Advies Raad van State en nader rapport

31945WijzigingvandeMeststoffenwet(differentiatiefosfaatgebruiksnorm)Nr.4ADVIESRAADVANSTATEENNADERRAPPORT1HieronderzijnopgenomendeadviezenvandeRaadvanStated.d.19februari2009end.d.17april2009enhetnaderrapportd.d.27april2009,aangebodenaandeKoningindoordeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,medenamensdeministervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer.DeadviezenvandeRaadvanStatezijncursiefafgedrukt.BijKabinetsmissivevan23december2008,no.08.003713,heeftUweMajesteit,opvoordrachtvandeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedsel-kwaliteit,medenamensdeMinistervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,bijdeRaadvanStateteroverwegingaanhangiggemaakthetvoorstelvanwet,houdendewijzigingvandeMeststoffenwet(differentiatiefosfaatgebruiksnorm),metmemorievantoelichting.DevoorgesteldewijzigingenvandeMeststoffenwetstrekkenervooraltoeomteruitvoeringvandeKaderrichtlijnwater2defosfaatgebruiksnormenaantescherpenendifferentiatievandienormenmogelijktemakennaardefosfaattoestandvandegrond.Erwordtookeenbasisopgenomenvoordedifferentiatievanzowelstikstofgebruiksnormenalsfosfaatgebruiksnormennaargewasopbrengst.Diemogelijkheidzalnogopdeaspectenvanmilieu,uitvoerbaarheidenhandhaafbaarheidwordenonderzocht.HetwetsvoorstelregeltookeengrondslagombijbedrijvendiemeerdierlijkemeststoffenmogengebruikendanvolgensdealgemenenormenvandeNitraatrichtlijnistoegestaandekosteninrekeningtebrengendieverbondenzijnaaneenverplichtemonitoringvandiebedrijven.Uitdememorievantoelichtingkanwordenopgemaaktdatdevoorgesteldewijzigingeninhetgebruiksregimedeweerslagzijnvanhetvierdeactie-programmateruitvoeringvandeNitraatrichtlijn3,namelijkvoordeperiode2010totenmet2013.HieroverisderegeringthansinoverlegmetdeCommissievandeEuropeseGemeenschappen(hierna:EC)4.DeRaadvanStategaatervanuitdathetwetsvoorstelweeraanhemteradviseringzalwordenvoorgelegdindienhetoverlegmetECleidttotwezenlijkeaanpas-singendaarvan.OnderbovengenoemdvoorbehoudonderschrijftdeRaaddestrekkingvanhetwetsvoorstel,maarhijmaakteenaantalopmerkingenondermeermetbetrekkingtotdeuitvoeringvandeKaderrichtlijnwaterenderegelingvandedoorberekeningvanmonitoringskosten.Daarnaastheefthijopmerkingenvanwetstechnischeaard.Hijisvanoordeeldatinverbanddaarmeeenigeaanpassingvanhetvoorstelwenselijkis.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1307950809tkkst31945-4ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091DeoorspronkelijketekstvanhetvoorstelvanwetenvandememorievantoelichtingzoalsvoorgelegdaandeRaadvanStateisterinzagegelegdbijhetCentraalInformatiepuntTweedeKamer.2Richtlijnnr.2000/60/EGvanhetEuropeesParlementendeRaadvandeEuropeseUnievan23oktober2000totvaststellingvaneenkadervoorcommunautairemaatregelenbetreffendehetwaterbeleid(PbEGL327).3Richtlijnnr.91/676/EEGvandeRaadvandeEuropeseGemeenschappenvan12december1991inzakedebeschermingvanwatertegenverontreinigingdoornitratenuitagrarischebronnen(PbEGL375).4Paragraaf1.Inleiding.ZieookdebriefvandeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitaandeVoorzittervandeTweedeKamervan22januari2009(kamer-stukkenII2008/09,28385,nr.128.