Kabinetsreactie "Tijd voor Ontwikkeling"

30012LevenLangLerenNr.20BRIEFVANDESTAATSSECRETARISSENVANSOCIALEZAKENENWERKGELEGENHEIDENVANONDERWIJS,CULTUURENWETEN-SCHAPAandeVoorzittervandeTweedeKamerderStaten-GeneraalDenHaag,13november2009HierbijdoeikutoekomendekabinetsreactieophetadviesvandeDenk-tankLerenenwerken«Tijdvoorontwikkeling»(Kamerstuk30012,nr.16).DeStaatssecretarisvanSocialeZakenenWerkgelegenheid,J.KlijnsmaDeStaatssecretarisvanOnderwijs,CultuurenWetenschap,J.M.vanBijsterveldt-VliegenthartTweedeKamerderStaten-Generaal2Vergaderjaar2009–2010KST1372160910tkkst30012-20ISSN0921-7371SduUitgevers’s-Gravenhage2009TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.201 KabinetsreactieAdviesDenktankLerenenWerken«Tijdvoorontwikkeling»1.InleidingBlijvenlerenisnodig.Daaroverbestaatbredeconsensus.Doorsnelletechnologischeontwikkelingen,globaliseringeneenkrimpendeenverou-derendeberoepsbevolkingislerenalsvolwasseneeeneconomischenoodzaakgeworden.DehuidigesamenlevingverlangtvaniedereNeder-landerdathijzijnkennisenvaardighedenbijhoudtenververst.Doejedatnietdankunjeopdenduurnietmeermee.Nietinjewerk,maarooknietinhetdagelijkseleven.Datisnietgoedvoorhetindividu,maarhetisooknietgoedvoorhetland.Voorondernemerseninstellingengeldthetzelfde.Organisatieszullenmeemoetenmetdetijd,zullenmoetenvernieuwen,nieuweproducten,dienstenenwerkwijzenmoetenontwikkelen.Daarhebbenbedrijvengoedopgeleidpersoneelvoornodig,datmethenmeedenkt.Ookzelfstandigenzonderpersoneel(zzp-ers)moetenhunkennisenvaardighedenonderhoudenenvernieuwen.1Eengoedgekwali-ficeerdeberoepsbevolkingiséénvandebelangrijkstegrondstoffenvooreendynamischekenniseconomie.HetrecentgenomenbesluitvanhetkabinetomdeAOW-leeftijdteverhogennaar67jaarbenadrukteenstemeerhetbelangvanhetonderhoudenvankennisenvaardighedendoorwerkgeversenwerknemersinhetlichtvanduurzamearbeidsparticipatie.Hetkabinetheeftinhetkadervandecrisisinhetaanvullendbeleidsak-koord«Werkenaantoekomst»2eenomvangrijkstimuleringspakketaange-kondigdophetgebiedvanarbeidsmarkt(waaronderjeugdwerkloosheid),onderwijsenkennis.Binnenditpakketiseenreeksmaatregelengetroffenwaarmeedeinzetbaarheidvanmensenkanwordenverbeterd(omscho-lingsbonus,EVCbijontslag,leerwerkloketten,subsidieregelinglerenenwerken).Inhetaanvullendbeleidsakkoordheefthetkabinetbovendieneenwederzijdsescholingsplichtaangekondigd.Verderstimuleerthetkabinetlevenlanglerenmetfaciliteitenalsdeaftrekmogelijkheidindeinkomstenbelasting,deafdrachtverminderingonderwijsendeESF-subsidies.DeactiviteitenvoortvloeienduitdezekabinetsreactiewordengefinancierduitbestaandemiddelenbehorendbijhetPlanvanaanpak2008–2011«DoorpakkenmetLeren&Werken»3vandeprojectdi-rectieLerenenWerken.Naastgenoemdemaatregelenzijnergeenextrapubliekemiddelenbeschikbaar.Vooropstaatbijdezemaatregelendatscholinggeendoelopzichis,maareenmiddelomdeduurzameinzet-baarheidenproductiviteitvanmensenteversterken.Daaromwordtdeinvullingvanscholinggrotendeelsovergelatenaanindividuelewerkne-mersenwerkgeversendesocialepartners.Lerenkanoverigensopverschillendemanieren;viadeelnameaanopleidingenofcursussen,maarooktijdenshetwerk.Scholingvanwerkendenisprimaireenzaakvanwerkgeversenwerkne-mers.Zijhebbenhetmeestebelangbijscholing.Werkgeversvanwegehetvoortbestaanengroeivanhetbedrijfofkwaliteitvandedienstverleningenwerknemersvanwegeblijvendeinzetbaarheidopdearbeidsmarkt.Veelwerkgeversenindividuelewerknemersziendatbelangenbeschouwenscholingalscruciaalvoordetoekomstvandeorganisatieofvoorhunloopbaan.Erzijnechtergroteverschillenindeelnameaanscholingtussengroepenwerknemers,tussenenbinnenbedrijfs-enoverheidssectorenentussengrote,middelgroteenkleineorganisaties.Jongerennemenmeerdeelaanscholingdanouderen,hoogopgeleidenmeerdanlaagopgeleidenengroteorganisatiesdoenmeeraanscholingdankleineorganisaties.Daarnaastwordterbijvoorbeeldindeagrarischesectorendesectorzorgenwelzijnmindergeschoolddanindezakelijkedienstverlening.Hetkabinethechtzeeraanverdereinbeddingvanlevenlanglerenindesamenleving.Ditwasdanookderedendatdestaatssecretarissenvan1Briefzelfstandigenzonderpersoneel,TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,31311,nr.32.2Werkenaantoekomst,eenaanvullendbeleidsakkoordbij«samenwerken,samenleven»,secretariaatministerraad,ministerievanalgemenezaken,25maart2009.3DoorpakkenmetLeren&Werken;planvanaanpak2008–2011,projectdirectieLeren&Werken,DenHaag,januari2008.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.202 SocialeZakenenWerkgelegenheidenOnderwijs,CultuurenWetenschapdeDenktankLerenenWerkenhebbengevraagdomeenlangetermijnstrategieomeenlevenlanglereninNederlandduurzaamteontwikkelenenteverankeren.Inhetkadervandeduurzamearbeidsparticipatieishetbelangrijkdatwerkgeverslerenalsvanzelfsprekendonderdeelgaanzienvanhetarbeidsprocesendatdewerkplekeenleerwerkplekwordt.Werk-nemerszoudenhetnormaalmoetenvindendatzezichperiodiekbijscholenensomsookomscholen.Hetadvies«Tijdvoorontwikkeling»1isop1juli2009doordevoorzittervandeDenktankaangebodenaandeverantwoordelijkebewindsliedenvanOCWenSZW.Hetkabinetisinge-nomenmethetadviesencomplimenteertdeDenktankmetzijnheldereanalyseenzijneenduidigeaanbevelingen.2.CultuurveranderingDenoodzaakvanlevenlanglerenstaatvoordeDenktanknietterdiscussie.Levenlanglerenmoet.Deaandachtvoorlevenlanglerenisdelaatstetweedecenniasterkgestegen.Ditisterugtevindenineentoene-mendeaandachtvoorscholingsafsprakeninCAO’senallerleioverheidsi-nitiatievenomscholingtestimuleren2.DesondanksconstateertdeDenk-tankdatdevraagnogsteedsactueelishoelereneenvanzelfsprekenddeelwordtvanhetvolwassenlevenvanmensen.Deaandachtmoethier-vooruitgaannaarzoweldeindividuelelevensloopbaanvanmensenalsnaardeorganisatievanleermogelijkhedeninbedrijveneninstellingen.Omervoortezorgendatmensenuitzichzelfaanhunontwikkelingeninzetbaarheidwerken,enwerkgeversdeontwikkelingvanhunmedewer-kersaanmoedigenenondersteunen,ishetvolgensdeDenktanknodigdatereencultuurveranderingplaatsvindt.Eencultuurveranderingbijmensen,maarookbijbedrijven.Hetadviesgaatoverdekansendievolwassenenkrijgenengrijpenomhunkwalificatiesencompetentiesbijtehoudenenteontwikkelen.Hetperspectiefdaarbijisduurzameinbed-dingvanlevenlanglereninallemaatschappelijkegeledingen.Eriseenomgevingnodigdiemensenstimuleerttotleren.DeDenktankplaatsthaaraanbevelingenineencentralevisievanverster-kingvandeleercultuurinhetNederlandsemaatschappelijkeleven.Hetisbelangrijkdatwerkgeverslerenalsonderdeelgaanzienvanhetarbeids-procesendatdewerkplekeenleerwerkplekwordt.Werknemerszoudenhetophunbeurtnormaalmoetenvindendatzezichperiodiekbijscholenensomsookomscholen.Hetkabinetisheteensmetdievisie.WekunnenconstaterendatdelaatstejarenflinkestappenzijngezetophetterreinvanlevenlanglerenendatwehetbinnenEuropanietslechtdoen.NederlandpresteertbovenhetEuropesegemiddelde.Maardesnelheidiseruit.Dedeelnameaanpost-initiëlescholingistussen2000en2008gestegenvan15,4%tot17%.DaarmeestaatNederlandopdevijfdeplekbinnenEuropa.HetzalmoeilijkwordenonzenationaleambitieinhetkadervandeLissabondoelstellingvan20%3scholingsdeelnamein2010tehalen.Ermoetduspermanenteaandachtvoorlevenlanglerenzijnomverderliggendedoelentebereiken.Voorgrotegroepenvandebevolkingislerennogsteedsietsdatjevooralopschooldoetalsjejongbent.Envelenzijnblijalszekunnengaanwerken.Daarinmoetveranderingkomen.Hetzalongetwijfelddenodigetijdduren,maarwestrevenernaardatuiteindelijkiedereenhetnormaalvindtomgedurendedeheleloopbaanteblijvenleren.Datkandooropgezettetijdeneencursusofopleidingtevolgen.Maarlerenkanooktijdenshetwerk,bijvoorbeelddoorafentoevanfunctietewisselen,zodatmensenwerkenineenleerrijkewerkomgevingwaaraldoendegeleerdwordt.Opdatmomentkunnenwesprekenvaneenleercultuur.1Tijdvoorontwikkeling;adviesvandeDenktankLerenenWerkenoverhetstimu-lerenvaneenlevenlanglereninNederland,DenktankLerenenWerken,DenHaag,juli2009.2Zieonderanderedebriefvan18september2009(Kamerstuk30012,nr.17)waarmeehetkabinetdeTweedeKamerinformeertoverdestandvanzakentenaanzienvandeuitvoeringvanhetPlanvanaanpakLerenenWerken2008–2011.3in:ActieplanEU-benchmarksOnderwijs,aangebodenbijBriefministervanOCWvan19december2008(Kamerstuk22112,nr.753)aanvoorzitterTweedeKamer.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.203 3.ConcreteaanbevelingenDehuidigemaatregelenvoorlevenlanglerendragendaartoebij,maarzijnnietvoldoendeomeendoorbraakinscholingsdeelnametebewerk-stelligenenomdevoorzichtigingezettecultuurveranderingdoortezetten.DeDenktankconcentreertzichinzijnaanbevelingenopmaatregelendieaangrijpenophetgedragvanmensen.Watkanmensenertoebewegenomscholingweeroptepakkenenomdatteblijvendoen?Dedenktankkomtmetvierconcreteideeën,dievolgenshemkunnenzorgenvooreenechtestapvooruit.Dezeideeënzijn:1.hetwettelijkverankerenvanlerenindearbeidsrelatie;2.hetinvoerenvaneenopleidingscheque;3.hetstimulerenenfaciliterenvaneenleercultuurinarbeidsorganisatiesen4.hetinvoerenvaneenscholingsplichtbijre-integratie.Hetkabinetzalvanuithetperspectiefvaneengewenstecultuurverande-ringreagerenopdeconcreteaanbevelingenvandeDenktank.HetvoeltzichdaarbijgesteunddoordeopvattingenvandeStichtingvandeArbeid1envandeOnderwijsraad2.Ookdezeorganisatiesdringenaanopcultuurverandering.DestichtingrichtzichdaarbijmetnameophetMKB,laagopgeleiden,zzp-ersenflexwerkersenhetaanbodinhethogeronder-wijs.Deonderwijsraadkiestalsuitgangspuntdebijdragediedoorhetmiddelbaarenhogeronderwijsaandecultuurveranderingkanwordengeleverdviameervariëteitenflexibiliteitinleerwegen.3.1WerkleercontractWerkgeverenwerknemermoeteninhetarbeidscontractmetelkaarafsprakenmakenoverleren.IndeogenvandeDenktankisditdebelang-rijkstestapomdeleercultuurteversterken.Lerenmoetdoorbeidepartijenwordengezienalseeninvesteringinhetfunctionerenvandewerknemerbinnenhetbedrijfendaarbuiten.DeDenktanksteltvooromdeklassiekearbeidsrelatieuittebreidenmethetelement«leren».Aanhetbeginvanelkearbeidsrelatiemoetenwerkgeverenwerknemermetelkaarafsprakenmakenoverderechtenenplichtenvanwerkgeverenwerk-nemertenaanzienvanhetlerenvandewerknemer.ArbeidscontractenwaarinwerkgeverenwerknemerwederkerigeafsprakenoverlerenmakennoemtdeDenktank«werkleercontracten».Hetbelangvanscholingindearbeidsovereenkomstzouindewetmoetenwordenvastgelegd.Werkleer-contractenmethunwederkerigeafsprakenoverlerenkunnenhelpendiecultuurveranderingopgangtebrengen.ConcreetsteltdeDenktankvoorominhetBurgerlijkWetboekoptenemendatdewerkgeververplichtisdewerknemerscholingtebiedenendatdewerknemerverplichtisscho-lingtevolgenendatdewerkgeverendewerknemerhieroververdereafsprakendienentemaken.DeDenktankadviseertmetnadrukdeverankeringvanscholingindewetbreedtecommuniceren.Dewetswijzigingmoeteenveranderinginmoti-vatieengedragteweegbrengenbijzowelwerkgeveralswerknemer.DaarvoorisnodigdatelkevolwassenNederlanderopdehoogteisvandezecrucialeaanvullingophettraditionelearbeidscontract.Overheidensocialepartnerszoudengezamenlijkindecommunicatiecampagnemoetenoptrekken.HetkabinetisheteensmethetstandpuntvandeDenktankdatscholingindehuidigearbeidsrelatienietmeereenvrijblijvendeoptiekanzijn.Scho-lingiseenbelangrijkinstrumentomdeinzetbaarheidvanwerknemersopdearbeidsmarktteverbeterenenoppeiltehouden.Omhetfunctionerenvandearbeidsmarktalszodanigteverbeteren,heefthetkabinetinhetaanvullendebeleidsakkoordhetvoornemenaangekon-1Lerenloont,in:WerkdocumentenNajaars-overleg2008,StichtingvandeArbeid,DenHaag,16juni2009.2Verkenningmiddelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen,Onderwijsraad,DenHaag,juli2009.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.204 digdomtekomentoteenwettelijkewederzijdsescholingsaanspraak.Eendergelijkeaanspraakzalinhoudendatdewerkgeverjegenszijnwerk-nemeraanspraakheeftophetdoorhemvolgenvanopofbuitendeonderneminggerichtescholingendatdewerknemereenzelfdeaanspraakheeftjegensdewerkgever.Scholingdiegerichtisophetinstandhoudenofvergrotenvandeinzetbaarheidvaneenwerknemer,ookoplangeretermijn.Dezescholingsaanspraakkandienenterondersteuningvanhetstrevennaarduurzameinzetbaarheid.Dewettelijkewederzijdsescholings-aanspraakzalinbeginselgeldenvoorzoweldemarktsectoralsdepubliekesector.3.2OpleidingschequeNaastverankeringvanlerenindearbeidsrelatiemoethetvolgensdeDenktankookaantrekkelijkerwordenvoorvolwassenenomzichteblijvenontwikkelen.Demotivatievoorlerenmoetwordenvergroot.Ditkanwordenbereiktdooreenlevenlanglerenmeerviahetindividutefinan-cieren.Eenpersoonlijkopleidingsbudgetverhoogtheteigeninitiatief,deeigenverantwoordelijkheidenhetlerenineigentijd.DeDenktankbepleitvoordelangeretermijneenopleidingschequevooriedereen.VoordekortetermijnadviseertdeDenktankeenopleidingschequevoorgroependietotnutoehetminstaanbodkomenvoorscholing:ouderewerkne-mersbovende50jaar,werknemerszonderstartkwalificatieendeeltijd-werkers.Gefaseerdeinvoeringbiedtdemogelijkheiddeervaringenuitdeeerstefasetebenuttenbijbredeinvoeringvanhetinstrument.VoordeinvoeringsteltdeDenktankeenvouchersysteemvoorgebaseerdopeenjaarlijksquotumaan«onderwijspunten»,diemenookkansparen.Zehoevenniethetzelfdejaartewordengebruikt.Vandewerknemerwordteeneigenbijdragegevraagd.Hetkabinetheeftindeafgelopenjarenexperimentenmeteenpersoonlijkscholingsbudget1latenuitvoeren.Deexperimentenwarenbedoeldomnategaanofhetscholingsbudgeteenpositiefeffectheeftopdemotivatieenscholingsdeelnamevanlaagopgeleidewerknemers.Deuitkomstenvandeexperimentenzijnhoopgevend.Uiteenevaluatievanervaringenmethetscholingsbudgetuitzowelbinnenalsbuitenland,blijktdatdezevooraleffectiefisvoorgroependieminderdeelnemenaanscholing,zoalslaagopgeleiden,ouderenenwerknemersinkleinebedrijven.2Hetkabinetvindthetbelangrijkdatookdezegroepenaanhuninzetbaarheidblijvenwerken.Deoverheidbiedtreedsdiversescholingsfaciliteitenaandiemensenhiertoestimuleren,zoalsdeaftrekmogelijkheidindeinkomsten-belasting,deafdrachtverminderingonderwijsvoorwerkgeversendeESF-subsidies.Eenopleidingschequezoueenpassenderinstrumentkunnenzijnvoorbepaaldegroepen.DeDenktankgeeftinteressanteaanzettenvoordevormgeving.Methetoogopdeontwikkelingvaneenleercultuurbijvolwassenenleidendtotperiodiekedeelnameaanscholing,wilhetkabinetdaaromindeeerstehelftvan2010uitvoeringsmodaliteitenvooreventueleinvoeringvaneenopleidingschequeonderzoeken.Integenstellingtotdeeerdergenoemdeexperimentengaathetinditonder-zoekomdeuitvoeringsaspecten.Hetgaatdanonderandereomvragenals:hoehoogmoethetbedragvandeopleidingschequezijn?Moeteraldannieteenspaarelementinzitten?Voorwelkeopleidingenofcursussenmagdechequewordengebruikt?Iseeneigenbijdragegewenstenhoehoogmoetdiezijn?Draagtdewerkgeverbij?Welkefinancieringsbronnenkomeninaanmerking?Hoewordtdeopleidingschequeterbeschikkinggesteld?Hetonderzoekresulteertinéénofmeerdereontwerpenvoorinvoeringvaneenopleidingscheque.Dezeontwerpenzullenindepraktijkwordengetest.Erzalgeensprakezijnvanadditionelepubliekefinancie-ring.1Doets,C.enT.Huisman,Deeffectiviteitvandeindividueleleerrekening,ECBO,’s-Hertogenbosch/Amsterdam,januari2009.2Groot,W.enH.MaassenvandenBrink,Deeffectiviteitvaneenindividueelscholings-budget,in:ESB94(4565)24juli2009,pp.454–457.