetbestuurs-enbeheersreglement.Daaropheefthetmedezeggenschaps-orgaaninstemmingsrecht.Studentenkunnenduszodirectinvloeduitoe-fenenopdegangvanzakenbinnenhuneigeninstelling.DeledenvandeSP-fractievragenhoederegeringvoorkomtdatermethetverhaalsrechteenafkoopmogelijkheidkomtvoorinstellingenomafsprakennietnatekomen.Waaromkomternieteenregelingwaardoorinstellingenzichsowiesomoetenhoudenaanhunafspraken,beloftesenwettelijketaak?Hetverhaalsrechtzal,andersdandeledenvandeSP-fractielijkenteveronderstellen,naarmijnmeningnieteeninstrumentwordenomdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.737 verantwoordelijkheidvandeinstellingaftekopen.InstellingenzijngehoudenomdatwatindeWHWisbepaald,natekomenalsregelofalsbekostigingsvoorwaarde.Ophetnietnakomenvaneenverplichtingstaansancties,metnamehetdoordedeministervanOCWgeheelofgedeelte-lijkopschortenofinhoudenvanderijksbijdrage.Hetverhaalsrechtiseenanderemogelijkheidomervoortezorgendatinstellingenzichaanhunverplichtingenhouden.Alseenstudenteenberoepopzijnverhaalsrechtdoet,kandeinstellingverplichtwordenhetcollegegeldgeheelofgedeel-telijkterugtebetalen.Datgaattenkostevandemiddelenvandeinstel-ling.Naarmijnmeningzalditeraanbijdragendatdeinstellinghaarwette-lijkeverplichtingennakomt.Bovendiendientdeinstellingjaarlijksverslaguittebrengenoverdeverrichtewerkzaamheden.Dezeledenmerkenopdathetcollegevanbestuurbeslistofeenschade-vergoedingwordttoegekend,maarookverantwoordelijkisvoordefinan-ciënvandeinstelling.Hoegarandeertderegeringeenobjectieveafwe-gingoferrechtisopterugbetalingvan(eendeelvan)hetcollegegeld?Hoevoorkomtderegeringbelangenverstrengeling?Artikel7.35,waarinhetverhaalsrechtwordtvormgegeven,bepaaltinwelkegevallenhetinstellingsbestuur(eendeelvan)hetcollegegeldterug-betaaltaandestudentdiehiervooreenverzoekindient.Eenvoorbeeldisonjuisteinformatieverstrekkingdooreeninstelling.Indeinformatiestaatbijvoorbeelddateenbepaaldvakwordtverzorgdtijdenseenbepaaldsemesterendestudentschrijftzichmethetoogdaaropin.Algauwblijktdatdeinformatienietjuistisendestudenthetvakpaseensemesterlaterkanvolgenenzodoendestudievertragingoploopt.Eenstudentkandanbijhetinstellingsbestuureengemotiveerdverzoekindienenwaaromhetinstellingsbestuurzichtenopzichtevanhemnietaanzijnverplichtingenheeftgehouden.Hetinstellingsbestuurzalopditverzoekeengemotiveerdebeslissingmoetennemen.Deobjectiviteitvandebeslissingvanhetinstellingsbestuurwordtgewaarborgddoordatdeinterneenexternerechtsbeschermingsproceduresopenstaanvoordezebeslissingen.Daarnaastheeftdemedezeggenschapinstemmingsrechtopdedoorhetinstellingsbestuurvasttestellenprocedureleregeling.Internzalderaadvantoezichtinhetsysteemvanchecksenbalancestoezichthoudenophetobjectiefenonafhankelijkuitvoerenvandezebevoegdheiddoorhetinstellingsbestuur.DeledenvandeSP-fractieinformerenverderhoedezesituatiezichverhoudttotderandvoorwaardevanrechtsbeschermingdateenproce-durezoonafhankelijkmogelijkis.Alseenstudenteenverzoekomterugbetalingvan(eendeelvan)hetcollegegeldbijhetinstellingsbestuurindient,neemthetinstellingsbestuurhierovereenbeslissing.Omdathetinstellingsbestuurverantwoordelijkisvoordefinanciënvandeinstelling,ishetinstellingsbestuurhetaange-wezenorgaanomterugbetalingsverzoekentebehandelen.Hetinstellings-bestuurheeftdeterugbetalingsverplichtingopgrondvandeWHWenisomdieredeneraangehoudenhiermeezorgvuldigomtegaan.Iseenstudenthetnieteensmetdebeslissingdieisgenomendoorhetinstellingsbestuurdanstaatderechtsbeschermingsprocedureopenvoordezestudent.Deonafhankelijkegeschillenadviescommissiezaloverditgeschiladviserenaanhetinstellingsbestuurinverbandmetdeherover-wegingvandegenomenbeslissing.Vervolgensstaatdeexternerechtsbeschermingsprocedurevoordestudentopen.Datwilzeggendatderechterdebeslissingtoetst.Verderwilikeropwijzendathetmedezeggenschapsorgaaninstemmings-rechtheeftopdeprocedureregelingtenaanzienvanhetverhaalsrechténTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.738 –viahetbestuurs-enbeheersreglement–opderegelingvanderechtsbe-scherming.Totslotwillendezeledenwetenofhetrechtopteruggavevancollegegeldookgeldtwanneereeninstellingnietvoldoetaanbeloftesuiteenwervingsfoldervooraankomendestudentenofwanneereronjuisteinfor-matieisverstrektaan(aankomende)studenten.Teruggavevanhetcollegegeldkanookaandeordezijnalsdeinstellinginformatieoftoezeggingeninvoorlichtingsmateriaalnietnakomt.ZoalsikalbijmijnbeantwoordingvanvragenvandeCDA-fractiehebaange-geven,isereenveelheidaanbronnenwaaruiteenstudentzijninformatiekanhalen.Alseeninstellingzelf(eventueelinsamenwerkingmetandereinstellingenzoalsingevalvanstudiekeuze123)verantwoordelijkisvoordeinhoudvaninformatieaan(aankomende)studenten,kaneenstudentzichbijhetindienenvaneenclaimdaaropberoepen.Erisechterweleenverschiltussenreclamemateriaalenformeleregelingenvandeinstel-lingen.Hoeweleenburgerzichtotopbepaaldehoogteookmagbaserenopdatwatinreclame-ofvoorlichtingsmateriaalwordtvermeld,brengtdeaardvandatmateriaalwelenigebeperkingmee.Ikverwijshierooknaarhetgeenikhebopgemerktoverdenotavanwijzigingwaarinikdegege-vensbedoeldindeartikelen7.13,7.15wen7.59explicietzalnoemenalsinformatiebronnenwaaropde(aanstaand)studentzichkanberoepen.Juistindieinformatiebronnenstaanderechtenvandestudentenconcreetbeschreven,waardoordestudentzijnrechtenbeterkanoperatio-naliseren.DeledenvandeVVD-fractievragentenaanzienvanhetverhaalsrechtofderegeringdeomschrijving:zakenvan«enigeomvang»diehetnietnakomenvandeinstellingvanhaarverplichtingbetreffen,concreetgenoegachtomalsstudenteenberoepoptekunnendoen?Zaldezebepalingindepraktijknietvooralleidentotjuridisering,vragenzij.Ikachtdeomschrijving«zakenvanenigeomvang»concreetgenoegomhetverhaalsrechtgoedtelatenfunctioneren.Alsinhetwetsvoorstelgesprokenwordtovereendeelvanhetcollegegeld,danzalhetgaanombedragvanenigeomvangmetdaaraandanweergekoppeldeenhandelenofnalatenvandeinstellingdatdaarmeeovereenkomt.Destudentmoetalshijeenberoepophetverhaalsrechtdoet,gemotiveerduiteenzettendathijdooreenhandelenvandeinstellingschadeheeftopgelopenenwaaruitdieschadebestaat:studievertraging,materiëleschade.Hetcollegevanbestuur«waardeert»vervolgensdeschadeenbepaaltdehoogtevanhetaandestudenttevergoedenbedrag.Hetisvoorstelbaardatdezebepalingoverhetverhaalsrechtleidttotjuridiseringindeprak-tijk.Datkanalsnegatiefwordenbeschouwd.Daarbijwijsikernadrukkelijkopdathetopnemenvanhetverhaalsrechtenderechtsbeschermingvandestudentindewetwezenlijkeverbeteringenvandienspositievormen.Dewetbiedthemnuinstrumentenominternenexterngedragingenvaneenorgaanvandeinstellingaaneenbeoordelingtelatenonderwerpen.Eenmogelijkejuridiseringkandaarvanhetgevolgzijn.Ditweegtnietoptegendeeerdergenoemdeverbeteringvandepositievandestudent.Ookvernemendezeledengraaginhoeverrederegeringverwachtdatstudentengebruikzullengaanmakenvanhetverhaalsrecht.Hoewelikgeenprognosekangevenoverdeomvangwaarinstudentengebruikzullengaanmakenvanhetverhaalsrecht,staatvoormijwelvastdatzijergebruikvangaanmaken.Alsbijvoorbeeldhetaantalcontacturendateenstudentmagverwachtennietspoortmetdewerkelijkheid–onder-zoekvandeinspectieuit2007(TK2006–2007,30800VIII,nr.129)duidtTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.739 eropdatditnogaleensvoorkomt–kanhijindetoekomstopditrechteenberoepdoen.Naarmateeeninstellingerbeterinslaagtgewekteverwach-tingenookwaartemaken,zalermindereenberoepophetverhaalsrechthoeventewordengedaan.Watbrengtditaanextraadministratievelastenmetzichmee,willendezeledenweten.Administratievelastenwordenalleenberekendalsverwachtwordtdatzichdaarineenwijzigingindevormvaneentoenameofeenafnamezalvoordoen.Hetgaatdaarbijominformatieverplichtingentenopzichtevandeoverheid.Hetverhaalsrechtleidtniettoteentoenameofafnamedaarvan.Datneemtnatuurlijknietwegdaterinternbinnendeinstellingvoorzieningenmoetenwordengetroffenmethetoogophetverhaals-recht.Binneneenprofessioneleorganisatiealseeninstellingvoorhogeronderwijsis,moetdatnaarmijnindrukzonderalteveelproblemenkunnen.DeledenvandeVVD-fractievragenverderofdemedezeggenschapnogeenrolspeeltinhetverhaalsrecht.Demedezeggenschapheefteenrolbijdevaststellingvanderegelingomtrenthetverhaalsrecht.Inartikel9.33a(voordeuniversiteiten),art.10.20a(voordehogescholen)enartikel11.13(voordeOpenUniversiteit)iseenadviesrechtvanhetmedezeggenschapsorgaanopdezeregelingvoorgeschreven.Daarnaastwijsikophetinstemmingsrecht–viahetbestuurs-beheersreglement–tenaanzienvanderegelingvanderechts-bescherming.Totslotvragendezeledenofeenfaculteitsraadnamenseengrotegroepstudenteneenberoepkandoenophetverhaalsrecht.Hetverhaalsrechtisinbeginseleenrechtdatdeindividuelestudenttoekomt.Individuelestudentenkunnenzichwelverenigentoteengroepenalsgroepeenberoepdoenopdefaculteitsraadomnamenshunoptetreden.Ongevraagdkandefaculteitsraaddatnormaalgesprokenniet.Iktekenhierbijaandathetaandeinstellingisovergelatenhoedeprocedurerondhetverhaalsrechteruitkomttezien.5.STUDENTEN5.1RechtsbeschermingDeledenvandeVVD-fractievragenwaaromderegelingvoorrechtsbe-schermingvanstudentengeenbetrekkingheeftopandereorganisatiesdanonderwijsinstellingen,zoalsdeIB-groep,CentraleFinanciëleInstel-lingen(CFI)eninspectievanhetonderwijs.Isderechtsbeschermingtenaanzienvandezeorganisatiesvolgensderegeringafdoendegeregeld?Ja,ikbenvanmeningdatderechtsbeschermingvoorstudentengoedgeregeldisalshetgaatombesluitenvanandereinstantiesdandeinstel-lingenvoorhogeronderwijs.DerechtsbeschermingvoordergelijkebesluitenisinanderewetgevingdandeWHWneergelegd.ZoisindeWetstudiefinanciering2000derechtsbescherminggeregeldvoorstudententegenbesluitenvandeIB-Groep.Deinspectievanhetonderwijsheefteenklachtenregeling,gebaseerdophoofdstuk9vandeAlgemenewetbestuursrecht.StudentenhebbengeendirecterelatiemetCFI.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.740 Deinstellingisvrijomeenkeuzetemakenhoe«defaciliteit»wordtvorm-gegeven.Hoewordtdeneutraliteitvan«defaciliteit»gewaarborgd,zovragendezeleden.Deneutraliteitvande«faciliteit»wordtgewaarborgddoordatdemede-zeggenschapinstemmingsrechtheeftophetbestuurs-enbeheers-reglementwaarindeinrichtingvandefaciliteitwordtvormgegeven.Daar-naastheeftderaadvantoezichteentoezichthoudenderolmetbetrekkingtotdeuitvoeringvanhetbestuurs-enbeheersreglementwaarbijderaadvantoezichtookdeneutraliteitvandefaciliteitindegatenkanhouden.Overigensneemtde«faciliteit»inhoudelijkgeenbeslissingen;dusneutra-liteitindiezinisbijde«faciliteit»nietaandeorde.Valtonderbehandelingvangeschillendiebetrekkinghebbenopeenbeoordelingvandekwaliteitvandestudentookhetjudiciumabeundi,willendezeledenweten.Ja,ookbijtoepassingvanhetiudiciumabeundiisrechtsbeschermingmogelijk.Degeschillenadviescommissiezalbijgeschillendaarovereenadviesuitbrengenaanhetinstellingsbestuurdatdanvervolgensopgrondvaneenheroverwegingbeslist.Bijzondereinstellingenmoetentenaanzienvaneenklachtzoveelmogelijkinovereenstemmingmettitel9.1.vandeAlgemenewetbestuursrecht(Awb)handelen,terwijlopenbareinstellingenzichervolledigaanmoetenhouden.Opwelkepuntenmageenbijzondereinstellingafwijken,zovragendeledenvandeVVD-fractieverder.Hoofdstuk9vandeAlgemenewetbestuursrecht(Awb)isvanovereen-komstigetoepassingverklaardvoorbijzondereinstellingen.Deredendatvandezewetgevingstechniekgebruiktisgemaakt,isdatdebijzondereinstellingen,andersdandeopenbareinstellingen,indemeestegevallenniethandelenalseenbestuursorgaanindezinvandeAwb.DeAwbgeldtalleenvoorbestuursorganen.Hoofdstuk9Awbisdusnietautomatischvantoepassingopdebijzondereinstellingen,zoalsbijdeopenbareinstel-lingenwelhetgevalis.Debijzondereinstellingenmoetenhunprocedurezoinvullendatzevoldoenaandeeisendiegesteldwordeninhoofdstuk9vandeAwb.Determinologie«vanovereenkomstigetoepassing»biedtinhoudelijkgeenruimteomafwijkendebepalingentehanteren.Overigensgeldthetzelfdevoordestudenten.Zijmoetenzichookhoudenaanderegelsuithoofdstuk9vandeAwb.Hoofdstuk9vandeAwbbiedtminimu-meisenvooreengoedeklachtenbehandeling.Alservoorbestuurs-organenvrijheidisomextravoorschriftenoptenemen,dangeldtditrechtookvoordebijzondereinstellingen.Opbasisvanwelkesignalenverwachtderegeringdatbijzondereinstel-lingenmethetoogopderechtszekerheidvanstudentenzominmogelijkzullenafwijkenvandeAwb,vragendezeleden.Welkegarantieheeftderegering?Alshiertoegeengarantiesbestaan,isdeconclusiedanjuistdatderechtszekerheidvaneenstudentbijeenbijzondereinstellingnietgega-randeerdkanworden?Inhetwetsvoorstelisvoordeinterneregelingvanderechtsbeschermingeenonderscheidgemaakttussenklachtenengeschillen.Tenaanzienvanklachtenisbepaalddattitel9.1vandeAwbvanovereenkomstigetoepas-singis.AlleentenaanzienvangeschillenzijnafwijkingentenopzichtevandeopdatpuntgedetailleerdereAwbmogelijk.AandeinstellingwordteenbepaaldematevanruimtegebodenomtoteengoedeinrichtingvandegeschillenregelingtekomenDaarbijzijnwelessentiëlevoorwaardengestelddeelsvoortkomenduitdeAwbendeelsspecifiekvoorhethogerTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.741 onderwijs(zoalshetcollegevanberoepvoordeexamens).Indeinstellingsregeling,meteenrolvoorhetmedezeggenschapsorgaan,kaneenenanderbinnendatgegevenkaderwordenuitgewerkt.Hiermeeisderechtszekerheidvandestudentbijdebijzondereinstellinggegarandeerd.Geldttenaanzienvandeklachtenprocedureookdetermijnzoalsinartikel9.11vandeAwbisvastgelegd,willendeledenvanvoornoemdefractieweten.Ja,determijnzoalsgenoemdinartikel9.11vandeAwbisvantoepassingtenaanzienvandeklachtenprocedureinhethogeronderwijs.5.2Transparantestudiekeuze-informatieDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatomhetstudiesuccesteverhogenhetvanbelangisdataankomendestudenteneenjuistestudie-keuzemaken.Daartoemoethenvoldoendeenadequateinformatiewordenaangeboden.DeministerverwijstindatkadernaarStudiekeuze123.Deledenvandezefractievragenofdeeffectiviteitvanditinstrumentreedsisonderzocht.DeeffectiviteitvanStudiekeuze123moetwordenbekekeninsamenhangmetdeveleandereactiviteitendieplaatsvindenomaankomendestudenten(zich)goedte(laten)informerentenbehoevevaneengoedestudiekeuze(voorlichtingopschool,opendagen,studiebeurzen,studie-keuzegesprekken,anderewebsitesenpublicatiesmetinformatieoveropleidingeninhethogeronderwijs).Deinvloedvanaldezeactiviteitenophetstudiesuccesisnietafzonderlijktemeten,wantbijstudiesuccesen-uitvalspelenveleanderefactorenookeenrol(zoalsmotivatie).Ikachtdebeschikbaarheidvanbetrouwbare,onafhankelijkeentransparanteverge-lijkendeinformatieoverdeopleidingeninhethogeronderwijsevenwelsowiesovangrootbelangvooreengoedestudiekeuze.Dekwaliteitvandeinformatieendewebsiteisvangrootbelangvoorhetsucceservan.Eendeskundigenpanelzietdaaroptoe.DeStichtingStudie-keuze123peiltregelmatighetgebruikvandewebsiteStudiekeuze123.Dezegroeitsterk(hetaantaluniekebezoekersgroeidevan235000in2007naar462000in2008).Dehelftvandebezoekersgebruiktdesiteookomopleidingenmetelkaartevergelijken.Daarnaastmoeteneengebruikers-platformeneenklankbordgroepgaranderendatdeinformatieendewebsiteaansluitenbijdebehoeftenvandegebruikersendemaatschap-pelijkeomgeving.TotslotwordtookindeStudentenmonitordestudentengevraagdnaarhunoordeeloverdekwaliteitvandeinformatieendewebsite.Destudentenwaarderendesitemetruimeen7.DeledenvandePvdA-fractievragenofderegeringkanaangevenofzijheeftoverwogenmisleidendeinformatieinvoorlichtingsfoldersenanderevormenvanvoorlichtingdienietvoldoenaandeprincipesvanzorgvul-digecommunicatie,eenplektegevenbinnenhetverhaalsrechtzoalsinhetwetsvoorstelnaarvorenkomt.Zoalsikalbijdebeantwoordingvananderevragenhebopgemerkt,kandestudentzichbijdeuitoefeningvanhetverhaalsrechtberoepenopallemogelijke(informatie)bronnenwaarvoordeinstellingverantwoordelijkis.Bijnotavanwijzigingzalikexplicietdeonderwijs-enexamenregeling(artikel7.13),deinformatieaan(aanstaande)studenten(artikel7.15)enhetstudentenstatuut(artikel7.59)toevoegenalsgrondenwaaropeenstudentzijnverhaalsrechtkanbaseren.