Geannoteerde agenda bijeenkomst NAVO-ministers van Defensie op 17 en 18 oktober 2024 in Brussel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2024–202528 676NAVONr. 467 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 oktober 2024Hierbij stuur ik u de geannoteerde agenda voor de bijeenkomst van deNAVO-Ministers van Defensie (DMM), die op 17 en 18 oktober in Brusselplaatsvindt. De bijeenkomst staat grotendeels in het teken van de verdereimplementatie van de besluiten die bondgenoten op de NAVO-top inWashington D.C. hebben genomen om de afschrikking en verdediging vanhet bondgenootschap te versterken, en de onverminderde voortzettingvan militaire steun aan Oekraïne.De SG NAVO heeft aangekondigd drie werksessies bijeen te roepen. In dewerksessie met alleen bondgenoten spreken de Ministers overafschrikking en verdediging, over de voortgang en uitvoerbaarheid van deherziene militaire plannen van het bondgenootschap, de opschaling vande defensie-industrie, en NAVO-missies en operaties. In de NATO-UkraineCouncil (NUC) bespreken bondgenoten met de Oekraïense Minister vanDefensie de huidige situatie aan het front en de voortgang van de NATOSecurity Assistance and Training for Ukraine (NSATU). Ten slotte sprekende Ministers met de EU en de NAVO-partners in de Indo-Pacific (IP4). Hetis de eerste keer dat de NAVO-Ministers van Defensie gezamenlijk met deIP4-partners in een formele sessie van de Noord-Atlantische Raad (NAR)bijeen komen.Afschrikking en verdedigingBondgenoten spreken over de stappen die de NAVO neemt om de nieuwemilitaire verdedigingsplannen toekomstbestendig en uitvoerbaar temaken. SACEUR heeft op verschillende gelegenheden aangegeven dat demilitaire verdedigingsplannen uitvoerbaar zijn en dat de NAVO daarmeein staat is het verdragsgebied te verdedigen in het geval van eengrootschalig militair conflict. Tegelijkertijd wijst SACEUR op de aanzien-lijke risico’s bij de uitvoering van de plannen. Zoals ook de uittredend SGNAVO heeft benadrukt, is duidelijk dat meer militaire capaciteiten nodigzijn om deze risico’s te beperken. kst-28676-467ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4671 De NAVO-bondgenoten kampen door decennia aan bezuinigingen metuitdagingen om te voldoen aan de gevraagde militaire capaciteiten, o.a.op het gebied van ondersteuning («enablement») en luchtverdediging.Het reduceren en mitigeren van de risico’s vormt daarom een uitdagingen zal tijd, geld en volharding vragen van alle bondgenoten, ook vanNederland. Tijdens de DMM zal ik benadrukken dat alle bondgenoten eenrealistische en duurzame bijdrage moeten leveren aan de uitvoering vande militaire plannen. Dit kabinet zet met aanvullende investeringen indefensie en het wettelijk verankeren van de 2% BBP als ondergrens eenstap richting de benodigde financiering om te kunnen voldoen aan decapaciteitsdoelstellingen van de NAVO.Bondgenoten spreken in dat kader ook over nieuwe Minimum CapabilityRequirements (MCR’s), als onderdeel van het NATO Defence PlanningProcess (NDPP)1. De MCR’s omvatten de aanvullende capaciteiten dienodig zijn voor de uitvoerbaarheid van de nieuwe militaire verdedigings-plannen. In het bijzonder gaat daarbij aandacht uit naar de capaciteits-doelstellingen met betrekking tot enablement en Surface Based Air andMissile Defence (SBAMD) als onderdeel van Integrated Air and MissileDefence (IAMD). De recente, onverantwoorde, schendingen door Ruslandvan het luchtruim van verschillende bondgenoten onderstrepen denoodzaak hiervan. Zoals ik ook heb aangegeven tijdens mijn bezoek aanLitouwen op 16 september 2024, is het essentieel dat de NAVO gereedblijft staan om inkomende drones en raketten te detecteren en indiennodig te kunnen onderscheppen. Dit draagt bij aan een effectieve engeloofwaardige bondgenootschappelijke afschrikking.Versterking van de defensie-industrieOok spreken de Ministers over het versterken van de defensie-industrievan bondgenoten. Productie- en leveringszekerheid is cruciaal om aan deNAVO-capaciteitsvereisten te voldoen. Door samen te werken metNAVO-bondgenoten, kan worden gewerkt aan vraagbundeling enstandaardisatie. Zo versterken we de interoperabiliteit en bevorderen wede opschaling van de defensie-industrie. Op de top in Washington