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.205 3.3LoopbaanbegeleidingLoopbaanadviesen-begeleidingzijnvolgensdeDenktankonmisbaarvoorwerkendenenniet-werkendenomhunontwikkelingsbehoeftevasttestellenentehelpenbijhetvindenvaneengeschiktecursusofopleiding.Devoorzieningenhiervoorzijnnogonvoldoende.DeDenktankpleitvoorhetinrichtenvandoordeoverheidgefaciliteerde«loopbaanwinkels»,dieonderverantwoordelijkheidkunnenkomenvandeLeerwerkloketten.HetkabinetisheteensmetdeDenktankdatloopbaanadviseringenloop-baanbegeleidingnoggeengemeengoedzijninNederland.Vooralbijmiddelgroteenkleinebedrijvenzijnadviseringenbegeleidingmindervoorhanden.Hetkabinetisvanmeningdatwerkgeverservoormoetenzorgendatdezevoorzieningentoegankelijkzijnvoorhunwerknemers.Brancheverenigingen/O&O-fondsenwaarbijmiddelgroteenkleinebedrijvenaangeslotenzijnkunnenloopbaanadviseringen-begeleidingtoegankelijkermakenvoordewerknemersvandezebedrijven.Deover-heidzalsocialepartnersaansprekenophunverantwoordelijkheidomvoorzieningenalsloopbaanadviesenloopbaanbegeleidinghogeropdeagendatekrijgenentoegankelijktemaken.WerknemersvankleinebedrijveneninstellingendienietaangeslotenzijnbijeenO&O-fondskunnenvoorloopbaanadviesen-begeleidinggebruikmakenvande40leerwerklokettendievanaf2010eenstructurelebijdragevandeoverheidontvangen.Deleerwerklokettenwordenindeloopvan2010gesitueerdopdeWerkpleinenvanhetUWVWerkbedrijf.Deleerwerklokettenhebbeninzichtinderegionalearbeidsmarktenkennenhetopleidingsaanbod.In2012wordende40leerwerklokettengeëvalueerd.Danwordtookbezienofdeleerwerklokettenverderkunnendoorgroeientot«Loopbaancentra»zoalsbedoeldinhetadviesvandeDenktank.3.4BevorderingleercultuurinbedrijvenEengezondleer-enwerkklimaatinbedrijvenisvolgensdeDenktankeenrandvoorwaardevoordecontinueontwikkelingvanwerknemers.Ditbetekenteenklimaatwaarinmedewerkerszichbetrokkenvoelenenhuntalentenkunnenblijvenontwikkelen.Bedrijvenmoetenzichontwikkelentot«lerendeorganisaties»,waarbijindeorganisatievanhetwerkdeleer-mogelijkhedenwordeningebed.IneengrootdeelvandeMKB-bedrijvenzijndeleermogelijkhedenophetwerkmaarbeperktontwikkeld.DeDenk-tankadviseertdeoverheidomkleinebedrijventeondersteunenbijhetinbeeldbrengenvandeontwikkelbehoeftenvanhetbedrijfenpersoneelendewijzewaaropdaarhetbesteinkanwordenvoorzien.VolgensdeDenk-tankvormendeleerwerklokettenhiervooreengeschiktestructuur.HetkabinetachthetmetdeDenktankgewenstdatorganisatiesinvesterenineengoedleerklimaatbinnenhunonderneming.DatkanviahetHRM-beleidvanbedrijvenenoverheidsinstellingen,maarookdoordeleermogelijkhedeninhetwerkzelfteversterken.VooralvoorkleinerebedrijveneninstellingendievaakgeenafzonderlijkHRM-beleidhebbenishetvanbelangdaterindeorganisatievanhetwerkmogelijkhedenvoordeontwikkelingvantalentenzijningebed.Datisvaaknognietzo.Hetkabinetwilmiddelgroteenkleinebedrijvenenkleinereinstellingenonder-steunenbijhetinbouwenvanimplicieteenexplicieteleermogelijkhedeninhetarbeidsproces.In2010zalhetkabineteenspecifiekestimuleringsre-gelingpublicerenterondersteuningvanorganisatiesdiezichwillenomvormentotlerendeorganisaties.Depreciezeinvullingenfinancieringvaneendergelijkestimuleringsregelingvoorzoweldemarktalsdepubliekesectormoethetkabinetnaderuitwerken.