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.742 DeledenvandeSP-fractievindenhetbelangrijkdatergoedeinformatiebeschikbaarisoveropleidingen.Zijzoudengraagziendatookdeinfor-matieoverstudiekostenduidelijkisvooraankomendestudenten.Ditzoubijvoorbeeldkunnendoorinstellingeneenmaximumtelatenstellenaandebijkomendekostenbovenophetcollegegeld.Wanneereenopleidinghiervanafwijkt,moetdezedatverantwoordeninbijvoorbeelddestudie-gidsenopdewebsitevandestudie.Zijvragennaardemogelijkhedenomditmaximumvasttelatenstellendoorhetcollegevanbestuurinsamen-spraakmetdemedezeggenschapsraad.Elkestudentdiezichinschrijftvooreenopleidingiscollegegeldverschul-digd.Dewetbepaaltdatdeinschrijvingnietafhankelijkmagwordengesteldvananderefinanciëlebijdragendanhetcollegegeld.InantwoordopKamervragenenineenrecentebrief(TK2008–2009,AanhangselHandelingen,nr.1306,respectievelijkbriefvan2april2009,TK2008–2009,31288,nr.53)hebikaangegevendatdeinstellingzichaandewetmoethouden,watdaarinbepaaldisoverdekostenvoorhetonderwijsendatalssprakeisvanextrakostendezeredelijkmoetenzijn.Detoegankelijk-heidkannietinhetgedrangkomen.Alsinstellingeneenmaximumbedragzoudenkunnenvaststellen,danontstaatnaarmijnmeninghetrisicodatdatbedragalsnormwordtgehanteerdterwijl«redelijkheid»entoegankelijkheiddecriteriamoetenzijn.DeledenvandeVVD-fractievernemengraagopwelketermijnderegeringverwachtdatdebestuurlijkeafsprakenrondstudiekeuze-informatieookdaadwerkelijkresulterenineenwebsitewaarmeestudentenopleidingenmetelkaarkunnenvergelijkenenbijvoorbeeldkunnenbeoordelenwelkarbeidsmarktsucceseenbepaaldeopleidingheeft.Kanderegeringeendatumnoemenentoezeggenhiervaartachtertezetten?DewebsiteomopleidingenmetelkaartevergelijkenwaardeledenvandeVVD-fractieomvragen,bestaatreedssindsbegin2006enwordtsindsdienvoortdurendverbeterdenuitgebreid(masteropleidingen,associatedegreeopleidingen,opleidingenvanparticuliereonderwijsinstellingen,informatieoverdeaansluitingtussenbachelor-enmasteropleidingenenz.).Ookarbeidsmarktinformatiemaaktdeeluitvandeinformatiewaaruitstudentenkunnenkiezen.DezeinformatieisafkomstigvanhetResearch-centrumvoorOnderwijsenArbeidsmarkt(ROA)vandeUniversiteitMaas-tricht,datinopdrachtvandeHBO-raadendeVSNUperiodiekonderzoekdoetonderafgestudeerdenvanhbo-enwo-opleidingen(alumni-monitoren).Onderzochtisofdezeinformatie,diewelperopleiding,maarnietperinstellingbeschikbaaris,ooknaarinstellingkanwordenuitge-splitst.Ditisnaarhetoordeelvandeskundigennietgoedmogelijk.DeverschillentussenopleidingeninNederlandzijngroterdantussendeinstellingenendeaantallenondervraagdeafgestudeerdenzijnvoorveelopleidingentekleinomstatistischsignificanteuitsprakentoetestaanoververschillen.Inmijnbriefvan29oktober2007(TK2007–2008,29853,nr.34)hebikaangegevendatookdeuitvoeringvanwerkgeversenquêtesgeenrealis-tischeoptieis.WelstreeftdeStichtingStudiekeuze123ernaarsteedsmeerinformatieoverberoepenenarbeidsmarktaandesitetoetevoegen.DehierbovenvermeldealumnimonitorenvanhetROAzijndaarvaneenvoor-beeld.Daarnaastwordtbijelkeopleidingeenschetsvandemogelijkeberoepenenberoepsgroepengegeven.TotslotisinditverbandrelevantdatdewerkgeversverenigingenMKB-NederlandenVNO-NCWinhetgebruikersplatformvandeStichtingStudiekeuze123zijnvertegenwoor-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.743 digdenviadatplatforminvloedkunnenuitoefenenopdeverdereontwik-kelingvandewebsite.Dezeledenvragenverderwelkerolstudiekeuzegesprekkenspelenindebestuurlijkeafsprakenoverstudiekeuze-informatie?Studiekeuzegesprekkenspelenindebestuurlijkeafspraakoverstudiekeuze-informatiegeenconcreterol.Debestuurlijkeafspraakisop31mei2006gemaaktendeintroductievanstudiekeuzegesprekkenisnadiengestart.Bijbriefvan17maart2009(TK2008–2009,31288,nr.51)hebikuhierovergeïnformeerd.Ikbeschouwstudiekeuzegesprekkenookalseenactiviteitnaastdebeschikbaarstellingvanstudiekeuze-informatie.Beideinstrumentenhebbenhunbelangvoorderealisatievanstudie-succes.Isderegeringvoornemens«matching»aandepoortmeertestimuleren?Zoja,hoe?Zoneen,waaromniet?Vervolgensvragendeledenofdeproblematiekrondstudiekeuzegeholpenzoukunnenwordendoordeinschrijfdatumvoornieuwestudententevervroegen,bijvoorbeeldnaar1juli.Heeftderegeringdeindrukdatonderinstellingendewensleeftomdeinschrijfdatumvoorstudententevervroegen,willendeledenweten.Watzoudenargumentenzijnomditweltedoenenwatzoudenargu-mentenzijnomditniettedoen?Waaromisinditwetsvoorstelnietsoverdeinschrijfdatumvoornieuwestudentenopgenomen?Deledenvragenofderegeringalsnogvoornemenshetbeleidaantepassendoordeinschrijf-datumtevervroegen?Indiendithetgevalis,danvernemendeledengraagperwanneer?Indienditniethetgevalis,danwillendeledenwetenwaaromniet.ZoalsmetuwKamerisbesproken,wilikbredeintroductievanstudie-keuzegesprekkeninhethogeronderwijsbereikenviaeenzorgvuldiginvoeringstraject.Inmijnhiervoorgenoemdebriefvan17maartjl.hebikugeschrevendatdittrajectvorigjaarvanstartisgegaanmeteenopmijnverzoekdoorStichtingSURFuitgezetprogramma,waarbijstudenten-organisaties,HBO-raadenVSNUendeindividueleinstellingenvoorhogeronderwijszijnbetrokken.Inditprogrammakomtaanbodhoestudiekeuzegesprekkenoptimaalkunnenwordengeorganiseerdendaartoeworden«goodpractises»vaninstellingenuitgewerktenover-draagbaargemaakttenbehoevevanandereinstellingen.Ofhetnodigisomdeinschrijfdatumtevervroegeniseenvraagdieindatverbandaandeordekomt.Juistookomdatoverdenoodzaakenargu-mentenhiervoornunoggeeneenduidigheidbestaat.Aandehandvandeuitkomstenvanditprogrammadat12maartjl.vanstartisgegaanentotvolgendjaaraprilloopt,wilikbezienofhetnoodzakelijkis(enzoja,hoe)deinschrijfdatumtevervroegen.5.3IudiciumabeundiDeledenvandeSP-fractiemerkenopdathetiudiciumabeundiwordtgeïntroduceerdombepaaldestudententewerenvanstudiesdieopleidenvooreenberoepwaardezestudenteneengevaarzullenvormenvoorzichzelfofanderen.Hetmagechternietlichtvaardigwordeningezet.Derechterheeftonlangsbeslotendatstudentenonderbijzondereomstandig-hedenomdringenderedenengeweigerdkunnenworden.Hoezaldepraktijkmetdezewetveranderen,aangezienooknualstudentenverwij-derdkunnenworden?Debelangrijksteredenomhetiudiciumabeunditochindewetteregelenisdatheteeninbreukmaaktophettoelatingsrechtvandestudent.HettoelatingsrechtiseenzodanigbelangrijkuitgangspuntindewetdateenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.744 inbreukdaaropnaarmijnmeningexplicietmoetwordenvastgelegd.Eenanderebelangrijkeredenisdathetbijdraagtaanderechtszekerheid:instellingenenstudentenwetenwatdegrondenzijnomeenstudentteverwijderenenwanneerdatmogelijkis,welkeorganenvandeinstellingdaarbijeenroldienentespelenenbinnenwelkekadersbeoordelingdoorderechterdientplaatstevindenalseenstudentberoepaantekenttegenhetbesluitvanhetinstellingsbestuur.Bovendienisdaarmeeduidelijkdathetnietopanderegrondenkan.Hoevoorkomtderegeringdathetiudiciumabeundidoorinstellingenwordtgebruiktomlastigestudententewerenofteverwijderen,zovragendezeleden.Hetgebruikenvanhetiudiciumabeundiomlastigestudententeverwij-derenoftewerenwordtvoorkomendoordatverlangdwordtdathetinstellingsbestuuralsorgaanalleeneenbeslissingneemtopadviesvandeexamencommissieofdedecaanofeendaarmeevergelijkbaarorgaan.Ermoeteenafwegingwordengemaakttussendebelangenvanallebetrokkenenenermoetsprakezijnvangedragingenenuitlatingendieleidentotdeconclusiedatdedesbetreffendestudentongeschiktisvoorhetberoepwaartoedeopleidingopleidtofdepraktijkoefeningdaar-binnen.Devoorgesteldewettelijkeregelingbevatdusverschillende«checksandbalances»omtevoorkomendatdeinstellingonwelgevalligestudentenverwijdert.Ookvalthetiudiciumonderderechtsbeschermingmeteeninterneeneenexterneprocedure.Ikmerkvolledigheidshalvenogopdathetwetsvoorstelweldemogelijkheidbiedtstudentendievoorernstigeoverlastzorgendefinitiefteverwijderenvandeinstelling.DeledenvandeVVD-fractievragenofhetvoorinstellingenmogelijkisomteruitvoeringvanhetiudiciumabeundivoorafeenVerklaringOmtrentGedrag(VOG)vaneenstudenttevragen?Zouditbijvoorbeeldvoorpeda-gogischeopleidingenzelfsnietverplichtmoetenworden?Zoja,opwelkewijze,vragendeleden.Indienditniethetgevalis,danvernemendeledengraagwaaromniet.Hetiudiciumabeundiisbedoeldomeenstudenttekunnenverwijderenvanwiedeinstellingnaeenzorgvuldigeafwegingvandebetrokkenbelangenenopgrondvandewettelijkecriteriatothetoordeelisgekomendathijongeschiktisvoorhetberoepofdepraktijkoefeningdatrespectie-velijkdiebijzijnstudiehoort.EenVerklaringomtrenthetgedragheeftalsdoeliemandbijvoorbaattekunnenuitsluitenvanhetvolgenvaneenbepaaldeopleidingofsoortvanopleidingen,zonderenigeinhoudelijkebeoordelingwatbetreftdegeschiktheidvoorhetberoepofdepraktijk-oefening.Ikvinddateenonnodiggrofinstrument.BovendienheeftdeVerklaringbetrekkingopdevraagofdepersoondiedeVerklaringvraagteenstrafbladheeft.Datiseenandersoortigebeoordelingvandepersoondanhierbedoeld.HetvoorafvragenaanstudentenvaneendergelijkeVerklaringisinhetlichtvanhet«ultimumremedium»-karaktervanhetiudiciumabeundiooknietproportioneel.DeledenvandeD66-fractievragenwelkecriteriaerwordengesteldaanhetiudiciumabeundi?Dezeledenzijnvanmeningdateeniudiciumabeundialleenacceptabelisalshieraanzeerduidelijkeentoetsbarecriteriazijnverbonden.Opditmomentisonvoldoendeduidelijkwatderegeringbedoeltmetdemoreleongeschiktheidvooreenberoepdiedebasisvormtvoorhetiudiciumabeundi.Deledenwillengraagwetenhoedecriteriavoormoreleongeschiktheidtotstandzullenkomenenwelkepartijendaarbijbetrokkenzullenzijn?TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.745 Decriteriawordendoorhetinstellingsbestuurvastgesteld.Hetistenslotteeenbeslissingvandeinstelling.Ditlaatonverletdatdeinstellingzichkanenvermoedelijkzallatenleidendoorcriteriadiezijnopgestelddoorberoepsgroepen.Zowordtbinnendemedischedisciplineopditmomentnagedachtovereventuelecriteriadienaarhaaroordeelvoordeopleidinggeneeskundezoudenkunnengelden.Dezekunnennietzeerspecifiekzijnomdatelkgevaluniekisentelkensweermoetwordengewogenwaaromspecifiekegedragingenenuitlatingenvaneenstudenthemongeschiktmakenvooreenbepaaldberoepofpraktijkoefening.Hetvastleggenvandecriteriaisdaaromgeenverplichting.Zijbiedenweleenrichtsnoerenkunnendezorgvuldigheidjegensdestudentenderechtszekerheidbevor-deren.Explicietisaangegeven,endeRaadvanStateheeftditinpositievezingememoreerd,dathetiudiciumabeundinietmagleidentotaantastingvandeacademischevrijheid.Evenminmagersprakezijnvaneenaantas-tingvandevrijheidvanmeningsuiting.Hetiudiciumabeundiiseenultimumremediumenmoetookalszodanigwordenvormgegeven.Wanneervormenpersonenvolgensdeministerdoorhungedragingeneenbedreigingvooranderen,zovragendezeledenvervolgens.Indememorievantoelichtingrichtderegeringzichalleenopontuchtenpedo-filie.Hiermeewordtdevraagomzeildofonderhetiudiciumabeundibijvoorbeeldookmensenmetfundamentalistischgedachtegoeddetoegangtotopleidingenmagwordengeweigerd.Eenpersoonvormtnaarmijnmeningdoorzijngedragingeneenbedrei-gingvooranderenalsdiegedragingenzodanigzijndatervanuitmagwordengegaandatdepersonendiehijindeuitoefeningvanhettoekom-stigberoepofdepraktischeoefening(stage)zalgaanbehandelenofwaarmeehijdanomgaat,substantiële(lichamelijkeofemotionele)schadezullenoplopen.Datzullenveelalpersonenzijnbijwiedergelijkegedra-gingenzijngeconstateerd;hetkunnenookpersonenzijndie(vantevoren)aangevendatzijzichzullengaangedragenopeenmanierdieeenderge-lijkgevaaroplevert.Dateenstudenteenfundamentalistischgedachtegoedaanhangt,hoefthemnietongeschikttemakenvooreenberoep.Toepassingvanhetiudi-ciumabeundiisdannietaandeorde.Alstenaanzienvandezestudentdeconclusiezoumoetenwordengetrokkendathijeenbepaaldeopleidingnietmagvolgenomdathijandersmogelijkdestaatsveiligheidingevaarbrengt,dandienteenandererechtsgrondgehanteerdtewordenomhemteverwijderenofinschrijvingteweigeren.ZokaniemanddienietdeNederlandsenationaliteitbezitopgrondvandeVreemdelingenwettotongewenstpersoonwordenverklaardenhetlanduitgezetof–eerdernog–detoegangtotNederlandwordengeweigerd.Voorafgaanddaaraanvindteenbelangenafwegingplaatswaarbijookgekekenwordtnaardeopenbareordeennationaleveiligheid.Dezeledenmakenzichmetnamezorgenoverhetfeitdatmetdevoorge-steldewijzigingvandewet,naastgedragingen,ookuitlatingenkunnenleidentotbeëindigingofweigeringvaninschrijving.Deledenvandezefractiezijnvanmeningdathierdoordevrijheidvanmeningsuitingingevaarkomtendateenveroordelingopbasisvanuitlatingenzeerlastigtebewijzenenweerleggenis.Daaromvragendeledenophelderingoverdeuitwerkingvandecriteria(hoe)vooruitlatingendieniettoelaatbaarzijnvoorwelkeberoepenenopleidingen(wat).Zoalsikaleerderhebverklaard,zalperindividumoetenwordenbepaaldwaaromhijmoetwordenuitgeschrevenrespectievelijknietwordeninge-schreven.Ikwijsernogeensnadrukkelijkopdathetiudiciumabeundieenzwaarmiddelisdatslechtsbijhogeuitzonderingkanwordengebruikt.DeinstellingkanenmaghetnietgebruikenomstudentendieonvoldoendeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.746 