Indiening tweede betaalverzoek Nederlands Herstel- en Veerkrachtplan en wijzigingstraject

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202521 501-07Raad voor Economische en Financiële ZakenNr. 2083 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 13 november 2024Vandaag heeft het kabinet het tweede betaalverzoek van het NederlandseHerstel- en Veerkrachtplan (HVP) ingediend bij de Europese Commissie(hierna: Commissie). Met dit verzoek maakt Nederland aanspraak op€ 1,2 miljard. Dit is het tweede van vijf betaalverzoeken die Nederlandvoornemens is in te dienen. Eerder dit jaar ontving Nederland de eerstebetaling van € 1,3 miljard. In totaal is er € 5,4 miljard voor Nederlandbeschikbaar uit de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF).De 21 mijlpalen en doelstellingen (M&D) die onderdeel zijn van ditbetaalverzoek, zijn volgens het kabinet behaald. Hieronder licht ik dezeonderdelen nader toe. In deze Kamerbrief geef ik tevens verder invullingaan de toezegging gedaan tijdens het commissiedebat van 3 oktober jl.(Kamerstuk 21 501-33, nr. 1095) over de Energieraad om de Kamer op dehoogte te houden van het wijzigingstraject van enkele maatregelen uit hetHVP.11. Opbouw betaalverzoek en beoordelingsproces Conform de HVF-verordening2 bestaat het betaalverzoek uit drie onder-delen: i) bewijslast per behaalde M&D, ii) een algemene beheersverklaringen iii) een samenvatting van audits. Hieronder licht ik deze onderdelennader toe.Bewijslast per behaalde M&DElke maatregel in het HVP heeft één of meerdere M&D die behaaldmoeten worden conform het juridisch bindende raaduitvoeringsbesluit.3Bij ieder betaalverzoek moet bewezen worden dat de M&D die in datbetaalverzoek zijn opgenomen, ook daadwerkelijk zijn behaald. Daarvoor1Kamerstuk 21 501-33, nr. 10942Link naar de HVF-verordening3Link naar raaduitvoeringsbesluit kst-21501-07-2083ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20831 is per M&D een bewijsdossier opgesteld. In bijlage 1 (Overzicht mijlpalenen doelstellingen betaalverzoek) vindt u een overzicht van deze M&D.Algemene beheersverklaringMet de algemene beheersverklaring verklaar ik, als eindverantwoordelijkMinister voor het Nederlands HVP, namens het kabinet, dat de aangele-verde informatie accuraat en volledig is, dat de M&D op bevredigendewijze zijn behaald en dat de beheers- en controlesystemen inzake decorrecte besteding van middelen op orde zijn. Bij het ondertekenen van dealgemene beheersverklaring steun ik op departementale beheersverkla-ringen die zijn ondertekend door de betreffende Ministers van debeleidsdepartementen.Samenvatting van auditsDe Auditdienst Rijk (ADR) heeft een audit uitgevoerd op de bewijsdossiersen op de beheers- en controlesystemen van het HVP. In de samenvattingvan audits heeft de ADR een aantal bevindingen geïdentificeerd gericht ophet verbeteren van de beheers- en controlesystemen en het verzamelenen bijhouden van documenten en informatie. In de algemene beheersver-klaring heb ik hiervoor voorbehouden opgenomen. Voor al deze bevin-dingen worden door de beleidsdepartementen verbetermaatregelendoorgevoerd. In de samenvatting van audits geeft de ADR aan dat metdeze verbetermaatregelen de bevindingen voldoende worden geadres-seerd.BeoordelingsprocesNa indiening van het betaalverzoek heeft de Commissie twee maandenbeoordelingstijd. Nadat het oordeel van de Commissie gepubliceerd is,brengt het Economic and Financial Committee (EFC) een opinie uit overde goedgekeurde mijlpalen en doelstellingen, waarna in het HVF-comité(comitologieprocedure)4 wordt besloten over de uitbetaling. Mocht deCommissie oordelen dat een mijlpaal of doelstelling niet is behaald, dankan dit conform de kortingsmethodiek5 leiden tot een korting op deuitbetaling van HVF-middelen oplopend tot 600 miljoen euro perniet-behaalde mijlpaal of doelstelling.2. Mogelijke wijzigingen van het HVP In artikel 21 lid 1 van de HVF-verordening staat dat het onder striktevoorwaarden mogelijk is om HVP-maatregelen te wijzigen, als dievanwege onvoorziene objectieve omstandigheden in de huidige vorm nietlanger haalbaar zijn. Sinds het laatste richtsnoer van de Commissie,waarover uw Kamer is geïnformeerd,6 is het ook mogelijk om eenmaatregel te wijzigen teneinde de administratieve lasten te verminderen.Hiermee reageert de Commissie op de tussentijdse evaluatie van de HVF,waarin lidstaten om meer flexibiliteit vragen. Daarnaast is het mogelijkeen maatregel te wijzigen om administratieve fouten te corrigeren.4Comitologie: de procedure waarin de Commissie haar concept-oordeel voorlegt aan hetcomitologiecomité. Dit comité bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en wordtvoorgezeten door de Commissie. In dit geval brengt het comité advies uit over het conceptuitvoeringsbesluit en besluit zij per gekwalificeerde meerderheid.5Link naar kortingsmethodiek (europa.eu)6Geannoteerde agenda Eurogroep/Ecofinraad 20 en 21 juni 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20832 Zoals aan u gemeld in de vorige voortgangsbrief over het HVP7 is hetnodig gebleken om het Nederlandse HVP (of meer specifiek: het onderlig-gende, juridisch bindende raaduitvoeringsbesluit) voor