Waarschuwinglabels alcoholhoudende dranken (uitvoering motie Voordewind/Leijten 27565, nr. 56)

27565AlcoholbeleidNr.94BRIEFVANDEMINISTERVANVOLKSGEZONDHEID,WELZIJNENSPORTAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,20augustus2009Op20december2007heeftuwKamerdemotieVoordewind/Leijtenaangenomen.Indezemotiewordtderegeringverzochtinsamenwerkingmetdebrancheengezondheidsinstellingenonderzoektedoennaardemogelijkhedenomtekomentoteenduidelijkzichtbaarlabelwaarinwordtgewezenopdeschadelijkeeffectenvan(overmatig)alcoholgebruik1.Middelsdezebriefreageerik,medenamensdeministervoorJeugdenGezin,opdezemotie.Voordatikdemogelijkhedentotdeinvoeringvaneendergelijklabelverderuiteenzalzetten,wilikbenadrukkendatikondereenwaarschuwingslabelverstadevermeldingvaneentekstofpictogramopdeverpakkingvaneenalcoholhoudendedrank,metalsdoelhetpubliekeenwaarschuwendeboodschapmeetegeven.Informatieveaandui-dingenvallenhiernietonder.Wet-enregelgevingDewet-enregelgevinginzakeetiketteringvanlevensmiddelenisopEuro-peesniveaugeharmoniseerdinrichtlijn2000/13/EG.Indezerichtlijnisvastgelegddatbijdrankenmeteenalcoholvolumegehaltevanmeerdan1,2%heteffectievealcoholvolumegehalteophetetiketmoetwordenvermeld.Doorlatereamendementenopdezerichtlijnistevensvereistdatproductendieallergenenbevattenhiervanmeldingmakenophunetiket.Bovendienmoetopwijnengedestilleerdedranksindsnovember2004zonodigwordenaangevendatdezedrankeneenbepaaldehoeveelheidsulfietenbevatten.Hetgaatindezegevallenominformatieveaandui-dingen,nietomwaarschuwingslabels.Momenteelwordtovereenherzieningvanderichtlijngesproken.Ditvoorstel,opgestelddoordeEuropeseCommissie,bevatgeenbepalingenoverwaarschuwingslabelsopalcoholhoudendedranken.TweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2008–2009KST1340720809tkkst27565-94ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage20091KamerstukkenII,2007–2008,27565,nr.56.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.941 Inderichtlijnisdemogelijkheidopengelatenvoorlidstatenomopnatio-naalniveauaanvullendeofbeperkendemaatregeleninzakeetiketteringtenemen.Erzijndantweevariantenmogelijk.Deeerstevariantisdateenlidstaatbepaaltdatdemaatregelalleengeldtvoordeeigenproductenendatertenaanzienvanbuitenlandseproductenwordtuitgegaanvan«weder-zijdseerkenning».Eentweedevariantisdateenlidstaatbepaaltdateenbepaaldemaatregelgeldtvooralleproductendieindatlandverhandeldworden,ongeachtdeherkomstvanhetproduct.Voordetweedevariantkanalleenwordengekozenalsditgerechtvaardigdisuithoofdevandebeschermingvandevolksgezondheid.Hetgaatdaarbijomeenuitzonderingsbepalingdieeensluitendemotiveringengrondslagvereist.Hiervoordienteennotificatieproceduretewordengestart,waarbijanderelidstatendemogelijkheidhebbenbezwaartemakentegendezeextramaatregelen.Indieneenlidstaatvervolgensonvoldoenderekeninghoudtmetdegemaaktebezwaren,bestaathetrisicoopjuridischeprocedures,bijvoorbeeldbijhetHofvanJustitie.Opnationaalniveauzijndevoorschriftenuitderichtlijn2000/13/EGvertaaldinhetWarenwetbesluitEtiketteringvanlevensmiddelen.Opditmomentzijndaarinvooralcoholhoudendedrankengeenaanvullendewaarschuwingseisenopgenomen.Diemogelijkheidbestaatoverigens–zoalshiervoortoegelicht–wel.EuropesediscussieZowelopEuropeesniveaualsinverschillendelidstatenwordtopditmomentgediscussieerdoverdeinvoeringvanwaarschuwingslabelsopverpakkingenvanalcoholhoudendedranken.InFrankrijkissinds2oktober2006eenwaarschuwingoveralcoholgebruikenzwangerschapopalleverpakkingenvanalcoholhoudendedrankenverplicht.Datmageenpictogramzijnofeentekst.Hetpictogramheeftdevormvaneenverbodsbordmetzwangerevrouwdiehetglasheft.Indiengekozenwordtvoortekstdanmoetvermeldwordendathetdrinkenvan(zelfsweinig)alcoholgrotegevarenkanopleverenvoordegezondheidvandefoetus.InIerlandisrecentpolitiekeovereenstemmingbereiktoverdeintroductievanwaarschuwingslabelsopverpakkingen.Wetgevingisinvoorbereiding.HetparlementvanFinlandheeftinfebruari2007inge-stemdmetwaarschuwingslabelsopverpakkingen,éénoveralcoholenzwangerschapenéénoveralcoholengezondheidinhetalgemeen.HetnieuweFinsekabinetheeftvorigjaarechterbeslotendebetreffendewetnietinwerkingtelatentreden.InBelgiëkeurdedesenaatscommissieSocialeZakeninmei2008eenvoorstelgoedvansenatorVankrunkelsvendatvoorzagineenwaarschuwingspictogram.DeMinistersvanVolksge-zondheidhebbenditvoorstelechternietinhunrecentealcoholbeleids-notitieovergenomen.InDuitslandenhetVerenigdKoninkrijkissprakevanzelfregulering.InDuitslandwordtinhetkadervanzelfreguleringopdiversedrankensloganszoals«Don’tdrink&drive»geplaatst.InhetVerenigdKoninkrijkzijnmethetbedrijfslevenafsprakengemaaktoverhetplaatsenvandrink-normenondermeeropverpakkingenvooralcoholhoudendedranken.Ineenaantalanderelidstatenstaathetonderwerpalcoholenwaarschuwingslabelswelopdepolitiekeagenda,maarheeftditnognietgeleidtotwetgevingopditgebied.VoorbeeldenhiervanzijnPolen,ZwedenenRoemenië.TweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.942 Zoalsuithetbovenstaandeblijktconcentreertdediscussieoverwaarschuwingslabelszichindiverselandenopdevraagofmoetwordenovergegaantoteenwaarschuwingslabeloveralcoholenzwangerschap,overdecombinatiealcoholenverkeerenoveralcoholengezondheidinhetalgemeen.VoorzoveronsbekendiseralleeninPoleneendiscussiegaandeoverdewenselijkheidvanwaarschuwingslabelsgerichtopjongeren.Erzijngeletophethiervoorgenoemdeechtermaartweelidstatendieopditterreinwetgevinghebbenofkrijgen:FrankrijkenIerland.OnderzoeknaareffectiviteitUitonderzoekennaardewaarschuwingstekstopalcoholhoudendedrankendieindeVerenigdeStatenverplichtisgesteld,isgeblekendatdieertoeheeftbijgedragendatzwangerevrouwenbetergeïnformeerdzijnoverderisico’svanalcoholgebruik.DeeersteresultatenuitdeevaluatievanhetFransepictogramwijzentevensindierichting.UitonderzoekindeVerenigdeStatenblijktdatookbijjongerenhetbewustzijnoverdebetekenisvanhetlogoopalcoholhoudendedrankentoeneemt.Erisechteronvoldoendewetenschappelijkbewijsdatdietoegenomenkennisendetoenamevanhetbewustzijndaadwerkelijktotgedragsveranderinghebbengeleid.AdministratievelastenIndienerNederlandseregelgevingkomtdieeenwaarschuwingslabelverplichtstelt,zalditleidentoteentoenamevandeadministratievelastenenanderekostenvoorhetbedrijfsleven.FabrikantenwordenimmersverplichthunverpakkingenspeciaalvoordeNederlandsemarktaantepassen.Deadministratievelastenzullentoenemennaarmatemeerlidstatenopnationaalniveaubeslissentothetverplichtenvandiversewaarschuwingstekstenof-logo’s.OverlegmetbrancheengezondheidsinstellingenInaanvullingophetbovenstaandezijnbijdeuitwerkingvandemotieconsultatievegesprekkengevoerdmetdeSTAP,Nederlandsinstituutvooralcoholbeleid