presterenteverwijderen.Hetzelfdegeldttenaanzienvaneenstudentdiegebruikmaaktvandevrijheidvanmeningsuitingopeenhetinstellings-bestuuronwelgevalligemanier.Zoalsookineengerechtelijkeprocedurehetgevalis,ishetdetaakvanhetcollegevanbestuurtebewijzen(stel-plichtenbewijslast)dateenstudentongeschiktisvooreenberoepwaar-voorhijwordtopgeleid.Alshetiudiciumabeundiwordtgebruiktomeenstudentopgrondvanzijnuitlatingenteverwijderen,dankandatalleenmaaralshetgaatomuitla-tingenwaardoordemensenmetwiehijindetoekomstmogelijkgaatwerkengevaarlopen.Eerderishetvoorbeeldaandeordegeweestvaneenpedofieldiezichzodaniguitlaatdatervanuitgegaanmagwordendathijeengevaarisvoorkinderenterwijlbinnendeopleidingjuistkinderenhetstudieobjectzijnenookhetbijbehorendeberoepdaaropisgericht.Diestudentmagdanomdieuitlatingenverwijderdofgeweigerdworden.Debewijslastkanindatgevalmoeilijkzijnmaardatisnaarmijnmeninginherentaanditzwareinstrument.DeledenvandeSGP-fractievragenwelkecriteriaderegeringhanteertvoorhetonderscheidtussengedragingenenuitlatingen.Inprincipeiseengedragingeenhandelenvandestudenteneenuitlatingeenuitspraakvandestudent.Hetgaathierbijnietomeenwillekeurigeuitlatingmaaromeenuitlatingwaarbijervanuitgegaanmagwordendatdiezoukunnenleidentoteenhandelendatdepersoonongeschiktmaaktvoorhetberoepofdepraktijkoefening.Hoeweleen«uitlating»ookalseen«gedraging»zoukunnenwordenaangemerkt,hebikgemeenddathetzinvolisteexpliciterendatnaastgedragingenookuitlatingeneenrolkunnenspelenomdereikwijdtevandebepalingondubbelzinnigduidelijktemaken.Kanopgrondvandetoelichtingdatstudentennietopgrondvanondemo-cratischgedachtegoedgeweerdkunnenwordenbijvoorbeeldgeconclu-deerdwordendateenstudentdieingeschriftesympathiebetuigtmetpedofilienietuitgeslotenmagwordenvaneenpedagogischestudie,zovragendezeleden.Alseenstudentingeschriftesympathieuitvooreengedachtegoedisdatopzichzelfnietvoldoendeomhemvandeopleidingtewerentenzijdaaruithetbeeldnaarvorenkomtdatdezestudenthetgedachtegoedookindepraktijkzou(kunnen)brengenofzalgaanbrengenmetdeinantwoordopeerderevragengenoemdemogelijkeschadelijkegevolgenvandien.Dezeledenvragentenslotteofderegeringdevoorgesteldetekstvoldoendehelderachtvooreenzwaresanctiealshetiudiciumabeundi.Ikmeendatdevoorgesteldetekstvoldoendehelderisomeenzwaresanctiealshetiudiciumabeunditeintroduceren.Voldoendewordtaange-gevendatheteenuiterstemiddelis,daterverschillendeinternepartijenbijbetrokkenmoetenzijn,datallebelangenmoetenwordenafgewogen,datereendirecterelatiemeteenberoepmoetzijnendatersprakemoetzijnvangedragingenofuitlatingen.Daarmeezijnnaarmijnmeningallevereisteaspectenaandeordegekomen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.747 6.KWALITEITSZORGENEXAMENS6.1ExamencommissieDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatexamencommissieseenbelangrijkerolkunnenspelenterverhogingvandekwaliteitvanhetonderwijs.Zijondersteunendegedachteomdepositievandeexamen-commissiesteversterken.Maardezeledenwillenookaandachtvragenvoordekwaliteitvandetoetsen,diedoordedocentenwordenontwik-keld.Opwelkemanierwilderegeringdiekwaliteitbevorderen,wanteengoedetoetszegtwerkelijkofdestudentheeftgeleerdwathijmoestleren?Dekwaliteitvandetoetsingisprimairdeverantwoordelijkheidvandeinstellingenzelf.Omonafhankelijketoetsingenbeoordelingteborgenzijnaandeexamencommissieenexaminatoreneigenstandigebevoegdhedengeattribueerd.Bijdeborgingvandekwaliteitkunnentweeniveauswordenonderscheiden:binnendeinstellingenextern.Deontwikkelingvandetoetsengeschiedtdoorgaansdoordeexaminator,veelaldedocentdiehetonderwijsheeftverzorgd,Deexamencommissiebenoemtdezeexaminatorenenkanprocedurelerichtlijnengeven.Metditwetsvoorstelkrijgtdeexamencommissietevensdetaakominhoudelijkerichtlijnenoptestellen.Hierdoorvindtermeer«sturing»plaatsopdewijzevanexami-nering,nietalleenprocedureelmaarookinhoudelijkendaarmeeopdekwaliteitvandetoetsing.Viahetaccreditatiekaderwordthetexternetoezichtopdekwaliteitvanexamineringgewaarborgd.Indehuidigesituatieisdatookaleenonder-deelvandeaccreditatie,maarmetditwetsvoorstelwordtditscherperneergezet:toetsingenexamineringmoetenvolwaardigeaspectenindeaccreditatiezijn;hetverlenenvanaccreditatieisnietmogelijkalsdesbe-treffendeonderdeelonvoldoendewordtbeoordeeld.Tenslottezalikverkenneninhoeverreeen«pool»vandocentendiebijinstellingenkunnenoptredenalsexternedeskundigeneenpositievebijdragekanvormenaanhetverhogenvandekwaliteitvanonderwijs.Externedeskundigheidineenexamencommissiehoudtdeopleidingscherp.DitisderedenwaaromdeledenvandeCDA-fractiehiereenvoor-standervanzijn,ondankshunvertrouwenindeprofessionelekwaliteitenvandedocenten.Deregeringwilhiertoegeenwettelijkeverplichtingopnemen.Maar,zovragendezeleden,zouhetgeenwaarderingverdienenindienindeaccreditatiewetgevinghierwelspecifiekeaandachtaanzouwordenbesteed.Waaromwilderegeringhiernoggeenwettelijkeverplichtingvooropnemen?Indememorievantoelichtingisbeargumenteerdwaaromgeenalge-mene,wettelijkeverplichtingtothetopnemenvanexternenindeexamen-commissieisopgenomen.Opleidingenzijnteverschillend.Diezelfdeargumentenpleitennatuurlijkooktegenopnamevanzo’nregelingindeaccreditatiewetgeving.Welwordtdoorditwetsvoorstelhetgewichtvanhetonderdeel«beoordelingentoetsingvanhetonderwijs»inhetaccredi-tatiekaderverzwaard.Opgrondvanhetnieuweartikel5a.8kangeenaccreditatiewordenverkregenzondereenvoldoendebeoordelingvanditonderdeel.WanneerontvangtdeKamerderesultatenvandeverkenningnaarhetinstellenvaneenbepaalde«pool»vandocenten,diebijandereinstel-lingenalsexternedeskundigekunnenoptreden,vragendeaanhetwoordzijndeleden.Inhetvoorjaarvan2010ontvangtdeKamerdeeersteresultatenvandezeverkenning.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.748 Deonafhankelijkheidvandeexamencommissietenopzichtevanhetcollegevanbestuurkanalseenwaarborgwordengezien.Maaraanwielegtdeexamencommissieverantwoordingaf,zovragendezeleden.Alseenexamencommissiezijntaaknietserieusneemt,wiekandaneventueelingrijpen,willenzijweten.Aandeexamencommissiewordtinditwetsvoorsteldeopdrachtgegevenomzichjaarlijksteverantwoordenineenverslagoverhaarwerkzaam-heden.Deexamencommissieheefteenbelangrijkefunctiebinnendeinstellingopgrondvangeattribueerdebevoegdheden.Ditbetekentdathetcollegevanbestuurdeexamencommissiegeeninhoudelijkeopdrachtenkangevenvoordewijzewaaropdeexamencommissiehaartaakmoetuitvoeren.Decommissiewasenisfunctioneelonafhankelijk.Alsdeexamencommissiehaartakennietnaarbehorenvervult,kanhetcollegevanbestuurrespectievelijkdedecaaningrijpendoordeledenteschorsen.Hetbehoeftgeenbetoogdatditeenvergaandemaatregelisendatditalleenkanindiendezemaatregelproportioneelis.Ikwijserverderopdathetcollegevanberoepvoordeexamensbevoegdisteoordelenoverdebesluitenvandeexamencommissieendeexamen-commissieopdrachtenkangevenvoordewijzewaaropzijhaarbesluitmoetherzien.Tenslottewordthetmetditwetsvoorstelmogelijkgemaaktdateenstudenttegeneenbesluitvandeexamencommissie–naeeninterneprocedure–beroepaantekentbijhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsdatbevoegdishetgeschil(marginaal)tebeoordelen.DeledenvandePvdA-fractiezijntevredenoverdevoorstellenmetbetrek-kingtotdeverbeteringvandepositievandeexamencommissie.Devoor-waardenvooronafhankelijkheidendeskundigheidonderschrijvenzij.Kanderegeringaangevenhoedepositievandeprofessionaldaarmeeverste-vigdwordt?Ishetdaarbijnietnodigdateriniedergevaleenprofessionalindeexamencommissiezittingheeft?Naarmateeenexamencommissiedeskundigerisenonafhankelijkervanhetinstellingsbestuur,kandezemeersturenvanuitdeinhoudvandedesbetreffendedisciplineendeontwikkelingeninhetberoepenveld.Eenaldusfunctionerendeexamencommissiedoetmeerrechtaanhetwerkvandeprofessional.Indiezinzijndevoorstellenvoorverbeteringvandepositievandeexamencommissietebeschouwenalshetverstevigenvandepositievandeprofessional.InantwoordopvragenvandeledenvandeCDA-fractiehebikalaange-gevengeeneisentewillenstellenaandeledenvandeexamencommissie,andersdandatzeonafhankelijkendeskundigdienentezijn.Deleden,ongeachtofzijinternofexternzijn,moetendaaraanvoldoen.Deledenvandeexamencommissiehebbeneenadviserendestembijdebenoe-mingvandeledenvandecommissiedoorhetinstellingsbestuur.Ikachthetnietopvoorhandinallegevallennoodzakelijkdateendocentvandeinstellingdeeluitmaaktvandeexamencommissie,maaroverhetalge-meenzalhiervanwelsprakezijn,zoismijnverwachting.Totslotvragendezeledenhoedeverbredingvandetaakvandeexamen-commissiegezienmoetwordentenopzichtevanderolvandeprofes-sionalinhetkadervandebeoordelingsnormen.Deverantwoordelijkheidvandeexamencommissieendievandeprofes-sionalinhetkadervandebeoordelingsnormenliggeninelkaarsverlengde:dedocentalsprofessionalverzorgthoogwaardigonderwijsendeexamencommissiedraagterzorgvoordatdekennisenkundevanstudentendeskundigenonafhankelijkkunnenwordenbeoordeeld.Daarmeevullenprofessionalenexamencommissieelkaaraanindezorgvoorkwalitatiefhoogstaandonderwijs.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.749 DeledenvandeSP-fractiekunnenzichvindenindeeisenvandeskundig-heidenonafhankelijkheidvoordeexamencommissie,zekerwanneererookdeskundigenvanbuitendeeigeninstellingwordenbetrokken.Watisdeverhoudingtussendocentenendeexamencommissie?Hoevoorkomtderegeringdathetwerkvandeexamencommissieteveeltenkostegaatvandeautonomievandedocent?Deverantwoordelijkheidvandedocentomdestudentkwalitatiefgoedonderwijstegevenendeverantwoordelijkheidvandeexamencommissievooreendeugdelijketoetsingzijntweeteonderscheidenverantwoorde-lijkheden.Dezeverantwoordelijkhedenliggenweliswaarinelkaarsverlengdemaardeautonomievandedocentbijhetrealiserenvanzijndeelvandeverantwoordelijkheidkomthierdoormijnsinziensnietinhetgedrang.Datdeexaminatorvanbuitenkankomen,isnuookalzo.Overi-gensisdoorgaansdedocenttevensdeexaminatorDeregeringschrijftdathet«nietisaantebevelendatpersonenmeteenmanagementfunctie,dieverantwoordelijkzijnvoordefinanciëletoestandvandeinstelling,zittinghebbenindeexamencommissie».Waaromblijftditbijeenaanbeveling,zovragendezeleden.Waaromwordtditnietindewetgeregeldalsderegeringdezemeningistoegedaan,vragendeledenvanvoornoemdefractie.Ikbenvanmeningdatdeuiteindelijkeafwegingoverdesamenstellingvandeexamencommissiedoordeinstelling,geadviseerddoordecommissie,zelfgenomenmoetworden.Dezeautonomiekomtdezeggingskrachtvanhetorgaanopdelangetermijntengoede.Eenstrin-gentverbodoppersonenmeteen(financiële)managementfunctiealslidvandeexamencommissiedoetgeenrechtaandeverschillentussendediverseinstellingen,faculteitenénopleidingen.Zoishetvoorstelbaardaterbijeenkleineopleidingwaarbinnenweinigdocentenwerkzaamzijndubbelfunctieszijnendedocentendustevensmanagementfunctiesvervullen.Ookanderszinsishetvoorstelbaardatpersoneel–bijvoorbeeldmethetoogophetaantrekkelijkmakenvanhetberoepvanleraar–zowellesgevendealsbestuurlijketakenvervult.Erzaloverigenshoedanookaltijdaandeeisenvanonafhankelijkheidendeskundigheidmoetenwordenvoldaan.Totslotwillendezeledenwetenwaaromledenvandeopleidings-commissiegeenadviesrechthebbenoverdeledenvandeexamen-commissie.Deledenvandeexamencommissiemoetenonafhankelijkendeskundigzijn.Adviseringoverdesamenstellingdaarvandoordeopleidings-commissie–bestaandeuitpersoneelenstudentendiedirectebetrokken-heidhebbenbijdeexamencommissiealsdocentofalsstudentdiebeoor-deeldwordt–ligtdanooknietvoordehand.Deopleidingscommissieadviseertdedecaan(bijuniversiteiten)ofhetcollegevanbestuurrespectievelijkdeopleidingsdirecteur/-coördinator(bijhogescholen)overhetonderwijs-enexamenreglement.Hetvormgevenvanhettoetsingsbeleidwordtmetditwetsvoorsteluitdrukkelijkbijdeexamencommissiebelegd.Hetligtdanookvoordehanddatvoorhaareigenoordeelsvormingenvoorafgaandaanhaaradviseringaandedecaan/hetcollegevanbestuurdeopleidingscommissiemetdeexamen-commissiehettoetsingsbeleidbespreekt.DeledenvandeVVD-fractiewillenwetenofhetdebedoelingisdatdeexamencommissieindetoekomstookbeoordelingsnormenvoortenta-mensgaatvaststellen.VereistditimplicietnietookinhoudelijkekennisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.750 overeenbepaaldeopleiding?Zoja,hoewordtditgewaarborgd,vragendeleden.Indienditniethetgevalis,danvernemenzijgraagwaaromniet.Hetisnadrukkelijkdebedoelingvanditwetsvoorsteldatdeexamen-commissieeenmeerinhoudelijkerolkrijgt.Dithoudtookeenrolinbijhetvaststellenvanbeoordelingsnormenvantentamens.Ditverondersteltinderdaaddatdeexamencommissieinhoudelijkekennisheeftvandeopleidingofgroepvanopleidingen.Datisoverigensnietsnieuwseneenbelangrijkeredenwaaromeenexamencommissieisverbondenaaneenopleidingofeengroepvanopleidingen.Verderisindewetdewaarborgopgenomendathetinstellingsbestuurdeledenvandeexamencommissiebenoemtopbasisvanhundeskundigheidophetterreinvandedesbetref-fendeopleidingofgroepvanopleidingen.Ditisneergelegdinartikel7.12a,eerstelid.Heeftderegeringsignalendatdekwaliteitvanonderwijsbijbepaaldeopleidingenaandevaluatieonderhevigisdoordatnormennaexamineringnaarbenedenwordenbijgesteldomdateententamenbijvoorbeeldslechtgemaaktis?Hoekanditvoorkomenworden,willendezeledenweten.Ikhebgeensignalenontvangendathetbijstellenvannormennaexami-neringomhetaantalgeslaagdenteverhogeninhethogeronderwijsaandeordeis.Inhetalgemeenwordteenexamennaafloopgeëvalueerd.Eendergelijkevaluatiekanertoeleidendatblijktdatbijvoorbeeldvragennietgoedwarengesteldofdatdebeoordelingvandeantwoordendaaropnietbleektevoldoen.Indatgevalkunnendebeoordelingsnormenwordenaangepastofvervangenmaarditnietmethetoogophetnaarbenedenstellenvanhetniveauvanhetexamen.Eenbeterresultaatvoordekandi-daatkanwelhetgevolgzijn.Ditiseenlegitiemewijzigingvandebeoor-deling.VervolgensvragendeledenvandeVVD-fractiewatderegeringvindtvandeopvattingvandeVSNUdatartikel9.24nietgeschraptzoumoetenwordenomdathetcollegevanbestuurhierdoornooitmeereenbesluitvaneenexamencommissiekanvernietigen?Eenexamencommissiezoubijvoorbeeldkunnenbesluitenexamensopzondagaftenemen,zonderdathetcollegevanbestuurhierietstegenkandoen.Isditwaar,vragendeaanhetwoordzijndeleden.Deexamencommissieheefteenbelangrijkeeigenstandigepositiedieinditwetsvoorstelwordtversterkt.Hetschrappenvanartikel9.24vandeWHWopgrondwaarvanhetcollegevanbestuurbesluitenkanschorsenofvernietigenvoorzoverdiebesluitennietvoorberoepvatbaarzijn(geweest),pastindezelijn.Eendergelijkebevoegdheidpastnietinhetkadervaneenonafhankelijkerpositioneringvandeexamencommissie.Overigenswordtderegelingvoordeuniversiteitendaarmeegelijkaandebestaanderegelingvoordehogescholen.Daarvoorbestaateenmetartikel9.24vergelijkbarebevoegdheidniet.InantwoordopeenvraagvandeledenvandeCDA-fractiebenikalingegaanopdemogelijkhedenom(besluitenvan)deexamencommissiezonodigtecorrigeren.Inditverbandwijsikbovendienopdeonderwijs-enexamenregeling.Daarinwordeninhoudelijkeenprocedurelezakengeregeldwaaraandeexamen-commissiebijhaartaakuitvoeringgebondenis.Deledenvandevoornoemdefractiezijnervoorstandervandatdocenteneenplaatskrijgenindeexamencommissie.Kanderegeringaangevenwaarominhethuidigevoorstelnietisvoorzienineenvasteplaatsvoorvertegenwoordigersvandedocentenvanonderwijsinstellingenindeexamencommissie,zovragenzij.