Milieuproblematiek Tata Steel

Tweede Kamer der Staten-Generaal2Vergaderjaar 2023–202428 089Gezondheid en milieuNr. 275 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR ENWATERSTAAT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 april 2024Tijdens het tweeminutendebat leefomgeving van 8 februari jl. heeft het lidBamenga (D66) aangegeven dat er zorgen zijn dat de omgeving blijftzitten met zwaar vervuilde grond als Tata Steel Nederland haar bedrijfsac-tiviteiten in IJmuiden geheel of gedeeltelijk staakt. Het lid Bamenga heeftgevraagd te bevestigen dat de kosten voor bodemsanering in dat gevalterechtkomen bij Tata Steel Nederland en niet bij de omgeving. Tijdenshet debat heb ik uw Kamer toegezegd hier schriftelijk op terug te komen.Allereerst is het goed te melden dat het kabinet niet stuurt op gehele ofgedeeltelijke sluiting van Tata Steel Nederland. Zoals onlangs aan uwKamer is gemeld1, wil het kabinet zo snel mogelijk onderzoeken of hethaalbaar is om gesprekken te starten met Tata Steel Nederland op basisvan voorstel van Tata Steel Nederland met versnelde overlastreductie. Eendefinitief besluit hierover zal genomen worden in de voorjaarsbesluit-vorming. De Minister van EZK en ik zullen uw Kamer daarover verderinformeren begin mei.Hierna treft u de verdere beantwoording.BodemregelgevingDe bodemregelgeving gaat uit van het principe dat de vervuiler betaalt.Dit is onder meer tot uitdrukking gebracht in de verplichting voorbedrijven om na beëindiging van de activiteiten de bodem (en hetgrondwater) te herstellen. Deze specifieke verplichting ten aanzien van hetbeëindigen van activiteiten is onder de Omgevingswet neergelegd in hetBesluit activiteiten leefomgeving (Bal). Een herstel- of saneringsplicht kanook voortvloeien uit de verschillende zorgplichten die zijn neergelegd ini)de Omgevingswet, ii)het Bal en iii)de regeling voor milieuschade in deWet milieubeheer. Daarnaast dient in dit kader gewezen te worden op de1Kamerstuk 32 813, nr. 1369 kst-28089-275ISSN 0921 - 7371’s-Gravenhage 2024Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2751 specifieke regeling voor kostenverhaal die is neergelegd in deOmgevingswet. Vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet op1 januari 2024 waren soortgelijke bepalingen opgenomen in de toengeldende bodem- en milieuwetgeving.Ondanks dat de wetgeving dus de nodige handvatten biedt, leert deervaring dat toepassing van deze wetten en regelingen in de praktijk geengemakkelijke opgave is. Uit de ervaringen in de afgelopen jaren bijverschillende dossiers komt naar voren dat een complex samenstel vanfeiten en omstandigheden een rol speelt bij het antwoord op de vraag ofde rekening van bodemherstel volledig bij de veroorzakende bedrijvenkan worden gelegd. Zo is het van belang vast te stellen in welke periodeeen bepaalde verontreiniging precies is veroorzaakt en/of ontdekt(vanwege de wetgeving die op dat moment gold). Ook is van belang of deemissie waardoor deze verontreiniging is veroorzaakt, wel of niet isvergund. Daarnaast is van belang welke kennis er was of redelijkerwijshad moeten zijn bij het bedrijf of diens rechtsvoorgangers over demilieugevolgen van de activiteiten en emissies, en of het bevoegd gezagdaarvan wel of niet op de hoogte is gesteld. Verder spelen zaken als deernst en mate van de verontreiniging en de hoogte van de kosten vanherstel en de financiële draagkracht van de veroorzaker in de praktijk eenrol.Dit alles maakt duidelijk dat Tata Steel Nederland naar alle waarschijn-lijkheid weliswaar wel degelijk verantwoordelijk kan worden gehoudenvoor het herstel van de bodem, maar dat – als het gaat om geheel ofgedeeltelijke sluiting – tegelijkertijd op voorhand niet gegarandeerd kanworden dat de kosten daarvan volledig door Tata Steel Nederland zullenworden gedragen.Verder geldt dat het bevoegd gezag, in dit geval de provincie Noord-Holland, verantwoordelijk is voor het uitvoeren van toezicht enhandhaving op (dreigende) bodemverontreiniging. Dit is belegd bij deOmgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG). Het bevoegd gezagvult deze rol actief in. Als voorbeeld: vorig jaar is op het noordwestterreinvan Tata Steel onderzoek gedaan naar grondwaterverontreinigingen. Erzijn meerdere verontreinigende stoffen boven de interventiewaardeaangetroffen in het grondwater. Omdat niet bekend was wat de omvangvan de grondwaterverontreiniging is, heeft de OD NZKG Tata Steelopgedragen aanvullend onderzoek te doen naar de ernst, omvang,oorzaken en verspreiding van de vervuilingen. De OD NZKG wil weten watde omvang is en in hoeverre verontreinigd grondwater zich verspreidt.Financiële zekerheidHet bevoegd gezag moet in bepaalde gevallen in een omgevingsver-gunning voorschriften opnemen over financiële zekerheidstelling. Ditgeldt ook voor de vergunning van Tata Steel Nederland. Dezevoorschriften moeten uiterlijk op 1-1-2026 (twee jaar na inwerkingtredingvan de Omgevingswet) zijn gesteld.Het doel van vergunningvoorschriften over financiële zekerheid is om teborgen dat de financiële risico’s voor de maatschappij voor een belangrijkdeel zijn afgedekt. Als de vergunninghouder niet meer kan voldoen aan dein de vergunning opgenomen verplichtingen of er milieuschade ontstaat,kan het bevoegd gezag de kosten daarvan door de gestelde financiëlezekerheid (deels) verhalen. Voorbeelden van situaties waarbij dit kanvoorkomen zijn als het bedrijf zijn bedrijfsactiviteiten stopt of als hetbedrijf failliet gaat, of bij schade door een zogeheten ongewoon voorval.De verplichting om financiële zekerheid te stellen borgt dat er financiëleTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2752 middelen zijn gereserveerd voor het opruimen van milieuschade bij deverantwoordelijke partij.Overigens betreft deze zekerstelling niet alleen kosten voor bodemveront-reiniging, maar kan het ook worden ingezet voor andere milieukosten(bijvoorbeeld het opruimen van afval of opslagen van gevaarlijke stoffen).Anderzijds kunnen de zekergestelde middelen niet worden ingezet vooralle opruimkosten.Met deze brief hoop ik u voldoende te hebben geïnformeerd.De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,V.L.W.A. HeijnenTweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 28 089, nr. 2753