,hetTrimbosInstituut,deStichtingVerantwoordAlcohol-gebruik(STIVA)enhetCentraalBureauLevensmiddelenhandel(CBL)overdeverwachtingenendeeffectenvandeinvoeringvaneenwaarschuwings-label.Degezondheidsinstellingenhebbeninditgesprekbenadruktdathetnoodzakelijkishetpubliekinelkgevalteinformerenoverderisico’svanhetgebruikvanalcoholtijdensdezwangerschap.Zijstellendatdeinvoe-ringvaneenwaarschuwingslabelhierbijeennuttiginstrumentis,maarziengraagdatookineenbrederkadermeervoorlichtingwordtgegevenoverde0-normvoorzwangerevrouwen.NaastditgesprekheeftdeFoetaalAlcoholSyndroomStichtingNederland(FASstichting)schriftelijkmedegedeeldvoorstandertezijnvandeinvoeringvaneenlabel,vanwegedetoenamevandebewustwordingbijdezwangerevrouw.Ookdealcoholbranchebenadruktdatzijstaatvooreen0-normbijspeci-fiekedoelgroepen,zoalszwangerevrouwen,jongerenonderde16jaarenverkeersdeelnemers.Debranchesteltechtergeenvoorstandertezijnvandeinvoeringvaneenwaarschuwingslabelinzijnalgemeenheid,ofvoorspecifiekedoelgroepen.Eendergelijkemaatregelzoudisproportioneelzijn,omdathetzalleidentoteenonevenredigeverhogingvandekostenendeadministratievelasten.Ditterwijldeeffectiviteitvandemaatregel–volgensdebranche–onvoldoendeisaangetoond.DaaromwordtdeTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.943 voorkeurgegevenaaneengerichtebenaderingvandegenoemdespeci-fiekedoelgroepen.Daarbijkangedachtwordenaaninformatieoverdrachtviaspecialistischekanalenzoalsgynaecologen,verloskundigen,huis-artseneninformatievewebsites.Hetbedrijfslevenwildaarbijhelpen.Tevensgeeftdebrancheaanbehoeftetehebbenaanmeeronderzoeknaarprevalentievanhetfoetaalalcoholsyndroom,teneindededoel-groepengerichttekunnenbenaderen.ConclusieUithetvoorgaandekanwordenafgeleiddatdejuridischemogelijkhedenerzijn,zijhetondervoorwaarden,voorzoweleenmaatregelvooreigenproductenalsvooreenmaatregelvooralleproductendieinNederlandverhandeldworden.Hetvoornaamsteargumentdatpleitvóórinvoeringvanwaarschuwing-slabelsisdatwaarschuwingslabelsopalcoholhoudendedrankeneennuttiginstrumentkunnenzijnomhetbewustzijnbijenkeledoelgroepentevergroten.DitblijkttevensuitdeeersteresultatenindeVerenigdeStatenenFrankrijk,datookeennotificatieprocedureheeftgevoerdeneenwaarschuwingslabelheeftingevoerd.Hetbelangrijksteargumentdatpleittegendeinvoeringhiervanisdatwetenschappelijknietisaangetoonddatlabelsopalcoholhoudendedrankentotgedragsveranderingleiden.Bovendienleidthettoteentoenamevandeadministratievelastenenanderekostenvoorhetbedrijfs-leven.TenslottevergtheteenuitgebreideEUnotificatieprocedure.Allesoverwegendeishetkabinetopditmomentnietvoornemensovertegaantotinvoeringvaneenwaarschuwingslabelopalcoholhoudendedranken.WelzullendeEuropesediscussieoverditonderwerpenderesul-tatenvandeinvoeringinFrankrijkenIerlandgoedwordengevolgd.Ondertussenzalwordengeïnventariseerdwelkestappenondernomenmoetenwordenalstotinvoeringwordtbesloten.Alswetenschappelijkisaangetoonddatwaarschuwingslabelsopalcohol-houdendedrankenelderseffectiefzijn,indiezindathetdaadwerkelijktotgedragsveranderingleidt,zalhetkabinethaarstandpuntherzien.InverbandmetdeadministratievelastenvoorhetbedrijfslevenheefthetoverigensdevoorkeurvanhetkabinetdatditdanopEUniveauwordtgeregeld.DeministervanVolksgezondheid,WelzijnenSport,A.KlinkTweedeKamer,vergaderjaar2008–2009,27565,nr.944