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.751 Dehuidigebepalingschrijftvoordatdeexamencommissiealleenbestaatuitpersoneeldatbelastismethetverzorgenvanhetonderwijs.Metdevoorgesteldewijzigingwordthetookmogelijkdatanderenzittinghebbenindeexamencommissie.Deze«externen»kunnenzowelvanbinnenalsvanbuitendeinstellingafkomstigzijn.OndermeerdeOnderwijsraadheeftaangedrongenopdemogelijkheidvanexterneledenomhiermeedebetrouwbaarheidendeexternelegitimiteitvandeexamineringinhethogeronderwijstevergroten.Verderhebikaangegevengeenverplich-tingentewillenstellenwatbetreftdeledenvandeexamencommissie,andersdandatzeonafhankelijkéndeskundigdienentezijn.Datgeldtookvoorprofessionalsalszijzittinghebbenindeexamencommissie.Daar-naasthebbendeledenvandeexamencommissieeenadviserendestembijdebenoemingvandeledenvandecommissiedoordeinstelling.Hetisdusnietnoodzakelijkdateendocentvandeinstellingdaarinzittingheeft,maaroverhetalgemeenzalhiervanwelsprakezijn,zoismijnverwachting.DeledenvandeChristenUnie-fractievragenwaarominhetvoorgesteldeartikel7.12aWHWnietlangerdeeiswordtgestelddatdetebenoemenledenvandeexamencommissieafkomstigzijnuitdeledenvanhetperso-neeldiemethetverzorgenvanhetonderwijsindebetrokkenopleidingofopleidingenzijnbelast.Zijverzoekenderegeringdezekeuzenadertoetelichtenendaarbijintegaanopdevraagofmethetnieuwgeformuleerdeartikeldebetrokkenheidvandocentenbijdeexamencommissievoldoendeisgewaarborgdendaarmeevoldoenderechtwordtgedaanaandeprofessionaliteitvandeberoepsgroep.DeaanpassingwaarnaardeledenvandeChristenUnie-fractieverwijzenmaakthetmogelijkdaterledenindeexamencommissiewordenbenoemddienietbelastzijnmethetonderwijsbinnendedesbetreffendeopleidingmaarweldeskundigzijnopditterrein.Ikdenkhierbijaanexternedeskundigenzoalsprofessionalswerkzaambijandereinstel-lingen,hetbedrijfslevenofinde(semi-publiekesector.OpditmomentlaatdeWHWdatniettoe.Zoalsikaleerderopmerkte,eistartikel7.12a,eerstelid,deskundigheidvandeledenvandeexamencommissie.Datgeldtookvoorexterneleden.Voorhetoverigeverwijsikkortheidshalvenaardeantwoordenopvragenvanledenvananderefracties.6.2AccreditatieDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatderegeringhetmogelijkwilmakendatdeopleidingtijdensdeherstelperiodestudentenmaginschrijven.Deledenbegrijpenditvoorstelinhetlichtvandecontinuïteitvandeopleiding,maarvragenopwelkemanierdebelangenvandestudentenvoldoendewordengewaarborgd.Zaldezeherstelperiodealleenaandieopleidingenwordengebodenalservoldoendeperspectiefisdatdeopleidingalsnogbinneneenperiodevantweejaardeaccreditatiealsnogkanhalen?DebevoegdheidtothettoekennenvaneenherstelperiodeligtbijdeNVAO.InhetwetsvoorstelisinderdaadbepaalddatdeNVAOhiertoealleenovergaatindienhetnaarzijnoordeelaannemelijkisdatdeoplei-dingbinnendegesteldetermijnvantenhoogstetweejaaralsnogaandeeisenvanaccreditatievoldoet.Datbetekentdusdatdeopleidingslechtsinbeperktematetekortschiet.Indehuidigesituatieisergeeninhoudelijketoetsvoorhetverkrijgenvaneenherstelperiode.Indiendeaanvraagtotaccreditatietijdigwasingediend,leidthetenkelefeitdatdeinstellingberoepinstelttegeneennegatiefaccreditatiebesluittoteenherstelpe-riode.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.752 Uiteraardzijndebelangenvandestudentenhetbestegediendmeteengeaccrediteerdeopleiding.Debelangenvandestudentenbijeenoplei-ding«inherstel»moetenechterwordenafgewogentegendesituatiedieontstaatalsdeopleidingdirectzijnaccreditatiezouverliezen.MochtdeNVAOnietovergaantothetverlenenvaneenherstelperiodedangeldtvoordestudent–netalsindehuidigesituatie–dathijdeopleidingkanafronden,bijvoorkeuraaneenandereinstelling.Deinstellingmoethetverliesaanaccreditatieendeconsequentieervanhelderkenbaarmakenaandestudentenvandedesbetreffendeopleiding.Debepalingdiedaaropbetrekkingheeft,iseveneensvanwegehetbelangvoorstudentenaangescherpt.Indiendeaccreditatietermijnisverstreken,deaanvraagvooreennieuwetijdigisingediendendeNVAOgeenbesluitheeftkunnennemenvoordeaccreditatietermijnisverstreken,danwordtdeaccreditatietermijnverlengdtotdatdeNVAOwelzijnbesluitheeftkunnennemen,iniedergevaltotheteindevandatstudiejaar.Voordeledenvandezefractieisditeenonbevredigendesituatie.ZijmenendatdeNVAOaltijdalsdeaanvraagvoordevernieuwingvandeaccreditatieeenjaarvoorafloopvandeaccreditatietermijnisingediendzijnbesluittijdigmoethebbengenomen.Waaromheeftderegeringhierdelexsilenciopositivonietingevoerd,willenzijweten.Dekwaliteitvanhetonderwijsisnaarmijnoordeelvandermategrootbelangdathetnietmagvoorkomendataccreditatiekanwordenverkregenopgrondvanhetenkelefeitdateenbepaaldetermijnisverstreken.Omdieredenistoepassingvandelexsilenciopositivoinditgevalmijnsinziensnietaandeorde.AandeanderekantmagvandeNVAOvanzelfsprekendwordenverwachtdatzijzichstipthoudtaandevoorgeschreventermijnvoordebesluitvormingmetbetrekkingtothetverlenenvanaccreditatie.MochthetinuitzonderingsgevallenvoorkomendatdeNVAOmeertijdnodigheeft,danwordenstudentenendeinstellingnietbenadeelddoorverlengingvandeaccreditatietermijn.VerdergeldendereguliereberoepsmogelijkhedenopgrondvandeAwb.Opgrondvandiewetkanookbezwaarenberoepwordenaangetekendalsnietofniettijdigopeenverzoekwordtbeslist.DeledenvandeVVD-fractievragenofderegeringdemeningdeeltdaterrisico’sverbondenzijnaanhetvoorstelomstudentengedurendeeenherstelperiodevaneenopleidingtochdemogelijkheidtebiedenzichinteschrijven.Alsdeopleidinguiteindelijktochnietpositiefgeaccrediteerdblijktmoetendezestudentenalsnogeenandereopleidingkiezen.Zouderegeringbereidzijndemogelijkheidvaninschrijvingtijdenseenherstel-periodeniettelatengeldenbijopleidingendieuniekzijnenwaarbijstudentendusgeenuitwijkmogelijkheidhebbenennoodgedwongenmoetenafstuderenaaneen«slechte»opleiding?Indienditniethetgevalis,danvernemendeledengraagwaaromniet.Nee,wantzonderdevoorgesteldeherstelperiodehebbenstudentenbijeenuniekeopleidingwaarvandeaccreditatievervalthetzelfdeprobleem.Bijvervalvanaccreditatie,alofnietnaeenherstelperiode,isartikel5a.12,eerstelid,vandeWHWvantoepassing.Daarinisbepaalddatdeinstellingdeopleidingwaarvandeaccreditatieisvervallengedurendeeenredelijketermijninstanddienttehoudenomdezittendestudentendegelegenheidtegevendeopleidingtevoltooienindiendezestudentenhunopleidingnietkunnenvervolgenaaneenandereinstelling.Ditlaatstegeldtbijeenuniekeopleiding.Indiendezemogelijkheidnietbestond,zoueenzittendestudentgeenmogelijkheidhebbenalsnogzijnopleidingafteronden.Hiermeezoudendenadelenvanhetnietverkrijgenvaneenaccreditatieteveelwordenafgewenteldopdestudent.WelzijndevoorschriftenoverdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.753 afbouwvandeopleidinginditwetsvoorstelaangescherptalshetgaatomdevoorschriftenomtrenthetvaststellenvaneenredelijketermijngedu-rendewelkedestudentkanafstuderen(artikel5a.12).HoeweldeledenvandePvdA-fractiebegrijpendatnognietallevoor-stellenvoorhetnieuweaccreditatiestelselindewetopgenomenworden,zijnzeblijmetdestappendienuvastgezetworden.KanderegeringaangevenwanneerdeKamerdevoorstellenvoordenieuweaccreditatiemagverwachten?Ikstreefernaaromvoorhetzomerrecesvanditjaareenwetsvoorstelinverbandmetaanpassingvanhetaccreditatiestelseltekunnenindienen.Kanwordenaangegeven,zovragendeledenvandezefractie,opwelkewijzestudentenopdehoogtewordengebrachtvanhetfeitdatdeoplei-dingdiezewillenvolgenwellichtineenherstelperiodevoordeaccredi-tatiezit.InhetCentraalregisteropleidingenhogeronderwijszijndedatumvanaccreditatie,eeneventuelehersteltermijneneeneventueleredelijketermijnvoordeafbouwvandeopleidingopgenomen.Losvandezewette-lijkeverplichtingenligthetvoordehanddatdeinstellinghoedanookaandestudentkenbaarmaaktdatdeopleidingineenherstelperiodezit.DeledenvandeSP-fractiestellenvastdatmetdezewetdeIB-GroepenhetministeriegegevensvaninstellingenoveropleidingenkunnenaanpasseninhetCROHO,waarditnualleendoordeinstellingenkanwordengedaan.Hoevaakwaserdeafgelopentijdaanleidingvooreendergelijkeaanpassingenomwatvooraanpassingenzalhetgaan?Kanderegeringvoorbeeldenvanaanpassingengeven,zovragendeleden.HetisgetalsmatignietaantegevenhoevaakinstellingenisgevraagddegegevensinhetCROHOaantepassen.RegelmatigvindteraanpassingplaatsvandegegevensinhetCROHO.Eeninstellingkanimmerszelfbepaleninwelkevarianteneenopleidingwordtverzorgd;zokunnenerwijzigingenplaatsvindenindeonderdelenwaarinwordtaangegevenofeenopleidinginvoltijd,deeltijden/ofindualevormwordtaangeboden.Ietsvergelijkbaarsgeldtbijvoorbeeldvoorwijzigingvanopleidingsnamen.Indiendeopleidingineenanderegemeente(ook)wordtverzorgd,leidtdatooktotaanpassingvanhetCROHO.Zozijnerregelmatigwijzigingen.DeafgelopenperiodezijnerookaanpassingenvoorgekomeninhetkadervandeopschoningvanhetCROHO.Ditbetrofeengezamenlijkeinspan-ningvanOCW,deIB-Groep,NVAO,InspectievanhetonderwijsenPAEPONenhadalsaanleidingtweerapportenvandeInspectieuit2003en2005metalsconclusiedatdekwalitatieveinhoudvandegegevensinhetCROHOvanaangewezenhogescholenalsontoereikendistekwalifi-ceren.HetbetrofdejuistheidvandeinhetCROHOopgenomeneinddatavandeovergangsrechtelijkeaccreditatie.VervolgensheeftdeIB-GroepdeWerkgroepSchoningingesteldenisininteractiemetdebetreffendehoge-scholengewerktaanaanpassing/correctie.Vertrekpuntvandeoperatiewaseenlijstvan262opleidingenennanadereselectieresteerden84opleidingenbijintotaal22aangewezenhogescholen.Bijsommigeaange-wezenhogescholenbleekdaternadebeëindigingvanderegistratiegeenonderwijsmeerwerdverzorgdendatwasredenomdeaanwijzingalshogeschoolintetrekkenOokwillendeledenvandeSP-fractiewetenhoevaakeeninstellingverzochtwordtomdebeschrijvingvaneenopleidinginhetCROHOaantepassen.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.754 Inaanvullingophetantwoordopdevorigevraagvandeledenvandezefractiewaarindeopschoningisbeschreven,kanikmeedelendathetslechtssporadischisvoorgekomendatgegevensinhetCROHOnietblekentekloppenmetnamewatbetreftdevestigingsplaats.VanwegehetbelangvaneenbetrouwbaarCROHOisinhetAuditplan2008vanOCWvoorzienineenonderzoeknaarmaatregelenenproce-duresterwaarborgingvanderechtmatigheid,debetrouwbaarheidendecontinuïteitvanderegistratievandeopleidingsgegevens.Ditonderzoekbetreftondermeerdefunctionaliteitvanhetsysteem,degeautomati-seerdegegevensverwerking,hetkwaliteitssysteemendepublicatieophetinternet.Deuitkomstenzullenindeloopvan2009beschikbaarkomen.Totslotvernemenzijgraaghoevaakopleidingengeengehoorgevenaaneendergelijkeoproep.Hetisnietvoorgekomendateeninstellinggeengehoorgafaaneenoproeptotaanpassing.7.INTERNATIONALISERINGDeledenvandeCDA-fractievragenofdekanregeringaangevenhoeveelNederlandsestudenteninhetbuitenlandstuderenenhoeveelbuiten-landsestudenteninNederlandhunstudievolgenenwelkeontwikkelingenzichsinds2005hebbenvoorgedaan?EenscherpbeeldvanhettotaleaantalNederlandsestudentendatvoorkortereoflangeretijdinhetbuitenlandgaatstuderenismoeilijkteverkrijgenomdatstagesenkorteverblijvenvoorstudiedoeleindeninhetbuitenlandniet(altijd)geadministreerdworden.InKennisinKaart2006isinfiguur45(bron:OECD-publicatie,«EducationataGlance»2002–2006)weleenbeeldgegevenvandeinkomendeenuitgaandemobiliteit.Daaruitisaftelezendateendoordejarenstabielaantalvanongeveer12000Nederlandsestudenteneenopleidingvoorhethogeronderwijsinhetbuitenlandvolgt.Heteldersstuderenopbasisvaneenuitwisselings-programmaisdaarinnietopgenomen.InKennisinKaart2007isweergegeven(figuur74)dathetaantaluitgaandestudentenopbasisvanuitwisselingsprogramma’sdoordejarenrondde6000studentenschommelt.DemeestestudentendieinhetbuitenlandstuderengaannaarBelgië(25%),hetVerenigdKoninkrijk(21%),deVerenigdeStatenenDuitsland(elk13%).Hetbeeldvandebuitenlandsestudentendieeen(volledige)opleidinginNederlandvolgenisscherpergeadministreerdbijdeinstellingendoorhuninschrijving.In2002lagditaantalopongeveer21000studentenendataantalisgegroeidnaarongeveer40000studentenin2008.VeruitdemeestestudentenkomenuitDuitsland(bijna30%)envervolgensChina(12%)enBelgië(7%).VeelvandeinkomendestudentenkomennaarNederlandopbasisvanuitwisselingsprogramma’s.DitaantalligtvolgensgegevensvanhetNufficaleenaantaljarenietsonderde10000studenten.Momenteeliseeninstellingalverplichtomeendiplomasupplementtevoegenbijhetverkregengetuigschrift.Hetschijntdatditnognietdooralleinstellingenwordtgevolgd.Kanderegeringaangeveninhoeverredezeeisvolledigwordtnageleefd?Ikbeschiknietoverpreciezecijfershieromtrent.Welismijbekenddaterin2007eeninformeleenquêteonderdeinstellingenvoorhogeronderwijsisgehoudendoordeBolognaexperts.DaaruitkwamhetbeeldnaarvorendatongeveerdehelftvandeinstellingeneendiplomasupplementafgeeftTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.755 endatinveelgevallenhetgehanteerdeformatafwijktvanhetEuropesestandaardformat.InhoeverreiseralsprakevaneeninformeleEuropesestandaardvoorditdiplomasupplement,willendeledenvervolgensweten.DeministersvoorhogeronderwijsvandeBologna-landenhebbenin2003tijdensdeministeriëleconferentieinBerlijnaangegeveneendiploma-supplementineenEuropesetaaltewillendatvooriedereeninEuropabegrijpelijkisomzodeinternationaleherkenbaarheidenvergelijkbaar-heidvanhetdocumenttebevorderen.DitisgebeurdmethetoogopinvoeringvaneenformatvoorhetDiplomaSupplementdatreedsontwik-keldwasdoordeEuropeseCommissie,deRaadvanEuropaenUnesco/Cepes,endatdeinformeleEuropesestandaardformatisgeworden.DeinstellingenvoorhogeronderwijsinNederlandzijngestimuleerdomhundiplomasupplementvolgensditEuropesestandaardformatuittegeven.InallecorrespondentievanuithetministerievanOCW,inallepromotie-activiteitenvandeBologna-experts,vanNuffic,etceteraisaangedrongenophetgebruikvanhetEuropeseformat.Maarhetisnunoggeenwette-lijkeverplichtinghetformattehanteren.OokvragenzijhoehetvoornemenomvoordeNederlandsehbo-instellingendetitelsvanBachelorforappliedScienceintevoerenzichverhoudttoteeninternationaalvergelijkbaardiploma.ZoalsaangegeveninmijnbriefaanuwKamervan19februari2009(TK2008–2009,29281,nr.12)hebikeencommissie,bestaandeuitdevoorzit-tersvandeAWTendeOnderwijsraadendedirecteurvandeNufficgevraagddegradenBachelorofAppliedArtsenBachelorofAppliedSciencestetoetsenaandeingenoemdebriefgenoemdecriteria(binairekarakter,internationaleherkenbaarheid)enopgronddaarvanmijteadvi-serenofdezegradeneenbruikbareinvullingzijnvoordehbo-titulatuur.Overhetadviesvandezecommissieenmijnstandpuntdaarbijhebikugeïnformeerdbijbriefvan20april2009,HO&S/2009/115580enhierwilikunaarverwijzen.DeledenvandeVVD-fractievrageninhoeverrederegeringeringeslaagdisomNederlandonderdeeltelatenzijnvaneenEuropesehogeronder-wijsenonderzoeksruimte.OpwelkepuntenisNederlandinmeerdereeninminderematesuccesvol,willenzijweten.NederlandsteuntdeontwikkelingvandeEuropeseHogeronderwijs-enonderzoeksruimte.SamenwerkingenconcurrentieophetgebiedvanhogeronderwijsenonderzoekdragenbijaandeverhogingvankwaliteitvanhetNederlandsehogeronderwijsenonderzoek.HetvoornaamstedoelvanNederlandommeetedoenindeontwikkelingvandeEuropesehogeronderwijsruimteviahetBolognaProcesisomtezorgendathetNederlandsehogeronderwijsgoedaansluitopenbegrijpe-lijkisvoorhethogeronderwijsinandereEuropeselanden.Hoetranspa-ranterdehogeronderwijssystemen,hoemeerinzichterisinkwaliteitvanhethogeronderwijsoverdegrenzenheen.Daardoorkaneensteedsgroteremobiliteitvanstudenten,stafenonderzoekerstotstandkanwordengebracht.DeimplementatieinNederlandvandeafsprakendieindatkaderzijngemaaktverlopenvoorspoedig.NederlandbehoortsamenmetandereWest-Europeselandentotdekopgroep.Nederlandheeftvoortvarenddebachelor-enmasterstructuuringevoerdenheefteenzeergoedsysteemvankwaliteitszorg.DeuitdagingvoordekomendeperiodeligtbijdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.756 