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.41 BlijkensdemededelingvandeDirecteurvanUwKabinetvan23december2008,nr.08003713,machtigdeUweMajesteitdeRaadvanStatezijnadviesinzakehetbovenvermeldevoorstelvanwetrechtstreeksaanmijtedoentoekomen.Ditadvies,gedateerd19februari2009,nr.W11.080555/IV,biedikUhierbijaan.DeRaadvanStatemaakteenaantalopmerkingendieinhetnavolgendewordenbesproken.1.ImplementatieKaderrichtlijnwatera.TempovandeaanscherpingenIndememorievantoelichtingwordtuiteengezetdatmetdevoorgesteldeaanscherpingvandefosfaatgebruiksnormenrekeningisgehoudenmethetvermogenvanhetbedrijfslevenzichaantepassen.Daarmeewordthetfosfaatbeleid,zoalsdatismeegenomeninhetDerdeactieprogrammateruitvoeringvandeNitraatrichtlijnenwaarmeedeECtotnutoeheeftingestemd,voortgezet1.Zozijndefosfaatgebruiksnormenvoorbouwlandengraslandvoor2009gelijkgehoudenaandenormenvan2008.Methetoogophetaanpassingsvermogenvandesectorisbeslotendeaanscherpingvandenormeringvoorbouwlandvoor2010en2011«binnenaanvaarbaregrenzen»tehouden.Omdezelfderedenenmethetoogophetfunctionerenvandemestmarktzijndevoorgenomenfosfaatgebruiksnormennietvolledigafgestemdopmestadviezenwaarbijrekeningisgehoudenmetfosfaattoestandvandegrond2.NaardemeningvandeRaadzalderuimtedieindeeerstvol-gendejarenaanhetbedrijfslevenwordtgebodenzichaantepassennietloskunnenwordengezienvandetotaleaanpassingenindebedrijfsvoeringdienoodzakelijkzullenzijnomdedoelstellingenindeKaderrichtlijnwaterbetreffendedeverbeteringvanoppervlaktekwaliteit3volgenshetindetoelichtingaangegeventraject4in2015tebereiken.Rekeningzalmoetenwordengehoudenmetdemogelijkheiddatdelaatsteaanscherpingennaarverhoudinggroterelastenzullenmeebrengen.Daaromadviseerthijindememorievantoelichtingintegaanopdeverhoudingtussendevoorgenomenjaarlijkseaanscherpingvannormenvoorfosfaatgebruikendetelkensdaarvoorteverrichteninspanningenvanhetbedrijfsleven.b.VerhoudingtotvolumebeleidAlsredenvoorhetnietvollediginachtnemenvanbemestingsadviezenindevoorgenomengedifferentieerdefosfaatgebruiksnormenwordtgenoemddateenstriktetoepassingdaarvanbijgelijkblijvendeomstandighedengepaardzougaanmeteenaanzienlijkeverkleiningvandeplaatsingsruimtevoordierlijkemestentoteenovermatigedrukopdemestmarkt5.NaaraanleidinghiervanmerktdeRaadopdatdehaalbaarheidvanaanscherpingvandegebruiksnormenmedeisenwordtbepaalddoordeomvangvandedierlijkemestproductieendewijzewaaropdieisgereguleerd.MethetoogdaaropwijstdeRaaderopdatdemelkquotering,diejarenlangheeftgezorgdvooreenmestvolumebeheersingvandemelkveehouderij,vanaf1april2008tot2015geleidelijkzalwordenafgeschaft6.Dezeindirectwerkendereguleringvandeomvangvandemelkrundveehouderijistotdusverinhetmestbeleidmeegewogenbijdebeantwoordingvandevraagofnaasthetstelselvandierrechteninanderesectorenookproductierechtenvoorhethoudenvanrundveenoodzakelijkzijn7.GeletophetbelangdatinhetmestbeleidaanhetfunctionerenvandemestmarktwordtgehechtzalnaardemeningvandeRaadbijdethansvoorgesteldeaanscherpingvandefosfaat-gebruiksnormentevensrekenschapmoetenwordengegevenvandemogelijkegevolgenvanhetafschaffenvandemelkquoteringvoordezemarkt.DeRaadadviseertindememorievantoelichtingopditvoordeuitvoeringvandeKaderrichtlijnwaterrelevantevolumeaspectintegaan.1a.DeRaadmerktterechtopdatdevoorzieneaanscherpingenaanheteindvanhetinparagraaf3.1.2vandememorievantoelichtingaangegeventrajectnaar2015totrelatiefgroteaanpassingenindebedrijfsvoeringnopen.DeRegeringonderkentdatditvoordebedrijveneenaanzienlijkeopgaveis.Defaseringvandeaanscherpingvandefosfaatgebruiksnormenzoalsdezeinhetvierdeactieprogrammawordtvoortgezet,heeftdaarommedetotdoeldeveehouderijsectorvoldoendetijdtegevenomalternatievemethodente1Paragrafen2.1en3.1.2.2Paragrafen2.3en3.1.3Artikel4,eerstelid.4Tabellen5en6inparagraaf3.1.2vandememorievantoelichting.5Paragraaf3.1.6BriefvandeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitaandeVoorzittervanTweedeKamervan25november2008(kamer-stukkenII2008/09,21501-32,nr.310).7O.a.briefvandeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteitaandeVoorzittervandeTweedeKamervan19mei2004(Kamerstukken28385,nr.26,blz.17en18).