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.206 3.5Scholingsplichtbijre-integratieDeDenktankadviseertscholingteverplichtenvooruitkeringsgerech-tigden.Scholingmoetwordengezienalseenteleverenprestatievoorhetverkrijgenvandeuitkering.Alsuitkeringsgerechtigdenhunscholingsver-plichtingennietnakomen,moetdaarvolgensdeDenktankdezelfdestrafopstaanalsoponvoldoendeinzetbijhetzoekennaarwerk.DaarnaastbepleitdeDenktankaanpassingvandeScholingsregelingWW.Scholingzounietalleenmoetenzijntoegestaanalserzonderscholinggeenenkelekanszouzijnompassendearbeidtevinden.Iemandzouookscholingmoetenkunnenvolgenalsdathelptomeenduurzaampassendebaantevinden.DeDenktankvindtdaarbijweldatdesollicitatieplichtmoetwordengehandhaafd.Scholingmagwerklozennietvaneenbaanafhouden.Weldientdescholingtewordenafgerondalsdebetrokkenetussentijdseenbaanvindt.Hetkabinetvindtdatscholingbijre-integratiemoetwordeningezetalsdateffectiefbijdraagtaanhetvindenvaneenbaan.Hetkabinetzietookdenoodzaaktotverplichtingvanscholingenopleidingalsdearbeidsinpas-singdatvraagt.Dehuidigewetgevingvoorzietdaarinopdevolgendemanieren:•BinnendeWetWerkenBijstand(WWB)kanscholingofeenopleidingdoorhetcollegevanBenWwordenaangebodenalsvoorzieninggerichtoparbeidsinschakeling.Scholingvaltindezeonderdere-integratieverplichting.Alsbelanghebbendezichnietaandezeverplichtinghoudtkanhetcollegedebijstandverlagen.•VoordeWetIntegratieJongeren(WIJ)geldtdathetwerkleeraanbodvooropstaat.Alsdejongereonvoldoendemeewerktaandearbeidsin-schakelingkandeuitkeringwordenverlaagd.Alshijhetwerkleer-aanbodweigertdanisergeenrechtopeenuitkering.•WW-gerechtigdenzijnverplichtmeetewerkenaanscholingofoplei-dingdiehetUWVnoodzakelijkachtvoordearbeidsinschakeling.KomtdeWW-gerechtigdedezeverplichtingnietnadanishetUWVverplichteensanctieopteleggenindevormvaneenkortingopdeuitkering.•Dearbeidsongeschiktheidsregelingen(WAO,WajongenWetWIA)bevattenverplichtingenomredelijkerwijsmeetewerkenaandoordewerkgeverofhetUWVwenselijkgeachtescholings-ofopleidingsacti-viteiten.Bijnietnalevingvandezeverplichtingenkaneensanctiewordenopgelegd.Inhetkadervanre-integratieheeftscholingalsdoelbevorderingvantoenamevandearbeidsproductiviteitvanwerknemersenafnamevandekansdatwerknemershunbaanverliezenendatdeherintredingskansvanwerklozentoeneemt.Eensuccesvolafgerondeopleidingverhoogtdekansopwerk.Hetvolgenvanenigerleischolingkandekansopwerkalvergroten.WelisvanbelangdatdeperiodetussenafrondingvaneenopleidingenhetwerkzokortmogelijkwordtgehoudenUitonderzoeknaareffectiviteitvanscholingvanwerkzoekendenblijktdaarbijhetbelangvaneengerichteinzetvanscholing.Hethuidigescholingsbeleidvoorziethierin.Voortsconcludeerthetkabinetdatdehuidigewetgevinginprin-cipevoldoendemogelijkhedenbiedtomscholingaftedwingen.HetkabinetzalgemeentenenhetUWVWerkbedrijfextrawijzenopdemoge-lijkhedentotsanctioneringbinnendehuidigewetgevingenaandringenopgebruikmakingdaarvanwaarnodig.IndebriefvandeministervanSZWaandeTweedeKamervan25maart2009(Kamerstuk31700XV,nr.56)overdecrisismaatregelenwordthetUWVdemogelijkheidgebodennadereinvullingaandebestaandemaat-regelenindescholingsregelingWWtegeven.Tevenswordenindezebriefdeomscholingsbonusvoorwerkgevers,dieeenwerkzoekendeofmetontslagbedreigdewerknemeraannemen,endeEVC-maatregelaangekondigd.HetkabinetisvanmeningdatdescholingsregelingWWenTweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.207 deextrascholingsmaatregelendieinhetkadervandeeconomischecrisiszijngenomenthansvoldoenderuimtebiedenvoorwerkzoekendenomhunpositieopdearbeidsmarktteversterken.Datneemtnietwegdathetkabinetnogzalbezienhoeeenleeftijdsonafhankelijkeleerplichtverderbijzoukunnendragenaandeduurzameinzetbaarheidvanmenseninhetalgemeenenvanmensendieopeenuitkeringaangewezenrakeninhetbijzonder.4.ConclusieDeDenktankLerenenWerkenheefthaaropdrachtomstrategischemaat-regelenteontwikkelenvooreenduurzameverankeringvanlevenlanglerenvoortvarendopgepakt.Zijnvoorstellenhebbeneenduidelijklangetermijnkarakterenstaaninhetperspectiefvaneengewenstecultuurver-andering.Dezecultuurveranderingisonmisbaarvoortransformatienaareenarbeidsmarktwaarinflexibiliteitenmobiliteitdekernwoordenzijn.Maatregelendiebijdragenaandiecultuurveranderingzullenuiteindelijkookmoetenzorgenvooreendoorbraakindeparticipatieaanlevenlangleren.Datisnodig,wantdelaatstejarenstijgtdedeelnamenogmaarlangzaam.Hetblijktvooralmoeilijkombepaaldegroepenenorganisatiesbijlerentebetrekken.Hetkabinetonderschrijftdenoodzaakvanlangetermijnmaatregelenomtotcultuurveranderingtekomen.Ruimtevoorextrauitgavenvoorscholingsmaatregelenisdaarbijechternietaandeorde.Deactiviteitendievoortvloeienuitdezekabinetsreactiezullenvolledigwordengefinancierduitbestaandemiddelen.Hetkabinetkomtmetdevolgendemaatregelendieinbelangrijkematezullenbijdragenaandiecultuurverandering.Demaatregelenzijn:•Wetsvoorstelbetreffendeeenwederzijdsescholingsaanspraak;•Onderzoeknaaruitvoeringsmodaliteitenvooreventueleinvoeringvaneenopleidingschequeenhettestenvanuitvoeringsontwerpenindepraktijk.(eerstehelft2010);•Uitwerkingvaneenspecifiekestimuleringsregelingterondersteuningvanorganisatieseninstellingendiezichwillenomvormentotlerendeorganisaties(begin2010).•Hetkabinetbespreektmetsocialepartnersindemarktendepubliekesectorhoevoorzieningenalsloopbaanadviesenloopbaanbegeleidingmeergemeengoedwordenbinnenondernemingenenindienaanwezigtoegankelijkerkunnenwordengemaakt.Totslot.Bijvraagversterkendemaatregelen,zoalshierbovenaangekon-digd,hoorteengoedfunctionerendopleidingsaanbod.DeverkenningvandeOnderwijsraad«middelbaarenhogeronderwijsvoorvolwassenen»bevataanbevelingendiegerichtzijnopversterkingvanhetopleidings-aanbod.Hieroverontvangtuseparaateenreactievanhetkabinet.TweedeKamer,vergaderjaar2009–2010,30012,nr.208