beschrijvingvanopleidingeninconcreteleeruitkomstenendeverbindingdaarvanmetstudiepuntenvanstudenten,deafgiftevandiploma-supplementenenineenautomatischeerkenningvanstudiepuntenendiploma’s.InhoeverreNederlandonderdeeluitmaaktvandeEuropeseOnderzoeks-ruimteismetnameaftemetenaandedeelnamevanNederlandindeKaderprogramma’svooronderzoekentechnologie.DeNederlandsedeel-nameisnogstijgendeenEuropeesgezienhoog.InNederlandbedraagtdedeelnamevankennisinstellingen64,3procent.Derestvandedeelne-merszijnbedrijven,overhedenenoverigeorganisatieszoalsstichtingen.InabsoluteaantallenparticiperenmeerdanduizendNederlandseorgani-satiesinhetzevendeKaderprogramma(totaal18442).HiermeestaatNederlandinabsolutezinopdezesdeplaats,naDuitsland,VerenigdKoninkrijk,Frankrijk,ItaliëenSpanje.DemeesteNederlandsedeelnemerszijnactiefbinnendethematischeonderdelengezondheid(232)enInformatie-enCommunicatietechnologie(149).HetaantaldeelnemersligtdaarnaasttenopzichtevanandereKP7-onderdelenookrelatiefhoogindeniet-thematischeprogramma’sPeople(mobiliteits-enloopbaanbeurzen)enOnderzoeksinfrastructuren.DeopbrengstenuithetzevendeKaderprogrammavoorOnderzoekenTechnologie(KP7)zijnvoorNederlandhogerdandekosten.DetotaleaangevraagdeEU-bijdragedoorNederlandseorganisatiesintoegekendeprojectenis342miljoeneuro.NederlandstaatdaarmeevijfdenaDuits-land,VerenigdKoninkrijk,FrankrijkenItalië.Hetis6,6%vandeEUbijdragediealleEuropeseorganisatiesintoegekendeprojectenhebbenaangevraagd.Nederlanddraagtintotaal5procentbijaanhettotalesubsidiebudgetvanruim50miljardeuroinKP7,eenpositiefverschilvan1,6%.MerkopdathetpositievesurplusinheteerstejaarvanKP7istoegenomentenopzichtevanKP6:definanciëleretourbedroegtoen6,3%tenopzichtevaneenbijdragevan5,3%.Watis,sindsdeinvoeringsproblemenbijdeIB-groep,destandvanzakenrondmeeneembarestudiefinanciering?Zijndeprocesseninmiddels,insamenspraakmethetNuffic,verbeterdzodatstudentensnellerwetenwaarzeaantoezijnalszeinhetbuitenlandwillenstuderen?DeIB-Groepisinstaatompraktischalleaanvragenbinnendedaarvoorstaandetermijnaftedoen.Hetindividueelbeoordelenvandevraagofeenopleidingvanvoldoendeniveauenkwaliteitis,uitgevoerddoordeNuffic,blijftdaarbijnodig.Omdateendergelijkebeoordelingenigetijdvraagtwordtstudentenverzochtdriemaandenvoorvertrekstudie-financieringaantevragen.Omstudentenvoorafbetervandiensttezijn,zijndaarnaastondermeerdebeoordelingscriteriadiedeNuffichanteertopdewebsitevandeIB-Groeptebezien.Ookisvoordebelangrijkstelandeninmiddelseenzogenaamdestudiegidsontwikkeld,waarinhetonderwijssysteemvanhetbetreffendelandwordtbeschrevenenwordtaangegeveninhoeverredatonderwijssysteemlijktophetNederlandsesysteem.Naarmatedatmeerhetgevalis,isdekansgroterdaterstudie-financieringbestaatvooropleidingenindatland.Voortsvragendeledeninhoeverredeinonsomringendelandenmaster-opleidingengroterzijnquaectsdaninNederland.InNederlandbestaanzoweléén-alstweejarigemasteropleidingen.Indeonsomringendelandenverschillendemasteropleidingeninduur.Over-wegendzijnzelanger:120ECTS(tweejaar)maaréénjarigeopleidingenkomenookvoor.ZohebbenVlaanderenenhetVerenigdKoninkrijkinoverwegendemateeenjarigeopleidingen.InFrankrijk,DenemarkenenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.757 Noorwegenkomenalleentweejarigemasteropleidingenvoor.InDuitslandisslechtseenkleindeel(10%)eenjaar,derestbedraagttweejaar.TotslotvragenzijwaaromNederlandseinstellingennietdemogelijkheidkrijgenookbijregulieremastersmeerflexibelomtegaanmetdecursus-duur.Hetaantalstudiepuntenvaneenmasteropleidingheefteenvasteonder-grensmaarisverdernietgefixeerd.Hiermeeisvoldoendeflexibiliteitmogelijkvoordeduurvandeopleiding.Dematewaaraanhieraanrechts-gevolgenkunnenwordenverbondenintermenvanstudiefinanciering(enindetoekomst,metdenieuwebekostigingssystematiek,debekostiging)iswelgefixeerd.Verlengingvandeduurvandeopleidingbetekentuiter-aarddatdestudentfinancieelindegelegenheidmoetzijnomdielangerestudieduurtevolgen.Indiendeinstellingdeopleidingverlengt,zonderdatdaarvoorextrastudiefinancieringsrechtenwordengecreëerd,zaldeinstellingdestudentfinancieelmoetenondersteunenindeextrastudie-duur.Aaneenopleidingwordenalleenextrastudiefinancieringenbekostigingbeschikbaargesteld,indiendeextrastudieduurnoodzakelijkisvoorhetkunnenbereikenvandekennis,inzichtenenvaardighedendiehorenbijdebetrokkenmasteropleiding.7.1JointdegreeDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdathetwettelijkmogelijkmakenvandezogehetenjointdegreeswordtdoorhenwordtondersteund.Daarbijwordtdoordezeledenonderschrevendathetonmogelijkmoetzijnomeencombinatievanhboenwo-programmaaantebiedenalsjointdegree.Voorwatbetreftdebinnenlandsecombinatiesisdatheldereneenduidig,maardevraagdringtzichopofdatookvoldoendegegaran-deerdkanwordenvooreencombinatiemetbuitenlandseuniversiteiten.Hoewilderegeringditvoldoendegaranderen,vragenzij.Dewaarborgenliggeninhetaccreditatiesysteem.Eenopleidingkanalleengeaccrediteerdwordenalseenhbo-ofalseenwo-opleiding.Vooreenjointdegree-opleidingisdatnietanders.Eenjointdegree-opleidingdiewordtverzorgddooreenofmeerNederlandseinstellingenmetéénofmeerbuitenlandseinstellingenmoet–netalsalleandereopleidingenvanNederlandseinstellingen–wordengeaccrediteerddoordeNVAO.DeNVAOzaldaarbijmoetenoordelenofdeopleidingdaadwerkelijkdeoriën-tatieheeft(hboofwo)dieindeaanvraagisvermeld.Hetgedeeltevandeopleidingdatinhetbuitenlandwordtverzorgd,isintegraalonderdeelvandeopleidingenzaldusbijdebeoordelingvandeopleidingintegraalwordenmeegewogen,inclusiefdeoriëntatieenhetniveauervan.DeledenvandePvdA-fractievragenofderegeringkanaangevenhoeveelmogelijkhedenerzijnvoordifferentiatieinstudiepuntenbijeenjointdegreeopleiding.Enkanzijaangevenwaaromvoordievariantisgekozenenwaaromernietvoormeerflexibiliseringisgekozen?Eenjointdegree-opleidingkanzoweleenhbo-alseenwo-opleidingzijnenzoweleenbachelor-alseenmasteropleiding.Opditmomentisdebehoefteaaneenjointdegree-opleidingvooralmanifestbijwo-master-opleidingen.Eenhbo-bacheloreneenwo-bachelorzijnrespectievelijk240en180studiepunten.Datisvooreenjoint-degree-opleidingnietanders.Ookvooreenhbo-master-enwo-masteropleidingzijngeenafwijkendebepalingenwatbetreftdemogelijkestudieduur:dezeistenminste60studiepunten.Voorwo-masteropleidingeniseenspecifiekebepalingopgenomen:aanbijalgemenemaatregelvanbestuuraangewezenoplei-TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.758 dingenwaarvandeomvangop120studiepuntenisbepaald,kan2jaarstudiefinancieringzijnverbondeninplaatsvan1jaar.Daarwaarhetgaatomeducatievewo-mastersgeldtditmutatismutandisvoordeverlengingtottenhoogste180studiepunten.Deredenvooraanwijzingisdatdelangerestudieduurnoodzakelijkwordtgeachtvoorhetkunnenbereikenvandekennis,inzichtenenvaardighedendiehorenbijdebetrokkenmasteropleiding.Overigenskanookdeuniversiteitzelfbesluitendewo-masteropleidingteverlengenmaardanontstaanergeenextrastudie-financieringsrechtenvoordestudent.Indatgevaldientdeinstellingdestudentvoordeomvangwaarmeedeopleidingde60studiepuntenover-schrijdt,financieelteondersteunen.Datisindehuidigewetgevinginhetstudiefondsgeregeld;naaanvaardingvanhetvoorliggendewetsvoorstelwordtdieplichtopgenomeninhetprofileringsfonds.Methetwetsvoorstelwijzigendebepalingenomtrentdeomvangvaneenopleidingniet,ooknietinhetkadervandejointdegree.Welisereenaanvullingaangebracht:bijeenjointdegree-wo-masteropleidingmeteenbuitenlandseinstellingkannietalleeneenverlengingvanstudie-financieringplaatsvindenbijeeneenjarigewo-masteropleidingmet1jaar(bijeenopleidingvan120studiepunten)maarookmeteenperiodevaneenhalfjaar(bijeenopleiding90studiepunten).Hetaantalstudiepuntenheeftduseenvasteondergrensmaarisverdernietgefixeerd.Hiermeeisvoldoendeflexibiliteitmogelijkvoordeduurvandeopleiding.Welisgefixeerddematewaaraanhieraanrechtsge-volgenkunnenwordenverbondenintermenvanstudiefinanciering(enindetoekomst,metdenieuwebekostigingssystematiek,debekostiging).Hieraanliggenoverwegingenomtrenteendoelmatigebestedingvanoverheidsmiddeleneneenzodoelmatigmogelijke(effectieveeneffi-ciënte)leerroutevanstudententengrondslag.Volledigheidshalvemerkikhierbijnogopdatdehuidigeaanwijzingvanwo-masteropleidingenmet120studiepunten(endeeducatievewo-mastersvoorzoverdiemeerdan120studiepuntenomvatten)geschiedtbijalgemenemaatregelvanbestuur.Diealgemenemaatregelvanbestuurisfeitelijkeenbundelbeschikkingen.Omdieredenenmethetoogopverminderingvanregelgevingisinditwetsvoorstelvoorge-steldomdeaanwijzingdoordeministertelatenplaatsvinden.Hetgaatdanzowelomdeaanwijzingvanwo-masteropleidingenmet120studie-punten,deeducatievemasteropleidingenalsomjointdegree-wo-masteropleidingenmet90studiepunten.Kanderegeringaangevenwaaromzijinditwetvoorsteldemogelijkheid,tothetgevenvanonderwijsdooreenbekostigdeinstellingbuitenderijksbijdrageom,nietheeftingebouwd?Welkebezwarenliggeneromdezevoorzieninghierintebouwen,zovragendeledenvandezefractie.Deoverheidbekostigthethogeronderwijszodanigdatervooreeniederdieditonderwijswilvolgenquadiversiteitaanenomvangenspreidingvanopleidingengelegenheidisdattedoen.Zijverstrektdaartoeuniversi-teitenenhogescholenjaarlijksfinanciëlemiddelenindevormvanderijksbijdrage.Dezebekostigdeinstellingenhebbeneenpublieketaakbijhetverzorgenvanonderwijsendaarnaastookonderzoek.Naastinitiëleopleidingenkunnenbekostigdeinstellingenpostinitiëlemaster-opleidingenverzorgen.BeidesoortenopleidingenvindenplaatsinNeder-land.Volledigheidshalve:postinitiëlebacheloropleidingen–endusonbe-kostigdebacheloropleidingenbijbekostigdeinstellingen–zijnwettelijknietmogelijk.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.759 Inonderstaandetabelwordteenenanderschematischuiteengezet.Initiëleoplei-dingen,bekostigdInitiëleoplei-dingen,onbekostigdPost-initiëlemasteroplei-dingen(onbe-kostigd)Onderwijsinhetbuiten-land(onbe-kostigd)BekostigdeinstellingenjaneejaneeRechtspersonenvoorhogeronderwijsneejajajaDebekostigingisbedoeldominitieelonderwijsenonderzoekteverzorgen.Eeninstellingheeftbinnendekadersvandewetdevrijheidderijksbijdragenaareigeninzichttebesteden(bestedingsvrijheid).Derijks-bijdrageisnadrukkelijkbedoeldvoorhetonderwijsdatinNederlandwordtverzorgdennietvooronderwijsinhetbuitenland.DatonderwijskomtimmersdeNederlandsesamenlevingniettengoede;destudentenwoneninhetbuitenlandenzullennaafrondingvanhunopleidingtoetredentotdearbeidsmarktaldaar.Daaromisbeslotentoteenstrin-gentescheidingtussenpubliekeenprivatemiddelen:demogelijkheidtothetverzorgenvangeaccrediteerdonderwijsinhetbuitenland–metbijpassendeNederlandsegraadverlening–isvoorbehoudenaanrechts-personenvoorhogeronderwijs.Dezewordenperdefinitienietdoordeoverheidbekostigd.Eenrechtspersoonvoorhogeronderwijskannietsamenvallenmeteen(bekostigde)instelling.Zijbestaannaastdeopenbareinstellingen(dierechtspersoonlijkheidhebbenopgrondvandewet)endebijzondereinstellingen(dieinstandwordengehoudendooreenrechtspersoon).Zowordtgewaarborgddaterverschillendegeldstromenbestaanenderijks-bijdragevaneenbekostigdeinstellingnietwegvloeitnaaronderwijsinhetbuitenland.DeledenvandeSP-fractiestellenvastdathetvoorinternationalejointdegree-opleidingenmogelijkwordtomeenmasteraantebiedenvan90studiepunten.Dezeledenwillenwetenwaaromditalleenvoorjointdegree-opleidingengaatgelden.Zijmerkenopdathetnuinverbandmetdebeperkteduurvaneenmastervoorstudentenvaaklastigisomeenstagetevolgentijdenshunmasterperiode.Zouhetnietookvoorsommigenietinternationalemasterseenverrijkingzijnwanneerdemasterperiodeanderhalfjaarduurt,zovragenzij.Demogelijkheidominternationalejointdegreemasteropleidingenaantebiedenvan90studiepuntenisaangekondigdindenotitie«Naareenvolwassenbachelor-masterstructuur»(TK2008–2009,29281,nr.10)enindenotitie«GrenzeloosGoed»(TK2008–2009,31288,nr.44).Hiermeewilikknelpuntenvoorinternationalesamenwerkingwegnemen.Uitdeevaluatievandebachelor-masterstructuurkomtnaarvorendatdestudie-duurvandemasteropleidingvooraleenknelpuntisbijhetopzettenvaninternationalesamenwerkinginjoint-degreeprogramma’s.Destudieduurvandemasteropleidingenistussenlandensomsverschillend,enmetdemogelijkheidvan90studiepunten,naast60of120,isermeerruimtevoorsamenwerking.Deopleidingvan90studiepuntenisalleenmogelijkgemaaktdaarwaarerduidelijkeknelpuntenzijnindehuidigesituatie,tewetenbijwo-masteropleidingendiegekenmerktwordenalsinternationalejointdegree-opleidingenzoalsdeErasmusMundus-opleidingen.Hetgaathierbijomeenvoorzieningdieleidttotextraoverheidsuitgaven.Vooroverigewo-masteropleidingenisdieextravoorzieningnietnoodzakelijk.IndehuidigesituatiebestaatimmersreedsdemogelijkheidvanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.760 wo-masteropleidingenwaaraan2jaarstudiefinancieringisverbonden(wo-masteropleidingenmeteenduurvan120studiepunten).Datisgeenautomatisme,zoalshiervoorinantwoordopvragenvandeledenvandePvdA-fractieisaangegeven.Daarnaastzijnerookanderemogelijkhedenomdeopleidingsduurteverlengen.Instellingenkunnenzelfkiezenomdestudielastteverhogenbovende60studiepunten.Deinstellingwordtdanzoalsgezegdwelverantwoordelijkvoordefinanciëleondersteuningvanstudentenvoordeverlengdeperiodeendeverlengingheeftgeenbekostigingsgevolgen.Wanneerdeverlengingvooralbedoeldisomstagetelopenofanderszinspraktijkervaringoptedoenkunnendaarmethetbedrijfsleveninhetkadervandestagevergoedingafsprakenoverwordengemaakt.7.2OnderwijsinhetbuitenlandDeledenvandeCDA-fractiestellendatdiverseonderwijsinstellingengraaginhetbuitenlandonderwijsmeteenNederlandsegraadwillenaanbieden.DaarmeeisduidelijkdatinhetbuitenlanddekwaliteitvanhetNederlandseonderwijsopwaardegeschat.DezeledenmenendathetvanbelangisomtevoorkomendatvoordezeopleidingenNederlandsepubliekemiddelenterbeschikkingwordengesteld.Dezedoelstellingdelenzijmetderegering.Deregeringschrijftdwingendvoordatdezedoelstellingslechtsbereiktkanwordeningevalvangescheidenrechtsper-sonen.Zijnerookanderemiddelenomhetzelfdedoeltebereiken,willendezeledenweten.Bijhetopstellenvanhetwetsvoorstelisgezochtnaarmogelijkhedenomonderwijsteverzorgeninhetbuitenlandenbijafstuderende«Neder-landse»graadteverlenenzonderdatdaarbijNederlandsepubliekemiddelenaangewendkunnenworden.Erzijnandereconstructiesdenk-baar.Immers,debekostigdeinstellingenverzorgenookonbekostigdepostinitiëleopleidingenmaardevoorgesteldeconstructiebiedtdegrootstewaarborgdatergeen«weglekeffect»optreedtvanbekostiging-smiddelennaaronderwijsactiviteiteninhetbuitenlandDeledenvandeD66-fractiehebbeneenvraagoverhetaanbiedenvangeaccrediteerdeopleidingendoorNederlandseinstellingeninhetbuiten-land.Wordthetvoordezeinstellingenmogelijkomzonderoverheidsgeldgeaccrediteerdeopleidingeninhetbuitenlandteverzorgen,zowillenzijweten.Debekostigdeinstellingenkunnengeengeaccrediteerdeopleidingen,metdaaraanverbondendeNederlandsegraadverlening,gaanverzorgeninhetbuitenland.Ditkanooknietindevormvanonbekostigdeopleidingenbinneneenbekostigdeinstelling.InantwoordopeenvraagvandeledenvandePvdA-fractieinhetkadervandejointdegree-opleidingenbenikalingegaanopdebezwarendiezoudenklevenaaneendergelijkemogelijk-heid.DeledenvandeChristenUnie-fractiemerkenopdatonderhavigwetsvoor-stelhetmogelijkmaaktonderwijsinhetbuitenlandteverzorgen.Voor-waardedaarbijisdatergeenpubliekemiddeleninhetgedingzijn.OmdieredenkrijgenenkelrechtspersonenvoorhogeronderwijsmetinitiëleopleidingenenrechtspersonenvoorhogeronderwijsmetpostinitiëlemasteropleidingendemogelijkheidominhetbuitenlandNederlandsegradenteverlenen.Alseenbekostigdeinstellingdergelijkeinternationaleambitiesheeft,kanditnietrechtstreeks.Ermoetdaarvooreendergelijkerechtspersoonzijn.Deledenverzoekenderegeringtoetelichteninhoeverredezeconstructiedemogelijkheidbiedtominternationaalerkende«moederinstellingen»dediploma’stelatenuitgeven.DezeledenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.761 