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.42 ontwikkelenomhetsurplusaanmeststoffenverantwoordaftezettendanwelmaatregelentenemenomdeindierlijkemestaanwezigeverhoudingtussenstikstofenfosfaatteoptimaliseren.Deverantwoordelijkheidvoordebenodigdeverduurzamingvandeveehouderijligtprimairbijhetbedrijfsleven.Deregeringfaciliteertdaarbijwaarmogelijk,bijvoorbeelddoorfinancieringvanonderzoek,hetwegnemenvanonnodigewettelijkebeperkingenendoorgerichtecommunicatieenkennisoverdrachtnaardedoelgroep.Voortsstimuleertderegeringonderandereinhetkadervanhet«Innovatiepro-grammaKaderrichtlijnWater»innovatiesvoordeaanpakvanbelastingvanhetoppervlaktewatervanuitdelandbouw.Naarhetoordeelvanderegeringissprakevaneenevenwichtigtraject,waarbijeengoedebalansisgevondentussendebeoogdemilieu-effectenendelandbouwkundigeeneconomischemogelijkheden.Dematewaarinindividuelebedrijvenalsgevolgvandeaanheteindevandittrajectvoorzieneaanscherpingenvandefosfaatgebruik-snormenaanpassingenmoetendoorvoeren,isafhankelijkvandematewaarindezebedrijvengedurendedelooptijdvanhetvierdeactieprogrammagenoemdeinnovatiesdaadwerkelijkinhunbedrijfssituatiehebbendoorge-voerd.Voortszullenbodem-enregiospecifiekeomstandigheden,detoege-pastelandbouwpraktijkennieuweontwikkelingeneninzichtendaaropvaninvloedzijn.Paragraaf4.1vandememorievantoelichtingisaangevuldmeteenpassagemetbovenstaandestrekking1b.InaanloopnaarhetbesluitvandeLandbouw-enVisserijraadvannovember2008totdegeleidelijkeafschaffingvanhetmelkquotumsysteem,waaraandeRaadinzijnadviesrefereert,heeftderegeringdoorhetCentrumvoorLandbouwenMilieu(CLM)onderzoeklatenuitvoerennaardemogelijkemilieueffectenvandeuitbreidingtotenhetafschaffenvandezuivelquoteringna2015.HetCLMconstateert,nadoorrekeningvaneenscenariodatgoeddeelsovereenkomtmethetuiteindelijkbesluitvandeLandbouw-enVisserijraad,datergeenacutemilieuproblemenontstaanindeperiodevoorafgaandaanhetjaar2015.Paragraaf4.1vandememorievantoelichtingisovereenkomstighetvoorgaandeverduidelijkt.2.DoorberekenenvanmonitoringskostenInhetkadervanhetDerdeactieprogrammateruitvoeringvandeNitraat-richtlijnheeftdeECbijderogatiebeschikkingtoegestaanombepaaldelandbouwgrondenmeerdierlijkemeststoffentegebruikendanvolgensdealgemenenormenvandeNitraatrichtlijnistoegestaan.Daaraanheeftzijondermeerdevoorwaardeverbondendateenmonitoringsnetwerkwerdopgezeteninstandgehoudenvoordebemonsteringvangrondwater,bodemvocht,drainwaterenslotenopdedesbetreffendebedrijven.Volgensdememorievantoelichting1isdestijds,vlakvoordeinvoeringvandeaangepastegebruik-snormen,ervanafgeziendekostendieaandatmonitoringsnetwerkzijnverbondenbijdebetrokkenbedrijveninrekeningtebrengen.OmdatwordtverwachtdatECinhaarnieuwebeschikkingophetderogatieverzoekvoordejaren2010totenmet2015dezelfdemonitoringsverplichtingzalopleggen,wordtinhetwetsvoorstelbepaalddatbijministeriëleregelingkanwordenvoorzienindedoorberekeningvandekostendiesamenhangenmethetinstandhoudenvanhetmonitoringsnetwerkaandegenendieopbasisvandederogatieophunbedrijfeengroterehoeveelheiddierlijkemeststoffenkunnengebruikendaningevolgedealgemenegebruiksnormenvoorstikstofistoegestaan2.Terrechtvaardigingwordtverwezennaardelijndieisuitgezetinhetrapport«MaatHouden,EenKadervoordoorberekeningvantoelatings-enhandhavingskosten»3.HierovermerktdeRaadhetvolgendeop.Inditgevalisereentoelating(derogatievandealgemenegebruiksnormen)enpost-toelating(monitoring)meteenquasi-collectiefkarakter.Daardoorisersprakevanindividueeltoerekenbaarprofijtofvoordeelvandebetrokkenbedrijven.Alduswordtvoldaanaanhetcriteriumvoorhetdoorberekenenvan(post-)toelatingskosteninhetrapport«MaatHouden».Indetoelichtingwordtuiteengezetdatdebedoeldemonitoringskosteneenbedragvanintotaalongeveer15miljoeneurobelopenendatdeomslagperindividueelbedrijfgemiddeldongeveer150europerjaarzalbedragen4.Daartegenoverstaateenschattingvanhetprofijtvanongeveer7350europerjaarvooreengemiddeldbedrijfvan35ha,uitgaandevanmestafzetkostenvan10europerkubiekemeter.DeRaadmaakthieruitopdatdeinrekeningtebrengenkostenafgezettegenhettebereikenvoordeelnaarverhoudingniethoogzijn.Methetoogopdeproportionaliteitvandedoorberekeningbinnen1Paragraaf3.3.2Artikel13,tweedelid(artikelI,onderdeelE).3Staatscourant2000,90,blz.9.4Respectievelijkparagraaf3.3en4.3.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.43 dedoelgroepishettevensvanbelangdatdecriteriavolgenswelkedevergoedinginrekeningwordtgebrachtzoveelmogelijkaansluitenbijhetgeobjectiveerdeindividueleprofijtvanhetgenotenvoordeel.Hetligtdaniniedergevalinderedeom,zoalsaluitberekeningenintoelichtingzoukunnenwordenopgemaakt,eenoppervlaktecriteriumtehanteren.DeRaadadviseertdatreedsindewetvastteleggen.Verderwareindetoelichtingnaderopditproportionaliteitsaspectvandeinrekeningtebrengenvergoedingenintegaan.2.Inhetvoorgesteldetweedelidvanartikel13isovereenkomstighetadviesvandeRaadvastgelegddatbijdedoorberekeningvandemonitoringskosteneenoppervlaktecriteriumkanwordengehanteerd.Voortsisinparagraaf3.3vandememorievantoelichtingditproportionaliteitsaspectvandeinrekeningtebrengenvergoedingenverduidelijkt.3.Overigeopmerkingena.artikel1(artikelI,onderdeelA)1°.Deaanduidingen«Pw-getal»en«PAL-getal»zijnthansgedefinieerdindeUitvoeringsregelingmeststoffenwet.Nuzijinditwetsvoorstelindedefinitiesvan«grondmetlagefosfaattoestand»en«grondmetneutralefosfaattoestand»wordengebruikt1,adviseertdeRaaddedefinitiesvandezewaardebepalingenookinhetwetsvoorsteloptenemen.2°.Indememorievantoelichtingwordtmedegedeelddatdeaanduidingen«Pw-getal»en«PAL-getal»voordebepalingvandefosfaattoestandvandegrondafhankelijkvandestandvandetechniekkunnenwordenvervangenendatdaarvooreengrondslagaanwezigisinartikel35vandeMeststoffenwet2.Geletophetgebruikvandeaanduidingen«Pw-getal»en«PAL-getal»inhetwetsvoorsteladviseertdeRaadtevoorzienineenuitdrukkelijkewettelijkegrondslagomdezeaantepassen.b.artikel13(artikelI,onderdeelE)Hetvoorgesteldeartikel13,tweedelid3,isnunogvoorwaardelijkgeformu-leerdomdatnognietzekerisofdeECinhaarnieuwederogatiebeschikkingeenmonitoringsverplichtingopzalleggen.Indiendiebeschikkinggedurendedewetgevingsprocedureafkomtendebedoeldeverplichtingwordtopgelegd,adviseertdeRaadmethetoogopderechtszekerheidbijnotavanwijzigingeenconcreteverwijzingnaardieverplichtingoptenemen.c.artikel35(artikelI,onderdeelF)Erwordtindeartikelen10tweedelid,en11,derdeenvierdelid,vanhetwetsvoorsteleengrondslagopgenomenvoordedifferentiatievanzowelstikstofgebruiksnormenalsfosfaatgebruiksnormennaargewasopbrengst.DeRaadadviseertominaansluitingopdiebepalingentevoorzienineenuitdrukkelijkewettelijkegrondslagvoorregelsterbepalingvandegewas-opbrengst,evenalszulkswordtvoorgesteldvoordebepalingvandefosfaat-toestandvandebodem.d.ArtikelIIIndememorievantoelichtingwordtvermelddathetwetsvoorstelinverbandmethetmetdeECgevoerdeoverlegoverhetvierdeactieprogrammauiterlijk1januari2010krachtvanwetmoethebbengekregeneninwerkingmoetzijngetreden4.Tegendezeachtergrondbehoeftdebepalingdatdewetopeenbijkoninklijkbesluittebepalentijdstip,datvoordeverschillendeartikelenofonderdelendaarvanverschillendkanwordenvastgesteld,toelichting.DeRaadadviseerthierinalsnogtevoorzien.OverigenswijstdeRaaderopdatbijeeninwerkingtredingvanartikel11eerderdanop1januari2010eenvoorzieningmoetwordengetroffenvoordefosfaatgebruiksnormenvoorhetjaar2009.Nuisdaarvooreenregelingopgenomeninhetgeldendeartikel11,derdelid.3a.OvereenkomstighetadviesvandeRaadwordtdevoorgesteldewijzigingvanartikel1,eerstelid,aangevuldmetdedefinitiesvandeaanduidingen«Pw-getal»en«PAL-getal».Voortswordtindevoorgesteldedefinitiesvan«grondmetlagefosfaattoestand»en«grondmetneutralefosfaattoestand»voorzienineenuitdrukkelijkewettelijkegrondslagomdeaanduidingen1Artikel1,eerstelid,ondersent(artikelI,onderdeelA).2ToelichtingopartikelI,onderdeelA.3ArtikelI,onderdeelE.4Paragraaf1,voorlaatstealinea.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.44 «Pw-getal»en«PAL-getal»voordebepalingvandefosfaattoestandvandegrondaantepassen.b.DeEuropeseCommissieheeftaangegeveneersteenderogatiebeschikkingaftegeven,nadatdemaatregelenuithetvierdeactieprogrammaNitraat-richtlijntijdigenvollediginhetwettelijkstelselzijnopgenomen.GeletopditstandpuntvandeCommissieligthetnietinderededatdiebeschikkinggedurendedewetgevingsprocedureafkomt.c.Devoorgesteldewijzigingvanartikel35,eerstelid,onderdeele,wordtaangevuldmetdedoordeRaadgeadviseerdewettelijkegrondslagvoorregelsterbepalingvandegewasopbrengst.d.NaaraanleidingvandeopmerkingvandeRaadwordtinhetvoorgesteldeartikelIIbepaalddatdewetinwerkingtreedtop1januari2010.4.VoorredactionelekanttekeningenverwijstdeRaadnaardebijhetadviesbehorendebijlage.4.Deredactionelekanttekeningenzijnverwerkt,metuitzonderingvandekanttekeningdiebetrekkingheeftopdetekstvanhetartikel11,vijfdelid.DeRaadvanStategeeftUinoverweginghetvoorstelvanwettezendenaandeTweedeKamerderStaten-Generaal,nadatmethetvorenstaanderekeningzalzijngehouden.DeVice-PresidentvandeRaadvanState,H.D.TjeenkWillinkTentijdevandeadviseringdoordeRaadwashetoverlegmetdeCommissievandeEuropeseGemeenschappen(EC)overhetvierdeactieprogrammaNitraatrichtlijn–terimplementatiewaarvanhetonderhavigevoorstelvanwetstrekt–nognietafgerond.HetnadienafgerondeoverlegmetdeECheeftgeleidtoteentweetalwezenlijkeaanpassingenvanhetwetsvoorstel.GeletophetdoordeRaadinzijnadviesgemaaktevoorbehoud,ishetaangepastewetsvoorstelendeaangepastememorievantoelichtingnogmaalsaandeRaadteradviseringvoorgelegd.BijKabinetsmissivevan6april2009,no.09.000938,heeftUweMajesteit,opvoordrachtvandeMinistervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,medenamensdeMinistervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieu-beheer,bijdeRaadvanStateteroverwegingaanhangiggemaakthetvoorstelvanwettotwijzigingvandeMeststoffenwet(differentiatiefosfaat-gebruiksnorm),metmemorievantoelichting.DevoorgesteldewijzigingenvandeMeststoffenwetstrekkenervooraltoeomteruitvoeringvandeKaderrichtlijnwater1defosfaatgebruiksnormenaantescherpenendifferentiatievandienormenmogelijktemakennaardefosfaattoestandvandegrond.Erwordtookeenbasisopgenomenvoordedifferentiatievanzowelstikstofgebruiksnormenalsfosfaatgebruiksnormennaargewasopbrengst.Diemogelijkheidzalnogopdeaspectenvanmilieu,uitvoerbaarheidenhandhaafbaarheidwordenonderzocht.HetwetsvoorstelregeltookeengrondslagombijbedrijvendiemeerdierlijkemeststoffenmogengebruikendanvolgensdealgemenenormenvandeNitraatrichtlijn2istoegestaandekosteninrekeningtebrengendieverbondenzijnaaneenverplichtemonitoringvandiebedrijven.HetwetsvoorstelvormtdeweerslagvanhetvierdeactieprogrammateruitvoeringvandeNitraatrichtlijn,namelijkvoordeperiode2010totenmet2013.EerderheeftdeRaadoverhetvoorstelgeadviseerdop19februari2009,nr.W11.080555/IV.TentijdevandeeerdereadviesaanvraagwasnogoverleggaandetussenNederlandendeCommissievandeEuropeseGemeen-schappen(EC)overhetvierdeactieprogramma.InzijneerdereadviesheeftdeRaaddaaromhetvoorbehoudgemaaktdathetwetsvoorstelweeraanhemteradviseringzouwordenvoorgelegdindienhetoverlegmetdeECtotwezenlijkeaanpassingendaarvanzouleiden.Datoverlegisinmiddelsafgerond.Hetheeftgeleidtoteenaanpassingvandeindelingvanfosfaatklassenendeopnemingvaneenwettelijkegrondslagvoorverlagingvandegebruiksnormenvoor1Richtlijnnr.2000/60/EGvanhetEuropeesParlementendeRaadvandeEuropeseUnievan23oktober2000totvaststellingvaneenkadervoorcommunautairemaatregelenbetreffendehetwaterbeleid(PbEGL327).2Richtlijnnr.91/676/EEGvandeRaadvandeEuropeseGemeenschappenvan12december1991inzakedebeschermingvanwatertegenverontreinigingdoornitratenuitagrarischebronnen(PbEGL375).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.45 dierlijkemeststoffenvoorhetgevaldeinhetvierdeactieprogrammaopgenomeninnovatievemaatregelenin2013onverhooptniettothetbehalenvandedoelstellingenvandeNitraatrichtlijnleiden.GeletophetwezenlijkekaraktervandezeaanpassingenishetwetsvoorstelnogmaalsaandeRaadteradviseringvoorgelegd1.BijzijnadviesoverhetaangepastewetsvoorstelgaatdeRaadervanuitdatzijneerdereadviesmethetthansuittebrengenadvieszalwordenopenbaargemaakt.HetaangepastewetsvoorstelgeeftdeRaadaanleidinghetvolgendeoptemerken.BlijkensdemededelingvandeDirecteurvanUwKabinetvan6april2009,nr.09.000938,machtigdeUweMajesteitdeRaadvanStatezijnadviesinzakehetaangepastevoorstelvanwetrechtstreeksaanmijtedoentoekomen.Ditadvies,gedateerd17april2009,nr.W11.09.0114/IV,biedikUhierbijtevensaan.DeRaadvanStatemaakteenaantalopmerkingendieinhetnavolgendewordenbesproken.1.UitvoerbaarheidentechnischeoplossingenIndememorievantoelichtingwordtingegaanopdeverlagingvanstikstof-gebruiksnormenvoorzand-enlössgrondendienoodzakelijkisomaandedoelstellingenvandeNitraatrichtlijntekunnenvoldoenendeafsprakendieindatverbandmetdeECzijngemaakt.Daarbijwordenalsmogelijkhedenomstikstofverliesbijdeteeltvangewassenterugtedringenondermeergenoemdhetverlagenvannutriëntenindemestvanrundveeviadiervoedingenhetmeergebruikenvankunstmestinplaatsvandierlijkemestbijdeteeltvanuitspoelinggevoeligegewassen2.Inhetkadervandevoorgenomenfaseringvandeaanscherpingvandefosfaatnormeringwordteveneensgewezenophetverlagenvandefosfaatexcretievan(vooral)melkrundveedoorwijzigingenindesamenstellingvanhetruwvoeralsinnovatievemaatregel3.a.Vervangingvandierlijkemeststoffendoorkunstmestzalgepaardgaanmeteenverminderingvandemogelijkheiddierlijkemestaftezetten.Datkanweereennegatiefeffecthebbenopdebedrijfseconomischeuitvoerbaarheidvandeaantescherpengebruiksnormen.DeRaadadviseertdezeoptiedanooktebezieninsamenhangmetdegevolgenvoordenationalemestmarktendematewaarinmestkanwordengeëxporteerd.b.DeRaadwijsteropdatdevoordelenvanhetbeperkenvanexcretievanfosfaatennitraatdoormiddelvanaanpassingvandediervoedingweertenietzoudenkunnenwordengedaandooreentoenamevanhetaantalstuksmelkvee.Diegroeiwordtmogelijkalsgevolgvandegeleidelijkeafschaffingvandemelkquotering.Tot2015kanvolgenseenanalysevanhetCentrumvoorLandbouwenMilieueenverhogingvandemelkproductieperkoewordenverwachtdiegepaardzalgaanmeteenlichtetoenamevandemestproductieperkoe4.DeRaadadviseertindememorievantoelichtingrekenschaptegevenvanheteffectdatdezeontwikkelingkanhebbenopdeomvangvandemilieuvoordelendiemetaanpassingvandiervoedingkunnenwordenbereikt.c.Deaanpassingenindediervoedingdiegerichtzijnophetbeperkenvandeexcretievanfosfaatennitraatviademest,zullennietmogeninterfererenmetdemaatregelendie(zullen)wordengenomenomdevanveeafkomstigeemissievanammoniak5enbroeikasgassen,zoalsmethaanenlachgas,tebeperken.Ooknietwaarhetgaatomdefinanciëledoelmatigheidvanteverrichteninvesteringen.Voordeuitvoerbaarheidvanhetmestbeleidenhetemissiebeleidopdegenoemdeanderegebiedenishetvanbelangdatdeinnovatievemaatregelenvoordeonderscheidendoelenopelkaarwordtafgestemd.Hiervanwarerekenschaptegevenindememorievantoelichting.DeRaadadviseertindememorievantoelichtingnaderintegaanopdehierbovengesignaleerdeuitvoerbaarheidaspecten.1.DeRaadwijsterterechtopdatdeverlagingvandegebruiksnormvoordierlijkemeststoffenertoeleidtdatderuimtevoorplaatsingvandierlijkemeststoffenkleinerwordt.Deregeringgaaterechtervanuitdatdegevolgen1BriefvandeMinistervanLandbouw,Natuur-beheerenVoedselkwaliteitaandeVice-Presi-dentvandeRaadvanStatevan30maart2009,kenmerkTRCJZ/2009/923.2Paragraaf3.4Verlaginggebruiksnormdierlijkemeststoffen.3Paragraaf4.1Bedrijfseffecten.4Zoalswordtvermeldinparagraaf4.1Bedrijfseffecten,vandememorievantoelichting.5O.a.vanbelangvoordenalevingdoorNederlandvanhetemissieplafondindeNEC-richtlijn(Richtlijnnr.2001/81/EGvanhetEuropeesParlementendeRaadvandeEuropeseUnievan23oktober2001inzakenationaleemissieplafondsvoorbepaaldeluchtverontreinigendestoffen(PbEGL309)).TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.46 hiervanvoordenationalemestmarkt–afhankelijkvandepreciezeinvullingdietezijnertijdhieraanzalwordengegeven–beperktzullenzijn.Allereerstdenktderegering,zoalsinparagraaf3.4vandememorievantoelichtingisaange-geven,metnameaanhetverminderenofverbiedenvanhetgebruikvandierlijkemeststoffenopbepaaldeuitspoelingsgevoeligegewassenopzand-enlössgronden.Voorgroentegewassenbetreftditeenareaalvancirca25000tot30000hectareenvooraardappeleneenareaalvancirca65000tot70000hectare.VoortsblijktuitdeevaluatievandeMeststoffenwet2007datdegemiddeldeacceptatievanstikstofuitdierlijkemestindeakker-entuinbouwin2006circa50%vandemaximalebemestingsruimtebedroeg.Onderinvloedvanhetstelselvangebruiksnormenishetgebruikvandierlijkemeststoffenalsbronvoorstikstofbemestingweliswaartoegenomen,maarhetgebruikisnogaanzienlijklagerdandevolgensdegebruiksnormvoordierlijkemesttoegestanegiftvan170kilogramstikstofperhectareperjaar.Dewerkelijkekrimpvandeafzetmarktvoordierlijkemeststoffenligtomdieredenlagerdantheoretischmogelijk.Totslotvoorziethetvoorgesteldeartikel9,derdelid,indemogelijkheidomuitsluitenddegebruiksnormvooronbewerktedierlijkemeststoffenmeteenlagewerkingteverlagen,waardoorhetgebruikvanbewerktedierlijkemestsoortenmeteenhogestikstofwerkingwelblijfttoegestaan.Hettoestaanvanbewerktedierlijkemestsoortenkanzelfseenimpulsvormenvoorveehoudersmeteenoverschotaanmest,omhundierlijkemestzodanigtebewerkenofverwerkendatgebruikvandezemestleidttotforsminderstikstofverliezenvergelekenmetonbewerktedierlijkemestsoorten.Datkandezebewerktemestsoorteninteressantmakenalsalternatiefvoorkunstmest.Paragraaf4.1vandememorievantoelichtingisaangevuldmeteenpassagemetbovenstaandestrekking.b.DeregeringisvanhetdoordeRaadgeschetste,mogelijkeeffectbewust.Demilieuwinstdiegerealiseerdkanwordenmetvoermaatregelenisinpotentienogaanzienlijk.Vooralindemelkveehouderijliggennogvolopmogelijkhedenomdeuitstootvanammoniakenmethaanalsmededeexcretievanstikstofenfosfaatteverlagendoorgerichteinzetvanmineralenarmer(kracht)voer.Demethetonderhavigwetsvoorstelvoorzienedifferentiatievandefosfaat-gebruiksnormennaardefosfaattoestandvandebodemvormteenbelangrijkestimulansvoormelkveehoudersommetgerichtevoermaatregelenhetmineralengehalteteverlagenendeverhoudingtussenstikstofenfosfaatindedierlijkemestteoptimaliseren.Paragraaf4.1vandememorievantoelichtingisopditpuntverduidelijkt.c.Deregeringiszichervanbewustdatdesamenstellingvandiervoedingdehoogtevandeemissievanverschillendemilieubelastendestoffenbeïnvloedt.Zijzalhiermeebijdeontwikkelingenimplementatievanmaatregelengerichtophetaanpassenvandesamenstellingvandiervoedingterdegerekeninghouden.Paragraaf4.1vandememorievantoelichtingisinvoormeldezinaangevuld.2.VoorredactionelekanttekeningenverwijstdeRaadnaardebijhetadviesbehorendebijlage.2.Deredactionelekanttekeningenzijnverwerkt.DeRaadvanStategeeftUinoverweginghetvoorstelvanwettezendenaandeTweedeKamerderStaten-Generaal,nadataanhetvorenstaandeaandachtzalzijngeschonken.DeVice-PresidentvandeRaadvanState,H.D.TjeenkWillinkIkmogeU,medenamensdeMinistervanVolkshuisvesting,RuimtelijkeOrdeningenMilieubeheer,verzoekenhethierbijgevoegdevoorstelvanwetendegewijzigdememorievantoelichtingaandeTweedeKamerderStaten-Generaaltezenden.DeministervanLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit,G.VerburgTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.47 BijlagebijhetadviesvandeRaadvanStatebetreffendeno.W11.080555/IVmetredactionelekanttekeningendiedeRaadinoverweginggeeft.–Inartikel11,derdelid,totuitdrukkinglatenkomendatditartikelonderdeelbetrekkingheeftopgrondenmeteenneutralefosfaattoestand.–Inartikel11,vijfdelid,«vastgesteld»vervangendoor:toegestaan.Verderaansluitenopdetaalkundigjuisteformuleringinhethuidigevijfdelid.–Inartikel13,tweedelid,consequent«dierlijkemeststoffen»schrijven.BijlagebijhetadviesvandeRaadvanStatebetreffendeno.W11.09.0114/IVmetredactionelekanttekeningendiedeRaadinoverweginggeeft.–Detekstvandememorievantoelichtingbovenaanopblz.3opartikel9,derdelid,afstemmen(bijofkrachtensalgemenemaatregelvanbestuur).–Detoelichtingopblz.2actualiserenwaarhetgaatomhetgevoerdeoverlegmetdeEuropeseCommissieenmetdeVasteKamercommissievoorLandbouw,NatuurenVoedselkwaliteit.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,31945,nr.48