het tweedebetaalverzoek aan te passen. Hierbij zijn ook wijzigingen doorgevoerd opgrond van het hierboven genoemde nieuwe richtsnoer. De Ecofinraadheeft dit raaduitvoeringsbesluit op 5 november goedgekeurd.8Daarnaast is aan uw Kamer gemeld dat een aantal maatregelen uit laterebetaalverzoeken mogelijk niet (tijdig) wordt behaald.9 In dat licht wordteen volgend wijzigingsverzoek voorbereid.De afgelopen tijd zijn er informele en technische gesprekken met deCommissie gevoerd ter voorbereiding van het aanstaande wijzigings-verzoek. Dit betreft (onderdelen van) de volgende HVP-maatregelen:Voor de Wet Open Overheid, het programma ToekomstbestendigeArbeidsmarkt Zorg & welzijn (TAZ) en Programma Natuur wordenM&D gewijzigd om de administratieve last te verminderen. Voor Veilig,Duurzame en Slimme Mobiliteit (VSDM) wordt een doelstellinggewijzigd om een administratieve fout te corrigeren.De volgende maatregelen worden gewijzigd op basis van objectieveomstandigheden of om een beter passend alternatief aan te dragen:–Eén mijlpaal van de Energiebelasting is niet meer haalbaar (binnende looptijd van de HVF). Daarom worden de mogelijkheden verkendvoor het aandragen van een passend alternatief.–Twee mijlpalen van de hervorming van de autobelasting (i.e.,Betalen naar Gebruik) zijn waarschijnlijk niet meer haalbaar binnen delooptijd van de HVF. Daarom worden de mogelijkheden verkend voorhet aandragen van een passend alternatief.–Eén doelstelling van Wind op Zee is niet meer haalbaar binnen delooptijd van de HVF vanwege objectieve omstandigheden (i.e. niettijdig kunnen opleveren van belangrijke technische elementen door demarkt). Daarom wordt ingezet op het wijzigen van de doelstelling.–Project Zero Emission Services (ZES) is niet meer haalbaar binnende looptijd van de HVF vanwege objectieve omstandigheden (i.e.netcongestie, inflatie, arbeidstekort en onvoldoende vraag). Daaromwordt ingezet op het wijzigen van de doelstellingen.–Twee mijlpalen van Luchtvaart in Transitie zijn niet meer in dezelfdevorm haalbaar als aanvankelijk beoogd, doordat technologischeontwikkelingen andere werkwijzen mogelijk maken. Deze anderewerkwijzen vormen een beter passend alternatief. Deze wijzigingenveranderen niet de essentie van de afgesproken resultaten uit hetraaduitvoeringsbesluit.–Meerdere mijlpalen en doelstellingen van European Rail TrafficManagement System (ERTMS) zijn niet meer haalbaar binnen degestelde termijn vanwege objectieve omstandigheden, namelijkarbeidsmarktkrapte, uitdagingen op de leveranciersmarkt en door degrote onderlinge verwevenheid van deelprojecten. Dit heeft deStaatssecretaris van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat inapril van dit jaar ook aan uw Kamer gemeld.10 Daarom wordt ingezetop het naar achteren schuiven van de deadline.–Eén doelstelling van VSDM is niet meer haalbaar binnen de gesteldedeadline vanwege objectieve omstandigheden. Deze komen voort uitarbeidsmarktkrapte die leidt tot een gebrek aan deskundige capaciteit7Kamerstuk 21 501-07, nr. 20648Raaduitvoeringsbesluit9Kamerstuk 21 501-07, nr. 206410Kamerstuk 33 652, nr. 92Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20833 bij de gemeentes of de provincies die de Intelligente Verkeersregelin-stallaties (IVRI’s) plaatsen, en uit afstel van gebieds-/project-ontwikkeling waarvan de IVRI’s onderdeel zijn. Daarom wordt ingezetop het naar achteren schuiven van de deadline.–Twee doelstellingen van Intelligente Wegkantstations (iWKS) zijnniet meer haalbaar binnen de looptijd van de HVF vanwege objectieveomstandigheden, met name als gevolg van inflatie. Daarom wordtingezet op het bijstellen van de te behalen aantallen.–Eén doelstelling van Vernieuwen IT infrastructuur bij hetMinisterie van Defensie is niet meer haalbaar als beoogd. Er wordteen beter alternatief voorgesteld, dat de efficiëntie en effectiviteit vande maatregel ten goede komt.–De mijlpalen van de Wet Basisverzekering Arbeidsongeschikt-heid voor Zelfstandigen (BAZ) zijn vertraagd, vanwege uitdagingenin het wetgevingstraject. Reeds eerder is uw Kamer geïnformeerd datgezien de stand van het wetgevingstraject het kabinet het tijdig halenvan de wetgevingsmijlpaal niet langer realistisch acht.11 Daarom wordtingezet op het naar achteren schuiven van de deadline. Uw Kamer isover de voortgang van het wetsvoorstel BAZ separaat geïnformeerddoor de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.12Uw Kamer wordt geïnformeerd als het wijzigingsverzoek is ingediend bijde Commissie. In hoeverre het mogelijk is het HVP op alle onderdelenwaar dat nodig is te wijzigen binnen de strikte kaders van de HVF, isuiteindelijk aan de Commissie en de Raad.3. Tot slot Ik ben verheugd dat Nederland het tweede betaalverzoek kan indienen endaarmee aanspraak kan maken op € 1,2 miljard aan EU-middelen.Daarnaast ben ik gemotiveerd om samen met het gehele kabinet de indeze brief besproken uitdagingen het hoofd te bieden om zo ook devolgende betaalverzoeken succesvol in te kunnen dienen.De Minister van Financiën,E. Heinen11Kamerstuk 31 311, nr. 26312Kamerstuk 31 311, nr. 278Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 21 501-07, nr. 20834