verzoekenderegeringdaarbijintegaanophetbelangvanacademischestandingenreputatieenaantegeveninhoeverrealternatieveoplos-singenzijnoverwogenomtevoorkomendatpubliekemiddelenwordeningezetominhetbuitenlandlestegeven.Eenbekostigdeinstellingkanopgrondvandevoorstelleninditwetsvoor-stelgeenonderwijsinhetbuitenlandverzorgen,althansdaaraangeenformeleNederlandsegraadverbinden.Indiendeinstellingnauwsamen-werktmeteenrechtspersoonvoorhogeronderwijskandatvoordestatusvandierechtspersooneffecthebben.Derechtspersoonkanechternietrechtstreeksbogenopdereputatievandebekostigdeinstellingwaarmeewelliclhtnauwebandenbestaan.VoorhetoverigeverwijsikvoordebeantwoordingvandezevragennaarmijneerdereantwoordopvergelijkbarevragenvandeCDA-fractieaanhetbeginvandezeparagraaf.8.ERKENNINGVERWORVENCOMPETENTIES(EVC)DeledenvandeSP-fractieziengraagzominmogelijkfinanciëledrempelsvoorstudenten.Zijzijndanooktesprekenoverhetinvoerenvanhetwettelijkcollegegeldvoorstudentenouderdan30jaar.Ditpastgoedbijhetstrevenvaneenlevenlangleren.Dezeledenvragenhoedezewijzi-gingbetaaldwordt.Ditmaggeenbezuinigingvoordeuniversiteitenenhogescholenbetekenen.Dezeledenvernemengraagwelkeconcreteplannenerzijnommogelijkverliesbijinstellingentecompenseren.Hetisvolgensdehuidigewetgevingaandeinstellingenomaanstudentenouderdan30jaareeninstellingscollegegeldtevragendathogerisdanhetwettelijkcollegegeld.Tegenoverhetvervallenvandezeoptiestaatdemogelijkheidomaanstudentenaanwiealeengraadisverleendeenhogerinstellingscollegegeldtevragen.Daarmeeishetafhankelijkvande(nieuwe)keuzesdieinstellingenzelfmakenofsprakeisvanverlagingofverhogingvandeinkomstenuitcollegegeld.DeledenvandeVVD-fractiewillenwetenofhethuidigeEVC-instrumentariumvoldoendecapaciteitheeftgeziendeteverwachtentoenamevandevraagnaarEVCinhetkadervaneenlevenlanglerenendeontwikkelingenronddeassociatedegree.OpditmomentzijninhetlandelijkeEVC-registerinhethoger-onderwijs-domein29EVC-aanbiedersopgenomenmetintotaal602(voorlopig)erkendeEVC-procedures.Hetgaatom28aanbiedersopHBO-niveau(totaal595EVC-procedures)en1aanbiederopWO-niveau(7EVC-procedures).Eenbelangrijkdeelvande602beschikbareEVC-proceduresisontwikkeldinprojectendiedoordeoverheidzijngesubsidieerdinhetkadervantijdelijkestimuleringsregelingengerichtopEVCinhetHBO.InhetkadervandieprojectenzijnookhonderdenEVC-assessorenen-begeleidersgeschooldenzijnhogescholenEVC-bureausgestart.In2007en2008zijnindezeHBO-projectenintotaalbijna7000EVC-trajectengerealiseerd.Erisinmiddelssprakevaneentamelijkbredeengoedverankerdeinfra-structuurvoorEVC,dieinstaatmoetwordengeachtdehuidigevraagnaarEVCaantekunnenendieeenstevigebasisbiedtvoorverderedoor-ontwikkelingbijeentoenamevandevraagnaarEVC.KnelpuntbijdeonderwijsinstellingendieactiefzijnalsEVC-aanbiederisvaaknogwelhetsnelkunnenvrijmakenvancapaciteit(begeleiders,assessoren)voordeuitvoeringvanEVC-procedures.VanuithetProjectVoorhoedescholenisnueeninitiatief«NetwerkEéninEVC»gestart.DitisTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.762 eennetwerkdatgoedeenvlottedienstverlening(«leveringsvoor-waarden»)waarborgt,opbasiswaarvandoorbijhetnetwerkaangeslotenaanbiederssnelenadequaatwordtingespeeldopklantvragen.Zowelonderwijsinstellingenalsparticuliereaanbiedersdieaandevoorwaardenvoldoenkunnenzichaansluitenbijditnetwerk.InhetkadervanlevenlanglerenwillendeledenvandeD66-fractiegraagwetenwatdegevolgenvanhetverlagenvanhetcollegegeldvoorstudentenvandertigjaarenouderzullenzijnvoorhetaanbodvanavond-endeeltijdopleidingengerichtopwerkenden.Dezeledenvrezendathetaanbodsterkterugzallopendoordatminderstudenteneenstudietegeninstellingscollegegeldkunnenbekostigenendoordatstudentendienoggeenbachelorofmasterhebbenooknahundertigstehetwettelijkecolle-gegeldkunnenbetalen.ZoalsikeerderindezenotainreactieopeenvraagvandeledenvandeChristenUnie-fractiehebaangegeven,benikvanmeningdatereenvoldoendegroot(envoldoendebreed)aanbodvanmaatwerkopleidingenmoetzijn.Debekostigdeinstellingenhebbenhiereenverantwoordelijk-heid,waarikhenookopzalaanspreken.Ikverwachtgeensterkafne-mendevraagnaardeeltijdonderwijsalsgevolgvandevoornemensinditwetsvoorstel.Voorveelwerkendendieeerderaleenho-graadbehaaldhebben,zaleenhogercollegegeldgeenonoverkomelijkedrempelhoeventezijn.Datgeldttemeeromdatwerkgeversvaakaandeopleidingskostenmeebetalen.Hetlatenvervallenvandeleeftijdsgrensindecollegegeld-systematiekzaljuisteenpositiefeffecthebbenopdevraagnaardeeltijd-onderwijs,zoismijnverwachting.Hetisvervolgensaandeinstellingenomopdievraaginvoldoendemateintespelen.Heeftderegeringerrekeningmeegehoudendatdoordevoorgesteldemaatregelenmindermensentijdenshunwerkaaneentweedeopleidingzullenbeginnenenwatbetekentditvoordedoelstellingenvanditkabinetmetbetrekkingtothetlevenlangleren,zovragendezeleden.ZoalsikinantwoordopeerderevragenvanledenvandezefractieenvandefractievandeChristenUnieoverdecollegegeldsystematiekalhebaangegevenschatikhetrisicovandezemaatregelenop«levenlangleren»nietnegatiefin.Nietalleenzijndemeestedeeltijdstudentenvoldoendefinancieeldraagkrachtig,ookwordtmetditwetsvoorstelgere-gelddatdeeltijdstudentendienoggeenbachelor-respectievelijkmaster-graadhebbenbehaaldtenhoogstehetbedragvanhetvoltijdswettelijkcollegegeldbetalen.Indehuidigesituatieishetdeeltijdscollegegeldnietgemaximeerd.Ditkabinetstreeftnaareengroteredeelnameaanopleidingenentrai-ningendoorvolwassenen.Omdieredenwerkthetkabinetaandeverdereuitbouwvandualetrajecten,aanerkenningvanverworvencompetenties(ervaringscertificaten),verzorgthetpubliekscampagnesomeenlevenlanglerentebevorderenetcetera.Definanciëleverantwoordelijkheidvandeoverheidvooreenlevenlanglerenisechterbegrensd.Dezestrektzichinhethogeronderwijsuittotéénbachelor-enéénmasteropleiding,enkeleuitzonderingendaargelaten.Daarnaligtdeverantwoordelijkheidvoorscholingbijhetindividu,daarbijaldannietondersteunddoorzijnwerkgever.InhetActieplanLevenLangLerenuitnovember2004heefthettoenmaligekabinetdituitgangspuntalverwoord.In«HetHoogsteGoed,destrategischeagendavoorhethogeronderwijs-,onderzoek-enweten-schapsbeleid»staathetaldus:«Deinspanningvandeoverheidconcen-treertzichopdevolwassenwerkendenenwerkzoekendendienognietinhetbezitzijnvaneenho-diploma.GroeilijktmetnamemogelijkvanhetTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.763 aantalmbo’ersdatnaeenaantaljarenwerkenbesluitalsnogeenhbo-opleidingtegaanvolgen.»Denktderegeringooknaoverhetuitbreidenvandemogelijkheidtotlenenvoorstudentenvandertigjaarenouder?Demogelijkhedenvoorstudentenvandertigjaarenouderwordenalverruimdmetafschaffingvande34-jaarsgrensinhetwetsvoorstelinverbandmetdeverhogingvanhetcollegegeldendeaanpassingvanhetaflossingssysteemstudieschulden(EK,2008–2009,31790,A).Wievoorzijn30steisbegonnenmetstuderenendaarnaononderbrokendoorstu-deert,kanzijnstudiefinancieringsrechteninclusiefleenrechtenooknazijn34stelevensjaarinzettenomzijnopleidingaftemaken.Wienazijn30stebegintmeteeneersteopleidinginhethogeronderwijskangeenberoepmeerdoenopstudiefinanciering.Destudentzaleenenandermoetenfinancierenmeteigeninkomsten,eventuelebijdragenvanhunwerkgeverofeencommerciëlelening.Metditwetsvoorstelvervaltwelde30-jaarsgrensvoorwettelijkcollegegeld.Ditkaneenaanzienlijkeverlagingindestudiekostenbetekenen.Achtderegeringhetdenkbaardatmetdezemaatregeleentweedestudienietlangervooriedereentoegankelijkis,vragendeaanhetwoordzijndeleden.Ikacht–zoalsikookaleerderopmerkte–hetrisiconietgrootdatdetoegankelijkheidvoorstudentendieeentweedestudiewillenvolgenwezenlijkinhetgedingis.Voordestudentendiealeenho-opleidingafge-rondhebbeneneen(hoger)instellingscollegegeldverschuldigdzijnbijhetvolgenvaneentweedeopleiding,geldtdatzijvaakeeninkomenhebben.Eenhogercollegegeldhoeftvoorhen–zekergeziendescholingsaftrekinhetkadervandeinkomstenbelastingenhetfeitdatveelwerkgeversmeebetalenaandekostenvaneenopleiding–geenonover-komelijkedrempeltezijn.DatblijktookuitdegrotedeelnameaanhetprivaatgefinancierdeonderwijsinNederland.Daarnaastkunnenstudentendienahuneersteopleidingnogstudiefinancieringsrechtenoverhebben,dezeookinzettenvooreentweedeopleiding.9.ONDERZOEKSTAAKHOGESCHOLENDeledenvandeCDA-fractievindenhetterechtdatdehogescholeneenonderzoekstaakistoebedeeld.Deregeringwilheneenoptoepassinggerichteonderzoekstaakgeven.Deledenkunnenzichdezehoudingvoor-stellen.Daarbijkomenechterwelenkelevragennaarvoren.Hoewordtditonderscheidgemaakttenopzichtevanhetfundamenteleonderzoek?Hetonderzoekdoorhogescholenisgerichtoptoepassing,nietopfunda-menteelbegrip.Dekenniskomtdirecttengoedeaandeontwikkelingvandeberoepspraktijkenhetonderwijs.Hetspectrumaanonderzoekstakenvandeuniversiteitisbredervanuitdegedachtedatditonderzoekervooralaanmoetbijdragendewetenschapinstandtehoudenenteontwikkelen.Betekenthetdathetwetenschappelijkonderwijszichnietmeermetoptoepassinggerichtonderzoekmagbezighouden,zovragenzijverder.Hetwettelijkverankerenvaneenonderzoekstaakvoorhogescholenheeftniettotgevolgdathetwetenschappelijkonderwijszichnietmeermetoptoepassinggerichtonderzoekmagbezighouden.Eengoedeontwikkelingisdatersteedsmeersamenwerkingsverbandenontstaanwaarinhoge-scholenenuniversiteitengezamenlijkonderzoekverrichten.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.764 Wiebepaalthetonderscheidtussenoptoepassinggerichtonderzoekenfundamenteelonderzoek,zowillendezeledenvervolgensweten.Hetonderscheidtussenbeidevormenvanonderzoekdoetrechtaandepraktijk.IndenadereuitlegdiedeAWTgeeftbijzijnadviesuit2005«Ontwerpenontwikkeling;defunctieenplaatsvanonderzoeksactiviteiteninhogescholen»(AWT-adviesnr.65),wordtdeonderzoekstaakvanhoge-scholenaandehandvanStokesgetypeerdalsEdison-onderzoek.Datisonderzoekgerichtoptoepassing,maarnietopfundamenteelbegrip.Hetonderzoekdatdoordeuniversiteitenwordtuitgevoerd,komtgrotendeelsovereenmetwatStokestypeertalsBohr-enPasteur-onderzoek.Dezetweetypenzijngerichtopfundamenteelbegrip.Pasteur-onderzoekisdaarnaastooktoepassingsgericht,hetBohr-onderzoekisdatniet.TotslotvragendeledenvandeCDA-fractieofdezewettelijkeverankeringvandeonderzoekstaakookeenuitbreidingvandefinanciëlemiddelenvoorhethbobetekent.IndeStrategischeAgendavoorhethogeronderwijs-,onderzoek-enwetenschapsbeleid(TK,2007–2008,31228,nr.31)isaangekondigddathetbudgetvoorpraktijkgerichtonderzoekdoorhogescholenwordtuitgebreidmet€20miljoenperjaarvanaf2012(in2009bedraagtdeuitbreiding€3miljoenenin2010en2011€12,5miljoenperjaar).Ditbudgetwordttoegevoegdaandemiddelenvoorlectorenenkenniskringenendezoge-naamdeRAAK-regeling.Detoenamevandezemiddelenisvanaf2010indicatiefopdeaanvullendepostvanhetRijkgereserveerd.BijkaderbriefVoorjaarsnotavindtjaarlijksbesluitvormingplaatsoverhetpertranchebeschikbaarstellenvandemiddelen.DeledenvandeVVD-fractievragenhoeveellectoratenermomenteelinNederlandzijn.Opditmomentzijnerruim350lectorateninNederland.De«lectoren-bank»opdewebsitevandeHBO-raadgeefteenoverzichtvanallelecto-raten.Dezeledenvernemengraagwelkegevolgendewettelijkeverankeringvandeonderzoekstaakvanhogescholenvoorhetaantallectorenophoge-scholenheeft.Dewettelijkeverankeringondersteuntdehuidigepraktijk.Deonderzoeks-taakisvoorveelhogescholenalstandaardonderdeelvandemissieenstrategie.Naarverwachtingzalhetaantallectoratendekomendejarennogtoenemen,medealsgevolgvandeuitbreidingvanhetbudgetvoorpraktijkgerichtonderzoekdoorhogescholendieikhiervoorinantwoordopvragenvandeledenvandeCDA-fractiehebbeschreven.10.NIET-BEKOSTIGDONDERWIJSDeledenvandeVVD-fractievragenwaaromhetpromotierechtvoorbe-houdenisaandebestaandeaangewezenuniversiteiten.Zijwillenwetenwatdenadelenzoudenkunnenzijnomditrechtooktegevenaannieuweniet-bekostigdeinstellingen.HetisinternationaalgebruikelijkdatdedoctorstitelexclusiefverbondenisaanuniversiteitenendatisookdehuidigesituatieinNederland.Hetis–methetoogopdeinternationaletransparantieendewaardevanonzedoctorstitel–gewenstomdezesituatietehandhaven.Ookvoordegepro-moveerdenzelf,dieimmersbijuitstekineeninternationaleomgevingTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.765 opereren,ishetonwenselijkdatzijgepromoveerdzijnaaneenorganisatiediegeenwettelijkerkendeuniversiteitis.Bovendienisergeenkwaliteitsborgingssysteem(zoalsdeaccreditatiesys-tematiekvooropleidingen)voorpromotietrajectenopbasiswaarvanhetpromotierechtzoukunnenwordentoegekend.Deborgingvanhetsysteemgeschiedtopbasisvanpeerreviews,internationalebeoorde-lingenenopgrondvanacademischewaarden.Eentoekenningvanpromotierechtaaneenrechtspersoonzouimplicerendatereenexternekwaliteitsborgingmoetzijn.Waarommoetenbekostigdeinstellingenalsgevolgvanhetwetsvoorstelmetniet-bekostigderechtspersonenoverleggenovermacrodoelmatig-heid,terwijldemacrodoelmatigheidnietgeldtvoordeniet-bekostigdeinstellingen?Doorkruistditnietdediscussieover,endeexperimentenrond,hetOpenBestel,zovragendezeleden.Hetafstemmingsoverlegmetrechtspersonenvoorhogeronderwijsinhetgevalvaneenvergelijkbareopleidingachtiknoodzakelijkomdatergeennieuweho-voorzieningenvoorbekostiginginaanmerkingkomenalseralbestaand,privaatgefinancierdonderwijsisdatondervergelijkbarecondi-tiesindebehoeftekanvoorzien.Onderhetgeheelvandevoorzieningenophetgebiedvanhethogeronderwijsalsbedoeldinartikel6.2vandeWHWvaltookhetniet-bekostigdonderwijs.DezebeleidskeuzeisalgemaaktinhetHogerOnderwijsenOnderzoekplan1998.Bijdebeoorde-lingvandedoelmatigheidzullenoverigensnietalleendegeaccrediteerdeopleidingenvanderechtspersonenvoorhogeronderwijswordenbetrokken,maarookdepostinitiëlemasteropleidingendieverbondenzijnaanbekostigdeinstellingen.DitdoorkruistnietdediscussieoverendeexperimentenrondhetOpenBestel.Bijdeafwegingofeennieuweopleidingdoelmatigis,gegevenhetgeheelvanvoorzieningenophetgebiedvanhogeronderwijszijnallegeaccrediteerdeopleidingenophetdesbetreffendevakgebiedrelevant,ongeachtofdezewordenbekostigdofniet.DitstaatgeheellosvandeexperimentenmeteenOpenBestel.Hetisdanooknietnodigomdeuitkomstenvandieexperimentenaftewachten.Voortswillendezeledenwetenwaaromderegeringnietdeuitkomstenvanhetexperiment(datin2010eindigt)heeftafgewacht,alvorenshetvoorgesteldebeleidteformuleren.WaaromnietwordtgewachtopdeuitkomstenvandeexperimentenrondOpenBestelhebikinhetantwoordopdevorigevraagalaangegeven.Overigenslopendezeexperimentennietin2010af;deexperimentenenmonitoringlopendoortot2015.In2010rapporteertdeCommissieExperi-mentenOpenBestelaandeuwKamer,vandaardemogelijkeverwarring.TotslotvragendeledenvandeVVD-fractiewatderegeringpreciesverstaatonderhetvoorgesteldeafstemmingsoverleg.Hetoverleghoudtindateeninitiatiefnemervaneennieuweopleidingofnieuwevestigingsplaatsvoorafgaandaanindieningvandeaanvraagvoordedoelmatigheidstoetsoverlegvoertmetallerelevanteaanbiedersvanvergelijkbareopleidingen.Ditheeftalsdoelinkaarttebrengenwatdegevolgenzijnvandekomstvandenieuweonderwijsvoorzieningvoorhetgeheelvandevoorzieningen,metanderewoordenofergeenondoelmatigheidseffectenzullenoptreden.Hetoverlegmoetdemeningvanallebetrokkenpartijeninbeeldbrengenzodatdezemeningenbijdebesluitvormingoverdeaanvraagkunnenwordenbetrekken.Hetafstemmingsoverlegisoverigensgeennieuwfenomeen;hetbestaatalTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.766 