hebbenbondgenoten de NATO Industrial Capacity Expansion Pledge (NICE)aangenomen, gericht op het uitbreiden van de industriële capaciteit.Bondgenoten hebben afgesproken de groei van de defensie-industriëlecapaciteit en productie in het hele bondgenootschap te versnellen,voortbouwend op de ambities van het actieplan voor defensieproductiedat bondgenoten afsloten op de top in Vilnius in 2023. Nederland stuurt erbinnen de NAVO op aan dat de NICE goed aansluit op EU-initiatieven. Inde Actieagenda Productie- en Leveringszekerheid en de Defensienota 2024geeft Defensie nationaal invulling aan de opgave om de defensie-industriete versterken. Defensie stelt hiervoor tussen 2024 en 2031 1,1 miljard eurovoor beschikbaar. Met deze middelen zet Defensie in op versterktestrategische samenwerking met de defensie-industrie en kan bijvoorbeeldworden ingespeeld op opschalingskansen van productielijnen. Hierbijstaan de prioriteiten die Defensie heeft gesteld in de ActieagendaProductie- en Leveringszekerheid en de prioritaire technologiegebieden2centraal. Zo positioneren we de Nederlandse industrie om een rol tespelen in het invullen van de noodzakelijke capaciteiten van hetNAVO-bondgenootschap.1Uw Kamer is over dit proces eerder geïnformeerd per brief op 5 augustus 2024 (zie Kamerstuk28 676, nr. 464) en in een technische briefing op 25 september 2024.2Uw Kamer is hierover geïnformeerd per brief op 23 mei 2024 (zie Kamerstuk 31 125 nr. 130 –Voortgang Uitvoeringsagenda Innovatie & Onderzoek).Tweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4672 OekraïneNederland blijft Oekraïne onverminderd politiek, militair, financieel enmoreel actief steunen, zolang als dat nodig is. De situatie op het slagvelden de gevolgen daarvan voor de veiligheid van Europa maakt hetvoortzetten van de steun van essentieel belang. De recente luchtruim-schendingen van NAVO-bondgenoten zijn bijvoorbeeld rechtstreeks terelateren aan de Russische agressie in Oekraïne. Gezien het Oekraïenserecht om zichzelf te verdedigen tegen de voortdurende Russische agressieen het belang van een veilig Europa, pleit Nederland in NAVO-verbandvoor intensivering van de militaire steun aan Oekraïne. Dit stelt Oekraïnein staat zichzelf te verdedigen tegen de Russische aanvallen en op langetermijn een moderne en effectieve krijgsmacht op te bouwen. Daarbij ishet van belang dat de NAVO naast de huidige steun ook blijft investeren incapaciteitsopbouw om de interoperabiliteit van Oekraïne met de NAVO tevergroten, en om voor te bereiden op toekomstig lidmaatschap vanOekraïne. Deze oproep past binnen de bredere kabinetsinzet om Oekraïneniet alleen op de korte, maar ook op de lange termijn te blijven steunen.De Oekraïense behoefte aan luchtverdedigingsmiddelen en artilleriemu-nitie blijft onverminderd groot vanwege de aanhoudende Russischeaanvallen over land en door de lucht. In internationaal verband spant hetkabinet zich in om Oekraïne zo snel mogelijk te voorzien van de wapen-systemen en bijbehorende munitie die het land nodig heeft. Dat gebeurtzowel op bilaterale basis alsook in internationale coalities. In juli 2024heeft Nederland aanvullend toegezegd voor € 300 mln. aan F-16 munitieaan te schaffen ten behoeve van Oekraïne. Daarnaast is Nederland ookactief in de maritieme veiligheid-, luchtverdedigings-, IT-, ontmijnings- endrone coalities. In het kader van de Drone Coalitie draagt Nederland € 20mln. bij aan de aanschaf van verschillende type drones.Ministers komen tijdens een werkdiner bijeen in de NATO-Ukraine Council(NUC). De Oekraïense Minister van Defensie geeft naar verwachting eentoelichting op de stand van zaken aan het front in Oekraïne. De bondge-noten spreken over de noodzaak van voortzetting en intensivering van desteun aan Oekraïne en de voortgang van de NATO Security Assistanceand Training for Ukraine (NSATU), de NAVO-coördinatie van trainingen enmilitaire steun aan Oekraïne onder reeds bestaandeNAVO-commandostructuren. In navolging van de NAVO-top inWashington D.C. werken bondgenoten op dit moment aan de bemensingen operationalisering van NSATU.Missies en operatiesTijdens de DMM zal het ook gaan over missies en operaties, specifiek deKosovo Force (KFOR) en de NAVO missie in Irak (NMI). Nederland levertmomenteel