Voortgang implementatie Asiel- en Migratiepact

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2025–202632 317JBZ-RaadNr. 992 BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ASIEL EN MIGRATIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 22 januari 2026Met deze brief informeren wij uw Kamer over de stand van zaken van deimplementatie van het Europese Asiel- en migratiepact (hierna: Migra-tiepact). Hiermee geven wij uitvoering aan de motie van leden Podt (D66)en Rajkowski (VVD) over het periodiek informeren van de Kamer over devoortgang van de implementatie van het Migratiepact (Kamerstuk 32 317,nr. 913).Sinds januari 2025 richt onze aandacht zich op de operationele implemen-tatie en parallel daaraan het vormgeven van resterend beleid en dewetgeving. Op 25 juni 2025 informeerde Minister van Hijum uw Kamer alover de stand van zaken van de implementatie van het Migratiepact. Metdeze brief willen wij uw Kamer informeren over de voortgang sindsdien.De implementatie van het Migratiepact ligt op schema. Hieronder vindt uop verschillende aspecten van de implementatie een nadere toelichting.ToezichtmechanismeTijdens de uitvoering van de screening en asielgrensprocedure moetconform de Screeningsverordening vanaf 12 juni 2026 een onafhankelijktoezichtmechanisme ingericht zijn. Het toezichtmechanisme heeft tot doeltoe te zien op naleving van het Unierecht en internationaal recht metinbegrip van het Handvest. Ook moeten onderbouwde beschuldigingenover mogelijke schendingen van grondrechten zorgvuldig en zonderonnodige vertraging worden behandeld.Voortkomend uit de gesprekken met partijen die hier, zoals ookbeschreven in de Kamerbrief van 25 juni jl. (Kamerstuk 32 317, nr. 965),logischerwijs een rol zouden kunnen vervullen, is overeengekomen welkepartijen wel en welke partijen geen onderdeel gaan uitmaken van hettoezichtmechanisme. De Inspectie Justitie & Veiligheid (hierna: IJ&V) enhet College voor de Rechten van de Mens (hierna: het College) zullen elkvanuit hun eigen deskundigheid en in lijn met bestaande taken onderdeelgaan uitmaken van het toezichtmechanisme. Momenteel worden er kst-32317-992ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2026Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 317, nr. 9921 precieze afspraken gemaakt met de IJ&V en het College over de verdelingvan taken en lopen er gesprekken over de financiële afstemming.De Nationale ombudsman en de Kinderombudsman hebben beslotengeen onderdeel van het toezichtmechanisme te worden. Zij achten zichvanuit hun onafhankelijke positie buiten het mechanisme beter in staatom klachten af te handelen en onderzoeken uit eigen beweging te voeren.Implementatie bij de INDHet Pact maakt dat het asielstelsel aangepast moet worden aan de nieuwevereisten uit de verordeningen. De IND heeft daarbij bij meerderegelegenheden de noodzaak van een hervorming van het stelsel onder-schreven, mede vanwege de kansen voor versnelling en een efficiëntereinrichting van de procedure. De omvang van het Pact, in combinatie metde harde deadline, vraagt wel vrijwel de volledige verandercapaciteit vande organisatie. De ontwikkeling van een nieuw asielproces, een eerdereinvoering van andere wetswijzigingen en de bouw van een nieuwIV-systeem maken de beschikbare implementatietermijn een uitdagingvoor de IND.De IND heeft in haar brief van 24 september 2025 aangegeven op 12 juni2026 te kunnen starten met de uitvoering van het Pact. De IND verwachtdat het Pact per 12 juni 2026 operationeel is. Dit betreft zowel de nieuweasielprocedure, als de nieuwe taken screening of zoals de IND het noemtOntvangst en Voorbereiden Asiel (OVA) en juridische counseling. Deverdere implementatie zal doorlopen tot in 2027. De IND geeft daarbij aandat ze voldoende tijd moet krijgen om eventuele wijzigingen die nogvolgen uit de behandeling van de wet door te voeren. Voor een aanvul-lende toelichting met betrekking tot de uitvoerbaarheid en gevolgen vande wijzigingen die volgen uit het Migratiepact voor de IND wordtverwezen naar de bijlage die wordt meegestuurd met deze Kamerbrief.Een uitgebreider rapport volgt in het eerste kwartaal van 2026, waarin ookde effecten voor de keten worden meegenomen.OpvangrichtlijnOok het COA heeft inmiddels in beeld wat de impact is van de gewijzigderichtlijn en verordeningen van het Migratiepact, zoals het verstrekken vaninformatie, de kwetsbaarheidscheck en het bieden van onderdak aanDublinclaimanten na overdrachtsbesluit. Het uitgangspunt is en blijft datkwetsbare personen zoveel mogelijk geplaatst worden op locaties diepassend zijn bij voor hen noodzakelijke bijzondere opvangbehoeften.Het demissionaire kabinet is zich de afgelopen periode blijven inzetten ophet verkleinen van het aandeel noodopvanglocaties en het vergroten vanhet aandeel reguliere opvanglocaties, die goedkoper zijn en voldoen aande herschikte Opvangrichtlijn. Samen met het COA en gemeenten werkthet demissionair kabinet aan duurzame realisatie van de momenteelgerealiseerde opvangplekken.DublinonderdaklocatiesHet Migratiepact stelt eisen en beperkingen aan de voorzieningen dieworden geboden aan Dublinclaimanten wiens asielaanvraag in een anderland moet worden behandeld, in het bijzonder na het overdrachtsbesluit.Het COA werkt momenteel aan een ingroeimodel voor het realiseren vandeze zogenaamde Dublinonderdaklocaties en brengt in beeld wat deuitvoeringsconsequenties zijn.Tweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 317, nr. 9922 Enerzijds moeten de gevolgen van het onderbrengen van de doelgroep opbestaande locaties, binnen een versoberd en vrijheidsbeperkend regime,in kaart worden gebracht. Anderzijds dienen de uitvoeringsconsequentiesvoor de opvang en begeleiding van deze doelgroep concreet te wordenuitgewerkt. Het gaat onder meer om zaken als de vermenging vandoelgroepen en uiteenlopende regimes op eenzelfde locatie, geleidelijkeopbouw en optimale inzet van capaciteit en bestuurlijk draagvlak bijgemeenten. Het in kaart brengen van al deze aspecten vraagt tijd maardraagt uiteindelijk bij aan een realistische en uitvoerbare implementatie-strategie voor het einde van het jaar.WetgevingsprocesDe Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en migratiepact 2026 is inconsultatie geweest van 20 december 2024 tot en met 17 februari 2025. DeAfdeling advisering van de Raad van State heeft op 22 oktober 2025 eenadvies met een dictum B uitgebracht bij het wetsvoorstel. Het wetvoorstelis op 17 december 2025 bij de Tweede Kamer ingediend (Kamerstuk36 871). Er resteert nog een periode van vijf maanden voor de parlemen-taire behandeling van het wetsvoorstel voordat het Asiel- migratiepact injuni 2026 in werking treedt. Momenteel wordt de aanpassing van lagereregelgeving voorbereid die noodzakelijk is voor de uitvoering enimplementatie van het Asiel- en migratiepact.Bij behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer kunnenamendementen gevolgen hebben voor de uitvoering.De Minister van Asiel en Migratie,D.M. van WeelDe Minister voor Asiel en Migratie,M.C.G. KeijzerTweede Kamer, vergaderjaar 2025–2026, 32 317, nr. 9923