vooraanvragenvooreennieuwevestigingsplaatsvaneenbestaandeopleiding.DeledenvandeChristenUnie-fractieverzoekenderegeringnadertoetelichtenwatdebeoogdeconsequentieszijnvanditwetsvoorstelvoorhetstelselvanpromotierechten.Heefthetwetsvoorsteltotgevolgdatermetbetrekkingtotderechtspersonenmetgeaccrediteerdonderwijswaaraanhetpromotierechtverbondeniseengeslotenstelseltotstandkomt?Indiendithetgevalis,verzoekendeledenvandezefractiederegeringnadertoetelichtenwatdehiermeebeoogdedoelenzijn.Hetwetsvoorstelheeftinderdaadtotgevolgdatermetbetrekkingtotderechtspersonenmethogeronderwijswaaraanhetpromotierechtverbondeniseengeslotensysteemtotstandkomt.Hetpromotierechtisindetoekomstvoorbehoudenaandebestaandeaangewezenuniversi-teiten.Ditisdeconsequentievandeafschaffingvandeaanwijzingssystematiek.InantwoordopdevraagvandeledenvandeVVD-fractieoverhetpromotierechthebikaangegevenwaaromvoordezesystematiekisgekozen.Overigenszijnergeensignalendaterbehoefteisaannieuweonbekos-tigdeinstellingenmetpromotierecht,nietvanuitinstellingenenooknietvanuitdebehoefteaanmeeronbekostigdeinstellingenmetpromotie-recht.Daarbijishetnietteverwachtendatinstellingenonbekostigdeenonderzoeksomgevingkunnenaanbiedenenhandhavendievergelijkbaarismetdievanbekostigdeuniversiteiten.11.LEVENSBESCHOUWELIJKEINSTELLINGENDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatindeNederlandsewetgevingsindsjaarendagonderscheidisgemaakttussenopenbareinstellingenvoorhogeronderwijsenbijzondereinstellingen.Voorwatbetreftdekwaliteitwerdengeenandereeisengesteld,maarvoorwatbetreftdeorganisatiewerdenmeervrijhedengeboden,mitsdedoelstellingenmaargehaaldzoudenworden.Bijdezewetswijziginglijkenenkelebestaandeverschillentewordenopgeheven.Dezeledenvragenwelkdoeldaarpreciesmeewordtbeoogd.Zolijkthetopgrondvandeformuleringvanartikel9.51alsofiedereafwijkingvandestandaardregelinginhetjaarver-slagmoetwordenverantwoord,terwijlhetvoorhandlijktteliggenomdittebeperkentotdeafwijkingvanhetmodelcollegevanbestuur–raadvantoezicht.Zozouookdewijzigingvanartikel9.39eensoortgelijkebepalingvoorbijzondereuniversiteitenmetzichmeemoetenbrengen.Totslotwarehethandigalsduidelijkwordtwelkevoorwaardenvoorhetopenbaarhogeronderwijsookalsbekostigingsvoorwaardenvoorhetbijzonderonderwijszoudengelden.IndeWHWwordtopditmomentopverschillendeplaatsengeregeldwelkeartikelengeldenvoorwelkecategorievaninstellingen.Voorbekos-tigdeinstellingenisinartikel1.10hetgrondwettelijkuitgangspuntverwoorddatdeartikelenindewetvoorhetopenbaaronderwijsverplichtzijn(«hetopenbaaronderwijsregelen»)envoordebijzondereinstellingenvoorwaardenvoorbekostiging.Indezogenoemdereikwijdtebepalingen–steedsheteersteartikelvanelkhoofdstuk–wordtuitdrukkelijkaange-gevenwelkebepalingenvantoepassingzijnopdeopenbareenwelkeopdebijzondereinstellingen.OpditmomentisindeWHWinartikel1.10aandehandvanhetbovengenoemdeuitgangspunttevensconcreetaange-gevenwelkeartikelenvoorschriftenzijnvoorhetopenbareonderwijsenwelkeartikelenbekostigingsvoorwaardenzijnvoorhetbijzonderonder-wijs.DitlaatsteisoverbodiggegevendereikwijdtebepalingenenkanTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.767 derhalveuiteenoogpuntvanwetgevingseconomievervallen.Welzalikomwillevandehelderheidindenotavanwijzigingopnemendatvoor-schriftenvoorhetopenbaaronderwijsbekostigingsvoorwaardenzijnvoorhetbijzonderonderwijsvoorzovernietandersblijkt.Devrijheidvoorbijzondereinstellingenophetpuntvanorganisatieisoverigensonverkortgehandhaafd:bijzondereinstellingenkunneninverbandmetdeeigenaardafwijkenvandevoordeopenbareinstellingengeldendebepalingenomtrentdeexternerechtsbeschermingenbestuurs-structuurenmedezeggenschap.Watartikel9.51betreftgaathetwatbetrefthetonderscheidtussencollegevanbestuur–raadvantoezichtalleenomdeorganiekescheidingzoalsikbijdebeantwoordingvanvragenoverhetthema«scheidingbestuurentoezicht»alhebvermeld.Artikel9.39zoalsopgenomeninhetwetsvoorstelverschiltvanuithetperspectiefvandeverhoudingopenbaar–bijzonderonderwijsnietvandehuidigeregelingindeWHW.DeledenvandeVVD-fractiewillengraagwetenwelkegevolgenhetwegnemenvandeuitzonderingsbepalingenuitdehuidigewetheeftvoordeImamopleidingeninNederland.IndeWHWisopditmomentvoorzieninafwijkendebepalingenvoordetheologischeuniversiteitendieaangewezenzijnmaarwelvanoverheids-wegewordengefinancierd.Ookzijnerspecifiekeafwijkingsvoorschriftenvoortheologischeopleidingen.Doordepraktijkendoordeinvoeringvandeaccreditatiehebbendezeafwijkingenaanbetekenisverloren.Erisnietlangerredenomdieafwijkendevoorschriftentehandhaven.Inhetwets-voorstelvervallendezedanook.DitgeldtookvoordedoorbekostigdeinstellingenverzorgdeImamopleidingen.VoordevolledigheidvermeldiknogdatdeWHWookeenbepalingbevatomtrenthetfinancierenvaneenzeventalseminaria.Ookhiervoorisnietlangereenspecifiekebepalingnodig.Dezevenseminariazijnsamenwer-kingsverbandenaangegaanmetuniversiteitenenwordenviadieuniversi-teitenbekostigd.DeledenvandeSGP-fractievragenwelkewijzigingenerdoorditwets-voorstelindejuridischeenfinanciëlepositievanlevensbeschouwelijkeuniversiteitenontstaan.Indefinanciëlepositievandelevensbeschouwelijkeuniversiteitenveran-dertvanwegehetwetsvoorstelniets.Indeaanloopnaarhetwetsvoorstelzijnmetbetrokkeninstellingenafsprakengemaaktoverdewijzewaaropderijksbijdragevoordezeuniversiteitenbepaaldwordt:ditgeschiedtopdezelfdewijzealsdatbijdeandereuniversiteitengebeurt.Vanaf2008isaandezeafsprakeninvullinggegevenconformhetUitvoeringsbesluitWHW2008(Stb.2008,nr.146).Voordezeinstellingenzullenvoortaanookderegelsgeldendievantoepassingzijnopdebekostigdeinstellingen.Dewettelijkebepalingengeldenvoordezeinstellingenalsbekostigingsvoorwaarden;indiezinwordendelevensbeschouwelijkeuniversiteitengelijkgesteldmetbijzon-dereinstellingen.Zomoetenzijbijvoorbeeldookvoorhetbestuurendeinrichtingvandeinstellingeenstructuurregelingopstellenenkaneenlevensbeschouwelijkeuniversiteiteencollegevanberoepbijzonderonder-wijsinstellen.Dezeledenvragenookwelkegevolgenditwetsvoorstelheeftvoordemogelijkhedenomalslevensbeschouwelijkeuniversiteiterkendteworden.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.768 Hetonderhavigewetsvoorstelheeftgeengevolgenvoorheterkendwordenalslevensbeschouwelijkeuniversiteit.Dehuidigelevensbeschou-welijkeuniversiteitenbestaanallangetijdenhebbeneenbeperktetaak-opdracht.Zijhebbeneenpositiediefeitelijkgrotendeelsovereenkomtmetdievandebekostigdeuniversiteiten.Degelijkstellingaandielaatstegroepwordtnugeregeld.Devierlevensbeschouwelijkeuniversiteitenwordenopgenomeninonderdeelivandebijlagebijdewet.Dezeledenwillenverderwetenwelkewijzigingenervoorseminariaontstaanindebekostiging,nuhetwetsvoorstelerinvoorzietdatdebekos-tigingvanseminariaviauniversiteitengaatverlopen.Erontstaanvoordeseminariageenwijzigingenindebekostigingtenopzichtevandebestaandesituatie.Debekostigingvandeseminariaverlooptalviadeuniversiteiten.Ditisovereenkomstigdeafsprakenmetdezeseminaria.Aandeonderwijsopslagvandeuniversiteitenwaarmeedezeambtsopleidingeneensamenwerkingsverbandhebbenofaangaan,wordtmethetooghieropeenbedragtoegevoegd.Dieafspraken,neerge-legdineenbriefvan7juni2006,HO/CBV/2006/23388,zijnneergeslageninhetUitvoeringsbesluitWHW2008(Stb.2008,146).Hieraanisvanafhetbegrotingsjaar2008invullinggegevenenditzalnainwerkingtredingvanhetwetsvoorstelgecontinueerdworden.Dewijziginginhetwetsvoorstelvloeithieruitvoort.Watishetverschilinsamenstellingtussenderijksbijdrageendebekosti-gingviadeuniversiteit,zovragendezeleden.Hoeverhoudenzichinbeidesituatiesdevasteinkomstentotdevariabeleinkomsten?Metdein2006gemaakteafspraakoverdebekostigingvandeseminariaishetvastebedragdatvoorheenrechtstreeksaandeseminariawerdverstrektalsvastonderdeelvanderijksbijdrageopgenomenindeonderwijsopslagvandeuniversiteitenwaarmeedezeseminariaeensamenwerkingsverbandhebben.Richtingseminariawasenisvanover-heidswegegeensprakevanvariabeleinkomsten.BenoemingbijzonderhooglerarenaanopenbareuniversiteitenDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatbijalleuniversiteitenbijzon-dereleerstoelenwordengevestigd.Debenoemingvandehooglerarenopdezeleerstoelengeschiedtbijdeopenbareuniversiteitenopeenanderewijzedanbijdebijzondereuniversiteiten.Opdeeerstelijktdeinstellingdiedebijzondereleerstoelinstandhoudt,hetlaatstewoordtehebbenbijdebenoemingvandehoogleraar,terwijlbijdebijzondereuniversiteitenhetcollegevandecanenhetlaatstewoordheeft.Deledenvragenofderegelingaandebijzondereuniversiteitengeennavolgingzoumoetenkrijgenaandeopenbareuniversiteiten.Hetcollegevandecanenheefttochalsalgemenedoelstellingomdewaarborgvandeopleidingenaandeuniversiteittewaarborgen,waaronderookdekwaliteitvandebijzon-dereleerstoelen,zovragendeleden.IndeWHWwordendebijzondereleerstoelengeregeldvoordeopenbareuniversiteitenennietvoordebijzondereuniversiteiten.Inartikel9.53vandeWHWisvastgelegddathetcollegevanbestuureenrechtspersoonbevoegdkanverklareneenbijzondereleerstoeltevestigen.Hetisniethetcollegedatzelfeenbijzonderhoogleraaraanstelt.Voorhetaanstellenvanbijzonderehooglerarenbijdebijzondereuniversi-teitengeldengeenformeleregels.Hetisdusmogelijkdateendecanendaarineenbeslissenderolvervullen.DeWHWkenthet«collegevandecanen»nietalsapartorgaanbinnendeuniversitaireorganisatie.IkachtdatooknietwenselijkomdatdaarmeeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.769 eennieuwebestuurslaagzouwordengeschapen.Hetisnatuurlijkwelmogelijkdathetcollegevanbestuurvaneenopenbareuniversiteitzichbijhetvestigenvaneenbijzondereleerstoellaatadviserendooreenofmeerdecanen.12.VEREENVOUDIGINGENFLEXIBILISERINGREGELGEVINGDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatinhetmbomomenteelgeenmacrodoelmatigheidstoetsis,maarwordtbekekenofdekomstvaneennieuweopleidingarbeidsmarktrelevantieheeft.Kanderegeringeenvergelijkingmakenvandewerkingvanbeidesystemen,waarbijeffectivi-teit,efficiency,administratievelastendruk,aansluitingopdearbeidsmarkteninnovatiedecriteriazijn,zovragendezeleden.DetoetsmacrodoelmatigheidinhethogeronderwijsbestaatsindsdeinvoeringvandeWHWenissindsdienmetinstemmingvanuwKamergehandhaafd.Indertijdisinhetkadervandeaccreditatiewetgevingindrin-gendoverwogendetoetsvoornieuweopleidingenennieuwevestigings-plaatsenbuitenwerkingtestellen.MetdetoenmaligeKameris,medeopverzoekvandeHBO-raad,afgesprokendaterinhethogerberoepsonder-wijsgeëxperimenteerdzouwordenmeteenzekerematevanzelfregieonderhandhavingvandeuiteindelijkebeslissingsbevoegdheidvandeminister.Dezeproefmetzelfregieheeftniettotbevredigenderesultatengeleid.Dehogescholenblekennietinstaatdedynamiekbinnenredelijkeperkentehouden.In2003isdaarombeslotendeverantwoordelijkheidvandeministervoordedoelmatigheidweeraantescherpen.SindsdienisdeBeleidsregeldoelmatigheidhogeronderwijsvankracht.Debeleids-regel–waarvanhetconceptvoorgelegdisaanuwKamer–biedtalleenruimtevooruitbreidingenvanhethogeronderwijsaanbodalsinitiatievensamenvallenmetmaatschappelijkeprioriteiten(onderandereinnovatie)enondervoorwaardedatdebestaandevoorzieningennietnoemens-waardigwordenaangetast.Desituatieinhetmiddelbaarberoepsonder-wijsisfundamenteelanders.Daarissprakevaneenlandelijkekwalificatie-structuurwaaropzoweldeBVE-instellingenalshetwerkveldinvloedhebben.Instellingenmogenalleenopleidingenaanbiedendiegerichtzijnopdezelandelijkekwalificaties.Bovendiengeldtvoorelkeopleidingdatberoepspraktijkvormingvereistis.Hetaldannietbeschikbaarzijnpraktijk-plaatseniseenbelangrijkeindicatorvoordevraagopdearbeidsmarkt.Totslothebbendeinstellingeneenwettelijkezorgplichtvoordearbeidsmarktrelevantievanopleidingen.Datwilzeggendatinstellingenbijdestart,decontinueringofdeafbouwvaneenopleidingzichdevraagmoetenstellenofeengediplomeerdeleerlingopdearbeidsmarktgoedterechtkan.Inhethogeronderwijszijnergeenvastgesteldeeindtermenengeenverplichteberoepspraktijkvormingendaardoorkanhetvooreeninstellingaantrekkelijkzijn–uitoogpuntvanportfolio–eerdereennieuweopleidingteinitiërendantestrevennaarinnovatiebinnenhetbestaandeonderwijsaanbod.DeledenvandeSP-fractiewillenweteninhoeverredeexperimentendiemogelijkzijnwatbetreftbestuursstructuren,tenkostekunnengaanvaninspraakvanpersoneelofstudenten.Inartikel1.7awordtdemogelijkheidgeopendomteexperimenteren.Ditismetveelwaarborgenomkleed.Zoishetnietterkeuzevandeinstellingomeenexperimenttestarten;eenexperimentkanalleengestartwordenalsdaarvooreengrondslagbijalgemenemaatregelvanbestuur(amvb)isgecreëerd.Indieamvbmoetvermeldwordenwathetdoelvanhetexperi-mentisenzalgemotiveerdmoetenwordenwaaromafwijkingenvanbepaaldewettelijkebepalingenexperimenteelmogelijkzoudenmoetenTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.770 zijn.Hetbetrefteenzogenoemde«voorhang-amvb».DitbetekentdaterbetrokkenheidisvandeStaten-Generaalbijhetvoorgesteldeexperiment.Erzijnnugeenexperimentenvoorzienophetgebiedvandebestuurs-structuurenmedezeggenschap.Alsdieerzoudenkomen,zieikgeletopdewaarborgenvooralsnoggeenredenomteveronderstellendatdeexpe-rimententenkostegaanvaninspraakvanpersoneelenstudenten.Watvoorexperimentenzitteneraantekomen?Kanderegeringvoor-beeldennoemen,vragendezeleden.Hetartikelwaarindemogelijkheidwordtgeopendtotexperimenterenbiedtderuimtetotinnoveren,flexibelinspelenopveranderingenenhet«uitttesten»vannieuwbeleidvoordatdatintegraalwordtingevoerd.Diemogelijkheidisomgevenmetwaarborgenvoorrechtszekerheidenbetrok-kenheidvandepolitiek(regering,Staten-Generaal).Opditmomentzijndevolgendeexperimentenvoorzien:hethuidigeexpe-rimentOpenheefteenlooptijdvan6jaar.DitexperimentisgebaseerdopdeWetoverigeOCW-subsidies.Datkanechtervoortenhoogstevierjaar.Hetvoornemenisditexperimentvoorderesterendejarentebaserenopdezeexperimenteerbepaling.Daarnaastisbeoogdteexperimenterenmetselectieencollegegeldverhoginginhetkadervanexperimententerbevor-deringvanexcellentieinhethogeronderwijswaaronderexperimententeruitvoeringvanhetSiriusprogrammametextrafinanciëlemiddelenopgronddezogenoemdeFES-middelen.TenslottewordtgedachtaaneenexperimentmetAssociatedegreewaarbijhogescholenenROC’szijnbetrokken.DeledenvandeVVD-fractievragenderegeringcijfermatigdebesparingweertegevendieinstellingenoverhoudenaandedoorlopendeinschrij-ving.Doorhetvervallenvandejaarlijkse(periodieke)inschrijvingeninvoeringvandedoorlopendeinschrijvingisalleenbijinschrijvingenuitschrijvingnogsprakevaninformatieleveringvandeinstellingaanhetCentraalregisterinschrijvinghogeronderwijs(tenzijgedurendedeinschrijvings-periodesprakeisvaneenmutatieindestudentgegevens).Datleidttoteenverlagingvanadministratievelastenvanstructureel€4036298.13.FINANCIËLECONSEQUENTIES,UITVOERBAARHEID,ADMINISTRATIEVELASTEN,GEVOERDOVERLEGDeledenvandeVVD-fractiemerkenopdatdeIB-groepheeftaangegevennogdenodigesystementemoetenaanpassenalsgevolgvanditwets-voorstel.Welkesystemenzijndit,hoelanggaatditduren?DeIB-GroepdientondermeervooruitvoeringvandebepalinginzakedoorlopendeinschrijvinghetCentraalregisterinschrijvinghogeronder-wijs(CRIHO)temoderniseren.DeIB-GroepisgevraagdeenvoorsteltedoenomtekomentoteenBRON-HO:opdiewijzewordtvoorzieninaanpassingvandegegevensleveringenregistratiezodanigdatnietalleenhetburgerservicenummer(voorheenonderwijsnummer,alsgeensofi-nummerbekendis)voorhethogeronderwijskanwordeningevoerd,maarookdedoorlopendeinschrijvinggerealiseerdkanworden.EersteverkenningenlatenziendatderealisatievaneenBRON-HOnietveeleerderdaninhetvoorjaar2011totdemogelijkhedenbehoort.Ofditookgehaaldwordt,ismedeafhankelijkvandemedewerkingvanuniversi-teitenenhogescholen.DeinstellingenwordennauwbetrokkenbijdetotstandkomingvaneenBRON-HO.NaastomzettingvanhetCRIHOineenBRON-HOzaloverigensookhetCROHOaangepastmoetenwordenonderTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.771 anderevanwegedeinvoeringvanjointdegrees.Ditgeschiedtineenreedslopendaanpassingstraject.WelkeinvloedheeftdetoekomstigefusievandeIB-groepenhetCFIopdeuitvoerbaarheidvanhetwetsvoorsteleneventuelevertragingvandeaanpassingvansystemen,willendezeledenweten.DeuitvoeringsorganisatiesIB-GroepenCFIhebbenaangegevenhetwets-voorstelondervoorwaardenuitvoerbaarteachten.HetwetsvoorstelheeftvoordeIB-GroepenCFIennadefusievoordeDienstuitvoeringonder-wijsmetnamegevolgenvoordeuitoefeningvanverantwoordelijkhedendiezijngerelateerdaanhetCRIHOenhetCROHO.Deinwerkingtredingvanbepalingenwaarbijdeuitvoeringsorganisatiebetrokkenis,zaldaaromeerstgeschiedenwanneerdebetreffendebepalingredelijkerwijsuitvoer-baargeachtmagwordendoordeuitvoeringsorganisatieendeinstel-lingen.Indetoelichtingbijhetwetsvoorstelismetnamehetvoornemeninzakededoorlopendeinschrijvinggenoemd.IkhebgeenindicatiesdatdefusietotDienstuitvoeringonderwijsgevolgenheeftvoordeuitvoer-baarheidoflatereinvoeringvanbepalingenenaanpassingvansystemendanzonderdezefusiehetgevalzouzijn.Ditlaatonverletdatbijdetotstandkomingvandefusieoogmoetzijnvoorbijbehorendebeheers-maatregelengegevenhetfeitdaterdenodigeinzetwordtgevraagdomdewijzigingeninsystemenendeuitvoerbaarheidvanbepalingentereali-seren.Deregeringgeeftaandejointdegreesmedeinverbandmetrekenschap-risico’stewillenmonitoren.Hoegaatdezemonitoreruitzien,wiegaathemuitvoeren,hoelanggaathetdurenenwatgaathetkosten,zovragendezeleden.InhetCRIHOzaldeIB-GroepinhetverlengdevanhetCROHOzichtbaarmakenofeenstudenteenjointdegreevolgt.IneenlaterstadiumzalwordenvastgesteldhoehierovergerapporteerdgaatwordenenwelkeroldeDienstuitvoeringonderwijs(alsopvolgervandeIB-Groep)daarbijheeft.Overdepreciezekostenvandezemonitorisnoggeenuitspraaktedoenmaarnaarverwachtingzijndienietbijzonderhoog.14.OVERIG14.1OnderzoeksgeldenvooracademischeziekenhuizenDeledenvandeCDA-fractiemerkenopdatindehuidigewetisbepaalddatdegeldendieuniversiteitenontvangenvoorhetonderwijsenonder-zoekvooracademischeziekenhuizenonverwijldwordendoorgesluisdnaardeacademischeziekenhuizen.Ineenperiodevandeinvoeringvandediagnosebehandelingcombinatie(DBC)dreigteendeelvandezegeldennietgebruikttegaanwordenvoorhetverrichtenvanonderzoekofhetaanbiedenvanonderwijs,maartewordenaangewendvoordepatiëntenzorg.Datisvolgensdeledennietdedoelstellingvandezewette-lijkeverplichting.Zietderegeringkansomindewetgevinggarantiestebiedendatdezegeldenalleenvoormedischonderzoekenonderwijswordenaangewend,zovragenzij.Indeafgelopenjarenhebbenzichbelangrijkeontwikkelingenvoorgedaanindezorgenindesamenwerkingtussenuniversiteitenacademischziekenhuisindevormvanuniversitairemedischecentra.OpditmomentbuigtdeCommissieonderzoekrijksbijdragewerkplaatsfunctiezichoverdekostendiebetrekkinghebbenopdewerkplaatsfunctievoordestudentengeneeskunde(onderwijs)enhetonderzoek(Stcrt.2009,nr.46,TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.772 d.d.9maart2009).Deuitkomstvanhetonderzoekrijksbijdragewerkplaatsfunctiestaatgeplandvooreind2009.14.2InvoeringDeledenvandeSP-fractiemerkenopdateronderdelenvandewetalin2010moetenwordeningevoerd.DeVSNUheeftineerdergenoemdebriefaangegevendatzijhierproblemenmeeheeft.Hoerealistischishetomtochdezesnelleverplichteinvoeringteeisen,willendeledenweten.ZoalsikinantwoordopvragenvandeledenvandeVVD-fractiealhebaangegeven,zalernietéénvasteinvoeringsdatumvanhetwetsvoorstelzijn.Ikverwijsnaardeantwoordeninhoofdstuk2vandezenota.14.3BriefvandeministervanOCWoverdemanierwaaropstudenteneventueleklachtenoverhetverloopvanvisitatieskenbaarkunnenmakend.d.8juli2008(Kamerstuk31288,nr.37)DeledenvandeVVD-fractiehebbendebriefvandeministeroverdemanierwaaropstudenteneventueleklachtenoverhetverloopvanvisita-tieskenbaarkunnenmakenmetbelangstellinggelezen.Deledendelendemeningdatstudentenineenvisitatiepanelnooitdooreenopleidinggemanipuleerdmogenwordenomeenvisitatiegespreknaareenbepaaldewenselijkeuitkomsttesturen.Deledenhebbenaanleidinggezientothetstellenvanenkelevragen.Zowillenzijweteninhoeverrehetopleidingenmomenteelvrijstaatstudentenvooreenvisitatiegesprekteselecteren.Zijndaarbijcriteriawaarzijrekeningmeemoetenhouden?Dekeuzevanstudentendiedeelnemenaanhetvisitatiegesprekwordtnietbepaalddoordeopleiding,maardoordevisitatiecommissie.Hetisdewettelijkeopdrachtvaneenvisitatiecommissieomzichinvolstrekteonaf-hankelijkheideenoordeeltevormenoverdekwaliteitvandeopleiding.IndeprocedurevandeaccreditatievanbestaandeopleidingenheeftdewetgevereenbelangrijkeplaatsingeruimdvoordeVisiterendeenBeoor-delendeInstanties(VBI’s).Dezeorganisatiesvisiterenenbeoordelendeopleidingendiegeaccrediteerdmoetenworden.DebasisvoorhetuitvoerenvanvisitatiesishetaccreditatiekaderbestaandeopleidingenhogeronderwijsvandeNVAO.DeVBIstelteenvisitatiecommissiesamen.DeNVAOmoetopbasisvanhetvisitatierapporteeneigenstandigoordeelkunnenvellenoverdevraagofeenopleidingaandecriteriavoorbasis-kwaliteitvoldoet.VanwegedevitalefunctievanhetvisitatierapportvoordeuiteindelijkeaccreditatieishetvangrootbelangdatdeVBI’sendedoorheningesteldecommissiesaanzwareeisenvoldoen.DeWHWschrijftvoordatdeNVAOjaarlijkseenlijstopsteltvanorganisatiesdienaarhetoordeelvandeNVAOvoldoenaancriteriaomvisitatiestekunnenuitvoeren.DeNVAOheeftinhetprotocolvoordeVBIrichtlijnengegevenvoordezorgvuldigewerkwijzevanVBIenvisitatiepanels.InhetaccreditatieproceswordtdesamenstellingenfeitelijkewerkwijzevandevisitatiecommissiedoordeNVAOgetoetstoponafhankelijkheidendeskundigheid.Daarbijkomtookderepresentativiteitvandegespreks-deelnemersaandeorde.Uithaarwettelijkeopdrachtvloeitvoortdatdevisitatiecommissiezelfdeselectievanstudentenbepaaltendewijzewaaropzijstudentenwilhoren.SommigeVBI’swerkenookmeteeninloopuur,waarbijbetrokkenenbijdeopleidingdienietaandegesprekkenhebbendeelgenomenhunvisieopdeopleidingnaarvorenkunnenbrengen.Alsdeopleidingdebeoordelingoponeigenlijkemanierzouwillenbeïnvloedendoorbepaaldestudentenvoortedragen,ishetaandevisitatiecommissieomdattesignalerenentecorrigeren.Boven-dienhoudteengoedkwaliteitszorgsysteemindatdeopleidingregelmatigTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.773 evaluatieonderzoeklaatuitvoerenwaarbijhetoordeelvaneenbredegroepstudentenoverdekwaliteitvanhetonderwijswordtonderzocht.Devisitatiecommissiekanbeschikkenoverdezeevaluatierapporten.Bestaaterbijvoorbeeldhetcriteriumvandiversiteitzodatdestudenteneenafspiegelingzijnvandepopulatiebinneneenbepaaldeopleiding?Indienditniethetgevalis,danvernemendezeledengraagwaaromniet.DeNVAOgeeftrichtlijnenvooreenzorgvuldigewerkwijzevanVBIenvisitatiecommissies(protocolVBI)entoetstdezeachterafoponafhanke-lijkheidendeskundigheid.Erzijngeenspecifiekevoorschriftenmetbetrekkingtotdediversiteitvandetehorenstudenten.Uitdeopdrachtvandecommissievloeitvoortdatzij–binnenhetmogelijke–zorgtvoordiversiteitvanrespondenteneneenzijdigheidvermijdt.Omdatbijeenvisitatieslechtseenbeperktaantalstudentenkanwordengehoord,zouhetechtertevervoerenomdeformeleeistestellendatdegeselecteerdestudenteneenafspiegelingvormenvandepopulatiebinnendeopleiding.Voortsvragendezeledenofhetmomenteelmogelijkisdateenopleiding(alleenmaar)studentassistentenselecteertvoorhetvisitatiegesprek.Ishetdenkbaardatdezestudenteneenbelangvoelenomwenselijkteantwoordenomdatzijhunbaantedankenhebbenaandevakgroepdieeenopleidingverzorgt,zovragendeleden.Uitdevorigeantwoordenblijktdatalseenvisitatiecommissiedeselectievantehorenstudentenzoubeperkentoteenzeerspecifiekecategorie,datnietinovereenstemmingismetdeeisvanzorgvuldigewerkwijzevaneenvisitatiecommissie.Alseenvisitatiecommissieditconstateert,zalzijanderegesprekspartnersvragen.OokwillendeledenvandeVVD-fractiewetenwiebijeenvisitatiegesprekmetstudentenaanwezigzijn.Mogenopleidingscoördinatorenzelfbepalenofzijhierbijaanwezigzijn?Dezeledenvragenofhetbelangwordtonder-kendvaneengesprekachtergeslotendeurenzodatstudentenookechthetgevoelhebbenzonderlastofruggespraaktekunnenantwoorden.Devisitatiecommissiebepaalthaareigenwerkwijze;zijbepaaltwiezijwilhorenenhoehethorenplaatsvindt.Opleidingscoördinatorenofandereledenvandestafkunnendusnietbepalenofzijaanwezigzijnbijhethorenvanstudenten.Inhoeverreishetkabinetinstaatenbereidnadereeisentestellenaandesamenstellingvanendegangvanzakenrondvisitatiegesprekkenmetstudenten,zodatdeonafhankelijkheiddaadwerkelijkgewaarborgdis,zovragendeaanhetwoordzijndeleden.Naarhetoordeelvanhetkabinetiseenzorgvuldigegangvanzakenbijdevisitatiesvoldoendegewaarborgddoordehuidigeregeling.Erzijngeenconcretesignalendatderegelingtekortschietwatbetrefthetverzekerenvaneenonafhankelijkbeoordelingsprocesenhetopzorgvuldigewijzehorenvanbetrokkenen.Zoalsgezegdishetdeverantwoordelijkheidvandevisitatiecommissieomhetvisitatieprocesenhethorenvanbetrok-kenenopzorgvuldigewijzeinterichten.DeNVAOheefttottaakomeroptoeteziendatdevisitatiezorgvuldigisuitgevoerd.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.774 15.ARTIKELSGEWIJSArtikelI.WijzigingWetophethogeronderwijsenwetenschappelijkonderzoekOnderdeelAN(artikel6.2)DeledenvandeChristenUnie-fractiemerkenopdattenbehoevevandemacrodoelmatigheidstoetstotnutoehetvoorschriftontbrakdatdebetrokkeninstellingoverhaarvoornemenomeennieuweopleidingtegaanverzorgen,overlegpleegtmetandereinstellingen.Deledenvandezefractievragenderegeringnadertoetelichtenwatermoetwordenverstaanonderhetoverlegmetandereinstellingen.Houdtdevoorge-steldewijzigingindatbijhetstartenvaneennieuweopleidingookoverleggevoerdmoetwordenmetvergelijkbareniet-bekostigdeoplei-dingen?Inhoeverrebetekentditdatdecontinuïteitenkwaliteitvanpubliekevoorzieningenafhankelijkgemaaktwordtvantoevalligeomstan-dighedenopdevrijemarkt,zoalsdeVSNUstelt,zovragenzij.Erisinderdaadookafstemmingsoverlegnodigmetaanbiedersvanverge-lijkbareniet-bekostigdeopleidingen.InantwoordopvragenvandeVVD-fractieoverhetniet-bekostigdonderwijshebikaltoegelichtwaaromdithetgevalis.Indenieuwebeleidsregelmacrodoelmatigheidzalexpli-cietwordenvastgelegddathetmoetgaanomprivaatgefinancierdonder-wijsdatwordtaangebodenondervergelijkbarecondities.Hiermeewordendecontinuïteitendekwaliteitvanhetpubliekbekostigdonderwijsnietaangetastnochdetoegankelijkheidvoordestudenten.Overigenszullendezeeffectenzichvoordeuniversiteitennauwelijksvoordoen.DeledenvandeSP-fractiewijzenookopdebepalingdateeninstellingdieeennieuweopleidingwilstarten,overlegmoetvoerenmetvergelijkbare-bekostigdeenniet-bekostigdeopleidingen.Zijvindenoverlegmetbekos-tigdeopleidingenvoldoende.Waaromwilderegeringdaterookoverlegwordtgevoerdmetprivateinstellingen?Moetdeoverheidnietzorgenvooreengoedstudieaanbod,losvanprivateinitiatieven?Privateinstel-lingenzijnvaakduurderendaardoormindertoegankelijkdanbekostigdeinstellingen.Deeltderegeringdezezienswijze,vragenzij.Ikverwijsnaarmijnantwoordopdevorigevraagmaarvoegdaarnogaantoedatdatdetestelleneisdathetmoetgaanomvergelijkbareoplei-dingendiebovendienondergelijkeconditiesdoorstudentenzijntevolgen,bedoeldisomdetoegankelijkheidtewaarborgen.Eenkostbareopleidingkandannietalsalternatievevoorzieningwordenbeschouwd.Overigensblijkenopleidingenvanprivateinstellingenlangnietaltijdduurdertezijn.Dezeledenzeggentevrezenvooreenonnodigetweedelinginhetonder-wijs.Looptderegeringhiermeenietvooruitopdehuidigediscussieenexperimentenrondomhetopenbestel,zovragenzij.DebeleidslijnomhetprivaatgefinancierdeonderwijstebetrekkenbijdebeoordelingvannieuwebekostigdevoorzieningengeldtalvanafhetHogerOnderwijsenOnderzoeksplan1998enstaatlosvandeexperi-mentenmethetopenbestel.OnderdeelCIDeledenvandeSGP-fractievragenwaaromhetvoorleggenvanderege-lingwaarbijeencollegevanberoepbijzonderonderwijswordtingesteldTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.775 doorhetbestuurvaneenofmeerbijzondereinstellingenaandeministernoodzakelijkisinhetlichtvandehuidigepraktijk.Indezebepalingisaansluitinggezochtbijhetgeenisbepaaldoverdestructuurregelingvanbijzondereuniversiteiten.Debijzondereuniversi-teitennemenderegelsvandeopenbareuniversiteiteninachttenzijhuneigenaardzichdaartegenverzet.Hetzelfdeuitgangspuntwordtnugehan-teerdbijderegelingvandeexternerechtsbeschermingvanbijzondereinstellingen.Daarmeebeoogikenerzijdsdezeinstellingenvoldoenderuimtetebiedenvoor«maatwerk»entegelijkertijddestudenteneenzogrootmogelijkmatevanrechtszekerheidenrechtsgelijkheidtegaran-deren.Indepraktijkzijndebijzondereuniversiteitenaangeslotenbijhetcollegevanberoepvoorhethogeronderwijsmaarhuneigenstandigepositievraagtblijvendomeenwettelijkeverankeringvandemogelijkheideenanderekeuzetemaken.ArtikelIII(WSF2000)DeledenvandeSGP-fractievragenwaaropdezesenhalfjaarwaaropaanspraakgemaaktkanwordenopdeprestatiebeursinhetgevalvanlevensbeschouwelijkeopleidingenvoorheengebaseerdwas.Zijvragenwelkeberekeningdaaraantengrondslagligtenwelkeargumenteneenbeperkingvandezetermijnrechtvaardigen.InhetbeginvandejarennegentigvandevorigeeeuwisindetoengeldendeWetopdeStudiefinancieringgeregelddatstudentenaaneentheologischeambtsopleidingaanspraakhaddenop6,5jaarstudie-financiering.DezetermijnhingsamenmethetfeitdatdestudentzovoldoendetijdhadomeventueledeficiëntiesophetgebiedvanGrieksenLatijnwegtewerken.Inmiddelsdienenstudenteneventueledeficiëntiesvóórinschrijvingtehebbenweggewerkt.Ditbetekentdatergeenaanlei-dingisomdeduurvandestudiefinancieringlangertelatenzijndandenominalestudieduur.Eenvandeuitgangspuntenisdatdezeopleidingenzoveelmogelijkgelijkgesteldwordenmetandereopleidingen.Ookophetgebiedvanstudiefinancieringvindtaldusharmonisatieplaatsmetderegulierebepalingen.Studentenkunnenweleenfinanciëleondersteuningvandeinstellingenkrijgenopgrondvanhetprofileringsfonds.Metdeuniversiteitendieeensamenwerkingsverbandzijnaangegaanmeteenseminariumisafgesprokendatzijextramiddelenkrijgeninverbandmethetberoepdatstudenteninditverbandophetprofileringsfondskunnendoen.DeministervanOnderwijs,CultuurenWetenschapR.H.A.PlasterkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31821,nr.776