geen militaire bijdrage aan KFOR, maar is wel militair actiefop de Westelijke Balkan met een bijdrage aan EUFOR Althea in Bosnië.KFOR heeft als doel om bij te dragen aan het creëren en in stand houdenvan een veilige en stabiele omgeving in Kosovo. KFOR treedt hierbij opals third responder, waarbij NAVO de Kosovaarse autoriteiten (firstresponder) en EULEX (second responder) ondersteunt in het bewaken vande veiligheid. Stabiliteit op de Westelijke Balkan is een direct veiligheids-belang van Nederland. Met name sinds de Russische inval in Oekraïneheeft Nederland belang om verdere instabiliteit aan de buitengrenzen vande EU te voorkomen.Nederland levert momenteel een aanzienlijke bijdrage aan de NATOMission Iraq (NMI). De missie in Irak richt zich op het vergroten van deveiligheid en stabiliteit in het land en de regio. NMI focust daarbinnen, alsTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4673 non-combat missie, specifiek op strategische advisering van de Iraakseveiligheidssector op institutioneel niveau om zo een bijdrage te leverenaan het versterken van de Iraakse veiligheidsinstituties zodat ze weerstandkunnen bieden aan (een terugkeer van) ISIS en andere (terroristische)bedreigingen voor de stabiliteit. De versterkte Nederlandse inzet bestaatuit het leveren van de Force Commander, drie chinook-transporthelikopters met 120 militairen en een force protectioncompagnie, inclusief het national support element van circa 145militairen. Met deze bijdrage levert Nederland een belangrijke bijdrageaan de missies en operaties van het bondgenootschap. Ik zal tijdens dewerksessie benadrukken dat de NAVO in Irak ook in de toekomst van grotewaarde blijft.Werksessie met partners: EU en Indo-Pacific 4De SG NAVO heeft de NAVO-partners uit de Indo-Pacific en een vertegen-woordiger van de Europese Unie uitgenodigd voor deze werksessie. Het isvoor het eerst dat de Ministers van defensie van Australië, Japan,Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea (IP4) deelnemen aan een DMM. Wel nemende regeringsleiders van de IP4 al sinds de top in Madrid in 2022 deel aanNAVO-toppen en namen ze eerder deel aan de NAVO Foreign MinistersMeetings (FMM).Bondgenoten zullen met de IP4 en EU spreken over de groeiendeveiligheidssamenwerking tussen Rusland en China en de gevolgen dat ditheeft voor het Russische voortzettingsvermogen op het slagveld inOekraïne. Deze toenemende samenwerking van Rusland met Belarus, Iranen Noord-Korea baart zorgen en is een uitdaging voor zowel deIndo-Pacific als de Euro-Atlantische regio. De veiligheid van hetEuro-Atlantisch gebied is daarmee niet los te zien van ontwikkelingen inOost-Azië, mede door de toegenomen dreigingen en uitdagingen die zichniet beperken tot een specifieke regio, zoals in het cyber- en hybridedomein en op het gebied van non-proliferatie.Om de praktische samenwerking tussen de NAVO en de IP4 kracht bij tezetten werden bij de top in Washington flagship projects opgestart.Tijdens de DMM zullen bondgenoten met de IP4-partners spreken over devoortgang van deze flagship projects op het terrein van steun aanOekraïne, cyber, tegengaan van desinformatie en technologie.Eveneens spreken Ministers over de samenwerking met de EU. Zoals ookbenadrukt in het regeerprogramma (bijlage bij Kamerstuk 36 471, nr. 96),beschouwt het kabinet de NAVO en de EU gezamenlijk als de tweebelangrijkste samenwerkingsverbanden voor onze internationaleveiligheid. Het bevorderen van verdergaande samenwerking en coördi-natie tussen beide organisaties is dan ook een speerpunt van hetNederlandse veiligheids- en defensiebeleid. De unieke competenties vanbeide organisaties zijn wederzijds aanvullend en versterkend en beidenleveren een onmisbare bijdrage aan het versterken van onze veiligheid,bijvoorbeeld bij het tegengaan van dreigingen in het hybride domein enop het gebied van disruptieve technologieën. Ook ten aanzien van hetversterken van de defensie-industrie werkt de NAVO nauw samen met deEU. Initiatieven vanuit de EU dragen bij aan het behalen van de NAVOcapaciteitsdoelstellingen en de versterking van de bondgenootschappe-lijke afschrikking en verdediging.De Minister van Defensie,R.P. BrekelmansTweede Kamer, vergaderjaar 2024–2025, 28 676, nr. 4674